TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU


(Əvvəli:http://fedai.az/index.php?newsid=4614, http://fedai.az/index.php?newsid=4620, http://fedai.az/index.php?newsid=4652)

Bundan sonra isə 14-cü əsrin əvvəllərində, 1311-ci ildə Dobruca bölgəsindəki Türklərdən bəzilərinin Anadoluya geri döndükləri də bilinməkdədir. Burada, Anadoluya dönən Türklər arasında Xristianların da ola biləcəyi ehtimalı gündəmə gəlməkdədir (WITTEN t.y. : 666).

Bu mövzuda İsmail Hakkı Uzunçarşılının Anadolu bəylikləri adlı əsərini və İrene Beldiceanunun Bitinya bölgəsi müsəlman olmayan əhalisi üzərində təhrir dəftərlərinə əsaslanaraq etmiş olduğu işini diqqətlə araşdırmaq lazımdır. Uzunçarşılı (1982: 96), Anadoluya dönən Dobrucalı Alevi Türkmənlərin Çanaqqala-Balıkesir bölgəsində hökm sürən Qarasi Bəyliyi torpaqlarına yerləşdiyini diqqət çəkərkən, Beldiceanu (1997: 18) isə 15-c eyni bölgəyə aid Sənəd təhrir dəftərlərində yazılı olan qeyri Müslim əhali arasındakı öz Türkçe adlı Ortodokslar sıxlığı qarşısında i əsrdə, xüsusiylə birbaşa Yüreğir və Çəpni adlarıyla xatırlanan kəndlərdə, Yüreğirin bütün əhalisi ilə Çəpni kəndlilərinin yarısının xristian olaraq qeyd edildiyini, kəndlərdə Grek Ortodoks təqvimindən öz Türkcə adlarından da istifadə etdiyini vurğulamaqdadır və buna bağlı olaraq da Xristianlıq inancını mənimsəyən bir Türk-Tatar icmasının var olduğuna diqqət çəkməkdədir.

Beldiceanunun bu təsbitlər xaricində, bütün Osmanlı imperatorluğu idarəsi ərzində ağırlıqlı olaraq bir zamanlar Qaramanoğullarının hökm sürdüyü torpaqlarda, Orta Anadolu bölgəsindəki bir çox şəhərə aid Sənəd təhrir dəftərində də bənzər bir vəziyyətlə qarşılaşılmaqdadır. Necə ki, Kayseri, Niğde, Nevşehir, Ankara, Tokat, Sivas kimi illərdə yaşayan pravoslav əhali arasındakı Türkcə adlardan istifadənin sıxlığı olduqca diqqət çəkicidir. Bu mövzuda Sivas Sancağını əsas götürərək adam adları üzərində bir iş edən Yılmaz Kurt, adı keçən bayrağa bağlı olan Tokat Zile-Artıkabad bölgəsindəki qeyri müsəlman əhali arasında Türkcə ad çoxluğuna diqqət çəkərək (% 50.7), bu vəziyyətin Türkcənin Ortodoks əhali üzərindəki təsiriylə, ticari əlaqə zorunluluğuyla və ya təzyiq ilə açıqlana biləcəyini vurğulayır (Kurt 1993: 233-239).

Yenə, Ömər Lütfü Barkan (oktyabr 1955-ci il İyul 1956: 13,19) Süleymaniyyə camisi və imarətinin inşasına aid müfəssəl mühasibat dəftərlərini araşdırarkən qarşılaşdığı qeyri müsəlman adlarının diqqət çəkici bir şəkildə öz Türkcə adlardan olmasını vurğulayır.

Bu nümunələrə əlavə olaraq, Osmanlı Şeriye sicillərində də oxşar adların ortodoks nüfusu arasında da yer aldığı görünür. Bu gün Kayseri ilinə aid olan şeriye sicilləri Erciyes Universiteti nəzdində iştirak edən Kayseri Araşdırmaları Mərkəzində (Kaytan) aparılan işlərlə gün işığına çıxarılmağa çalışılır. Sözügedən mərkəzdə tezislərdən bəziləri bizi nəzərdən keçirmiş və aşağıdakı maraqlı adlar müəyyən edilmişdir.

