Oğurlar və Oğuzlar

Oğurlar və Oğuzlar



Oğurla Oğuz qardaşdılar. Yəqin ki, erkən (e.ə. 3-cü əsrə qədər) («Распространение тюрок») onların dilində bəzi fonetik dəyişikliklər baş vermişdir. Ən təəccüblü fərq - Oğur ləhcəsindəki -Z səsi, türk dilində - R səsi ilə yerdəyişməsidir. Əslində, "Oğuz" birbaşa "türk cəmiyyətləri" deməkdir, çünki bu cəmiyyətlərin adları arasındakı fərq diqqəti cəlb edir, şərqdə qalanlar -Z səsindən istifadə etdi, digərləri isə onlardan ayrıldıqdan sonra - R səsinə keçdilər.

Oğur tayfalarının ittifaqları 5 Oğuz, 6 Oğuz, 9 Oğuz, 10 Oğuz və 30 Oğuzdan ibarətdir. Şərq türkləri də birliklərinin sayını söyləyən birliklərə sahib idilər. Oğur ləhcəsi ilə başqa bir fərq isə - Y səsinin - D ilə əvəzlənməsidir (məsələn: yilan-dilom və s.). Qədim yunan coğrafyaşünası Ptolemeyin verdiyi bilgilərə görə, (160-170-ci illər) Ural çayına (18-ci əsrin ikinci yarısında ruslar tərəfindən adı dəyişdirilərək Yaik adı verilmişdir), Xəzər dənizinə Daix (aix) kimi axan, Bolqarların əcdadlarının e.ə. 2 əsrədək Qərbi Sibirdə - Volqa çayına uzanan çöllərdə yaşayıblar.

Kimak qəbiləsindən çıxan başqa bir tayfa, az sayda və yayılmamış olan bayandırlar idi. Onlar sadəcə Oğuz xalqına aid idilər. Daha sonra 15-ci əsrdə Bayundur Ağqoyunlu kimi Şərqi Anadolu və Azərbaycanı əhatə edən bir dövlət quracaqdılar. Bayandur qəbiləsinin Oğuzun bir hissəsi olduğu dövrdə yazılmış "Dədə Qorqud" kitabında bildirilir ki, bayandurlar xanlıq səviyyəsində olan belə bir təşkilatı qəbul etmişdilər.

Mənbələrdən göründüyü kimi, Kimak ölkəsi şərqi Sibirdə geniş əraziləri əhatə edirdi. Ölkənin əsas mərkəzi olan Kimak, İrtışın sahilində idi. Sərhədləri İttifaq xalqlarının güclənməsi ilə genişlənmişdi. Bəzi müsəlman coğrafiyaşünasların qeydlərində türklərin ölkəsinin sərhədləri haqqında məlumatlar taparıq. Coğrafiyaşünas Məhəmməd əl-Müqaddəsi, 10-cu əsrdə, sərhəddin Sırdərya hövzəsində Sabran və Şağlıcan kəndlərinə yaxınlaşdığını bildirmişdi. Bunlardan Sabran kəndi Oğuz və Kimak sərhədlərini mühafizə edən bir kənddir. Şağılcan, Kimak sərhədində divarlarla əhatə olunmuş böyük və zəngin bir qəsəbədir. İbn - Hövqəl hesab edir ki, qərbdə sərhəd Ak - İtil çayı mənbəyinədək uzanır.

Kimak ölkəsinin üç rayonundan biri olan, "Kırkızxan" adlandırıldığı zaman, qırğız tayfasının Kimakiyə ölkəsinə qatıldığı aydın olur. Oğuzun yanında yaşayan və daha sonra Qıpçaqlarla birləşən Kanglı qəbiləsi də Oğuzlarla müttəfiq idi.

