1918 - Qafqazda mübahisəli ərazilər və silahlı toqquşmalar ili

1918 - Qafqazda mübahisəli ərazilər və silahlı toqquşmalar ili

1918-ci il Qafqazda mübahisəli ərazilər və silahlı toqquşmalar ili olub.
Həm gürcülər, həm də ermənilər Lori rayonunun Borçalı uyezdinə iddia edirdilər. Bu ərazi mübahisəsi 1918-ci ilin dekabrında Gürcüstan və Ermənistan orduları arasında silahlı toqquşmalara səbəb olur.
Britaniyanın müdaxiləsi nəticəsində ərazidə müharibənin qarşısı alınır. Qonşular Ərdahan ilə bağlı da razılığa gələ bilmirdi və bu da qarşıdurma yaradırdı.
Azərbaycanlılar ilə ermənilərin də Qarabağ, Qazax, Zəngəzur və Naxçıvan üstündə ərazi mübahisəsi mövcud idi. Bolşeviklər 1920-ci ildə gələnə qədər bu ərazi münaqişələri və silahlı qarşıdurmalar davam edib.
Gürcüstan və Azərbaycan Zaqatala okruqu, Borçalı uyezdi və Siqnaxın bir hissəsinə sahiblik barədə razılaşa bilmirdilər. Əvvəlki yazılarda bu ərazi mübahisələri haqda məlumat verilib. Mübahisələrin heç biri hərbi qarşıdurma yolu ilə həll olunmayıb. Hər iki tərəf məsələləri sülh yolu ilə həll etməyə çalışıb.
Bu isə qarşımızda maraqlı bir mənzərə açır. Həm Gürcüstan-Ermənistan, həm də Azərbaycan-Ermənistan ərazi mübahisələri silahlı toqquşmalarla müşayiət olunmuşdu.
Azərbaycan-Gürcüstan münasibətləri

