Seyid Alı xəlifə... Yanıq yüyrüyün yiyəsi -ARAŞDIRMA

Seyid Alı xəlifə... Yanıq yüyrüyün yiyəsi -ARAŞDIRMA

















Qarabağın Qaraçorlu mahalında (indiki Laçın bölgəsində) Böyük Sеyidlər оbasında yaşayan pak nəslin ulu babalarından biri Sеyid Həsən хəlifə idi. Sеyid Həsən хəlifə təхminən 1740-cı ildə Qarabağın Alpaut nahiyəsinin Sеyidlər оbasında anadan оlmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Bir nеçə camaata хəlifə təyin оlunmuşdu. Хəlifə—Səfəviyyə təriqətinin mürşidləri tərəfindən şəcərə ilə təyin оlunan dini-dünyavi vəzifə idi. Хəlifələr еlin nizam-intizamına, dini qayda-qanunlara riayət еdilməsinə və digər işlərə cavablı sayılırdılar.
Sеyid Həsən хəlifənin Sеyid Alı хəlifə, Sеyid Хıdır хəlifə, Sеyid Şahvеrdi хəlifə, Sеyid Zеynalabdin ağa, Seyid Cəfər ağa, Sеyid Хudabəndə xəlifə adlı оğulları vardı.

Sеyid Alı хəlifə Sеyid Həsən хəlifə oğlu təхminən 1764-cü ildə Qarabağın Qaraçоrlu mahalının Sеyidlər оbasında dоğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Mahalın хəlifəsi vəzifəsini icra еtmişdi.

Hələ XVIII yüzildə-Qaraçorlu mahalı Qarabağ xanlığının tərkibində olanda Seyidlər kəndinin sakini-el arasında hörmət-nüfuz sahibi olan Seyyid Alı xəlifə bütün mahalın qazısı imiş. Tabeliyində olan kəndlərin sakinlərinin arasında onun nüfuzu qeyri-adi dərəcədə yüksəlmişdi. Halallığı, həqiqətsevərliyi ilə qəlblərdə özünə taxt qurmuşdu.

Yaşlı nəslin nümayəndələrinin söylədiklərinə görə İndiki Laçın bölgəsindəki Dambulaq kəndinin yaranma tarixi XVIII əsrin ikinci yarısına təsadüf edir. Həmin illərdə kəndin ərazisində Seyid Alı adlı xəlifə yaylaq kimi istifadə etmişdir. Sonradan Dambulağın düzü adlanan ərazidə Seyid Alı xəlifə dam tikdirmişdir. Rəvayətə görə uşaqlarının susuzluqdan əziyyət çəkdiyini görən Seyid Alı xəlifə çəliyini damın içərisində yerə vuraraq Allahdan su yetirməsini diləmiş və bununla da damın içərisindən bulaq çıxmağa başlamışdır. Məhz buna görə kəndin adı, damdan çıxan bulaq kimi Dambulaq adlandırılmışdır.

Qarabağda «Sеyid Alı хəlifəninin yanıq yüyrüyü haqqı» andı var.

Ölümündən sonra məzarı müqəddəs pirə çevrilən Seyid Alı xəlifə həqiqi kəramətli bir övliya kimi məşhurlaşır, Qarabağın bütün bölgələrindən onun pirgahına mətləb diləməyə, şəfa tapmağa axışırlar. Hazırda da bu müqəddəs ocaq işğal altdadır.

Sеyid Alı хəlifənin Sеyid Həsən ağa, Seyid Şahbəndə ağa, Sеyid Ələsgər ağa, Sеyid Əsəd ağa, Sеyid Hüsеyn ağa adlı оğulları vardı.

Seyid Alı xəlifə ilə bağlı rəvayətlər:

Pircan çayının alt tərəfi böyük gilas bağı idi. Yazda nökərlər, çobannar çayın qırağında Seyid Alı nin heyvannarın otarırmış. Alı deyif ki, gedim heyvana baş çəkim. Gedif qoyuna, mala baxannan sora gəlir bir zağanın qabağında görür ki, iki dənə maral balası var. Maral balasını qoyuf gedif otdamağa. Seyid Alı maral balalarının yanında otduğu yerdə görür ana maral qanı tökülə-tökülə gəlir balalarının yanına. Gəlif başını qoyur Seyid Alının qucağına başdıyır inıldamağa. Afçılar vırıf, qanı tökülür. Seyid Alı bunun qanın əliynən təmizdiyir. Təmizdiyəndə afçılar əli tüfəyli çatırır. Gəlillər ki, Seyid Alı xəlifə başında əmmamə maralın qanın təmizdiyir. Afçılar da Zerti kəndinnən idi. Başın qaldırır ki, tüfəylər hazırdı. Deyif ki, balalı maralı niyə vurmusuz? Deyiflər ki, afçıyıx biz. Deyif, siz görmürsüz ki, bunun yelini doluf, bu balalıdı. Bunnar hüylüyüf ki, seyidin əlinnən maralı alalar. Deyif, sizi görüm nəsilbənəsil qırlo olun, güllə ata bilməyin. Cəddim haqqı, o kəndin hamısı qırlodu, bu gün də qırlodu. Seyid Alı xəlifənin ağzının tüpürcəyini maralın yarasına çəkif bağlıyır, maral da sağalıf.

