ETRÜSKLƏR: ÖLÜM VƏ DİRİLİŞ...

ETRÜSKLƏR: ÖLÜM VƏ DİRİLİŞ...



Latın şairi Sextus Propertius (e.ə. 50-16), Romalılar tərəfindən eradan öncə 396-cı ildə tutulan Etrusk şəhəri Veii (Veiima) üçün "Elegies" (elegiya, ağılar) adlı əsərində aşağıdakı sətrləri yazmışdır:

"Köhnə bir krallıq tacın var idi Veii!
Və altında da bir taxt dururdu
İndi divarların yanır bir çoban neyiylə
Küllərinin üstündəmsovrulur yaz buğdaları...

(Harrel-Courtés, 1964: 28; Dennis, 1985: 16).İngilis ədəbiyyatçı D. D. Lawrence (1885-1930), ölümündən sonra 1932-ci ildə Londonda nəşr olunan "Etruscan Places" (Etrusk Yerləri) əsərində 1920-ci illərin ortalarında sahibsiz etrusk məzarlarını dolaşarkən hisslərini belə ifadə etmişdi: "Rahat yaşadıqları çağlarında etdikləri şey nəfəs almaq qədər sadə və təbii idi. Hətta məzarları da.

Onlar bir qayğısız həyat eşqiylə, kökslərinin rahat və sərbəst nəfəs almasına, əlbətdə icazə vermişdilər.

Bu əsil Etrusk mədəniyyəti idi: rahatlıq, təbiilik və bolluq; ruhu və ya zehni heç bir istiqamətə məcbur etməyə lüzum yoxdu.

Etrusklar üçün ölüm, mücəvvərlər, şərab və rəqs üçün çalan fleyta həyatın xoş bir davamı idi (Freeman, 2005: 349, 350).

"ETRÜSKLƏR TÜRKMÜYDÜLƏR?" kitabının müəllifi ADİLE AYDA, Etruskları ilk soyqırıma uğramış millət olaraq xarakterizə etmişdi: (... Romanın Etrusk itaətindən ayrılması Etrusklərdə narahatlığa səbəb olmuşdu.

Vəziyyəti görən Chiusi kralı Porsenna, Roma taxtından qovulan Roma kralını yenidən taxtına qaytarmaq üçün hərbi təşəbbüs göstərdi. Lakin bir ara Romanı fəth etməyə müvəffəq olsa da, bu cəhdlər nəticəsiz qaldı.

Bir müddət sonra oğlu Latin qəbilələr Birliyinin ordusunda məğlub olanda Roma Latınların əlinə keçdi.

Romalılar bu qələbələrdən cəsarətləndilər və öz növbələrində digər Etrusk şəhərlərini fəth etməyi planlaşdırdılar.

Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, romalılar hər şeyi etrusklardan öyrənmiş və sivilizasiyasını etrusklardan almış olduqlarına görə, beləliklə, onlara qarşı güclü bir aşağılayıcı duyğu bəsləyirdilər.

Bunun nəticəsində romalılar Etrusklara qarşı düşmənçilik və nifrət bəsləyirdilər. Hər bir Romalı Etrusklara aid olan hər şeyi qırıb əzməyə can atırdı.

Dörd əsr davam edən Etrusk - Roma mübarizəsi zamanı bu yenilməz kininin, vəhşi və dəhşətli təzahürlərinə dəfələrlə şahid olmuşdular.

Romalılar şəhərlərinə çox yaxın olan Veies şəhərini mühasirəyə almaqla başladılar. On il davam edən mühasirənin sonunda bir hiylə ilə girdikləri şəhərdə görünməmiş bir qırğın törətdilər. Həmişə öz millətini yaxşı görüntülərini yazan Titus Livius belə, ilk iyirmi dörd saatın hər dəqiqəsində qətl hadisəsi olduğunu qeyd edirdi.

Qalib Romalılar, sənət və mədəniyyət sahəsindəki varlılıq və firavanlığına həsədlə, qısqanclıqla baxdıqları Veiesnin ziyarətgahlarını, meydanlarını, parklarını və bağlarını bəzəyən üç min (!) Heykəli Romaya daşımağı da unutmadılar.

Bu vaxt Ana tanrıça Aninin heykəli Romaya aparılaraq Junon adı altında bir məbədə qoyuldu və Roma xalqı inandırdı ki, nəinki ilahənin heykəli, hətta artıq özü də Romaya köçür.

Bundan sonra Etrusklar üçün tənəzzül dövrü başlayır.

Bir tərəfdən də, yunanlar şimalda Adria və Spina kimi Etrusk limanlarını zəbt etdilər, Romalılar isə Etruskların ifratçılığını diplomatiya ilə yıxmağa müvəffəq oldular, sıra ilə Cerveteri (e.ə. 351), Tarquinia (300), Volterra (295), Volsinies (283), Vulci (273) şəhəri ələ keçirdilər.

