TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)

TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)























Urumlar (yun. Ουρούμ, urum; türk. Urum, krımtat. Urum) — əsasən Osmanlı İmperiyasında və Krımda bəzi türkdilli xalqlar (türklər, Krım tatarları) tərəfindən müsəlman dövlətlərinin yunan əhalisini adlandırmaq üçün işlədilən ekzoetnonimdir. Müasir etnoqrafiyada bir qayda olaraq, yunanların türkdilli qrupları urumlar (və ya yunan-urumlar) adlandırılır. Urum adını eləcə də ermənilərin xalkidon dinini qəbul edən və zaman keçdikcə yunanlaşan qrupu da daşıyır. Lakin urumları xristian türklər və ya müstəqil etnos, yaxud oğuz-qıpçaq etnik qrupu hesab edən tədqiqatçılar da var.

Rusiya Federasiyasında 54 min nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən), Ukraynada 91.548 nəfər (2001-ci il siyahıya almasına əsasən), Gürcüstanda 15.166 nəfər urum yaşayır.

Rəsmi qaynaqlarda Yunan olaraq adlandırılan Urumlar, özlərini əsla Yunan olaraq görmürlər və Yunanlardan dini inancları xaric tamamən fərqli olduqlarını açıqca vurğulamaqdadırlar. Türk dilli Urumlar ilə Yunan dilli Rumeylər bir-birinə qarışdırılmaqdadır və hər ikisi birlikdə Qreko-Tatarlar (ya da Azov yanı Qrekləri - Греки Приазовья) adıyla da anılmaqdadırlar. Bu gün Qreko-Tatarların nüfusu 120 ilə 130 min civarında olub, bunların 60-65% -i Urum, geriyə qalanları isə Rumeydir. Urum və Rumeylərin 2001 -ci ilinki nüfusları ayırd etmək sizin birlik 77,5 min kişidir. Kırımda yaşadıqları zaman qədimdən Rumeylərə Tat, Urumlara isə Bazaryane adı da verilmişdir. Urumlar arasında Tat balası, Urum balası («Rum cocuğu, Urum balasıdır») atalar sözü işlənir.

Ailə quruluşu, gələnəkləri Anadolu və bu ətrafda yaşayan digər Türk xalqlarıyla bənzərdir. Düyünlərdəki rəqslər Kırım Tatar Türklərinin oynamaları kimidir.

Gürcüstan Urumları, yaxud Qafqaz Urumları: Gürcüstanın güneyində Kvemo Kartli bölgəsində olan Tsalka (Barmaqsız) şəhrində yaşayan ve 18-ci əsrdən 20-ci əsrin əvvələrinə qədərki Osmanlı İmparatorluğundan köç edən Ortodoks Xristiyan Türklərdir. Ana dilləri türkcədir. 1979-ci il siyahıya almasına görə Gürcüstandakı Urumların sayı 30.811 nəfərdir.

Türkiyəli araşdırmaçılar, Urum Türkcəsində danışan topluluqların bölgəyə iki dalğa halında gəldiyini qeyd edirlər. İlk dalğa 18-ci əsrin ikinci yarısında Gürcüstandakı mədənlərdə çalışmaq üzrə Türkiyədən köç etmişdir. İkinci dalğa isə XIX əsrdə gəli Abxazya və Türkiyəyə köç edən müsəlman Çərkəzlərin yerinə Kuban Bölgəsinə yerləşmişlər.
TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)






















Lakin rumlu türklər bunu qəbul etmirlər və zaman-zaman xristian türkləri Osmanlının qovduğunu qeyd edərlər və bu siyasət 15-ci və 16-cı əsrlərdə böyük vüsət almışdır. Ona görə də bu gün Azərbaycan türklərinə sevgi ilə yanaşan Rumlu türklər Türkiyə türklərinə nifrətlə yanaşarlar. Bu barədə sonrakı yazılarda geniş açıqlamalar verəcəyik.

Təxminən 1821-1825 -ci illərdə Trabzon, Giresun, Ərzurum ve Kars illərindən Gürcüstanın Tselka bölgəsinə köçən və oradan da 1981-1986 -ci illərdə Krım, Donetsk və Dnepr ətrafına yerləşən 2-3 min civarında Urumdan da söz edilməkdədir. Türkcə danışan Trabzon Grekləri olaraq bilinən bu qrup, özlərinin Qaradənizin qüzeyindən Balkanlara yayılan Qıpçak, Peçenek və Xəzər Türklərinin xristianlaşan qalıntıları olduqlarını iddia etməkdədirlər.

