Ali Kamal bəy: "İngilis casusu və aşiqi", Boris Johnson-un ulu babası

Ali Kamal bəy: "İngilis casusu və aşiqi", Boris Johnson-un ulu babası



Mehrdad Fərahmand
BBC News Farsca

Boris Johnson-a türk əcdadı Ali Kamal bəydən miras qalan qələm və siyasi əqidəsidir.

Britaniyanın yeni Baş naziri cənab Johnson da ulu babası Ali Kamal bəy kimi siyasətə jurnalistlikdən gəlib.

Liberal siyasi baxışları olan Ali Kamal bəy Türkiyəni Şərq ölkəsindən Qərb ölkəsinə çevirmək istəyirdi.

Boris Johnson da ölkəsini şərqdən, Avropadan ayırıb qərbə tərəf, Amerikaya yaxın etməyə çalışır.

Boris Johnson ulu babası ilə fəxr edə bilər, amma taleyini təkrarlamasa yaxşıdır.

Türkiyədə Ali Kamalı cəmiyyətin bir hissəsi "xain", o biri hissəsi isə "vətənpərvər" sayır.

Ali Kamal bəy və onun tərəfdarları rəqiblərinə üstün gəlib hakimiyyətdə qalsaydılar, Türkiyə İngiltərənin nəzarəti altına keçəcəkdi və bugünkü Türkiyədən daha kiçik və zəif olacaqdı.

Ali Kamal bəyin atası Hacı Ahmed Rıza İstanbul şamçılar birliyinin sədri olub.

Gənclik yaşlarında Ali Kamal bəy millətçi şair Namiq Kamalın heyranı imiş və adını da onun şərəfin Ali Kamal etmişdi, əsil adı isə Ali Rıza idi.

Siyasi fəaliyyətinə görə o, illərlə mühacirətdə yaşamalı olub.

Ali Kamal bəy Parisdə təhsil aldığı illərdə "Gənc türklər" hərəkatına qoşulur.

Bu hərəkatda türk cəmiyyətinin aristokrat və ziyalı zümrələrinin nümayəndələri təmsil olunurdular. Onlar Osmanlı imperiyasının zülmünə qarşı mübarizə apararaq islahatların keçirilməsinə nail olmaq istəyirdilər. Atatürk və onun silahdaşları da eyni mühitdə formalaşmışdılar.

Lakin Ali Kamal bəyin Osmanlı sultanı Abdul Hamid ilə gizli yazışmasının üstü açılandan sonra o, hərəkatdan ayrılmaq məcburiyyəti qarşısında qalır.

Onun həmin illərdə yaşadığı digər bir qalmaqal, qəzetdə dərc etmək üçün İstanbula göndərdiyi və özü yazdığını iddia etdiyi məqalələrin əslində Fransa mətbuatından götürülmüş yazıların tərcüməsi olması idi.

Osmanlı Türkiyəsində konstitusiya sistemi qurulduqdan sonra Ali Kamal ölkəsinə qayıdır, qəzetdə baş redaktor vəzifəsində çalışır, universitetdə tarixdən dərs verir və sultan Abdul Hamidin yaxın dostuna çevrilir. Universitetdə müəllimlik edərkən o, eləcə də tələbələrinə liberal baxışları, qərbyönümlüyü aşılamağa çalışır.

Ali Kamal bəy həmin illərdə "Birlik və Tərəqqi" partiyasının üzvü olur, apardığı siyasi fəaliyyətində üzə çıxan ziddiyyətlər onu siyasi çəkişmələrin mərkəzinə şəkir. Nəhayət, ölkədə baş verən üsyan və sultan Abdül Hamidin devrilməsi nəticəsində Ali Kamal bəy ölkəni tərk edərək Fransaya mühacirət etməyə məcbur olur.

Üç il sonra "Birlik və Tərəqqi" partiyası zəifləyəndən sonra o, əvf edilir və ölkəyə qayıdır.

Həmin dövrdə Ali Kamal Peyam adlı bir qəzet nəşr etməyə başlayır və siyasi fəaliyyətini bərpa edir.