Eramızdan öncə ikinci yüz illiyin ortaları Roma tarixinin qarışıq bir dövrüdür. II əsrin ortalarında Marius və Sylla arasındakı vətəndaş müharibəsi zamanı, Etrusk xalqının dəstəklədiyi Marius məğlub olduğu zaman Sylla bütün Etrusk şəhərlərində qırğın əmrini verdi və bu şəhərlərə hərbi qarnizonlar yerləşdirdi.

İsanın doğulmasından 40 il əvvəl Perigianın tutulduqdan sonra şəhərin 300 ağsaqqalı Romaya aparıldı və Sezarın məzarı üstündə qoyun kimi qurban kəsildi.

Burada qeyd etmək lazımdır ki, Etruskların Romalılar tərəfindən məhv edilməsi dünya tarixində ilk maddi və mənəvi sahədə bir "xalqı məhv etmə" hərəkatı idi.

Bu "milləti məhv edən" hərəkat təkcə maddi sahədə deyil, mənəvi sahədə də özünü göstərdi. Bir italyan bir müəllif özü etiraf edir: "Romalılar etruskalıları nəinki məhv etdilər, mədəniyyətlərinin ən kiçik bir izini də aradan qaldırmaq üçün əllərindən gələni etdilər."

Bunların hamısı bir sivilizasiyanı tamamilə məhv edə bilmədi. Onların bəhs etdiyi mədəniyyət, dili və yazıları, dastan və əfsanələri, Romadan başlayaraq hər biri sənət və incəlik daşıyan sənət əsərlərindən şəhərlərin sayınadək öyrənildi, Etruskologiya adlı elm sahəsinin yaranmasına səbəb olaraq ölməzləşdi.

Yüz illər sonra ... İtaliyanın Turin Universiteti tərəfindən son 4 ildə aparılan çox istiqamətli araşdırmanın nəticələri açıqlandı və Anadoluda Etruskların həddindən artıq qıtlıq səbəbindən Lidiyadan əvvəl Limni adasına və buradan da dənizlə Mərkəzi İtaliyanın Toskano bölgəsinə köç etdikləri ortaya çıxdı.

Genetika mütəxəssisi doktor Alberto Piazza Toskano, Etruskaya yönəlmiş üç şəhərdə, Volterra, Murlo və Casentinoda cəmi 263 nəfərdən alınan qan üzərində tədqiqat apardı. Şimali və Cənubi İtaliya, Cənubi Balkanlar, Siciliya, Sardiniya, Limni Adası və Anadoludan gələn qan nümunələrinin DNT testlərini 1264 DNA- sı ilə müqayisə etdi, ən yaxın olaraq türklərii ilə və Türkiyədə yaşayanlarla bu DNA-ların eyni olduğunu söylədi. Əlavə etdi ki, beş nəfərin DNT-si sınaqlarda (2017) Lidiya bölgəsi ilə tam uyğun gəlib.

Etruskları da mədəni varlığımız kimi unutmayaraq, həmişə canlı olaraq qoruyacağıq.

Səlim Sarısoy
29 Noyabr 2017
ETRÜSKLƏR: ÖLÜM VƏ DİRİLİŞ...
02 sentyabr 2019 /

ETRÜSKLƏR: ÖLÜM VƏ DİRİLİŞ...

Похожие новости

Etrusk dili

İlhami Cəfərsoy Etrusk dilinə və yazılarına gəlincə, bu yazılar latın qrafikasına uyğun yazıl­dığından dünyanın müxtəlif dil ailələrinə məxsus olan bir çox dillərində, ən çox da Hind-Avropa

ÖN TÜRKLƏR: PELASQLAR...

ADİLE AYDA "Türklərin İlk Ataları" Keçmiş səfir ADİLE AYDA yazır: "Fransız və İngilis yazarlar nədənsə PELASQLAR ilə ilgilənmirlər ... Ancaq Alman alimlər PELASQLAR üzərinə ciddi əsərlər yazmışlar.

AVROPA DİLLƏRİNİN KÖKÜ TÜRKCƏDİR

HASAN YAZICI Okutman, Sakarya Üniversitesi Devlet Konservatuarı, hyazici@sakarya.edu.tr İlk yazı şumerlər tərəfindən istifadə edildiyi bilinir. Lakin, Mirşana görə, yazı ilk növbədə türklər

ETRUSKLARDA TURAN TANRIÇASI

(Etrusk tanrıçası) REDAKSİYADAN: Etrusklar bütün parametrlərlə türklərə aid bir mədəniyyətdir. Hazırda Avrosentristlər hər vəchlə uydurma "hind-avropa" pərdəsinə bükmək istədikləri etrusk

Sivilla mağarası- başqa dünyaya giriş?

