AZƏRBAYCANDAN NƏNƏSI ERMƏNİ VAHİDƏDDİN OSMANLISINA ETİRAZ NOTASI

AZƏRBAYCANDAN NƏNƏSI ERMƏNİ VAHİDƏDDİN OSMANLISINA ETİRAZ NOTASI




27 iyul 1918-ci ildə Xarici İşlər Naziri Əhməd Nesimi bəyə müraciət edən Aharoniyan, erməni əsgərlərinin Osmanlı əsgərləri tərəfindən əsir götürülməsi və ölkədə olan erməni zabit və əsgərlərini azad etmək və onları vətənlərinə qaytarmaq məsələlərini də müzakirə etmişdilər. Nəticədə, Osmanlı imperatorluğundakı əsirlər əvvəlcə İstanbula, sonra isə Ermənistana göndərildi. Bu əsirlərin göndərilməsinə dair bir çox sənədlər bu gün Başbakanlığın Osmanlı Arxivindən əldə edilə bilər.

6 sentyabr 1918-ci ildə erməni heyətinə Aharoniyan rəhbərlik etmişdir və Cümə Salamlığında Osmanlı Sultanı Vahidəddin tərəfindən qəbul edilmişdi. Erməni nümayəndə heyəti öz müstəqilliyini tanıyan ilk ölkə olaraq Osmanlı İmperatorluğuna minnətdarlıqlarını bildirdilər və onlar bunu heç vaxt unutmayacaqlarını, qarşılıqlı dostluq münasibətlərində olacaqlarını dilədi.

Ənvər Paşa ilə danışıqlar apararkən erməni nümayəndə heyəti regiondakı ermənilərin öz vətənlərinə qayıtmaq üçün lazımi icazələrin veriləcəyinə dair təlimatlar aldı.

Erməni nümayəndələri təxminən üç ay İstanbulda qaldılar və ümumiyyətlə heç bir narazılıq olmadı.

İRƏVANDA OSMANLI HEYƏTİ

Ferik Mehmet Əli Paşa İrəvanda Osmanlı İmperatorluğunun hərbi və diplomatik nümayəndəsi təyin olundu. Paşa orada baş verən hadisələri yaxından təqib edir və onlar barədə paytaxta xəbər verirdi. Azərbaycan hökuməti, Osmanlı imperiyasının müstəqilliyini elan edən üç Cənubi Qafqaz dövlətindən birinci olaraq Ermənistan və Gürcüstana nümayəndə göndərməsinə etiraz notası verdi.

İrəvana səfər edən Qafqazda yerləşən Osmanlı ordusunun Baş Qərargahı tərəfindən yazılmış bir hesabatda deyilir ki, həm hökumət, həm də xalq onu çox yaxşı qarşılamışdılar ki, bölgədəki müsəlman və xristianlar heç bir problem olmadan həyatlarını davam etdirirlər, bütün bu işlərdən razı qalmışdılar. Həm də raportda aclıq və epidemiya səbəbiylə çətinlik çəkən yerli əhali və qaçqınlar haqqında məlumatlar yer alıb.

Osmanlı torpaqlarından Ermənistana köç edənlər və bölgədə müharibəyə hazırlıq, Osmanlı nümayəndəsi və hökumətini narahat edirdi. Bu məlumatlara əsasən, Mehmet Əli Paşa Erməni Daxili İşlər Naziri ilə üz-üzə görüşüb, narahatlıqlarını ifadə etmişdi. Daxili Osmanlı ordusunun hər hansı bir hücumundan qorxduğundan 1918-ci il oktyabrın 19-da qarşılıqlı hücum etməmək haqqında müqavilə imzaladılar və bir-birinə qarşılıqlı etimad göstərdilər. Lakin 19-24 oktyabr tarixli hesabatlarında Gürcüstan-Ermənistan münaqişələrində Ermənistanın təxminən 30 min əsgərinin səfərbərliyə aldığını və qaçqınlardan bir süvari alay qurulacağı bildirilirdi. Bu son hesabatlardan əlaqələrin dəyişəcəyi barədə xəbər verilirdi. Nəticədə, hadisələrdən narahat olan Mehmet Ali Paşa 20 noyabr 1918-ci ildə vəzifəsindən istefa edərək geri döndü. Cəfər bəy 1919-cu ilin fevralında ora Səfir təyin olundu.