Kimak Türkcə danışırdı. Dilin qalıqlarına diqqət yetirsəniz, Kimak ölkəsində iki dialektin istifadə edildiyini görə bilərsiniz. Ölkənin əhalisinin əksəriyyəti Oğuz qonşuları ilə birlikdə ana türk dilini (türk dilində -Y) istifadə etmişdi. Çox şimal-qərbdə yaşayan Qıpçaqlar və İmeklərin bir hissəsi Bulqar türklərinin dilində danışırdılar (Türk dilində istifadə- C.

Kimak ərazisinin sərt qış şəraitində böyük heyvan sürülərini saxlamaq çətin idi. Buna görə də, Oğuzlar ilə razılaşdıqları illərdə, heyvanları ilə birlikdə onların yanına gəlirdilər. Kimaklar, atların qışlaması üçün Oğuz ölkəsi yaxınlığında Ak-Tag (ok-taq) adlanan yerə yerləşərdilər.

Məlumdur ki, müsəlman tacirlər Oğuzlar, Kimaklar və Qırğızlar kimi əsas ticarət marşrutlarından uzaqda yaşayan bəzi türk tayfalarının yerləşdiyi ərazilərə gəlib çıxırdılar.

(Ardı var)

www.turkicworld.org
www.ozturkler.com
08 aprel 2019 /

Oğurlar və Oğuzlar

Похожие новости

TARİXİMİZİN BİR PARÇASI URUM TÜRKLƏRİ (TÜRK DİLLİ YUNANLAR)

Urumlar (yun. Ουρούμ, urum; türk. Urum, krımtat. Urum) — əsasən Osmanlı İmperiyasında və Krımda bəzi türkdilli xalqlar (türklər, Krım tatarları) tərəfindən müsəlman dövlətlərinin yunan əhalisini

AZƏRİ etnotoponimi haqqında

Ramin ƏLİZADƏ AMEA-nın Tarix İnstitutunun elmi işçisi İndiyədək Azərbaycan adı haqqında müxtəlif fikirlər səslənsə də, onların əksəriyyətinin zənnə və gümana əsaslanması hələ uzun müddət bu mövzunun

AZƏRBAYCANIN QARABAĞ BÖLGƏSİNİN İLK ORTA ƏSRLƏR DÖVRÜ TARİXİ COĞRAFİYASI HAQQINDA

Cavid Vəkil oğlu Bağırzadə Gəncə Dövlət Universitetinin Azərbaycan tarixi kafedrasının dosenti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru cavid.bagirzade@gdu.edu.az (mənbə məlumatları və tarixi-arxeoloji

Oğuz Xaqanım – Bayrağın mübarək!

Firudin Gilar Bəg Bu gün ölkəmizdə Bayraq günüdür. Azərbaycanda Bayraq qaldırma mərasimi yenilik deyil. Yazılanlara görə, burada ilk bayrağı hələ Babək qaldırmışdır. Əbu Dulafın ikinci risaləsində