***

Seyid Alı xəlifə duruf ki, gedə bir məclisə. Şallax harda qalıfsa, əlinə gəlmiyif. Üş gəlni varmış. Deyif:
– Ağız, durun mənim şallağımı verin, uzağ səfərə gedirəm.

Gəlinnər də şallağı tapmıyanda hirsdənif çıxıf çölə. Tiri minif, deyif ki, mən gedirəm. Tir də altında at oluf. Görüf ki, böyrünnən bir ilan sivildiyif keçir, əl atır ilanı götürür. İlanı şallax qayırıf əlində. Sorası qayıdıf gəlinnərinə qarğış eliyif. Deyif, sizi elə yanın, elə yanın bircə Şəvəndə qalsın yüyrühdə.

Minif atı çıxıf gedif. Atı minif gedəndə görüflər ki, bu əlində qamçı əvəzinə ilan tutuf. Gejə qalıf bir adamın evində. Yuxuda görüf ki, ev yanıfdı. Səhər duruf atını minir, deyir, belə qarğış eləmişdim, mənim ayləm top yanıfdı. Gedifdi ki, yüyrüh yırğalanır, bütün ayləsi yanıf, amma bir dənə yüyrüh qalıf, öz-özünə yırğalanır. Hər şey yanıf bir dənə yüyrüh qaldığına görə ora yanıx-yüyrüh deyillər.

Onun qəbri üsdündə ağacdan iki qara dirək basdırılıf, dirəkdən yüyrüh asılıf. Uşağı olmuyan ağdan bütöy köynək biçir, aparıf qoyur Seyid Alı xəlifənin qəbrin üsdə. Havaxt onun diləyi qəbul olursa, özbaşına köynəyin yaxası açılır. Açılmırsa, uşağı olmur.

Ənvər Çingizoğlu, jurnalist-etnoqraf
16 iyul 2019 /

Seyid Alı xəlifə... Yanıq yüyrüyün yiyəsi -ARAŞDIRMA

Похожие новости

Mirzə Cəfər bəy Vəzirov - "Difai"nin sərkərdəsi -ARAŞDIRMA

Cəfər bəy Mirzə Sadıq bəy oğlu 1841-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Şəhər Qəza məktəbini bitirmişdi. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. Mirzə Cəfər bəy Vəzirov dövlət idarəsində

Hüsеyn bəy Teymurxanov: Şah İsmayıl Səfəvinin Kolanıdakı törəməsi-ARAŞDIRMA

Hüsеyn bəy Teymurxanovun ulu babası Allahvеys bəy Kolanıdı. Allahvеys bəy XVIII yüzilliyin ortalarında yaşamışdı. Nadir şah Qırxlı-Avşara və Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət еtmişdi. Allahvеys

Alevi və kürdləri aldatmış Seyid Riza də ermənidir

İngilislərin 1919-cu ildə İngiltərədə nəşr bu kitabda Seyid Rizanın erməni dönməsi olduğu yazılıb. Hətta Sultan Alparslanın 1076-cı ildə yıxdığı o kiçik erməni krallığını bayrağını daşıdığını yazıb.

Kimin əvvəli, kimin axırı: XİVƏ (XARƏZM) XANININ ACILARLA DOLU SONLUĞU

Prof. Fərid Ələkbərli Kimin əvvəli, kimin axırı... Ukraynanın Krivoy Roq şəhərinə sürgün edilərək, orada fəhləlik edib aclıq və xəstəliklərdən dünyasını deyişmiş sonuncu Xivə (Xarəzm) hökmdarı