ACLIQ, YAYILAN XƏSTƏLİKLƏR VƏ TƏHLÜKƏLƏR İÇİNDƏ KEÇƏN İKİ İL

1918-ci ilin qışında ölkədə altı ay kifayət edəcək qədər ərzaq vardı. Osmanlı İmperatorluğundan köç edən mühacirlər, iqtisadi çətinliyə düçar olan Ermənistan üçün ağır yük idi. Təəssüf ki, bu dövrdə çox sayda immiqrant, aclıqdan öldü. Ölkədə ağır bir aclıq və epidemiya yaşanırdı. Ermənistan da ictimai asayiş ilə bağlı ciddi problemlər yaranmışdı. Əsgərlər oğurlanmış malları satır, gecə saatlarında atəş səsləri dayanmazdı. Təəssüf ki, hökumət problemin həlli üçün silahları toplamaq qərarına gəlsə belə, bir uğur qazana bilmədi. Ordu illərdən bəri vərdiş etdikləri rus ruhu daşıyırdı. Milli bir ordu yaratmaq üçün cəhd edildikdən sonra, qarşı çıxan üç yüz zabit ordudan qovulmuşdu. Eyni zamanda orduda ciddi bir qida problemi və aclıq yaşanırdı. Aclıq üzündən onlarla əsgər fərarilik edirdi.

Bütün bunlar yetərli olmadığı halda, İrəvandakı Alman nümayəndələri və tacirləri zavod və mağazalardakı gizli satışla pambıq satın alırdılar. Bu, Ermənistan iqtisadiyyatına zərbə vururdu.
AZƏRBAYCANDAN NƏNƏSI ERMƏNİ VAHİDƏDDİN OSMANLISINA ETİRAZ NOTASI


Kaznaçuni həll tapdıqdan sonra Amerikanın yardımçı heyətlərinin İstanbula yardım göndərəcəyini öyrəndi və İstanbuldakı nümayəndə heyətləri ilə əlaqə qurdu. Oradan Ermənistana bəzi subsidiyalar gətirdi. Ancaq bu kömək ,ümumiyyətlə kifayət qədər deyildi. Osmanlı Hökuməti 150 ton buğda göndərdi və yardım etdi (Alparslan Türkeş kimi-red.),1918-1919-cu illərdə Ermənistanda aclıq və epidemiyalardan təxminən 200 min adam öldü.

Bütün bu çətinliklərlə yanaşı, erməni-gürcü müharibəsi 1918-ci ilin dekabrında başlandı. Erməni ordusunun müvəffəqiyyətinə baxmayaraq, maliyyə çatışmazlığı ordunu çətin duruma salmışdı. Sonra Türk-Tatar üsyanları 1919-cu ilin iyulunda başlamış və Ermənistan parlamentini çətin duruma saldı. 5 may 1920-ci ildə parlamentin fövqəladə iclasında İskəndər Hadisyan istefa verdi. H.Ohancanyan başçılığıyla yeni bir hökumət formalaşdırıldı. 10 avqust 1920-ci ildə Müttəfiqlər İttifaqları tərəfindən imzalanmış Sevr müqaviləsi nəticəsində Ermənistan son olaraq Qərb dövlətləri tərəfindən azad və müstəqil bir millət olaraq qəbul edildi.