1918 - Qafqazda mübahisəli ərazilər və silahlı toqquşmalar ili

Fəqət Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı bənzəri ərazi mübahisələrini yalnız Bakı və Tbilisi diplomatları üçün gərgin iş yükü kimi səciyyələndirmək olar. Bəs silahlı toqquşmalar fonunda bu sülhə səbəb nə idi?
Çox güman ki, iki ölkə arasındakı güclü qarşılıqlı iqtisadi münasibətlər.
Azərbaycan neftdən gələn gəliri ilə məşhur idi. Müasir Bakı müasir neft sənayesinin məhsulu idi. Müasir Azərbaycan üçün neft üzərindəki idarə həyati əhəmiyyət kəsb edirdi. Lakin bu kifayət deyildi. Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün ixrac gəlirləri əldə etməkdən ötrü neftin dünya bazarına çıxarılması şərt idi.
1918-ci ildə Batumi limani Bakıya qədər uzanan müasir dəmiryolu xətti ilə Azərbaycan üçün yeganə neft ixracı dəhlizi idi. Bu dəmiryolu sayəsində qiymətli yük Bakıdan Batumiyə səmərəli şəkildə daşınırdı. Əsrin əvvəlində eyni marşrutun paralelində boru kəməri də çəkilməyə başlamışdı. Bakı nefti Batumi limanına uzanan daşınma dəhlizindən asılı idi.
Medalın bir üzü belə görünürdü. Amma digər üzü də var idi: Gürcüstan da Azərbaycandan müxtəlif şəkillərdə asılı idi.
Bakı kimi Gürcüstanın Batumi limanı da neft vasitəsilə inkişaf edirdi. Saxlanma və daşınma Gürcüstan üçün çox vacib iqtisadi fəaliyyət hesab olunurdu. Gürcüstanın Azərbaycan neftinə tələbatı həm də daxili istehlakdan asılı idi.
Başqa bir mühüm məsələ də Gürcüstan əhalisinə yetik qida təminatı ilə bağlı idi. Gürcüstanda kifayət qədər qarğıdalı əkilirdi. Lakin buğda və arpa yetəri qədər deyildi. 1918-ci ildən öncə Gürcüstanın ənənəvi dənli bitki qaynaqları Şimali Qafqaz, Stavropol və Qara dəniz quberniyaları və Rusiyanın Kuban oblastı sayılırdı.
1918-20-ci illərdə isə Gürcüstan Ukrayna buğdasını böyük çətinliklə əldə edirdi. Bolşeviklər, Ağ Ordu və Ukrayna millətçiləri arasında baş tutan Rusiya vətəndaş müharibəsi kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və nəqlinə mane olurdu.
Vətəndaş müharibəsini aparan tərəflərin gözündə isə Gürcüstanın yeri heç də yaxşı deyildi. Nə Bolşeviklər, nə də Ağların Tbilisidəki Menşevik hakimiyyəti ilə yaxşı münasibəti var idi.
Tərəflərin Gürcüstanın müstəqilliyi ideyasına qarşı niyyəti yaxşı deyildi və Gürcüstanın Ukraynadakı qara torpaqlardan alınan taxıla çıxışının qarşısını almaq üçün əllərindən gələni edirdilər.
Ukrayna millətçiləri güclü olan zamanda gürcülər qısa müddətlik də olsa, buğda əldə edə bilirlər. Bu imkan isə Denikinin ağ ordusu daha böyük əraziləri idarə etməyə başladıqdan sonra kəsilir.
1919-cu ilin payızında Gürcüstanın müxtəlif hissələrində mal-qara xəstəliyi yayılır və işlər daha da pisləşir. Bunun ardınca digər ərazilərdəki qida mənbələrinin əhəmiyyəti daha da artır.
Bu alternativlərdən biri də Azərbaycan idi. Azərbaycanda düyü əkildiyi halda, Gürcüstanda əkilmirdi. Müharibədən öncəki rəqəmlərə əsasən, Azərbaycan uyezdlərindəki buğda və arpa hasilatı Gürcüstan ərazisindəkindən iki dəfə çox idi.
Azərbaycanın Muğan düzündə yetişdirilən taxıl mühüm faktor idi. 1919-cu ilin biçini ötən ildəkindən daha yaxşı olduğuna görə hər kəs ümidli idi.
Başqa bir mənbə qida təminatı ilə zəngin (xüsusilə də balıq, düyü və taxıl) Xəzər İranı idi. Bu mənbəyə gedən yeganə yol isə Azərbaycandan keçirdi. Ermənistandan keçən Tbilisi-Culfa-Mərənd dəmiryolu fəaliyyət göstərmirdi. Azərbaycan Gürcüstan-İran ticarəti üçün tək nəqliyyat dəhlizi idi.
Tbilisinin Bakı ilə səmimi münasibətində ən mühüm rolu Gürcüstan əhalisinin yaşayış tələbatı oynayırdı.
1918-ci ildə ərazi mübahisələri Gürcüstan və Ermənistan arasında kiçik miqyaslı müharibəyə səbəb olmuşdu. Oxşar ərazi mübahisəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında da silahlı qarşıdurma yaratmışdı.
Azərbaycan və Gürcüstan arasında ərazi mübahisələri heç bir döyüşə yol açmamışdı. Əksinə, hər iki tərəf bir-birini strateji müttəfiq kimi görürdü. Çünki hər iki tərəf münaqişə yox, məhz əməkdaşlıq yolu ilə çox şey əldə edə biləcəyini anlayırdı.(bbc.com)
09 iyun 2018 /

1918 - Qafqazda mübahisəli ərazilər və silahlı toqquşmalar ili

Похожие новости

1918-ci ilə baxış: Mayın 28-nə aparan o yaz günlərində həyat necə idi?

Bu il Azərbaycan Demoktratik Respublikasının elan edilməsinin 100 illik yubileyidir. BBC Azərbaycanca bu ərəfədə Azərbaycan xalqının epik və mühüm günlərini həftəlik esselərlə təqdim edəcək. 1918-ci

Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan Müdafiə nazirlərinin görüşü keçirilib

Bu gün Giresun şəhərində Azərbaycanın müdafiə naziri, general-polkovnik Zakir Həsənov, Türkiyənin milli müdafiə naziri Nurəddin Canikli və Gürcüstanın müdafiə naziri Levan İzoriya arasında üçtərəfli

1918-ci ilə baxış: Mayın 28-nə aparan o yaz günlərində həyat necə idi?

Bu il Azərbaycan Demoktratik Respublikasının elan edilməsinin 100 illik yubileyidir. BBC Azərbaycanca bu ərəfədə Azərbaycan xalqının epik və mühüm günlərini həftəlik esselərlə təqdim edəcək. 1918-ci

Prezident Gürcüstan baş nazirinin müavinini qəbul edib

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Gürcüstan baş nazirinin müavini, daxili işlər naziri Giorgi Qaxarianı qəbul edib. Görüşdə Azərbaycan-Gürcüstan ikitərəfli münasibətlərinin müxtəlif sahələrdə, o

Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun ilk yolçuları

Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin açılış mərasimindən sonra Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın xanımı Əminə Ərdoğan ilə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin xanımı Mehriban Əliyeva ilk
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Mübariz Mənsimov kimdir ?“Bütün İran Azərbaycan Respublikasının tərkibində olmalıdır” – Tarixçi şərhi“Vətən uğrunda savaşan insanlara münasibət belə olmamalıdır...” - QARABAĞ DÖYÜŞÇÜSÜPolis orqanlarına işçi axtarılırNazim İbrahimovun erməni diaspora rəhbəri - Ağadadaş, yox bir ARADUDUŞ - VİDEODənizi çəpərləyib bitirdik, növbə meşələrindi...AVMVİB TƏLTİF EDİRPrezident Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanı təsdiq etdiAVMVİB BALAKƏN RAYON ŞÖBƏSİNDƏ...“Armani” daşnak firmasıdırmı??? Modern.az-da əməkdar jurnalistdən SOS siqnalı...Adəm və Həvva Azərbaycanda yaranıb — İngilis araşdırmaçıdan ŞOK İDDİA (VİDEO)Bu təbii içki damarları təmizləyir və infarktdan qoruyurBakı məktəblisi Azərbaycan bayrağının Ermənistan bayrağının altından asılmasına etiraz edib - VİDEOCəlil Məmmədquluzadənin doğum günüdür104 nəfər məktəb direktoru təyin olunduKÜRDLƏRİN ETNİK MƏNŞƏYİ HAQQINDADÜŞMƏNİN PİLOTSUZ UÇUŞ APARATI VURULUBŞEYTAN OĞLU SATANOVSKİNİN ANTİ AZƏRBAYCAN HƏDYANLIARI...AVMVİB YASAMAL VƏ SURAXANI RAYON ŞÖBƏLƏRİNDƏProxanov: Ermənistanla Azərbaycan heç vaxt “təkbətək” qalmayacaqMüharibə veteranının anası ölkə rəhbərinə müraciət etdi - VİDEOKamal Abdulla qaragüruha ritorik cavab verdi...Əfqanıstan Veteranları İctimai Birliyinə 1 milyon manat ayrılıbAVMVİB TƏLTİF EDİRXərçəngdən dünyasını dəyişən polkovnik-leytenant dəfn edildiMehriban Əliyevanın Birinci vitse-prezident təyin olunmasından iki il keçdiTəqaüdə çıxan müharibə veteranları öz haqlarını arayırlar...TAM MƏXFİ: LƏNƏTLƏNMİŞ "BEYNƏLMİLƏL"...ADOLF HİTLERİN SON MÜSAHİBƏSİ: "...mən yəhudilər haqqında düşünə bilmərəm"ŞƏMİSTAN ƏLİZAMANLI "YÜRÜYÜN ALPLAR" OXUDU - VİDEOVova Vartanov: "Bütün silahlarınızı verin, bəlkə hansısa əraziləri qaytararıq"Yəhudi diasporu Xocalı qurbanlarını yad edəcək"Valideynin məktəbdə bir günü" ...Erməni alan və qızını erməniyə ərə verən Ağadadaş Kərimov​ görüşdən qovuldu - VİDEOBAŞSAĞLIĞI“Xocalı üçün paylaş” Beynəlxalq Sosial Media Kampaniyası keçiriləcəkPrezident Bakıda nazirlərin V iclasında iştirak edibÖLKƏ XARİCİNDƏ PREZİDENTƏ QARŞI HƏDYAN SÖYLƏYƏNLƏRİN BU ERMƏNİLƏRDƏN HEÇ BİR FƏRQİ YOXDURSiyasi manipulyasiyanın 10 üsulu...Almaniyanın snayper silahı Qarabağ terrorçularında...İran Avrasiya İttifaqına qoşulacaqmı?Dağlıq Qarabağ müharibəsi veteranları adına alınan və onlardan xəbərsiz xərclənən qrantlar - VİDEODAHA BİR ZABİTİMİZİ İTİRDİK...NAZİR S. BABAYEV MÜHARİBƏ ƏLİLLƏRİ, VETERANLARI VƏ ŞƏHİD AİLƏLƏRİ İLƏ BİR ARAYA GƏLDİUTX xəbərdarlıq etdi: Rusiyanın FTX-nin məbədlərə hücum edəcəkləri faktları üzə çıxdı“Bəziləri islahatları öz adlarına çıxırlar” - Siyavuş Novruzov onları İTTİHAM ETDİTürk torpaqlarında YƏHUDİ DÖVLƏTİ - “Ağ kəklik” ƏMƏLİYYATI VƏ...