Lakin Birinci Dünya Müharibəsi başlayanda Osmanlı liderlərinin və Atatürkün dəstəklədiyi "Birlik və Tərəqqi" partiyası yenidən hakimiyyətə gəlir və ölkədə fövqəladə vəziyyət rejimi elan olunur. Əli Kamal bey qəzetini bağlayır və siyasətdən uzaqlaşıb tacirliklə məşğul olur.

Müharibə bitəndən dərhal sonra o , ölkə hələ Müttəfiqlərin işğalı altında olarkən yenidən siyasətə qayıdır və bu dəfə Türkiyənin o dövrdə Baş nazir vəzifəsini icra edən Mehmet Ferit Paşa ilə dostlaşır.

Ferit Paşa Ali Kamal bəyi Təhsil naziri sonra isə Daxili İşlər naziri təyin edir.

Həmin illərdə Osmanlı imperiaysının qalıqlarında iki hökümət qurulmuşdu.

Birisi, xarici dövlətlər tərəfindən tanınan və Türkiyənin böyük hissəsini işğal etmiş Müttəfiqlərin nəzarəti altında fəaliyyət göstərən və İstanbulda mənzillənmiş hökümət idi.

Digər bir hökümət isə Mustafa Kamal Atatürk və onun silahdaşları tərəfindən Ankarada qurulmuşdu.

Milli Qüvvələr kimi tanınan bu hökümət xarici işğalçılara - Britaniya, Fransa, İtaliya, Avstraliya və Yunanıstan ordularına qarşı dörd il ərzində mübarizə apararaq onlara qalib gəlir və Türkiyə ərazisini işğaldan azad edir.

Həmin illərdə isə Ferit Paşa və Əli Kamal bey Britaniya protektoratı altında "Britaniya loyalistləri partiyasını" təsis edirlər. Onların məqsədi o dövrdə mövcud olan konstitusiya quruluşunu qorumaq və Müttəfiqlərlə bağlanmış müqavilələrə riayət etmək idi.

Həmin müqavilələrdə isə Türkiyə üçün onun indiki ərazisindən qat-qat kiçik olan bir ərazi ayrılmışdı və beləliklə, söhbət Osmanlı İmperiyasının tamamilə ləğv olunmasından gedirdi.

Atatatürk höküməti dörd il vuruşdu və xarici qüvvələri Türkiyənin müasir ərazisindən vurub çıxarmağa nail oldu.

Müharibənin son aylarında isə İstanbuldakı hökümət çökmək ərəfəsindəydi.

Həmin ərəfədə Ankara hökümətinin gizli polisi agentlərini İstanbula göndərir.

Onlar İstiqlal küçəsində yerləşən Tokatatlıyan otelində qalan Ali Kamal beyi oğurlayaraq ona məhkəmə qurmaq üçün Ankaraya aparırlar. Lakin Nizam limanına çatanda Nurəddin Paşa Ali Kamal bəyi zabitlərə təhvil verib.

Gənc zabitlərə daş və çəkiclə Ali Kamal bəyi diri-diri parçalamaq əmri verilir.
Ali Kamal bəy: "İngilis casusu və aşiqi", Boris Johnson-un ulu babası




Kamal bəy iki dəfə evlənib.

Onun ilk həyat yoldaşı atası isveçrəli və anası ingilis olan Winfried Brown olub.

Həmin nikahdan Ali Kamal bəyin Osman adlı oğlu və Selma adlı qızı olub. Uşaqlar atalarını praktiki olaraq görməyiblər, çünki ataları - Ali Kamal bəy - İstanbula dönüb, anaları isə uşaqlar doğulandan bir neçə il sonra ölüb və uşaqlara ingilis nənələri baxıb.

Atatürk vəfat edəndən sonra Selmanın Türkiyəyə köçməsinə və ölkə vətəndaşı olmasına icazə verilir, Osman ingilis nənəsinin yanında qalır, onun adını dəyişib Wilfred qoyurlar, soyadı qismində də nənəsinin Johnson soyadını qəbul edir.

Wilfred böyüyür və atası ingilis və anası alman şahzadəsi olan İrene Williams ilə evlənir.