Sona doğru

23 sentyabr 1920-ci ildə türk-erməni müharibəsi başladı. Kazım Karabekir paşa 30 min əsgərlə Qarsa girdi. O, 3000 hərbi və mülki cavabdehləri həbs etdi. 6000 erməni bu mühasirədə həyatını itirdi. Şəhər yandırıldı. Ermənistan müqavimət göstərib, Qərb dövlətlərindən yardım istədi. Ancaq Fransızlar Suriyadakı yerli müqavimət, İraqda İngilislər və Antalyalı İtalyanlar ilə məşğul olduqları üçün kömək etmədilər. Bu müharibədə yeganə köməyi Yunanıstan verdi. Gürcülər bitərəf qalmışdılar. 18 noyabrda atəşkəs elan edildi. Ancaq şərtlər Ermənistanın əleyhinə idi. Bütün bu çətinliklər qarşısında Ohancanyan hökuməti istefa verdi. O, Simon Vratsyan tərəfindən əvəz olundu.

24 noyabr 1920-ci ildə Gümrü Müqaviləsi danışıqları Türkiyə Böyük Millət Məclisi ilə başladı. Dekabrın 3-də başa çatdı. Qars və ətrafı Türkiyəyə geri verildi. Ermənistanın Türkiyəyə qarşı etdiyi bütün anlaşmalar qaldırılacaqdı. Araz çayı sərhəd sayılırdı. Ermənistan silah idxal edə bilməsə də, nəticə Ermənistan hökumətinə məcbur oldu.

Bu müqavilənin ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti Türkiyədə yeni doğulmaqda olan TBMM hökumətin beynəlxalq imzaladığı ilk andlaşma olarkən, yeni doğulmuş Ermənistan Respublikasının son imzaladığı beynəlxalq sənəd olmasıdır.
AZƏRBAYCANDAN NƏNƏSI ERMƏNİ VAHİDƏDDİN OSMANLISINA ETİRAZ NOTASI





























YOLUN SONU DƏMİR PƏRDƏ

Gümrü Müqaviləsinin imzalanmasından bir gün sonra Ermənistan Respublikası Qırmızı Ordu tərəfindən işğal edildi. Qansız zərbə nəticəsində Ermənistan öz müstəqilliyini itirdi və Ermənistanın Birinci Respublikası yıxıldı. Həmin gün Vratzyan istefa verdi və Sovet İtifaqı tərkibində Ermənistan Respublikası qurdular. Gümrü müqaviləsi dayandırıldı və qüvvəyə minmədi.

Yeni qurulan bolşevik Sarkis Qazyan Sovet Ermənistanı Respublikasının başına gətirildi. Beləliklə, Ermənistanın sovetləşdirilməsi elan edildi. Dekabrdan etibarən 1000-dən çox zabit nəzarətə alındı. Generallar deportasiya edildi. Bəziləri yolda öldürüldü. Tutulanların əksəriyyəti Bakı və Rusiya həbsxanalarına göndərildi. 1921-ci ilin fevralında Sardarabad döyüşünün bir çox "qəhrəmanları" vuruldu. Bu son hadisə əhalinin səbrini daşırdı. Ertəsi gün üsyan başlandı. Əşdərək, Eçmiədzin, Kərni və Ardanı ələ keçirildi. Belə ki, yüzlərlə insan həbsxanalardan qaçdı. Həbsxanaların sağ qalanları arasında Hovannes Kaznaçuni və Levon Şant kimi bir çox ziyalılar var idi.

Bu dəfə bolşeviklər daha güclü hücum edərək 1921-ci il aprelin 2-də İrəvana girdilər. Beləliklə, yolun sonu qarşıda yetmiş il üçün dəmir pərdə ilə bağlanmışdı.

HANRİET TOPUZYAN BASOĞLU (HyeTert -Լոյս ի լուսոյ)

