TARİX AZƏRBAYCANDAN BAŞLAR

TARİX AZƏRBAYCANDAN BAŞLAR























Şimalda İtil, şərqdə Xəzər, qərbdə Qara dəniz və Şərqi Anadolu, cənubda Mesopotamiya sərhədlər kimi çəkildikdə, bölgədəki əsərləri Runik yazının mənşəyi baxımından qiymətləndirdikdə maraqlı məsələlər ortaya çıxır.

Burada xüsusən Şərqi Anadolunun, Azərbaycan və Qafqazın tapıntılarını Qazaxıstan və Sibir ölkələri ilə müqayisə etmək istərdik.

Məlumdur ki, Anadolunun bir çox yerlərində eradan əvvələ aid olan daş və mağara şəkilləri var.

Bunlardan, xüsusilə Adıyaman, Malatya, Qars, Van və Hakkaridə olanlar diqqət çəkir.

Oktay Bellinin Van bölgəsi, Muvaffak Uyanıkın Hakkari Gevaruk və Tirin platosu şəkillərinin də, Azərbaycan Qobustan yazılarına bənzədiyi aydın görünür. Qobustan qaya rəsmləri Qazaxstan və Şimali Qafqazdakı Teşikle və Zelençuk Kray qaya rəsmlərinin məzmununa bənzərdir.

Arxeoloqlar Şərqi Anadolunun mağara divarlarında olan insanların, tanrıların, tanrıçaların, günəşin və heyvanların şəkillərinin 15 min il əvvələ aid olduğunu söyləyirlər. Yüksekova Gevaruk kəndindəki qoç heykəlinin relyefi və Erzurumdakı Cunni Mağaralardakı yazı Şimali Qafqazda olan yazılara bənzəyir.

Azərbaycanın Qobustan qayalıqlarında tapılan rəsmlər yazı dövrünə aid olan qalıqların bəzi motivlərinin ZelencükKrayda Xəzər dənizi qaya türbələrindəki qaya resimleri, Teşikle qəsəbəsi və Qazaxıstan Kara Sıg (Kurqun Sin daşının bir filialı) ilə müqayisədə eyni olması, bu kitabələrin yenidən qiymətləndirilməsinin vacibliyini ortaya qoyur. Daha əvvəl qeyd etdiyimiz kimi, bu yazıların müqayisəsi bəzi qərb alimlərinin Vikinqlərin İsveçdən Qafqaza, Bakıya və Qazaxıstana keçdiyini iddia etmələrinin yanlış olmasını açıq surətdə sübut edəcək.

Aydındır ki, Şərqi Anadoluda, Azərbaycan və Qafqazda yerləşən bu qaya mağarasının rəsmləri Misir və Mezopotamiyada olan heterografik formalardan məzmun və forma baxımından çox fərqlidir. Digər tərəfdən, bu əsərlərin məzmunu və forması arasındakı bənzərlik diqqət çəkir.

Bu əsərlərə əsasən, xüsusən Şərqi Anadolunun (Van, Hakkari, Trabzon, Ərzurum), Azərbaycan (Qobustan qayaları) və Şimali Qafqaz (Elbrus rayonu) mərkəzlərində, Runik (Göktürk) yazı ideoqram / E piktogram və damğa dövrləri Qafqazda keçildiyini söyləyə bilərik.

Bu müzakirələr, Runik yazı adlandırdığımız yazını yaradan və yayan insanların "Ana Vətən"ini ortaya qoyur.

Sümerdəki türkcə sözlərin varlığını və səs uyğunluğunu ortaya qoyan O. N. Tuna, Sümer dövründə, yəni M.Ö. 3500-cü illərdə Şərqi Anadolu və Mezopotamiyanın şimalında şumerlərlə iç-içə yaşayan və ya qonşu olan bir Türk varlığının olması ortaya çıxır.

Şərqi Anadoluda Hakkari, Van və Ərzurum kimi qaya və mağara rəsmlərinin Qazaxıstanda və xüsusilə Şimali Qafqazda Azərbaycanın Qobustan Yazıları və Enclave, Zelençuk Krayda və Sutul daş mağara rəsmləri ilə motivləri və təbiəti baxımından eyni olması təsadüf deyil.