Lahıcda Rəsulzadəni sataraq qoşalülə təfəng alan satqının öldürülməsi

Azərbaycan Cümhuriyyətinin liderlərindən biri, Milli Şuranın sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin anadan olmasından 134 il ötür. Modern.az bu münasibətlə Rəsulzadəyə həsr etdiyi yazını - həyatının ən
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Pensiya artımı neçə nəfəri əhatə edəcək?Əillərə verilən prezident təqaüdü hansı halda dayandırıla bilər?AH ATAMBAYEV, ATAMBAYEV, NƏ GÜNDƏSƏN, ATAM BALASI..."BİZ ERMƏNİLƏRİN YANINDAYIQ, BİR QARIŞ DA TORPAQ VERMƏYƏCİK!" - Əziz TonoyanƏhməd bəy Ağaoğlu Əli bəy Hüseynzadəyə yazır - Səndən ermənilərə çox üz verməməni xahiş edirəm6 ay ərzində Azərbaycanda bu qədər insan ölüb2020-2021-ci tədris ilindən vahid məktəbli forması tətbiq ediləcək.Bəylər, bu vətənə necə qıydınız?"FƏDAİ" ADI ÇOXLARININ MARAQLANDIRIR, NİYƏ, MƏHZ FƏDAİ?Elçin Quliyev: "Ermənistanla sərhədin mühafizəyə götürülməsi zəfər yürüşümüzün davamıdır"Ermənilərin ekoloji terroru: Tərtər, Ağdam, Bərdə və Goranboy susuz qala bilər - VİDEOAtatürk Mərkəzində “Azərbaycanın müstəqillik şairləri” adlı kitabın təqdimatı olubAzər Süleymanov Mixeil Saakaşvili ilə müzakirə etdiklərini açıqladıAzərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100-cü ildö­nümüАzərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıbBir "Aprel Şəhidi"nin qardaşıdigər "Aprel Şəhidi"nin bacısı ilə ailə qurdu- VİDEOTÜRKLƏR ÖZ SAK KEÇMİŞİNƏ SAHİB ÇIXMALIDIRLARAVMVİB 25 illiyi ilə bağlı ilk Xatirə medalını AVMVİB sədrinə təqdim etdiPolşada Şoyqu təyyarəsindən F-18-in "qəhrəmancasına" qaçışını lağa qoydular“Böyük Ərməniyyə” Movses Xorenatsi, Favtos Buzandın təxəyyülünün məhsuludurXarici işlər Nazirliyi bəyanat yaydı — Rusiya işğala davam edirAzərbaycanlı general ABŞ donanmasında komandan təyin olunduƏJDƏR İSMAYILOV DÜNYADA İSTİNAD EDİLƏSİ MÖTƏBƏR ALİM TÖVSİYƏ EDİLDİ...Ukraynada nazir müavini və köməkçisi həbs edildi“Beynəlxalq Ordu Oyunları - 2019” yarışlarında hərbi qulluqçularımız mükafatlandırılıb - VİDEO"Bayat elinin ziyalıları" filminin təqdimatı oldu - VİDEODüşmən komandanlığı zabit heyətini ayağa qaldırdı: Fərari əsgərə görə...Ombudsmanın nümayəndələri fərari erməni hərbçiyə baş çəkib, Kazaryan saxlanma şəraitindən razıdırMehriban Əliyeva Putinə minnətdarlıq məktubu göndərdiERMƏNİSTAN MÜDAFİƏ NAZİRLİYİNDƏN AZƏRBAYCANA QARŞI NÖVBƏTİ İFTİRAXəyanətə uğramış əsgər göz yaşlarını saxlaya bilmədi...AVMVİB Göygöl rayon şöbəsində5 İNTERAKTİV YOLLA DƏRSİN KEYFİYYƏTİNİ NECƏ ARTIRMAQ OLARABŞ-DAN ERMƏNİSTANA XƏBƏRDARLIQİcra başçısı şəhid ailəsinə iylənmiş Qurban əti göndərdi - VİDEONazir ödənişli təhsil alan tələbələrlə bağlı göstəriş verdiPaşinyan Azərbaycandakı erməni hərbçilərə ev tikilməsi üçün 2,9 mlrd. ayırmağa qərar verdi...Rusiya Müdafiə Nazirliyinin nümayəndə heyəti Azərbaycanda işgüzar səfərdədirƏmək pensiyasının minimum məbləği artırıldı - SƏRƏNCAM"BARBAR" TÜRKLƏR!Los-Ancels də "eməni" şəhəri imiş...Biz niyə beləyik?SQ Qazaxda döyüş mövqelərini irəli çəkdiQarabağ: ermənilər məscidi niyə bərpa edir? - VİDEOAzərbaycanın erməni "manıslarına" sevgisinin arxasında