TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR






















Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU

Tarix boyunca geniş bir coğrafyada höküm sürən Türklər arasında az rastlanan bir xoşgörü ortamında Buddizm, Manixeizm, Yahudilik, Müsəlmanlıq və Xristiyanlıq kimi fərqli inanclar varlıqlarını davam etdirə bilmişdir.

Bu baxımdan, Xristiyanlığın, özəlliklə də doğu xristianlığının, İç Asiyaya çatdığı Nasturi kilisəsinin Türklər arasında qəbul edildiyi və hətta Xorasandan bir Türkün gələrək bir müddət bu kilisənin patrikliyini etdiyi də bu gün qəbul edilən bir tarixi gerçəkdir (1281-1317).

Bundan başqa Qara dənizin qüzeyi və oradan da Balkanlara keçən Türklər arasında da Bizans Kilisəsinin bəlli bir vəzifə yürütdüyü və bu missiya nəticəsində də Ortodoksluq inancının məlum coğrafyada yaşamaya başlayan və Bizans üçün önəmli bir problem halına gələn Hunlar, Bulqarlar, Peçeneklər, Uzlar və Kuman-Kıpçaklar arasında qəbul olunması bilinməkdədir.

Bizans kilisəsinin bu missiyası çərçivəsində Xristiyanlığın yayılması kilisə baxımından önəmli olduğuna görə Bizans dövlət siyasəti baxımından da ayrı bir önəmə sahib olmuşdur. Balkanlardakı Türk varlığının Bizansa qarşı bir təhlikə görülməsinə görə Türk topluluqlarını bir-birinə qarşı istifadə edən Bizans dövləti, yenə bu siyasətlə Türk topluluqlarına mensub xristiyan olan bir çox Türkü, Bizans ordusunda xidmətə aldığı və Anadolu topraqlarına, xüsusən də Kapadokiya bölgəsinə yerləştirdiyi bilinməkdədir. Bu çerçevede 1071-ci il Malazgirt Savaşı və sonrasında Miryakefalon Savaşı sırasında Bizans ordusunda olan minlərcə Türkdən Bizans tarixçılərinin bəhs etdiyi bilinir.

Bənzər şəkildə, Bizans Kilisəsinin Türk topluluqlarına yönəlmiş missiyasına bənzər şəkildə Roma Katolik kilisəsinin də bənzər bir siyasət yürütdüyü bilinir. 14-cü əsrin əvvəllərinə aid olan "Codex Cumanicus" adlı əsər bunun önəmli nümunələrindən biridir. Roma Katolik kilisəsi, istərsə Bizans kilisəsi, istərsə də Nasturi kilisəsi faaliyətləri nəticəsində xristiyanlıq məzhəbləri Türklər arasında yayılma imkanı tapmasını deyə bilərik.

Bütün bu gerçəklər çərçivəsində Osmanlı idarəçiliyində yaşamış və var olan millət sistemi daxilində Ortodoksluğu mənimsəmiş digər topluluqlar gibi Rum milləti kateqoriyasına daxil edilən Qaramanlılar da bu tarixi gerçəkliyin bir parçasıdırmı?

Onlar, Türk yönətiminin basqıları nəticəsində inanclarını tərk etməkdənsə dillərini tərk etməyi seçərək Rumcadan vaz keçən və Türkçə danışmaq zorunda qalan xristiyan Rumlarmı, yoxsa xristiyanlığı qəbul edən Türklərdirmi?
TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR
Bizans kilisəsinin siyasəti nəticəsində Balkanlardakı Türklərin Ortodoksluğu mənimsədiyi şəkildə Anadoludakı Türklərdən də bu inancı mənimsəyənlər olmuşdurmu? Osmanlı idarəsi sonrasında yeni Türk dövlətinin Lozan Barış Andlaşmasının imzalanmasından öncə Yunanıstan ilə imzaladığı Türk-Yunan Əhali Mübadiləsi andlaşması çərçivəsində Yunanistanda yaşayan Qərbi Trakya xaric, Müsəlmanlar Türkiyəyə, Türkiyədə yaşayan İstanbul xaric, Rumlar Yunanıstana zorla köç etdirilirkən Anadoludakı milli Mücadiləyə Papa Eftim öndərliyində dəstək olmuş Fener Rum Patrikxanəsindən baxımsızlığını elan edərək Kayseridə bir Türk Ortodoks kilisəsi quraraq və Anadoluda Ortodoksluq Sədası adıyla bir də qəzet çıxararaq Türklüklərini dilə gətirməyə çalışan Qaramanlı Ortodokslar gerçəkdən Türk dünyasının bir parçasıdırlarmı?