Vergilinin “Eneida” məhşur poemasında bəzi “küfr” edənlərdən- sivillərdən danışılır. Guya onlar Apollon tanrısından ilhamlanaraq gələcəyi görə və bir çox digər mistik funksiyalar yerinə yetirə
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
O halda deyildim... amma və lakin...MƏŞHUR İFAÇI "AVMVİB 25 İL" MEDALIYLA TƏLTİF EDİLDİTürkiyənin vergi rekordçusu olmuş erməni fahişəxana sahibəsi - Matild Manukyan - VİDEO"Ermənistanda da çoxlu azərbaycanlı əsir var"ABŞ-ın erməni əsilli generalı Rusiyaya hədə qorxu gəldi - FOTODeputat “Şöhrət” ordeni ilə təltif olunduAzərbaycan Prezidenti maltalı həmkarını təbrik etdiBu da Rəfael Cəbrayılovun girov deputat vəsiqələriRaquf Orucovun xanımından şəhid polislərin ailəsinə dəstək- VİDEOYad planetlilərin Anahitlə "Şuşa bazarlığı"Putin azərbaycanlı rektoru təltif etdiƏlizamanlı «Gəlirik, Qarabağ, qarşıla bizi» mahnısını ilə zalı coşdurdu - VIDEODAŞNAK VƏ BOLŞEVİKLƏRƏ QARŞI DÖYÜŞƏN Diyallı atlılarıAzərbaycanda Böyük Vətən Müharibəsində iştirak etmiş 380 veteran qalıbÜmid sənədir ancaq, Azərbaycan əsgəri!“Əsrin müqaviləsi”nin imzalanmasından 25 il ötürAVMVİB - nin 25 illik yubiley tədbiri iştirakçıları Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə müraciət qəbul etdilərPutin Paşinyanın görüş təklifini rədd etdi"GƏLİRİK, QARABAĞ, QARŞILA BİZİ": AVMVİB FƏAL VETERANLARINI MÜKAFATLANDIRDIAVMVİB-nin 25 illiyi ilə bağlı tədbirdə duyğulu anlar yaşanıb - VİDEOMÜHARİBƏ VETERANLARI AVMVİB - NİN 25 İLLİYİ İLƏ BAĞLI ŞƏHİDLƏR XİYABANINI ZİYARƏT ETDİLƏRAVMVIB 25 YAŞINI TƏNTƏNƏ İLƏ QEYD ETDIHUNLARIN ANADOLU SƏFƏRIAllahverdi bəy Xələfbəyli: Yurd keşikçisi - ARAŞDIRMAKoçaryan: “İndi azərbaycanlılar Xankəndidə çay içirdi”Nazir Təhsil şöbəsi müdirinin sözlərini təkzib etdiBütün redaksiya kollektivi bir hərfə görə güllələndi - AMANSIZ QƏRARBu şəxslərə Prezidentin fərdi təqaüdü verildi - SƏRƏNCAMBakı Slavyan Universitetində Bilik Günü qeyd olunubFinlər körpələri niyə karton qutularda yatızdırırlar?Tacikstan- Qırğızıstan sərhəddində atışma, ölən və yaralananalar varTanıyın, tanıdın: Onlar Vətən uğrunda döyüşmüşlər...DAHA BİR VETERANIMIZ HAQQA YÜRÜDÜBakının erməni-bolşevik işğalından azad olunmasından 101 il ötürErməni generaldan Paşinyana sərt reaksiya - Ölkəni müharibəyə aparır, gedib xiyar əksə yaxşıdır...”Novxanıda ağır qəza, 3 nəfər ölüb, 6 nəfər xəsarət alıbBirinci vitse-prezident İsmayıllıda səfərdə olub - FOTOAzərbaycanlı uşaqlar internetdə ən çox nə ilə maraqlanır? - AçıqlamaBirinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva uşaq bağçasının açılışında iştirak edibAVMVİB: FİLM KİMİ 25 İL - VİDEOİNSANLIĞIN TOXUMU KİMDİR?Erməniyə təslim olmayaraq özlərini partladan azərbaycanlı kəşfiyyatçılar - FOTOLAROnu Həcc ziyarətinə gondərmək istiyən İcra Başçısına köçkün şairin cavabıRövşən Rzayev: “Həmsədrlərin cinayətkar erməni rejiminin xeyrinə addım atması qəbuledilməzdir”Qarabağ icması Fransa hökumətinə çağırış edibAVMVİB XƏBƏRLƏRİMikayıl Cabbarovdan sensasiyalı