nə dayanır?Adil hakimin ibrətamiz hökmü...ABŞ hakimiyyəti, ermənilər 1915-ci il "soyqırımı" ilə bağlı "tarixi yalanlara" görə türklərdən üzr istəməli olduqlarını söyləmişdiBrayzadan 11 ilin ETİRAFI: "ABŞ Saakaşvilini sakitləşdirməliydi"Ermənistanın müdafiə naziri Azərbaycana təslim olan əsgərdən DANIŞDIMehriban Əliyevaya orden verildiMüdafiə naziri yeni tikilən hərbi hospitalın açılışında olubTÜRK MİFOLOJİ QƏHRƏMANI QESER XAN...AVMVİB Qax rayon şöbəsindəErməni mediası döyüş postundan qaçan əsgərdən yazdı - İrəvan susurİlin 9 ayını xəstəxanada keçirən Qarabağ qazisiRusiya, Azərbaycan və İran prezidentlərinin görüşü başqa vaxta keçirilibHərbi hissələrdə Qurban bayramı qeyd edilibQafqazın əsil sahibi kimlər imiş?Cəbhədə Ermənistan Ordusunun hərbçisi əsir götürülüb – FOTOLARMehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə aztəminatlı ailələrə qurban payları çatdırılırAVMVİB Sabunçu rayon şöbəsindəDƏRDİN ƏLİNDƏN TUTUB GƏZDİRƏN ADAM...Ermənistandan bəzi STATİSTİK MƏLUMATLARMəcburi köçkünlər yurdlarını istəyirlərABDULLA ÖCALAN KÜRD MƏSƏLƏSİNİ 1 HƏFTƏYƏ HƏLL EDƏ BİLƏCƏYİNİ BİLDİRİBAVMVİB daha bir fəxri üzvünü mükafatlandırdıAVMVİB BİLƏSUVAR ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB LAYİHƏNİN İCRASINI DAVAM ETDİRİBAVMVİB NİZAMİ RAYON ŞÖBƏSİNDƏ“Beynəlxalq Ordu Oyunları 2019” yarışlarında Azərbaycan tankçıları Çinə qalib gəlibPrezident İlham Əliyev Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edibTürkiyə mətbuatı Xəzərə düşən MiQ-29-un qalıqlarının görüntüsünü yaydıMehriban Əliyeva Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edibSON DƏQİQƏ: Xəzərə düşən MiQ-29 parça-parça olub - "Pilot kabinənin içərisindədir"TARİXÖNCƏKİ DÖVRLƏRDƏN TÜRKÜN YARATDIĞI QURBAN BAYRAMINIZ MÜBARƏK!TƏBRİK: KAMİL ŞİRİNOV – 55Ermənistan Azərbaycanın təbii sərvətlərini talayır – FOTOİxtisas qrupları üzrə bu qədər plan yerləri boş qaldıBu işçilərin maaşları artırıldıAzərbaycanda itkin düşən uşaqların sayı artıbBU ölkələrdən Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıbTƏBRİK: ALLAHVERDİ DƏRD - 65Azərbaycan Ordusunun hərbi birlik və birləşmələrində komanda-qərargah təlimləri başlayıb.Qırğızıstanda sabiq prezident Almazbek Atambayev saxlanılıbBAYRAĞIMIZA TƏRS BAXANLAR... NİYƏ ONLAR CƏZALANDIRILMIR?Ermənistan KİV-ləri Paşinyan sərsəmləmələrini şübhə altına aldıQARABAĞA NÜMAYƏNDƏ GÖNDƏRƏN ÖLKƏLƏRİN S İ Y A H I S I...Ermənistan yezidi kürdlərindən və PKK-lılardan necə yararlanır?- FOTOZELENSKİ TÜRKİYƏDƏErmənilərin mənşəyi haqqındaRəsmi Bakıdan Paşinyanın Qarabağa səfərinə sərt reaksiya"Ax, bu Qarabağ tərəkəmələri!"-nə söz ardı...Tural Gəncəliyev: "Paşinyan Ermənistanın təcavüzkar olduğunu açıq bəyan edib"AVMVİB sədri antiterror əməliyyatlarının başlanmasına çağırdıXANKƏNDİNDƏKİ MİTİNQDƏ ETİRAZLARBakı iddia qaldırsın: Bu şəhəri ala bilərik - ARAŞDIRMATƏBRİK: TOĞRUL MUSAYEV - 30Paşinyan Qarabağda "at oynadır", bizimkilər isə qarğış tökür: "Paşinyan qələt edir nəsli-kökü ilə""Rəsulzadə" gəmisi suya buraxıldı - FOTO80 İLDƏN SONRA YER ÜZÜNDƏ İNSANLARIN SAYI DAHA ARTMAYACAQ
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