Onların oğlu, yəni Boris Johnson-un atası Stanley Johnson Britaniya parlamentinin və Avropa parlamentinin üzvü olub.

Ali Kamal bəyin ikinci evliliyi Osmanlı hökumətinin nazirlərindən biri olan Zeki Paşanın qızıı Sabiha xanım ilə olub.

Bu nikahdan Zeki Kuneralp adında oğul doğulub və o, Türkiyənin tanınmış və təcrübəli diplomatlarından olub.

Zeki Kuneralpın oğlu Selim də atası kimi diplomat olub, Türkiyənin İsveç və Cənubi Koreyadakı səfiri vəzifəsində çalışıb, hazırda təqaüddədir. /BBC/

Foto: Əli Kamal bəy və onun birinci arvadı Winfred Brown
03 avqust 2019 /

Ali Kamal bəy: "İngilis casusu və aşiqi", Boris Johnson-un ulu babası

Похожие новости

Kamal Abdulla sözünü tutdu: Pulu gənclərə verdi

Azərbaycan Dillər Universitetinin (ADU) rektoru Kamal Abdullanın Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) tərəfindən layiq görüldüyü Mirzə Cəlil Məmmədquluzadə adına nəsr mükafatı zamanı aldığı 2000 manat

Atatürkün xarici məsələlər üzrə siyasi məsləhətçisi olmuş azərbaycanlı

Əhməd bəy Ağaoğlu 1869-cu ildə Azərbaycanın Şuşa şəhərində dünyaya gəlib. Atası Mirzə Həsən bəy Qarabağın Qurdlar elindən idi. Bu tayfa XVIII əsrdə bütünlüklə etnik azərbaycan türklərinin yaşadığı

Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasının 95-ci ildönümü tamam oluir

Bu gün Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasının 95-ci ildönümü tamam olur. Fedai.az xəbər verir ki, 95 il öncə qazi Mustafa Kamal və onun silahdaşları Şərqdə yeni, modern bir dövlətin – Türkiyə

ZƏFƏR BAYRAMIN MÜBARƏK, TÜRK MİLLƏTİ!

Bu gün qardaş Türkiyənin milli bayramlarından biri, 30 avqust – Zəfər bayramı qeyd olunur. Bu bayram Türkiyə tarixinə Birinci Dünya müharibəsindən məğlub çıxan Osmanlı dövlətinin işğalçı ölkələr