Hətta bu gün Şimali Qafqazın tapıntıları arasında tez-tez rastlanması və Göktürk yazısının Qafqaz versiyası Şərqi Avropa və Orta Asiya versiyalarından daha qədim olmasının özü bir xüsusdur.

Çin mədəniyyət muzeyində tapılan e.ə. 3000-ci illərin mumiyasına aid qumaşın anatomik görünüşün Qafqaz türklərinə aid olmasının üzə çıxması e.ə. 3000-ci illərdə Qafqazda mövcud olan Türk sivilizasiyasının yüksək inkişafını ortaya qoyan mühüm bir faktdır.

Bu məlumatın işığında, günümüzün Şərqi Anadolu, Azərbaycan və Şimali Qafqazdakı türklər, bu coğrafiyada e.ə. 3500-cü ildən daha öncəki minillikdə mövcud olduğunu təsəvvür edə bilərik.

Yrd. Doç. Dr. İsmail Doğan
TARİX AZƏRBAYCANDAN BAŞLAR
04 iyul 2019 /

TARİX AZƏRBAYCANDAN BAŞLAR

Похожие новости

Bütün dünya tarixini dəyişəcək kəşf — Amerika hindularının türk olduğu RƏSMƏN TƏSDİQLƏNDİ

Bəzən genetiklərin irsi xəstəlikləri və qədim insanların marşrutlarını tədqiq etmə istəyi qeyri-adi nəticələrə səbəb oldu. “Ölkə.Az” xəbər verir ki, alimlər dil və mədəniyyət cəhətdən bir-birinə

ASALA YENİDƏN FƏALİYYƏTƏ BAŞLADI

ASALA (erm. Hayastani Azatagrutyan Hay Gaghtni Banak) öz fəaliyyətini bərpa edərək PKK ilə biləşdi. PKK kurasiyasında sırf erməni terrorçularından ibarət yeni qruplar yaradılacaq. Yeni yaradılan

AVROPA DİLLƏRİNİN KÖKÜ TÜRKCƏDİR

HASAN YAZICI Okutman, Sakarya Üniversitesi Devlet Konservatuarı, hyazici@sakarya.edu.tr İlk yazı şumerlər tərəfindən istifadə edildiyi bilinir. Lakin, Mirşana görə, yazı ilk növbədə türklər

Yapon və Monqolustan alimlərinin maraqlı tapıntıları

Yaponiyanın Osaki Universiteti və Monqolustan Elmlər Akademiyasının Tarix və Arxeologiya İnstitutunun arxeoloqları Türk runi yazıları olan daş sütunlarla əhatə olunan nadir bir qəbir abidəsini aşkar

İSTANBULDA QƏDİM TÜRK İZLƏRİ...