1609-1611-ci illərə aid Kayseri Şerlerinə aid Reyestrdə qeyri-müsəlmanların Türk adları bunlardır: Tanrıverdi vələd-i Teymur, Yağmur, Səfər və Altun (?), Beşə Balı və Dövlət və Öksüz oğlu, Sinan vələd-i Uğurlu, Məryəm bint-i Bəylər, Sultan, Şahin (?) Veled- i Balı, Dədə Balı veled- i Şahbalı, Kiçik vələd-i Tarşad (?), İbrahim vələd-i İsebalı, Bulqar vələd-i Mihal və İne, Karaman və Sultan və Yovan, Murad və Bayram, Begli vələd-i Todor, Dostum vələd-i Karaca. Uğurlu veled-i Yardımcı. Erkilet nam Karyeden; Nurlu veled-i Sefer, Yovan veled-i Kel Murad. Umur vələd-i Aydın, Kumri vələd-i Keşiş, Gülabi vələd-i Kayser (Ertürk 1994: varak 50) adlarının yer aldığı təsbit edilmişdir.
TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR
Digər tərəfdən, bir qeyri müsəlman ailənin üç qurşaq ərzində daşıdıqları adlarına baxıldığında "Kayseriyə müzafatından İstefane nam kəndli Hüseyn bin Abdullah nam kimesne mahfil-i qəzada Mixail vələd-i Saka nam yetimin vasi-i şerisi olan Anna Peşə nam Zimmilerden üzərinə takrir -i iddia edüp Kary-i mezburede Tavlı tarlası deməklə maruf malümetül-hüdud bir qitə tarla babam Kiçik tarlası olub, Kiçik murd olduğu üçün atam Karlıya qaldı. O, Karlı mürd olub mana kaldı. Şərə sual olunmasın tələb edirəm ... 1019/5 Aprel 1610 "(Ertürk 1994: varak 50) deyildiyi görülməkdədir. Atasının adı Abdullah olan Hüseyn, bir məsihçi olduğunda müsəlmanlığı qəbul etmişdi. Babası Kiçiyin və atası Karlının adlarının təsvir edilməsi bu kəslərin Hıristiyanlığına bir dəlil təşkil edərkən, bu ailənin hər nə qədər Hüseynin Müsəlman olmadan əvvəlki adı bəlli edilsə də, babası və atasının daşıdığı adlar olduqca maraqlı görünür. Şermekiye Reyestrlərindən başqa, torpaq qeydiyyatı kitablarında da oxşar nümunələr vardır. Bu çərçivədə, 16-cı əsrdə Sənəd təhrir dəftərində adları keçən siyahıya baxıldığında bu gün Yunanıstanın Kapodokiko kəndində yaşayan Karamanlıların Türkiyədəki yaşayış yerləri olan Çuxurda maraqlı bir nümunə meydana çıxır:

Karye-i Çukurda: məhəllə-i Kor: Karlı vələd-i Aydoğdu və Xıdzır vələd-i O (yəni Karlının oğlu Xızır), Yağmur vələd-i Aydoğdu, Satılmış vələd-i İneverdi və Yardım berader-i O ( yəni Satılmışın qardaşı Yardım), Aydoğdu vələd-i O (Yardım'ın oğlu Aydoğdu), Kademşah vələd-i Aydoğdu, Ağabalı vələd-i O, Emir vələd-i Tutun və Yörük berader-i O (Əmrin qardaşı Yörük ), Ayurdı vələd-i Yahşi və Budak vələd-i o və Səfər vələd-i o, Mirerşah vələd-i Uğurlu, Tekir vələd-i o, Garip vələd-i Ayurdı və Durmuş berader-i o, Səfər vələd-i Çalapverdi və Gökçe berader-i O və Döğenci berader-i O, Səfər vələd-i Kiçik və Mixail vələd-i O, Xıdır vələd-i Kiçik və Kömək berader-i O, Qeysər berader-i O, Kömək vələd-i Karaca, Tanrıverdi vələd -i Yörük və İnebey berader-i O və Yasəf berader-i O və Bahadır vələd-i O, Tanrıverdi vələd-i Yörük və İnebey vələd-i O, Aydığdu vələd-i Seydi, Xıdır vələd-i Xıdır və Səfər vələd-i Balıcan və ya veled-i Xızır (Kirpik 1997: 60-62) adlarına rast gəlmək mümkündür.