Zehinləri məşgul edən bu məsələdən yazan bu məqalədə, adı keçən Qaramanlı Ortodoksların tarixdəki izləri tarixi mənbələr ışığında və 2000-ci ildə Yunanıstanda aparılan çalışmada əldə edilən sənədlər çerçivəsində incələnməyə çalışılmaqdadır. Sonuc olaraq onların danışdıqları təmiz Türkcələri, sahib olduqları adət, gələnək və görənəkləri xaricində, bu gün Qaqauz Türklərinin Anadolu Türklüyü ilə bağlantısının açıkqanmasında önəmli bir tarixi gerçək olaraq İzzeddin Keykavusun qardaşı ilə yaşadığı taxt mücadiləsi sonrası Bizans dövlətinə sığınmasından sonra ortaya çıxan olaylarla paralel olaraq Bizans ordusunda xidmət edən minlərcə Uz, Kuman, Peçenek Türkü yanında ayrı bir əsgəri birim olarak Bizans ordusunda önemli bir yere sahip olan Türkopollerin Anadolu Türkmenleri oldukları, Qaramanlı ismi ile anılan Bizans ordusunda vəzifə daşıyan Türklərin olduğu bu gün Yunan və qərb qaynaqlarında mövcuddur.

Bunu təsdiqləyən "Osmanlı Şeriye Sicilleri və Tapu Tahrir Defterleri" də araşdırsaq Anadolunun fərqli nöqtələrində bir çox yaşayış yerlərində yaşamaqda olan Müsəlman Türklər də daxil rastlanmayacaq bir ərazidə öz Türkcə isimlər daşıyan Ortodoks əhalinin varlığı ilə qarşılaşılmaqdayıq.

(Ardı var)

Alıntı: Selim Sarısoy

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR
TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR
04 mart 2019 /

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Похожие новости

ÇILĞIN PEÇENEKLƏR...

Turakdakı bir müharibədə, Peçenek Türklərindən bəziləri məhbus oldular və xristian oldular. Bundan sonra bir tərəfdən Peçenek-Bizans mübarizəsi davam etməklə bərabər, digər tərəfdən Peçenek

TANRININ TÜRKLƏRİ...

Kazım Mirşan "Mən Kazım Mirşan; Ulukem, Baykal, Lena, Altay, Talas, Monqolustan, Başqırdıstan, İskiteli, Val Camonica, Anadolu, İsveçrə, Etrüsk, Yunanıstan, Makedoniya, Fransa, Portuqaliya, Pra

Türk tarixinin şahidi: 2,7 min illik möhür tapıldı

Harput Qalasının araşdırma aparan arxeoloqların rəhbəri professor İsmayıl Aytac müsahibəsində maraqlı məlumat verib. Fedai.Az milli.az-a istinadən bildirir ki, Urartu dövründə tikilən Harput

HƏZRƏTİ İBRAHİMİN TÜRKCƏ DANIŞDIĞINI HƏZRƏTİ MƏHƏMMƏD PEYĞƏMBƏR DƏ TƏSDİQ EDİR...

Tarıyel Azərtürk Türk tədqiqatçısı Halit Durucan “Hz. Muhammed Türk mü? Arap mı? Hz. Muhammed Nereliydi?” adlı məqaləsində yazır: “Bir gün Peyğəmbərimiz əshabı oturarkən, məlum olmayan bir dillə