İstanbulun Beşiktaş məhəlləsində metro tikintisi üçün aparılan qazıntılar zamanı 3500 il tarixə malik Türk və Altay mədəniyyətlərinə aid 35 kurqan tipli məzar aşkarlanıb. “Hürriyət” yaydığı məlumata
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Daha bir erməni leşi aşkarlanıbHüseynpaşa xan Əmir Bahaduri-Cəng: Qacarların Qarabağlı müdafiə naziri - ARAŞDIRMABİR NƏFƏR HAMI ÜÇÜN, HAMI BİR NƏFƏR ÜÇÜN!...VİDEOOnlar Vətən üçün döyüşüblərGürcü kilsələrinin erməniləşdirilməsi: məqsəd nədir?Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı dəhşətli əməlləri və MƏXFİ “ÖLÜM SİYAHISI”I Dünya İslam Kulinariya Konqresi keçirilib"FACEBOOK"-UN TƏQDİM ETDİYİ YENİ KRİPTOVALYUTA KİMƏ TƏHLÜKƏ YARADIR“Fitch” Azərbaycanın emitentin uzunmüddətli xarici valyutada reytinqini açıqlayıbİlham Əliyev Avropa Olimpiya Komitələrinin prezidentini qəbul edibŞumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiyaAZƏRBAYCANLI PYOTR BİZİM FƏXRİMİZDİR, ONU İTİRƏ BİLMƏRİK!.Ermənilər Rusiyanı şantaj edir, Qərb qarşısında isə striptiz oynayırAzərbaycanlı xanım Kanadada “ilin ən yaxşı müəllimi” oldu - FOTOTƏBRİK: ETİBAR VƏLİYEV - 51XIX əsr Azərbaycan hərb işi obyektiv mühakimə işığındaErmənistanda Naxçıvanala bağlı iddialar yenidən gündəmə gəlibMüdafiə Nazirliyinin rəsmi saytı veteranlarla görüşdən yazdı: Veteranlarla görüş keçirilibHərbi Prokror: “Hərbi cinayətlərin 99,6 faizi açılıb”Ermənilər kütləvi halda çeçenlərə hücum etdi“Cümhuriyyət medalı” ilə təltif edilən jurnalistlər və QHT sədrləri - SİYAHIERMƏNİLƏR AZƏRBAYCANA EDİLƏN ABŞ YARDIMINI MÜZAKİRƏ EDİRLƏRTramp Azərbaycana $100 milyon ayırıb - Cənub sərhədlərini gücləndirmək üçün...Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri arasında telefon danışığı olubPAŞİNYAN HAKİMİYYƏTİ QAN TÖKDÜSƏRHƏD QOŞUNLARINI VƏ KOMANDANI KİMLƏR HƏDƏFƏ ALIB?AVMVİB GÖYGÖL RAYON ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB DƏYİRMİ MASA KEÇİRDİEHTİYATLI OLUN! DÜNYAYA YENİ ERMƏNİ SOYU GƏLİR!QƏHRƏMAN QAYIBOVLAR...Əmir Şeyx Həsən Sulduz: Arvadı tərəfindən öldürülmüş sərkərdə - ARAŞDIRMAElçin Quliyev yaralı əsgər və valideynləri ilə görüşübDüşmən atəş­indən əsgərimiz yaralandıPaşinyandan SENSASİON SÖZLƏR: “Qarabağın həlli Azərbaycanı qane etməlidir”Keşikçidağda baş verənlərlə bağlı araşdırma başladılıb - GürcüstandaErmənistandan region üçün daha bir təhlükəli addım - Rusiya kömək edəcəkAVMVİB 25 İLLİK YUBİLEYLƏ BAĞLI TƏDBİRLƏRƏ START VERDİXOŞ GƏLDİN, ŞAHİM, XOŞ GƏLDİN?HEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Keşikçidağ oyunu açılır: “Reqnum” niyə imtina etdi? – Bu provokasiyada marağı olanlar kimlərdir?NEHRƏMüəllimlərin işə qəbul imtahanlarında ən çox yol verilən pozuntularDilqəm Əsgərov sağdırmı? – Oğlundan həyəcanlı MƏKTUBKeşikçidağa giriş QADAĞAN EDİLDİTürkiyənin Şərqi Aralıq dənizində enerji axtarışları nəticə veribSaakaşvili Keşikçidağda baş verən insidentdən danışdıwww.azermedia.az saytı istifadəyə verildiMÜHARİBƏ VETERANLARI SƏRHƏD İNSİDENTİNDƏN HİDDƏTLƏNİBLƏRTÜRKİYƏ VƏ AZƏRBAYCAN: "MÜQƏDDƏS" CƏHALƏT: ALİMLƏR VƏ İRFANSeyid Alı xəlifə... Yanıq yüyrüyün yiyəsi -ARAŞDIRMASabunçu batalyonunun döyüşçüləri bir aradaRUSİYA ABŞ-IN