TÜRKİYƏDƏ CÜMHURİYYƏT BAYRAMIDIR

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 29 oktyabr 1923-cü ildə qəbul etdiyi qərarla dünyaya yeni bir dövlətin - Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulduğu elan edildi, Qazi Mustafa Kamal Paşa Atatürk Cümhurbaşkanı
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Füzuli və Cəbrayıldan olan məcburi köçkünlər torpaqlarını tələb edirlər!Sərksyanın qaçılmaz həbsi, Putinin dustaq Koçaryanla görüşmək niyyəti, Azərbaycanın qeyri-adi hərbi fəallığı... - TƏHLİL“Şollerin arxivi” filmi ABŞ PRADİS AKADEMİYA MÜKAFATI siyahısındaBaxımsızlıqdan uçub tökülən şəhid məzarıTanıyın, tanıdın: ONLAR VƏTƏN UĞRUNDA DÖYÜŞMÜŞLƏR...Spiker Mirzoyan erməni ordusunun Qazax tərəfdə irəlilədiyi haqda “şar üfürdü”, cavabını Vrtanesyan verdiVergilər Nazirliyi, DİN və Baş Prokurorluq "Relaks" qalmaqalı ilə bağlı açıqlama yaydıDənizə düşən "MiQ-29"un “qara qutusu” tapıldı FOTOMəktəbli çantasının çəkisi nə qədər olmalıdır? – Ölkəmizin əməl etmədiyi BEYNƏLXALQ NORMANİKOL PAŞİNYANIN İÇ ÜZÜ BİR DAHA AÇILDINaira Zohrabyan: "Ərazilər qaytarılmayacaq"...DİLİMİZ MİLLİ KİMLİYİMİZ: DİL, ÜNSİYYƏT, KÜLTÜR VƏ MİLLƏTBöyük Tamaranın nəvəsinin qəbri Türkiyədə tapıldı - FOTORayon-rayon verilmiş torpaqlar uğrunda hektar-hektar söz "davası" gedir...Rusiyada həmyerlimiz erməni səfiri susdurduErməni gülləsi ilə arxadan vurulan Azərbaycanın ilk Baş naziri - Fətəli xan XoyskiBakıda böyük biznesi olan ermənilər kimdir? - DOSYEDEPUTAT “RELAX”a GƏLƏN VERGİ İŞÇİLƏRİNİ DÖYDÜRDÜ! – VİDEO"Dedilər, oğlun könüllü döyüşüb, sizə birdəfəlik pul düşmür" - ŞƏHİD ANASIMehriban Əliyeva şəhidlərin xatirəsini yad etdi - FOTOTƏBRİK: MAYIL ADİLOV - 55Suriyada tənha buraxılmış Kolanı türklərinin KOLANI TUĞAYI - VİDEOPensiya artımı neçə nəfəri əhatə edəcək?Əillərə verilən prezident təqaüdü hansı halda dayandırıla bilər?AH ATAMBAYEV, ATAMBAYEV, NƏ GÜNDƏSƏN, ATAM BALASI..."BİZ ERMƏNİLƏRİN YANINDAYIQ, BİR QARIŞ DA TORPAQ VERMƏYƏCƏYİK!" - Əziz TonoyanƏhməd bəy Ağaoğlu Əli bəy Hüseynzadəyə yazır - Səndən ermənilərə çox üz verməməni xahiş edirəm6 ay ərzində Azərbaycanda bu qədər insan ölüb2020-2021-ci tədris ilindən vahid məktəbli forması tətbiq ediləcək.Bəylər, bu vətənə necə qıydınız?"FƏDAİ" ADI ÇOXLARININ MARAQLANDIRIR, NİYƏ, MƏHZ FƏDAİ?Elçin Quliyev: "Ermənistanla sərhədin mühafizəyə götürülməsi zəfər yürüşümüzün davamıdır"Ermənilərin ekoloji terroru: Tərtər, Ağdam, Bərdə və Goranboy susuz qala bilər - VİDEOAtatürk Mərkəzində “Azərbaycanın müstəqillik şairləri” adlı kitabın təqdimatı olubAzər Süleymanov Mixeil Saakaşvili ilə müzakirə etdiklərini açıqladıAzərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100-cü ildö­nümüАzərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıbBir "Aprel Şəhidi"nin qardaşıdigər "Aprel Şəhidi"nin bacısı ilə ailə qurdu- VİDEOTÜRKLƏR ÖZ SAK KEÇMİŞİNƏ SAHİB ÇIXMALIDIRLARAVMVİB 25 illiyi ilə bağlı ilk Xatirə medalını AVMVİB sədrinə təqdim etdiPolşada Şoyqu təyyarəsindən F-18-in "qəhrəmancasına" qaçışını lağa qoydular“Böyük Ərməniyyə” Movses Xorenatsi, Favtos Buzandın təxəyyülünün məhsuludurXarici işlər Nazirliyi bəyanat yaydı — Rusiya işğala davam edirAzərbaycanlı general ABŞ donanmasında komandan təyin