Nümunələrin sayını artırmaq olar. Bu şəkildə, xüsusilə Karamanlılar sıx bir şəkildə yaşadıqları yerlərdəki müsəlman olmayan əhali arasında Türkcə adlara sahib olmuşlar, adət, ənənə və həyat tərzləri, bu gün də daxil olmaqla "dilimiz" dedikləri Türkcəni danışmaları Karamanlıları Anadoluda yaşamış olan Rum Ortodoks əhalidən ayıran ən əhəmiyyətli xüsusiyyətləridir.

Ancaq, keçmişdə onları Rumlardan ayıran amilər, başda dilləri olmaqla, bütün bu xüsusiyyətləri qədər, yenə onları böyük bənzərlikləri olan müsəlman Türklərdən ayıran dinləri, onların şəxsiyyətləri mövzusunda bəzi Qaramanlıların yaddaşında bir ikilənmə yaratmışdır.

Digər tərəfdən, bu ikilənmə təcrübəsi olmayan minlərlə Qaramanlı üçün ortada heç bir problem yoxdur.
TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR
Çünki müsəlman türkləri ilə eyni xətt mövcuddur ki, onlar yalnız din baxımından fərqlidirlər. Yuxarıda da açıqlanmağa çalışılan bu tarixi həqiqəti bilən Qaramanlılar bilindiyi kimi Papa Eftimin öndərliyində bütün Milli Mübarizə dövründə Ankara hökumətinin yanında yer alaraq və hər fürsətdə Türklüklərini bütün dünyaya hayqıraraq Anadolunun işğalına qarşı mübarizə aparmışlar.

Buna baxmayaraq nəticə böyük bir mənfiliklə nöqtələndi. Hakimiyyəti altında yaşadıqları Osmanlı idarəsi dövründə dini əsas alan Millət sistemi daxilində Ortodoks millətinə daxil edilmələrinin yaratdığı mühiti Cümhuriyyətin ilk illərində reallaşan və yenə dinin əsas alındığı bir mübadilə prosesi baş verdi və əsil türklər ölkədən sürgün edildilər.

Bu müddətdə İstanbul xaric olmaqla Anadoluda yaşayan bütün pravoslav xristianların Yunanıstana göndərilmələri qərarı alınmışdır. Patriarx Papa Eftim və ailəsi azadlığa buraxılmışdı.

Bu nöqtədə Qaramanlı Ortodoks Türklərin Yunanıstana göndərilmələri ilə Türkiyə və Yunanıstan baxımından o günlərdə homogen bir əhaliyə sahib olma düşüncəsinə uyğun olaraq həyata keçirildi, bu homogenlik də təəssüf ki, din əsasında olmuşdu, iki ölkə arasındakı problemlər müəyyən bir nisbətdə öz həllinə qovuşmuş ola bilər.