Oğuz Xaqan – xristianların Allahıdır

Firudin Gilar Bəg Qədim dünyanın ən sirli obrazlarından biri də Oğuz Xaqan obrazıdır. Türklərin əcdadı sayılan Oğuz Xaqan dastanlarda göylərlə və göydən düşmüş İlahi nurla əlaqələndirilir. Oğuzun
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Mehriban Əliyeva Bakıdakı bir sıra təhsil müəssisələrində mövcud şəraitlə tanış olubQondarma Qarabağ respublikasının müstəqilliyini daha bir ştat tanıdıAVMVİB Tovuz rayon şöbəsi tədbir keçirdiPOLKOVNİKDƏN MESAJ VAR: MİLLİ QÜSURLAR SİLSİLƏSİNDƏN...AVMVİB TƏLTİF EDİR...Dünyanın ən çox kitab oxunan ölkələriQarabağ güclü olanındır. Ararat dağını ermənilərə vermək üçün Türkiyə prezidentini razı salın - VİDEOLavrov Baş katiblə Qarabağı müzakirə etdiBu şəxslərin PENSİYASI artımla veriləcəkİlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan uğurlu daxili və xarici siyasət həyata keçirir - Si Cinpinİlham Əliyev Çində – FOTOErmənilərin “Dörd T” planıPensiyaların hesablanması araşdırılırQondarma erməni günü 24 aprel...HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!MİLLİ QÜSURLAR SiLSİLƏSİNDƏN...Tarixdəki Ərmənşahlar dövləti və ya Armenianın indiki ermənilərlə əlaqəsi varmı? — TARİXİ FAKTBütün dünya tarixini dəyişəcək kəşf — Amerika hindularının türk olduğu RƏSMƏN TƏSDİQLƏNDİTƏBRİK: YAŞAR MURAD - 58Ağdam rayonu İcra Başçısından örnək addım"QARABAĞDA SÖZ ERMƏNİ XALQININ OLMALIDIR" - PAŞİNYANİkinci Dünya müharibəsi iştirakçılarına maddi yardım veriləcəkTrampın məşhur qəzetdən tələbi - Diz çöküb üzr istə!"Manatın sabitliyi ilə bağlı heç bir problem gözlənilmir" — Prezident İlham Əliyev"Bütün yollar Xankəndinə aparır": Ya savaş, ya da SAVAŞ!BİR GÜN MÜHARİBƏ, O BİRİ GÜN SÜLH İSTƏYƏN TONOYANBizim üçün çalınan zənglər…"SÜLH İSTƏYƏN, SAVAŞA HAZIRLAŞSIN"...Azərbaycan və Türkiyə birgə “Atatürk-2019” hərbi təlimləri keçirəcək - VİDEO"Sevan üçlüyü"nün MƏXVİ görüşü: PKK Azərbaycanı necə parçalamaq istəyirdi?HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!AVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏErmənipərəst hakimlər vicdanlı alıcını günahkar çıxarıbPrezident Əliyev Zelenskini təbrik etdiASALA YENİDƏN FƏALİYYƏTƏ BAŞLADIMoskva Qarabağ müharibəsindən məhz buna görə qorxur - rus ekspertQaz və işıq limiti ləğv oluna bilər - İşçi qrupu yaradıldıII DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN 80 İL ÖTÜR..."Bütün yollar Xankəndinə aparır": Ya savaş, ya da SAVAŞ!AVMVİB İDARƏ HEYƏTİ ŞÖBƏ SƏDRLƏRİNİN İŞTİRAKIYLA GENİŞ TƏRKİBLİ YIĞINCAQ KEÇİRDİ“Bizim əsas hədəfimiz regiona amerikalıları buraxmamaqdır” - Aleksandr DuqinƏlilliyə görə pensiyaların da elektron qaydada təyinatına başlanıbMüharibə veteranları dövlət qayğısından razıdırlarQənirə Paşayeva “Aprel fədailəri” adlı tədbirdə çağırış etdiAzərbaycan Ordusunun nümayəndələri tibb təlimində iştirak edibBu plan gerçəkləşsə, Qarabağ nə müstəqil dövlət, nə də Ermənistanın tərkibində olacaq - DuqinQONDARMA GÜNÜ - 24 APREL...