olunduƏJDƏR İSMAYILOV DÜNYADA İSTİNAD EDİLƏSİ MÖTƏBƏR ALİM TÖVSİYƏ EDİLDİ...Ukraynada nazir müavini və köməkçisi həbs edildi“Beynəlxalq Ordu Oyunları - 2019” yarışlarında hərbi qulluqçularımız mükafatlandırılıb - VİDEO"Bayat elinin ziyalıları" filminin təqdimatı oldu - VİDEODüşmən komandanlığı zabit heyətini ayağa qaldırdı: Fərari əsgərə görə...Ombudsmanın nümayəndələri fərari erməni hərbçiyə baş çəkib, Kazaryan saxlanma şəraitindən razıdırMehriban Əliyeva Putinə minnətdarlıq məktubu göndərdiERMƏNİSTAN MÜDAFİƏ NAZİRLİYİNDƏN AZƏRBAYCANA QARŞI NÖVBƏTİ İFTİRAXəyanətə uğramış əsgər göz yaşlarını saxlaya bilmədi...AVMVİB Göygöl rayon şöbəsində5 İNTERAKTİV YOLLA DƏRSİN KEYFİYYƏTİNİ NECƏ ARTIRMAQ OLARABŞ-DAN ERMƏNİSTANA XƏBƏRDARLIQİcra başçısı şəhid ailəsinə iylənmiş Qurban əti göndərdi - VİDEONazir ödənişli təhsil alan tələbələrlə bağlı göstəriş verdiPaşinyan Azərbaycandakı erməni hərbçilərə ev tikilməsi üçün 2,9 mlrd. ayırmağa qərar verdi...Rusiya Müdafiə Nazirliyinin nümayəndə heyəti Azərbaycanda işgüzar səfərdədirƏmək pensiyasının minimum məbləği artırıldı - SƏRƏNCAM"BARBAR" TÜRKLƏR!Los-Ancels də "eməni" şəhəri imiş...Biz niyə beləyik?SQ Qazaxda döyüş mövqelərini irəli çəkdiQarabağ: ermənilər məscidi niyə bərpa edir? - VİDEOAzərbaycanın erməni "manıslarına" sevgisinin arxasında nə dayanır?Adil hakimin ibrətamiz hökmü...ABŞ hakimiyyəti, ermənilər 1915-ci il "soyqırımı" ilə bağlı "tarixi yalanlara" görə türklərdən üzr istəməli olduqlarını söyləmişdiBrayzadan 11 ilin ETİRAFI: "ABŞ Saakaşvilini sakitləşdirməliydi"Ermənistanın müdafiə naziri Azərbaycana təslim olan əsgərdən DANIŞDIMehriban Əliyevaya orden verildiMüdafiə naziri yeni tikilən hərbi hospitalın açılışında olubTÜRK MİFOLOJİ QƏHRƏMANI QESER XAN...AVMVİB Qax rayon şöbəsindəErməni mediası döyüş postundan qaçan əsgərdən yazdı - İrəvan susurİlin 9 ayını xəstəxanada keçirən Qarabağ qazisiRusiya, Azərbaycan və İran prezidentlərinin görüşü başqa vaxta keçirilibHərbi hissələrdə Qurban bayramı qeyd edilibQafqazın əsil sahibi kimlər imiş?Cəbhədə Ermənistan Ordusunun hərbçisi əsir götürülüb – FOTOLARMehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə aztəminatlı ailələrə qurban payları çatdırılırAVMVİB Sabunçu rayon şöbəsindəDƏRDİN ƏLİNDƏN TUTUB GƏZDİRƏN ADAM...Ermənistandan bəzi STATİSTİK MƏLUMATLARMəcburi köçkünlər yurdlarını istəyirlərABDULLA ÖCALAN KÜRD MƏSƏLƏSİNİ 1 HƏFTƏYƏ HƏLL EDƏ BİLƏCƏYİNİ BİLDİRİBAVMVİB daha bir fəxri üzvünü mükafatlandırdıAVMVİB BİLƏSUVAR ŞÖBƏSİNDƏAVMVİB LAYİHƏNİN İCRASINI DAVAM ETDİRİBAVMVİB NİZAMİ RAYON ŞÖBƏSİNDƏ“Beynəlxalq Ordu Oyunları 2019” yarışlarında Azərbaycan tankçıları Çinə qalib gəlibPrezident İlham Əliyev Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edibTürkiyə mətbuatı Xəzərə düşən MiQ-29-un qalıqlarının görüntüsünü yaydıMehriban Əliyeva Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edibSON DƏQİQƏ: Xəzərə düşən MiQ-29 parça-parça olub - "Pilot kabinənin içərisindədir"TARİXÖNCƏKİ DÖVRLƏRDƏN TÜRKÜN YARATDIĞI QURBAN BAYRAMINIZ MÜBARƏK!TƏBRİK: KAMİL ŞİRİNOV – 55Ermənistan Azərbaycanın təbii sərvətlərini talayır – FOTOİxtisas qrupları üzrə bu qədər plan yerləri boş qaldı
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