Redaksiyadan: Bir daha erməninin öz dilindən yaxın tariximizi sizlərə çatdırmaq zorundayıq. Boğazdan yuxarı qardaşlıq əvəzinə bir Osmanlı problemi ilə 100 ildi əlləşirik. Faktiki oaraq anlamaq lazımdır ki, "siyasətdə qardaş olmur". Türkiyə informasiya savaşında erməni ruporunun ən güclü məkanıdır. 75 min erməni portalı azmış kimi bir televiziya da açılışına Erdoğan hamilik edib. Hələ 1992-ci ildə erməniyə buğda verən millətçi Türkeş, bizə pul və vertalyotverə bilməyən Dəmirəl, bu gün sərvətlərimizin Qarabağda talan edilməsində iştirak edən türk şirkətləri, sərhəddi bağlı saxlayıb bizdən iqtisadi maraqları üçün bonus qazanan qardaşın ölkəsinə uçan təyyartə reysləri, günbəgün artan və Almaniya məxfi orqanlasrının hesabatlarında adı keçən mal dövriyyəsi... və nələr və nələr Osmanlının erməni axçiğının oğlu Vahidəddinin və Əbdülhəmidin torunlarının əl işləridir...

Qardaşıqsa, adam kimi qardaş olaq. Bəd ayaqda bir-birimizi bada verməklə, Türk dünyasını parçalamaqla kimlərə xidmət etdiyimiz bəllidir...
18 iyun 2019 /

AZƏRBAYCANDAN NƏNƏSI ERMƏNİ VAHİDƏDDİN OSMANLISINA ETİRAZ NOTASI

Похожие новости

ERMƏNİSTANI İLK TANIYAN DÖVLƏT OSMANLI OLUB

OSMANLI-ERMƏNİSTAN DİPLOMATİK İLİŞKİLƏR Bağımsız Ermənistan Cumhuriyyətinin elanı sırasında Batumda olan Osmanlı nümayəndələrinə müraciət eden ermeni heyəti başçısı Aleksandr Xatisyan, üzvlərdən

ERMƏNİLƏR AZƏRBAYCANA NECƏ AYAQ AÇDILAR?

1916-cı ildən Türkiyənin işğal edilmiş ərazilərində rusların ermənilərə qarşı siyasətində müəyyən dəyişikliklər özünü biruzə verməyə başladı. Ermənilərin yerli əhaliyə qarşı hədsiz qəddarlığı və

Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasının 95-ci ildönümü tamam oluir

Bu gün Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasının 95-ci ildönümü tamam olur. Fedai.az xəbər verir ki, 95 il öncə qazi Mustafa Kamal və onun silahdaşları Şərqdə yeni, modern bir dövlətin – Türkiyə

İŞÇİSİ RÜŞVƏT ALDIĞI ÜÇÜN İSTEFA VERƏN HÖKUMƏT RƏHBƏRİ

(Ona üç dəfə hökuməti təşkil etmək etimad olunmuşdu) Azərbaycan Milli Şurası 1918-ci il noyabrın 19-dakı iclasında 120 nəfərdən ibarət Azərbaycan parlamenti yaratmaq haqqında hökumətin təqdim etdiyi

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə aparan tarixi hadisələrin xronologiyası