ALPARSLANDAN 300 İL ƏVVƏL BİZANSDA XƏZƏR TÜRKÜ ÜSYAN ETDİ

803-ci ildə Bizans imperatoru I Nikeforusa üsyan edən Türklər var, bu hadisə tarix arxivində "Bardanas Turcos" olaraq keçməkdə (bax. Radi Dikici, " Bizans İmperatorluğu tarixi ", s. 232) Hadisə
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
NURSULTAN NAZARBAYEV İSTEFA VERDİAVMVİB CƏBHƏ BÖLGƏSİNDƏ XİDMƏT EDƏN ƏSGƏRLƏRİMİZƏ BAŞ ÇƏKDİNursultan Nazarbayev istefa verdiMüdafiə naziri hərbçiləri təbrik etdiTÜRKÜN BAHAR - ISTƏR BAYRAMI, NİYƏ YAD “NOVRUZ” ADIYLA ÇAĞRILMALIDIR AXI?AVMVİB XOCAVƏND ŞÖBƏSİ HƏRBİ HİSSƏDƏ OLUBPrezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Novruz şənliyindəVETERANLAR HƏRBİ HİSSƏLƏRDƏKİ ƏSGƏRLƏRİMİZƏ BAŞ ÇƏKDİLƏRBayramqabağı şəhid ailələri yad edildiDünyanı və müharibələri idarə edən Rodşildlər kimdir?DUR YOLÇU !İlham Əliyev Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik etdiAVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB LƏNKƏRAN RAYON ŞÖBƏSİNDƏ TƏDBİR KEÇİRİLDİ...ƏLİLLƏRƏ AVTOMOBİL VERİLƏCƏK2019 -cu il Qarabağın azad edilməsi ili olacaq!Səngərin gülü bitmədi...Çanaqqalada şəhid olan 3 min azərbaycanlıÇanaqqala zəfərindən 104 il ötür - VİDEOAvropa İttifaqı prezident İlham Əliyevi alqışladı49 müsəlmanı öldürən terrorçu məhkəmə qarşısına çıxarıldıMOSKVA XATİRƏLƏRİ...Veteran döyüşçülər Şəhid olmuş döyüş yoldaşlarının məzarlarını ziyarət etdilərARADADAŞDAN QURTULMAMIŞ SİMONYANIN ƏRİ AZƏRBAYCANA "XOX" GƏLİRDaha bir məscidə hücum olub – VİDEOHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!«AĞDAMIN XARABALIQLARI və MƏSCİDİN MİNARƏSİNDƏN SİRLİ ŞƏHƏRİN GÖRÜNTÜLƏRİ» -VİDEOT. Ovanisyan: “Düzünü desəm, gözləyirdim ki, həmin raketləri atacaqlar....”"Ermənilərin torpaq qaytaracağına ümid edənlər bunları görsün və dərk etsinlər ki..."SİYASİ MƏHBUSLAR ƏFV EDİLDİİlham Əliyev OPEC-in baş katibini qəbul etdiƏrmən adı hay-boşlardan alınmalıdır...ERMƏNİSTANDA SİYASİ VƏZİYYƏT GƏRGİNDİRBöyük Britaniya parlamenti Facebook-u ittiham edirAzərbaycanlı rejissorun filmi Kann festivalında iştirak edəcəkAVMVİB XOCAVƏND ŞÖBƏSİ TƏDBİR KEÇİRDİTerroru törədən xristianlardır, amma müsəlmanlara terrorçu deyirlər“Azərbaycanlı general İranın yeni prezidenti ola bilər” - Ekspertdən ilginc iddiaGÜRCÜSTANDAN GƏLƏN YÜKSƏK SƏVİYYƏLİ NÜMAYƏNDƏ HEYYƏTİ SƏVİYYƏSİZ ŞƏKİLDƏ QARŞILANDIVİTSE PREZİDENTDƏN DAHA BİR ÖRNƏK ADDIMZurabişvili İrəvanda rəsmilərə meydan oxudu - Azərbaycana görəSiyavuş Novruzov əlilliyi olan tələbələrlə bağlı təklif edibFUAD ABBASOVA QARŞI KOMPRAMATLAR YAYMAQ İSTƏYƏNLƏR KİMLƏRDİR VƏ SİFARİŞİ HARADAN ALIRLAR?Fransada erməni lobbisi: II yazı - "Böyük fiqurlar"MOSKVA XATİRƏLƏRİ...F. Rzaquliyev: "Tar-mar etdiyiniz bir məmləkətin hesabını sizlərdən soruşacağıq"İran SİLKƏLƏNİR: hər kəs Qarabağ deyir - VİDEOBakı müharibəni 3 günə bitirəcək - Moskvadan baxışİRƏVANDA