Güney Azov dənizinin ətrafında yayılmış olan Urum Türklərinin 4 cür ağzı vardır: Qıpçak-Polovets, Kıpçak-Oğuz, Oğuz-Kıpçak, Oğuz. Bu ağızlarlardakı var olan leksik xüsusiyyətlər dilçilər tam araşdırılmamış, bu üzdən elm dünyası üçün hələ də qaranlıq olaraq qalmaqdadır.

Krımlı Urumlar, Krım Tatar Türkcəsinə çox yaxın olan Urum Türkcəsini danışmaqdadırlar. Anadoludan çıxmış olan Urumların dili isə Urum Türkcəsinden fərqlənir və daha çox Oğuz grupu ləhcələriə və Anadolunun Qars, Ərzurum ağzına yaxındır. Sonradan, Anadolu çıxışlı Urumların dialektləri Qars, Ərzurum dialektidir, yəni Azərbaycan türkcəsidir. Krım çıxan Urumların dialektleri isə Krım Tatar Türkcəsidir.

A. Garkavetsə və V. Baranovaya görə Ukraynadaki Urumların dili dörd grupa ayrılır:

1. Böyük Yanisol, Beşev, Manguş: Oğuz ünsürləri çox az olan.
2. Krmençuk, Bagatır, Ulaklı: Oğuz ünsürları az bilinən.
3. Karan, Laspi, Kamar, İqnatyevka: Oğuz ünsürları bilinən.
4. Mariapol, Starıy Krım: Oğuz ünsürlü Qıpçak ünsürləriylə qarışıq.

Bu gündən etibarən öz din ayrı qardaşlarımızı sizlərə tanıdacaq və hayların Ərmən tarixini necə oğurladıqlarını göstərməyə çalışacağıq. Rumlu türklərin böyük əksəriyyəti Anadolu və Azərbaycan türkləridir. Qarabağdan başlanan yollarının üstündə bu gün kazak olmaq da, hay omaq da, yunan (qrek) olmaq da var. Öz tariximizə sahib çıxmaq zorundayıq. Buna məcburuq. Tənbəlliyin daşını atıb bu var-dövlət hərislərinə bu millətin şanlı keçmişini anlatmaq bizim borcumuzdur. Çünki keçmişi olmayanın gələcəyi də yoxdur. Amma bilin ki, bu xalqın çox şanlı və ağla sığmayacaq dərəcədə böyük bir keçmişi var.

Bu gün də bu toplu sahibsiz buraxılıb. Təkcə dinləri başqadır deyə öz qardaşlarımızı tanımırıq. 100 illərdir yunan və ruslar bir xalqı əritmək üçün çalışdıqlarına baxmayaraq biz seyrçi qalmaqdayıq. Amma hələ də gec deyil. "Türkün türkdən başqa dostu yoxdur" deyib fələstinlilərə ağlayan türk tarix səhnəsində çox cılız görünür. Məzlumsansa, sən türk deyilsən!

Fedai.az-ı izləyin...

P.S. Yazıda ensklopedik məlumatlardan istifadə edilmişdir.

Fedai.az Araşdırma Qrupu

TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)
TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)
11 mart 2019 /

TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)

Похожие новости

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU (Əvvəli:http://fedai.az/index.php?newsid=4614) Bu məzmunda, xüsusilə Qaramanoğulları Bəyliyinin hökm sürdüyü Orta Anadolu və buna bənzər şəkildə cənub Mərmərə bölgəsi

TARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏR

Doç.Dr.Yonca ANZERLİOĞLU Tarix boyunca geniş bir coğrafyada höküm sürən Türklər arasında az rastlanan bir xoşgörü ortamında Buddizm, Manixeizm, Yahudilik, Müsəlmanlıq və Xristiyanlıq kimi fərqli

AVROPA DİLLƏRİNİN KÖKÜ TÜRKCƏDİR

HASAN YAZICI Okutman, Sakarya Üniversitesi Devlet Konservatuarı, hyazici@sakarya.edu.tr İlk yazı şumerlər tərəfindən istifadə edildiyi bilinir. Lakin, Mirşana görə, yazı ilk növbədə türklər

TARİXDƏ ARİ (İRAN) VƏ TURAN DARTIŞMASI

Dr. Ahsen BATUR (Əvvəli: http://fedai.az/index.php?newsid=3417) Əsasən də ilk Ata yurdun Ural-Altay ətəkləri olması da o qədər əhəmiyyətli deyil. Miladdan minlərlə il əvvəl Asiyadan Anadolu və

ANADOLU HEÇ ZAMAN YUNAN OLMADI, HEÇ OLMADI...