Dr. Harun Yılmaz Tarixçi-alim, Britaniya Akademiyasının müxbir üzvü və Queen Mary Universitetinin üzvü 1813 - Rusiya İmperiyası ilə İran arasında Gülüstan sülh müqaviləsi imzalanır. İndiki
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Ruslar Berdımuhammedovu, ərəblər isə Erdoğanı "öldürdülər"Prezidentdən Milli Mətbuat Günü ilə bağlı paylaşım - FOTOPAŞİNYANA YUMRUQ KİMİ BİR CAVAB!!!Xaqani Ədəboğlu: "Azərbaycan jurnalistikası qatilini sevən məşuqəyə bənzəyir"...Hamidiye alayları. Alevi-Qızılbaş və suriyani soyqırımı"Göy girsin, qırmızı çıxsın" - Qədim türklərdə andın maraqlı tarixiƏSKİ TÜRKLƏRDƏ QADINMilli Qəhrəman Nofəl Quliyevin büstünün açılışı olduMerkelin gəlirləri açıqlandıParis Sülh Konfransında qəbul edilən Azərbaycan xəritəsi - Videoİlham Əliyev və xanımı Kristal Zalda açılış mərasimindəGürcüstanda erməni kilsəsi qarət olunduDaha bir erməni leşi aşkarlanıbHüseynpaşa xan Əmir Bahaduri-Cəng: Qacarların Qarabağlı müdafiə naziri - ARAŞDIRMABİR NƏFƏR HAMI ÜÇÜN, HAMI BİR NƏFƏR ÜÇÜN!...VİDEOOnlar Vətən üçün döyüşüblərGürcü kilsələrinin erməniləşdirilməsi: məqsəd nədir?Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı dəhşətli əməlləri və MƏXFİ “ÖLÜM SİYAHISI”I Dünya İslam Kulinariya Konqresi keçirilib"FACEBOOK"-UN TƏQDİM ETDİYİ YENİ KRİPTOVALYUTA KİMƏ TƏHLÜKƏ YARADIR“Fitch” Azərbaycanın emitentin uzunmüddətli xarici valyutada reytinqini açıqlayıbİlham Əliyev Avropa Olimpiya Komitələrinin prezidentini qəbul edibŞumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiyaAZƏRBAYCANLI PYOTR BİZİM FƏXRİMİZDİR, ONU İTİRƏ BİLMƏRİK!.Ermənilər Rusiyanı şantaj edir, Qərb qarşısında isə striptiz oynayırAzərbaycanlı xanım Kanadada “ilin ən yaxşı müəllimi” oldu - FOTOTƏBRİK: ETİBAR VƏLİYEV - 51XIX əsr Azərbaycan hərb işi obyektiv mühakimə işığındaErmənistanda Naxçıvanala bağlı iddialar yenidən gündəmə gəlibMüdafiə Nazirliyinin rəsmi saytı veteranlarla görüşdən yazdı: Veteranlarla görüş keçirilibHərbi Prokror: “Hərbi cinayətlərin 99,6 faizi açılıb”Ermənilər kütləvi halda çeçenlərə hücum etdi“Cümhuriyyət medalı” ilə təltif edilən jurnalistlər və QHT sədrləri - SİYAHIERMƏNİLƏR AZƏRBAYCANA EDİLƏN ABŞ YARDIMINI MÜZAKİRƏ EDİRLƏRTramp Azərbaycana $100 milyon ayırıb - Cənub sərhədlərini gücləndirmək üçün...Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri arasında telefon danışığı olubPAŞİNYAN HAKİMİYYƏTİ QAN TÖKDÜSƏRHƏD QOŞUNLARINI VƏ KOMANDANI KİMLƏR HƏDƏFƏ ALIB?AVMVİB GÖYGÖL RAYON ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB DƏYİRMİ MASA KEÇİRDİEHTİYATLI OLUN! DÜNYAYA YENİ ERMƏNİ SOYU GƏLİR!QƏHRƏMAN QAYIBOVLAR...