ETİRAZÇILARLA POLİSLƏR QARŞI-QARŞIYA - VİDEOOrdumuzun təlimlərindən qürurlandıran görüntülər – VİDEOKolerov niyə özünə yer tapa bilmir: “Bu, kapitulyasiya üçün danışıqlar aparılması deməkdir”F. ABBASOV: “Bu adamları tapıb cəzalandırmırlar, çünki...”YURDSUZ VƏ RAYONSUZ QALAN AĞDƏRƏLİLƏR...Saxtakar millətin saxta "tarixçisi"Niderland Krallığında yaşayan azərbaycanlı cəmiyyət rəhbəriLazım gəlmə, sən gəlsən, Hafiz Hacıyev şalvarını çıxaracaq...VİDEOZurabişvili Ermənistanda azərbaycanlılardan danışdı“Padla” ləqəbli, Cümhuriyyət düşməniERMƏNİ DİASPORUNUN PLANLARI və "TERRORİZM DİNİ"AMAZON QADINLAR TÜRK İDİLƏRMİ?ŞƏHİDLƏR ÖLMƏZ!Ermənistan İranla sərhədə “gənc ordu” yerləşdirir - FotofaktMehriban Əliyeva Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşdüPAŞİNYANIN QARABAĞ AÇIQLAMALARIİRANLA SƏRHƏDDƏ INSIDENTMehriban Əliyeva Fransada Rotşildlərin başçısı ilə görüşdü – FOTOLARPaşinyan Azərbaycanda separatçılara xidmət edən oğlu ilə görüşdüAZƏRBAYCANIN AĞDƏRƏ RAYONUNUN ERMƏNİ SİLAHLI QÜVVƏLƏRİ TƏRƏFİNDƏN İŞĞALI -VİDEOErməni Terror Təşkilatlarının Toplantısı və Qriqorian Kilsəsinin PlanlanlarıFUAD ABBASOV: "Kimi qələmi ilə, kimi silahı ilə hər an döyüşə hazır olmalıdır!"“Şollerin arxivi” ilə bağlı Niderland mətbuatındaORDUMUZUN HƏRBİ TƏLİMLƏRİ DAVAM EDİR - VİDEO"Dağlıq Qarabağ münaqişəsi yalnız sülh yolu ilə həll oluna bilər"AVMVİB akademiki xatirə medalı ilə təltif etdiDağlıq Qarabağ istənilən halda, Azərbaycan ərazisi olaraq qalacaqABŞ KONQRESMENİNƏ DƏSTƏK OLMALIYIQHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!PAŞİNYAN AZƏRBAYCANA GƏLDİİRƏVANLILAR TARİXİMİZƏ SAHİB ÇIXIN!DAHA BİR SOYDAŞIMIZI HAYLARIN HƏYASIZLIĞINDAN QORUMAQ LAZIMDIR - VİDEO8 yaşında İranın neft naziri "təyin olunmuş" erməni - George ÇilingarTARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)KOMANDİRİN QEYDLƏRİ: BU XALQDAN GİZLƏDİLƏN HƏQİQƏTLƏR...Şəhid qadınların məzarları ziyarət edildiİbrahim Rəisi hakimiyyət olimpinə yüksəlir; İranda sirli təyinatRumıniya parlamentində Azərbaycan əleyhinə fikirlər səsləndirilib - VİDEOUKRAYNADA SATQIN UKRAYNALINI ÖLDÜRDÜLƏRAVMVİB sədri F. Rzaquliyev jurnalist Fuad Abbasovu təltif etdiAVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏERMƏNİLƏR DAHA BİR RUS ƏSGƏRİNİ BIÇAQLADILARYada dūşər xatirələr..."Ağdamlı" olmaq istəyən yezidi kürdlər...HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Bu erməni dezinformasiyasımı, yoxsa içimizdəki ermənilərin növbəti təxribatımı? - VİDEOAVMVİB RAYON ŞÖBƏLƏRİNDƏERMƏNİLƏRDƏN DAHA BİR "YENİLİK" - BU DƏFƏ GÜLƏŞDƏ YENİ "FƏND"Şəmistan Əlizamanlının "Diriliş Ərtoğrul"da ifası rekorda imza atdı - VİDEOTARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏRERMƏNİLƏR TACİKLƏRDƏN PAMBIQ ƏKMƏK ÖYRƏNİRLƏR - VİDEOƏsirlikdən Səkinənin məktubu
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