ANADOLUDA ANTİK ETNOGENEZ Prof.Dr Şener Üşümezsoy Yunan aldatmacaları Qədim Anadoludan söz düşəndə, ilk ağla Yunan mədəniyyəti və Ellin mədəniyyəti gəlir. Batılıların bizə sırıdığı, Avrosentrik
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
NURSULTAN NAZARBAYEV İSTEFA VERDİAVMVİB CƏBHƏ BÖLGƏSİNDƏ XİDMƏT EDƏN ƏSGƏRLƏRİMİZƏ BAŞ ÇƏKDİNursultan Nazarbayev istefa verdiMüdafiə naziri hərbçiləri təbrik etdiTÜRKÜN BAHAR - ISTƏR BAYRAMI, NİYƏ YAD “NOVRUZ” ADIYLA ÇAĞRILMALIDIR AXI?AVMVİB XOCAVƏND ŞÖBƏSİ HƏRBİ HİSSƏDƏ OLUBPrezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Novruz şənliyindəVETERANLAR HƏRBİ HİSSƏLƏRDƏKİ ƏSGƏRLƏRİMİZƏ BAŞ ÇƏKDİLƏRBayramqabağı şəhid ailələri yad edildiDünyanı və müharibələri idarə edən Rodşildlər kimdir?DUR YOLÇU !İlham Əliyev Azərbaycan xalqını Novruz bayramı münasibətilə təbrik etdiAVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB LƏNKƏRAN RAYON ŞÖBƏSİNDƏ TƏDBİR KEÇİRİLDİ...ƏLİLLƏRƏ AVTOMOBİL VERİLƏCƏK2019 -cu il Qarabağın azad edilməsi ili olacaq!Səngərin gülü bitmədi...Çanaqqalada şəhid olan 3 min azərbaycanlıÇanaqqala zəfərindən 104 il ötür - VİDEOAvropa İttifaqı prezident İlham Əliyevi alqışladı49 müsəlmanı öldürən terrorçu məhkəmə qarşısına çıxarıldıMOSKVA XATİRƏLƏRİ...Veteran döyüşçülər Şəhid olmuş döyüş yoldaşlarının məzarlarını ziyarət etdilərARADADAŞDAN QURTULMAMIŞ SİMONYANIN ƏRİ AZƏRBAYCANA "XOX" GƏLİRDaha bir məscidə hücum olub – VİDEOHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!«AĞDAMIN XARABALIQLARI və MƏSCİDİN MİNARƏSİNDƏN SİRLİ ŞƏHƏRİN GÖRÜNTÜLƏRİ» -VİDEOT. Ovanisyan: “Düzünü desəm, gözləyirdim ki, həmin raketləri atacaqlar....”"Ermənilərin torpaq qaytaracağına ümid edənlər bunları görsün və dərk etsinlər ki..."SİYASİ MƏHBUSLAR ƏFV EDİLDİİlham Əliyev OPEC-in baş katibini qəbul etdiƏrmən adı hay-boşlardan alınmalıdır...ERMƏNİSTANDA SİYASİ VƏZİYYƏT GƏRGİNDİRBöyük Britaniya parlamenti Facebook-u ittiham edirAzərbaycanlı rejissorun filmi Kann festivalında iştirak edəcəkAVMVİB XOCAVƏND ŞÖBƏSİ TƏDBİR KEÇİRDİTerroru törədən xristianlardır, amma müsəlmanlara terrorçu deyirlər“Azərbaycanlı general İranın yeni prezidenti ola bilər” - Ekspertdən ilginc iddiaGÜRCÜSTANDAN GƏLƏN YÜKSƏK SƏVİYYƏLİ NÜMAYƏNDƏ HEYYƏTİ SƏVİYYƏSİZ ŞƏKİLDƏ QARŞILANDIVİTSE PREZİDENTDƏN DAHA BİR ÖRNƏK ADDIMZurabişvili İrəvanda rəsmilərə meydan oxudu - Azərbaycana görəSiyavuş Novruzov əlilliyi olan tələbələrlə bağlı təklif edibFUAD ABBASOVA QARŞI KOMPRAMATLAR YAYMAQ İSTƏYƏNLƏR KİMLƏRDİR VƏ SİFARİŞİ HARADAN ALIRLAR?Fransada erməni lobbisi: II yazı - "Böyük fiqurlar"MOSKVA XATİRƏLƏRİ...F. Rzaquliyev: "Tar-mar etdiyiniz bir məmləkətin hesabını sizlərdən soruşacağıq"İran SİLKƏLƏNİR: hər kəs Qarabağ deyir - VİDEOBakı müharibəni 3 günə bitirəcək - Moskvadan baxışİRƏVANDA ETİRAZÇILARLA