Əmir Şeyx Həsən Sulduz: Arvadı tərəfindən öldürülmüş sərkərdə - ARAŞDIRMAElçin Quliyev yaralı əsgər və valideynləri ilə görüşübDüşmən atəş­indən əsgərimiz yaralandıPaşinyandan SENSASİON SÖZLƏR: “Qarabağın həlli Azərbaycanı qane etməlidir”Keşikçidağda baş verənlərlə bağlı araşdırma başladılıb - GürcüstandaErmənistandan region üçün daha bir təhlükəli addım - Rusiya kömək edəcəkAVMVİB 25 İLLİK YUBİLEYLƏ BAĞLI TƏDBİRLƏRƏ START VERDİXOŞ GƏLDİN, ŞAHİM, XOŞ GƏLDİN?HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Keşikçidağ oyunu açılır: “Reqnum” niyə imtina etdi? – Bu provokasiyada marağı olanlar kimlərdir?NEHRƏMüəllimlərin işə qəbul imtahanlarında ən çox yol verilən pozuntularDilqəm Əsgərov sağdırmı? – Oğlundan həyəcanlı MƏKTUBKeşikçidağa giriş QADAĞAN EDİLDİTürkiyənin Şərqi Aralıq dənizində enerji axtarışları nəticə veribSaakaşvili Keşikçidağda baş verən insidentdən danışdıwww.azermedia.az saytı istifadəyə verildiMÜHARİBƏ VETERANLARI SƏRHƏD İNSİDENTİNDƏN HİDDƏTLƏNİBLƏRTÜRKİYƏ VƏ AZƏRBAYCAN: "MÜQƏDDƏS" CƏHALƏT: ALİMLƏR VƏ İRFANSeyid Alı xəlifə... Yanıq yüyrüyün yiyəsi -ARAŞDIRMASabunçu batalyonunun döyüşçüləri bir aradaRUSİYA ABŞ-IN ASİYADAKI İKİNCİ İRİ MÜTTƏFİQİ İLƏ DƏ ANLAŞIBGürcüstan səfiri Azərbaycan XİN-ə çağırılıbHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Gürcülər Azərbaycan əsgərinə hücum etdi-Keşikçidağda gürcü basqını-VİDEOABŞ - İRAN MÜHARİBƏSİ OLMAYACAQDüşmən Azərbaycanın atacağı addımdan əndişələnirBu dəfə ukraynalı jurnalist Putinin anasına... söydü -VİDEO - +18-90...Moldova Saakaşvilidən kömək istəyir...Tanıyın, tanıdın: Onlar Vətən uğrunda döyüşmüşlər...Erməni nəşrindən şok etiraf: “Xankəndi aeroportu istifadəsizdir...”Tusk İrəvanda “erməni soyqırım” abidəsini ziyarət etmədiHeydər Əliyev Fondu tərəfindən Ağdamda şəhid ailəsi üçün tikilən ev istifadəyə verilib“ATƏT-dən çıxmaq - “Dağlıq Qarabağ”ı “dövlət” kimi tanımaq lazımdır...”Prezident İlham Əliyev: ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri kimi Fransanın qətiyyətli və obyektiv mövqeyinə ümidlər bəsləyirikDövlət üçün müstəsna xidmətləri olan insanMirzə Ələkbər Sabirin ilk və son müsahibəsi: “Başda o böyükdür, yaşda mən”Hitlerin türklərdən oğurladığı "ÖZ" tamğası-FOTOLARMəktəb direktoru vəzifəsinə qəbul başladıS-400-ün “Patriot”la müqayisəsi - Hansı güclüdür - VİDEOAğdamda şəhid Raquf Orucovun xatirəsinə həsr olunmuş futbol turniri keçirilib - FOTO“S-400″lərin Türkiyəyə tədarükü başlandı – İLK VİDEO GÖRÜNTÜLƏRZabitləri hədələyən, mühafizəçilərlə gəzən Aşot Paşinyanın “əsgərlik” sərgüzəştləri...Rüstəm Əliyev. DQMV-nin yaranmasına etiraz edən doktor - ARAŞDIRMADövlət Agentliyi: Həkimlərin maaşlarında ikihissəli artım olacaqİlham Əliyev: İslam dəyərlərinin təbliği istiqamətində ardıcıl səylərimizi bundan sonra da davam etdirəcəyikBakı şəhərinin Hərbi prokuroru vəzifəsinə yeni təyinatTəhsil Naziri müəllimlərin maaşlarının artırılmasından danışdıAVMVİB sədri "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif edildiTÜRK TÖRƏSİ TİNİMİZDİRXüsusi səfir Elan Karra açıq məktub: "Erməni antisemitizmi ilə hesablaşma vaxtıdır"Rusiyanın İran səfirliyində PARTLAYIŞ - ÖLƏNLƏR VARATƏT PA-nın Lüksemburq bəyannaməsinin 22-ci bəndini alqışlamaq lazımdırİRANLA BİRBAŞA MÜHARİBƏ TƏHLÜKƏSİ VARXALQ YAZIÇISI SABİR ƏHMƏDLİNİN DOĞUM GÜNÜDÜRBU GÜN SEREBRENİTSA SOYQIRIMI GÜNÜDÜRQARABAĞ SAVAŞÇISI OLAN BAKILI BALASI...Onlar Vətən uğrunda döyüşüblər...
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