AÇIQLAMAMehriban Əliyeva Kürdəxanıda - FOTOİlham Əliyev Sənaye və İnnovasiyalar üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin açılışında - FOTOAVMVİB 25 illiklə bağlı yekun yığınağını keçirdiPUTİN ERMƏNİSTANA GEDƏCƏK, YA YOX?BOLTONUN İSTEFAYA GÖNDƏRİLMƏSİ ABŞ-RUSİYA MÜNASİBƏTLƏRİNƏ NECƏ TƏSİR EDƏCƏKKOÇARYAN-SARKİSYAN TANDEMİNƏ QARŞI NÖVBƏTİ QƏRARQafqaz İslam Ordusunun Bakını azad etməsindən 101 il keçirAzərbaycan xarici işlər nazirinin müavini Paşinyana xəbərdarlıq etdiPrezident metrodaİlk hərbi təyyarəçimizin anım günüdürDOĞUM SƏVİYYƏSİNİN ARTMASI İSRAİLDƏ CİDDİ PROBLEMƏ ÇEVRİLMƏKDƏDİRQarabağ həqiqətləri: Baxa-baxa bilmədiklərimiz...AVMVİB Tovuz rayon şöbəsindəAVMVİB Nəsimi rayon şöbəsindəAşura günü Şəhidlər Xiyabanı ziyarət edildi - FOTOAVMVİB LƏNKƏRAN RAYON ŞÖBƏSİNDƏAybəniz Haşımova şəhid həyat yoldaşının fotosunu paylaşdı: “Ay yaraşıqlı oğlan""Tərtər işi" üzrə bəraət alan hərbçilər danışır...Daha bir müharibə veteranı haqqa yürüdü...ERMƏNİ MAŞASININ İKİ MIRIQ DİŞİ - Oqtay Güləliyev və Ərəstun OrucovVətəni sevmək imandandır...“Hərbiyyə - 2019”-un qalibi Ağdərə məktəbliləri oldu - VİDEOPaşinyanı "Heyvagülü"nə oynatdılar - VideoHakimiyyət Moskvada çoxluğu əldə edə bilməyib – Rusiyada keçirilən seçkilərin əsas sensassiyasıYerevanda Moskva günü: Ermənistanda Rusiyaya belə nifrət edirlər - VİDEOPKK bu dəfə Suriyada müstəqillik elan etdiGürcüstanda yeni müxalif telekanal – “Əsas kanal” yayıma başlayıbMütəxəssis amerikalı və eşşək! ...Gözləyə-gözləyə yaşayın...KQB arxivləri Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstandan necə çıxarılıb? – ARAŞDIRMAZelenski Putinə zəng etdiTƏBRİKLƏR: QURBAN QURBANOV - 44Boşanma zamanı uşaq bu hallarda ataya verilirSiyavuş Novruzov sabiq nazirləri hədələdi: "Altlarına milyardlar yığıblar..."Nazirlər Kabineti “Əlilliyi olan şəxslərin iş yerlərinin standartları”nı təsdiq edibBAŞSAĞLIĞI: Allah rəhmət eləsin!Sovet televiziyasının qurucularından olan - Ənvər Məmmədov kimdir? - VİDEOAVMVİB -25: Bakı, Sumqayıt, Abşeron və məcburi köçkün rayon şöbələrinin geniş tərkibli iclası keçirildiŞah Qacarın qətlinin gizlinləri: Rus fitnəsi və erməni barmağı - FaktlarlaORTA ƏSRLƏR AZƏRBAYCAN TARİXİNƏ DAİR XARİCİ TARİXŞÜNASLIĞA TƏNQİDİ BAXIŞErmənistandan Bakıya XƏBƏRDARLIQ - MÜMKÜN DEYİLPaşinyan Qarabağa getməkdən vaz keçdi - SƏBƏB"TurAz Qartal"ları ayın 16-dək təlim keçəcəkErmənistan Şişkinlə bağlı məsələdə Rusiyaya əzələ şişkinliyi göstərdi...Rusiya Ermənistana yeni silah satdı - FOTOİlham Əliyev türk dövlətlərinin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərlərini qəbul etdiORTA ƏSRLƏR AZƏRBAYCAN TARİXİNƏ DAİR XARİCİ TARİXŞÜNASLIĞA TƏNQİDİ BAXIŞQalina Şuke: "Biz hamımız-latışlar, ruslar azca da olsa türkük".AVMVİB ÖZ EMBLEMİNİ DƏYİŞDİABŞ Ermənistan ordusuna hücum etdi6,4 milyon manatlıq Lamborghini nümayiş olunduYəhudicə "AS-SELAM-ALAİCHEM" - VİDEOPrezident Bakıda elektrik stansiyasını işə saldı
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