İnək sağan, ikinci əl geyimlər alan kənd qızı necə prezident oldu?“Qarşıdurma istəmirik” – İsveçrədən ermənilərə rədd cavabıÇeçen-azərbaycanlı davasının səbəbkarı ermənidirUnutmağa haqqım yox...PREZİDENT TƏLƏBƏLƏRƏ SÖZ VERDİ - SUMQAYITŞƏMİSTAN ƏLİZAMANLININ 60 YAŞI QEYD EDİLDİ“Biz onun gəlirini görmürük, amma kasıb saymamalıyıq”Köçəryanın oğluna qarşı cinayət işi açıldı8 yaşından 80 yaşa qədər olan bütün qadınlar təcavüzə uğradılarERMƏNİLƏRİN BİRİNCİ ÇARI ASSURİYALI ÇIXDI...QULDURBAŞI ANDRONİKİN ABİDƏSİ SÖKÜLDÜ - SOÇİHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!AVMVİB LƏNKƏRAN RAYON ŞÖBƏSİNDƏ...SAAKAŞVİLİ DAHA BİR ƏSİLSİZ ERMƏNİ İDDİASINI PUÇA ÇIXARDIXalq yazıçısı Sabir Əhmədliyə ögey münasibət - NAZİRƏ MÜRACİƏTFuad Abbasov Yevseyevi yerində oturtdu...VİDEORƏHMƏTLƏ ANIRIQ: OZAN ARİF (VİDEO)BAŞSAĞLIĞIRUSİYANIN YENİ NƏSİL SİLAHLARIMüharibə veteranları Sahil Babayevdən Prezidentə ŞİKAYƏT edəcəklər: "Naziri işdən çıxarın, cənab prezident!"AVMVİB TƏLTİF EDİR...BAŞSAĞLIĞIAVMVİB ALLAHVERDİ DƏRDİ TƏLTİF ETDİ8 yaşından 80 yaşa qədər olan bütün qadınlar təcavüzə uğradılarAzərbaycanlılar və çeçenlər arasında nə baş verir?Rusiya və Ermənistan Xİ nazirləri Münhendə görüşüblər- iki erməni Qarabağ münaqişəsindən danışıblarPrezidentdən Siyavuş Novruzovla bağlı SƏRƏNCAM“Petrosyan Qarabağı qaytarırdı, Paşinyan isə…”ERMƏNİLƏR AZƏRBAYCANA NECƏ AYAQ AÇDILAR?Skiflər, saklar, massagetlər, talışlar və azərilərQARADAĞLI FACİƏSİNDƏN 27 İL KEÇİR...AĞDAM RAYON İH BAŞÇISI SAKİNLƏRLƏ SƏYYAR GÖRÜŞLƏRİNİ DAVAM ETDİRİBErməni gey özünü qadın idmançı kimi təqdim edib – FOTOLARŞƏHİDİN ANIM GÜNÜ QEYD EDİLDİ...40 ton qızıl və 17 ton gümüş... - ABŞ və İŞİD arasında anlaşmanın SENSASİON DETALLARINEFTİN QİYMƏTİ ARTIRErmənistanın Suriyaya əsgəri birlik göndərməsi Dövlət Departamentini qəzəbləndiribAVMVİB SUMQAYIT ŞƏHƏR ŞÖBƏSİNDƏŞəhid Etibar Əliyev adına 162 nömrəli tam orta məktəbə mediatur keçirilibBAŞSAĞLIĞIİbn Sinanın xəstəliklərlə bağlı 4 ÜNSÜR SİRRİSAVAŞ HEKAYƏTLƏRİ - 3: Onlar doğma yurdu öz canları kimi qorudular...Azərilər kimdir: "Talışlar və tatilər, yoxsa Azərbaycan türkləri?” - II məqaləSoçi görüşü bölgəyə sülh gətirəcəkmi?Rusiya yazıçısı Qarabağda dəfn edilməyi arzuladı...Mehriban Əliyeva: "Gəncə ilə bağlı bütün problemlər mənim diqqət mərkəzimdədir"Bakı və Ankara hərbi protokol imzaladıMehriban Əliyevaya Gəncədə "Qurani Kərim" hədiyyə edildiMən sənin nəyini sevim, ey Vətən?İlham Əliyevdən icra başçısı ilə bağlı sərəncam101 ildən sonra 101 müəmmaBu gün Hərbi Hava Qüvvələri günüdür"Azərbaycana “sabit Qarabağ” lazım deyil, bizə AZAD QARABAĞ lazımdır!"
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