ASİYADAKI İKİNCİ İRİ MÜTTƏFİQİ İLƏ DƏ ANLAŞIBGürcüstan səfiri Azərbaycan XİN-ə çağırılıbHEÇ KİM UNUDULMUR, HEÇ NƏ YADDAN ÇIXMIR!Gürcülər Azərbaycan əsgərinə hücum etdi-Keşikçidağda gürcü basqını-VİDEOABŞ - İRAN MÜHARİBƏSİ OLMAYACAQDüşmən Azərbaycanın atacağı addımdan əndişələnirBu dəfə ukraynalı jurnalist Putinin anasına... söydü -VİDEO - +18-90...Moldova Saakaşvilidən kömək istəyir...Tanıyın, tanıdın: Onlar Vətən uğrunda döyüşmüşlər...Erməni nəşrindən şok etiraf: “Xankəndi aeroportu istifadəsizdir...”Tusk İrəvanda “erməni soyqırım” abidəsini ziyarət etmədiHeydər Əliyev Fondu tərəfindən Ağdamda şəhid ailəsi üçün tikilən ev istifadəyə verilib“ATƏT-dən çıxmaq - “Dağlıq Qarabağ”ı “dövlət” kimi tanımaq lazımdır...”Prezident İlham Əliyev: ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri kimi Fransanın qətiyyətli və obyektiv mövqeyinə ümidlər bəsləyirikDövlət üçün müstəsna xidmətləri olan insanMirzə Ələkbər Sabirin ilk və son müsahibəsi: “Başda o böyükdür, yaşda mən”Hitlerin türklərdən oğurladığı "ÖZ" tamğası-FOTOLARMəktəb direktoru vəzifəsinə qəbul başladıS-400-ün “Patriot”la müqayisəsi - Hansı güclüdür - VİDEOAğdamda şəhid Raquf Orucovun xatirəsinə həsr olunmuş futbol turniri keçirilib - FOTO“S-400″lərin Türkiyəyə tədarükü başlandı – İLK VİDEO GÖRÜNTÜLƏRZabitləri hədələyən, mühafizəçilərlə gəzən Aşot Paşinyanın “əsgərlik” sərgüzəştləri...Rüstəm Əliyev. DQMV-nin yaranmasına etiraz edən doktor - ARAŞDIRMADövlət Agentliyi: Həkimlərin maaşlarında ikihissəli artım olacaqİlham Əliyev: İslam dəyərlərinin təbliği istiqamətində ardıcıl səylərimizi bundan sonra da davam etdirəcəyikBakı şəhərinin Hərbi prokuroru vəzifəsinə yeni təyinatTəhsil Naziri müəllimlərin maaşlarının artırılmasından danışdıAVMVİB sədri "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif edildiTÜRK TÖRƏSİ TİNİMİZDİRXüsusi səfir Elan Karra açıq məktub: "Erməni antisemitizmi ilə hesablaşma vaxtıdır"Rusiyanın İran səfirliyində PARTLAYIŞ - ÖLƏNLƏR VARATƏT PA-nın Lüksemburq bəyannaməsinin 22-ci bəndini alqışlamaq lazımdırİRANLA BİRBAŞA MÜHARİBƏ TƏHLÜKƏSİ VARXALQ YAZIÇISI SABİR ƏHMƏDLİNİN DOĞUM GÜNÜDÜRBU GÜN SEREBRENİTSA SOYQIRIMI GÜNÜDÜRQARABAĞ SAVAŞÇISI OLAN BAKILI BALASI...Onlar Vətən uğrunda döyüşüblər...Vətənin hayına hay verənlərİrəvanda etiraz aksiyası zorakılıqla dağıdılıb - VİDEOMolla Əsgər Kolanı... Mükəmməlliyin və müdrikliyin piri - ARAŞDIRMARusiya və NATO rəsmiləri Bakıdadırlarİlham Əliyev:"Neft-qaz sektorundan asılılığın azaldılması əsas vəzifəmizdir"“İnqilabi addımların atılması üçün 3,9 milyard manat ayrılacaq” - NazirDonald Tusk: Dağlıq-Qarabağ münaqişəsi hərbi yolla yox, yalnız beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında siyasi yolla öz həllini tapmalıdırPrezident: Bu, Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsinin başlanması deməkdirTanınmış güney azərbaycanlı fəal Abbas Lisani 8 il həbs və 2 il sürgünə məhkum edilibNazir bayrağı baş-ayaq asdı, feyzbukda həmin şəkli tərs paylaşdılar - FOTOVETERANLAR ASKEF TÜRKİYƏNİN TƏŞKİL ETDİYİ TƏDBİRDƏ İŞTİRAK ETDİLƏR-FOTOLAR"TARİXLƏ YAŞID OLAN AZƏRBAYCAN" yazısına söz ardı
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