Ancaq, bu müddətin sonunda ən azı müsəlman Türklər qədər mübarizə aparmış Qaramanlılar, Türkiyəni tərk etmək məcburiyyətində qalmaları baxımından ciddi bir xəyal qırıqlığına uğradılar. Digər tərəfdən isə, Türkiyəni tərk etməyən Papa Eftimə görə mübarizə sona yetməmişdi. Çünki hər nə qədər patrikxanə camaatını qeyb etsə də, bu dəfə az saydakı ailə mənsublarıyla Fənər Rum Ortodoks Patrikxanəsinə qarşı Türk Ortodoks kimi mərdanə şəkildə ayaqda dayanmaq üçün mübarizə etmiş və bunda da bütün mənfiliklərə baxmayaraq böyük bir müvəffəqiyyət əldə edərək özündən sonra da Türk Ortodoks Patrikxanəsinin varlığını davam etdirməsi üçün uyğun bir ortam hazırlamışdı...

P.S. Dəfələrlə demişik ki, biz Alban kilsəsini yaratmalıyıq. Çünki erməni pisliklər bizim olan xristianlıqla bağlı keçmişimizə sahib çıxmaqdadırlar. Türkiyə də bu sahəyə diqqət ayırmır. İndiki Patrik IV Eftim adıyla Paşa Erenerol başçılıq edir. Amma hər halda bu ənənəni öyrənərək bir zaman Anadoludan qovulmuş xristian türk icmasını öz Vətənlərinə qaytara bilərik və yaxud xristian Grek adlandırılan türk-oğuz xristianları, Volqoboyu xristian tatarları, Çuvaş və qaauz xristianlarının dini ənənələrindən istifadə edərək öz xristian keçmişimizə sahib çıxmalıyıq. Hər halda düşünməyə dəyər (Fedai.az).

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR
09 mart 2019 /

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Похожие новости

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU (Əvvəli:http://fedai.az/index.php?newsid=4614, http://fedai.az/index.php?newsid=4620 ) Yunanca danışılan bir kənddə gecə dua edərkən Türkcə bir dua edilməsinin səbəbi

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU (Əvvəli:http://fedai.az/index.php?newsid=4614) Bu məzmunda, xüsusilə Qaramanoğulları Bəyliyinin hökm sürdüyü Orta Anadolu və buna bənzər şəkildə cənub Mərmərə bölgəsi

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU Tarix boyunca geniş bir coğrafyada höküm sürən Türklər arasında az rastlanan bir xoşgörü ortamında Buddizm, Manixeizm, Yahudilik, Müsəlmanlıq və Xristiyanlıq kimi fərqli

Topçubaşov Qurtuluş Savaşına qədər türklərin vəziyyətini necə təsvir etmişdi? – Vilayət Quliyev

Sabah Türkiyə Zəfər bayramını – 1922-ci ilin avqustunda yunan işğal qüvvələri üzərində möhtəşəm qələbənin, işğalçı ordunun son nəfərinə qədərinin Anadolu torpaqlarından qovulub çıxarılmasının növbəti

Səfəvi – Osmanlı düşmənçiliyi (Azərbaycan, yoxsa Türkiyə...)