POLİSLƏR QARŞI-QARŞIYA - VİDEOOrdumuzun təlimlərindən qürurlandıran görüntülər – VİDEOKolerov niyə özünə yer tapa bilmir: “Bu, kapitulyasiya üçün danışıqlar aparılması deməkdir”F. ABBASOV: “Bu adamları tapıb cəzalandırmırlar, çünki...”YURDSUZ VƏ RAYONSUZ QALAN AĞDƏRƏLİLƏR...Saxtakar millətin saxta "tarixçisi"Niderland Krallığında yaşayan azərbaycanlı cəmiyyət rəhbəriLazım gəlmə, sən gəlsən, Hafiz Hacıyev şalvarını çıxaracaq...VİDEOZurabişvili Ermənistanda azərbaycanlılardan danışdı“Padla” ləqəbli, Cümhuriyyət düşməniERMƏNİ DİASPORUNUN PLANLARI və "TERRORİZM DİNİ"AMAZON QADINLAR TÜRK İDİLƏRMİ?ŞƏHİDLƏR ÖLMƏZ!Ermənistan İranla sərhədə “gənc ordu” yerləşdirir - FotofaktMehriban Əliyeva Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşdüPAŞİNYANIN QARABAĞ AÇIQLAMALARIİRANLA SƏRHƏDDƏ INSIDENTMehriban Əliyeva Fransada Rotşildlərin başçısı ilə görüşdü – FOTOLARPaşinyan Azərbaycanda separatçılara xidmət edən oğlu ilə görüşdüAZƏRBAYCANIN AĞDƏRƏ RAYONUNUN ERMƏNİ SİLAHLI QÜVVƏLƏRİ TƏRƏFİNDƏN İŞĞALI -VİDEOErməni Terror Təşkilatlarının Toplantısı və Qriqorian Kilsəsinin PlanlanlarıFUAD ABBASOV: "Kimi qələmi ilə, kimi silahı ilə hər an döyüşə hazır olmalıdır!"“Şollerin arxivi” ilə bağlı Niderland mətbuatındaORDUMUZUN HƏRBİ TƏLİMLƏRİ DAVAM EDİR - VİDEO"Dağlıq Qarabağ münaqişəsi yalnız sülh yolu ilə həll oluna bilər"AVMVİB akademiki xatirə medalı ilə təltif etdiDağlıq Qarabağ istənilən halda, Azərbaycan ərazisi olaraq qalacaqABŞ KONQRESMENİNƏ DƏSTƏK OLMALIYIQHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!PAŞİNYAN AZƏRBAYCANA GƏLDİİRƏVANLILAR TARİXİMİZƏ SAHİB ÇIXIN!DAHA BİR SOYDAŞIMIZI HAYLARIN HƏYASIZLIĞINDAN QORUMAQ LAZIMDIR - VİDEO8 yaşında İranın neft naziri "təyin olunmuş" erməni - George ÇilingarTARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)KOMANDİRİN QEYDLƏRİ: BU XALQDAN GİZLƏDİLƏN HƏQİQƏTLƏR...Şəhid qadınların məzarları ziyarət edildiİbrahim Rəisi hakimiyyət olimpinə yüksəlir; İranda sirli təyinatRumıniya parlamentində Azərbaycan əleyhinə fikirlər səsləndirilib - VİDEOUKRAYNADA SATQIN UKRAYNALINI ÖLDÜRDÜLƏRAVMVİB sədri F. Rzaquliyev jurnalist Fuad Abbasovu təltif etdiAVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏERMƏNİLƏR DAHA BİR RUS ƏSGƏRİNİ BIÇAQLADILARYada dūşər xatirələr..."Ağdamlı" olmaq istəyən yezidi kürdlər...HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Bu erməni dezinformasiyasımı, yoxsa içimizdəki ermənilərin növbəti təxribatımı? - VİDEOAVMVİB RAYON ŞÖBƏLƏRİNDƏERMƏNİLƏRDƏN DAHA BİR "YENİLİK" - BU DƏFƏ GÜLƏŞDƏ YENİ "FƏND"Şəmistan Əlizamanlının "Diriliş Ərtoğrul"da ifası rekorda imza atdı - VİDEOTARİXİ SƏNƏDLƏRLƏ QARAMANLI ORTODOKS TÜRKLƏRERMƏNİLƏR TACİKLƏRDƏN PAMBIQ ƏKMƏK ÖYRƏNİRLƏR - VİDEOƏsirlikdən Səkinənin məktubu
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