Şəhidləri unutmadıq və unutmayacağıq..."Bütün yollar Xankəndinə aparır": Ya savaş, ya da SAVAŞ!17 yaşlı Yasin 56 min dollar təqaüd alacaq – Hamı bu azərbaycanlıdan danışırAzərbaycan qırıcıları Ermənistanda narahatlıq yaradırAleksandr Lukaşenko: "Artıq hakimiyyətdən doymuşam, Konstitusiyanı dəyişdirməyin vaxtıdır"KİNOMUZUN BU GÜNÜNƏ BİR BAXIŞRusiya ilə İran arasında ŞİDDƏTLİ DÖYÜŞ - Ölü və yaralılar varVeteranlar əsgər yola salma törənində iştirak etdilərYerusəlimdə erməni ilə yəhudinin turizm və dinlərarası tədbirdəki dialoquKim Çen Ir, RF prezidenti Vladimir Putinin dəvəti ilə Moskvaya gələcəkHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Moskvada bay olduq, indi də Vaşinqtona gedəkValentina Matviyenko: “Mehriban xanımın Rusiyaya səfərində maraqlıyıq”Valentina Matviyenko: "Mehriban xanım çox maraqlı həmsöhbətdir"...hücuma hazırlaşır - Tonoyanın sərhədə gəlişinin SENSASİON HƏDƏFİ ÜZƏ ÇIXDI-VİDEOArtımlar və yeni təqaüdlər nə vaxt veriləcək?Pensiya və əmək haqları yenidən qaldırılacaqDünyanın ən varlı azərbaycanlısının sərvəti AÇIQLANDILƏKƏLƏNMİŞ "MƏLƏKLƏR" VƏ SATILMIŞ "KƏPƏNƏKLƏR"- ANA VƏTƏNİN XAİN BƏLALARI...AVMVİB TƏLTİF EDİRAVMVİB İMİŞLİ ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB Xocavənd və Beyləqan rayon şöbələri veteranları şəhidləri yad etdilər...AVMVİB MİNGƏÇEVİR ŞÖBƏSİNDƏ TƏLTİF MƏRASİMİAVMVİB Tovuz rayon şöbəsi tədbir keçirdiBakının Qarabağ danışıqlarında ƏSAS HƏDƏFİ... - Rusiya ekspertindən SENSASİON AÇIQLAMAAzərbaycanlı polkovnikə ABŞ-da YÜKSƏK VƏZİFƏ VERİLDİH. Əliyev fondundan daha bir örnəkTürk deputatdan erməni jurnalistə: "Azərbaycan qırmızı cizgimizdir"Qarabağ Azərbaycanın tərkibində yüksək status ala bilərİlham Əliyev rəsmi Tvittet səhifəsində Paris Notr-Dam Kilsəsindən yazdıAzərbaycanlı və erməni jurnalistlərin Bakı və Yerevana səfərləri təşkil olunacaqMoskvadakı Qarabağ görüşünün DETALLARI ÜZƏ ÇIXDI - “Medvedev planı” İŞƏ DÜŞÜRTürk professor erməni qadınlarla bağlı ŞOK HƏQİQƏTİ AÇDIBAŞSAĞLIĞI14 kateqoriya üzrə sosial müavinətlər, 7 kateqoriya üzrə Prezident təqaüdləri orta hesabla 100 faiz artdıAZƏRBAYCAN ÖZÜNÜN SAK (SANQ) ADLANMIŞ TARİXİNƏ SAHİB DURMALIDIRERMƏNİLƏRİN "İSGƏNDƏR" BLEFİ...QARABAĞ DANIŞIQLARI BAŞA ÇATIR..."Genosid" Qərbin Osmanlını xəritədən silmək planı idiİlham Əliyev sosial müavinətləri artırdı - YENİ MƏBLƏĞLƏRBirinci dərəcə əlilliyi olan şəxslərə Prezident təqaüdü veriləcəkAVMVİB DAHA BİR ÜZVÜNÜ TƏLTİF ETDİ"ŞƏHİDLƏRİMİZİ YAD EDƏK!"OT KÖKÜ ÜSTDƏ BİTİB...AVMVİB TOVUZ RAYON ŞÖBƏSİNDƏErmənilər daha bir mahnımızı oğurladılarATASI QAZİMİZ OLAN ŞƏHİD AYAZ HÜSEYNOV ANILDI...Oğurlar və Oğuzlar...Bu gün xanım akademikin anım günüdür“... Paxıllıq bizi məhv edəcək” – Mübariz MənsimovAsəf Zeynallı niyə xristian qəbristanlığında dəfn olunub? ARAŞDIRMA (İlk dəfə)Poroşenko may-iyun aylarında əraziləri qaytaracağına söz verirİraq Türklərinin Media və Jurnalistlər Birliyi quruldu
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