Xaqani Ədəboğlu "Türkçülükdə Səlcuqlu xəstəliyi" kitabından (Əvvəli: http://fedai.az/index.php?newsid=2194, http://fedai.az/index.php?newsid=2199, http://fedai.az/index.php?newsid=2220,
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
NURSULTAN NAZARBAYEV İSTEFA VERDİAVMVİB CƏBHƏ BÖLGƏSİNDƏ XİDMƏT EDƏN ƏSGƏRLƏRİMİZƏ BAŞ ÇƏKDİNursultan Nazarbayev istefa verdiMüdafiə naziri hərbçiləri təbrik etdiTÜRKÜN BAHAR - ISTƏR BAYRAMI, NİYƏ YAD “NOVRUZ” ADIYLA ÇAĞRILMALIDIR AXI?AVMVİB XOCAVƏND ŞÖBƏSİ HƏRBİ HİSSƏDƏ OLUBPrezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Novruz şənliyindəVETERANLAR HƏRBİ HİSSƏLƏRDƏKİ ƏSGƏRLƏRİMİZƏ BAŞ ÇƏKDİLƏRBayramqabağı şəhid ailələri yad edildiDünyanı və müharibələri idarə edən Rodşildlər kimdir?DUR YOLÇU !İlham Əliyev Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik etdiAVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB LƏNKƏRAN RAYON ŞÖBƏSİNDƏ TƏDBİR KEÇİRİLDİ...ƏLİLLƏRƏ AVTOMOBİL VERİLƏCƏK2019 -cu il Qarabağın azad edilməsi ili olacaq!Səngərin gülü bitmədi...Çanaqqalada şəhid olan 3 min azərbaycanlıÇanaqqala zəfərindən 104 il ötür - VİDEOAvropa İttifaqı prezident İlham Əliyevi alqışladı49 müsəlmanı öldürən terrorçu məhkəmə qarşısına çıxarıldıMOSKVA XATİRƏLƏRİ...Veteran döyüşçülər Şəhid olmuş döyüş yoldaşlarının məzarlarını ziyarət etdilərARADADAŞDAN QURTULMAMIŞ SİMONYANIN ƏRİ AZƏRBAYCANA "XOX" GƏLİRDaha bir məscidə hücum olub – VİDEOHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!«AĞDAMIN XARABALIQLARI və MƏSCİDİN MİNARƏSİNDƏN SİRLİ ŞƏHƏRİN GÖRÜNTÜLƏRİ» -VİDEOT. Ovanisyan: “Düzünü desəm, gözləyirdim ki, həmin raketləri atacaqlar....”"Ermənilərin torpaq qaytaracağına ümid edənlər bunları görsün və dərk etsinlər ki..."SİYASİ MƏHBUSLAR ƏFV EDİLDİİlham Əliyev OPEC-in baş katibini qəbul etdiƏrmən adı hay-boşlardan alınmalıdır...ERMƏNİSTANDA SİYASİ VƏZİYYƏT GƏRGİNDİRBöyük Britaniya parlamenti Facebook-u ittiham edirAzərbaycanlı rejissorun filmi Kann festivalında iştirak edəcəkAVMVİB XOCAVƏND ŞÖBƏSİ TƏDBİR KEÇİRDİTerroru törədən xristianlardır, amma müsəlmanlara terrorçu deyirlər“Azərbaycanlı general İranın yeni prezidenti ola bilər” - Ekspertdən ilginc iddiaGÜRCÜSTANDAN GƏLƏN YÜKSƏK SƏVİYYƏLİ NÜMAYƏNDƏ HEYYƏTİ SƏVİYYƏSİZ ŞƏKİLDƏ QARŞILANDIVİTSE PREZİDENTDƏN DAHA BİR ÖRNƏK ADDIMZurabişvili İrəvanda rəsmilərə meydan oxudu - Azərbaycana görəSiyavuş Novruzov əlilliyi olan tələbələrlə bağlı təklif edibFUAD ABBASOVA QARŞI KOMPRAMATLAR YAYMAQ İSTƏYƏNLƏR KİMLƏRDİR VƏ SİFARİŞİ HARADAN ALIRLAR?Fransada erməni lobbisi: II yazı - "Böyük fiqurlar"MOSKVA XATİRƏLƏRİ...F. Rzaquliyev: "Tar-mar etdiyiniz bir məmləkətin hesabını sizlərdən soruşacağıq"İran SİLKƏLƏNİR: hər kəs Qarabağ deyir - VİDEOBakı müharibəni 3 günə bitirəcək - Moskvadan baxışİRƏVANDA ETİRAZÇILARLA POLİSLƏR QARŞI-QARŞIYA - VİDEOOrdumuzun təlimlərindən qürurlandıran görüntülər – VİDEOKolerov niyə özünə yer tapa bilmir: “Bu, kapitulyasiya üçün danışıqlar aparılması deməkdir”F. ABBASOV: “Bu adamları tapıb cəzalandırmırlar, çünki...”YURDSUZ VƏ RAYONSUZ QALAN AĞDƏRƏLİLƏR...Saxtakar millətin saxta "tarixçisi"Niderland Krallığında yaşayan azərbaycanlı cəmiyyət rəhbəriLazım gəlmə, sən gəlsən, Hafiz Hacıyev şalvarını çıxaracaq...VİDEOZurabişvili Ermənistanda azərbaycanlılardan danışdı“Padla” ləqəbli, Cümhuriyyət düşməniERMƏNİ DİASPORUNUN PLANLARI və "TERRORİZM DİNİ"AMAZON QADINLAR TÜRK İDİLƏRMİ?ŞƏHİDLƏR ÖLMƏZ!Ermənistan İranla sərhədə “gənc ordu” yerləşdirir - FotofaktMehriban Əliyeva Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşdüPAŞİNYANIN QARABAĞ AÇIQLAMALARIİRANLA SƏRHƏDDƏ INSIDENTMehriban Əliyeva Fransada Rotşildlərin başçısı ilə görüşdü – FOTOLARPaşinyan Azərbaycanda separatçılara xidmət edən oğlu ilə görüşdüAZƏRBAYCANIN AĞDƏRƏ RAYONUNUN ERMƏNİ SİLAHLI QÜVVƏLƏRİ TƏRƏFİNDƏN İŞĞALI -VİDEOErməni Terror Təşkilatlarının Toplantısı və Qriqorian Kilsəsinin PlanlanlarıFUAD ABBASOV: "Kimi qələmi ilə, kimi silahı ilə hər an döyüşə hazır olmalıdır!"“Şollerin arxivi” ilə bağlı Niderland mətbuatındaORDUMUZUN HƏRBİ TƏLİMLƏRİ DAVAM EDİR - VİDEO"Dağlıq Qarabağ münaqişəsi yalnız sülh yolu ilə həll oluna bilər"AVMVİB akademiki xatirə medalı ilə təltif etdiDağlıq Qarabağ istənilən halda, Azərbaycan ərazisi olaraq qalacaqABŞ KONQRESMENİNƏ DƏSTƏK OLMALIYIQHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!PAŞİNYAN AZƏRBAYCANA GƏLDİİRƏVANLILAR TARİXİMİZƏ SAHİB ÇIXIN!DAHA BİR SOYDAŞIMIZI HAYLARIN HƏYASIZLIĞINDAN QORUMAQ LAZIMDIR - VİDEO8 yaşında İranın neft naziri "təyin olunmuş" erməni - George ÇilingarTARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)KOMANDİRİN QEYDLƏRİ: BU XALQDAN GİZLƏDİLƏN HƏQİQƏTLƏR...Şəhid qadınların məzarları ziyarət edildiİbrahim Rəisi hakimiyyət olimpinə yüksəlir; İranda sirli təyinatRumıniya parlamentində Azərbaycan əleyhinə fikirlər səsləndirilib - VİDEOUKRAYNADA SATQIN UKRAYNALINI ÖLDÜRDÜLƏRAVMVİB sədri F. Rzaquliyev jurnalist Fuad Abbasovu təltif etdiAVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏERMƏNİLƏR DAHA BİR RUS ƏSGƏRİNİ BIÇAQLADILARYada dūşər xatirələr..."Ağdamlı" olmaq istəyən yezidi kürdlər...HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Bu erməni dezinformasiyasımı, yoxsa içimizdəki ermənilərin növbəti təxribatımı? - VİDEOAVMVİB RAYON ŞÖBƏLƏRİNDƏERMƏNİLƏRDƏN DAHA BİR "YENİLİK" - BU DƏFƏ GÜLƏŞDƏ YENİ "FƏND"Şəmistan Əlizamanlının "Diriliş Ərtoğrul"da ifası rekorda imza atdı - VİDEOTARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏRERMƏNİLƏR TACİKLƏRDƏN PAMBIQ ƏKMƏK ÖYRƏNİRLƏR - VİDEOƏsirlikdən Səkinənin məktubu
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