Gürcüstanda 2 min saytı kim iflic edib?

Gürcüstanda 2 min saytı kim iflic edib?
JAMNEWS .Tbilisi irimiqyaslı kiber-hücumun arxasında başqa dövlətin dayandığını istisna etmir. Gürcüstan Rusiya tərəfindən irimiqyaslı kiber-hücuma məruz qalan ilk ölkələrdən biridir

Gürcüstanın Daxili İşlər Nazirliyi oktyabrın 28-də baş verən və KİV, hökumət və qeyri-hökumət təşkilatlarına aid 2 miə yaxın saytın iflic olması ilə nəticələnən irimiqyaslı kiber-hücumun xaricdən idarə olunduğunu istisna etmir.

“Kiber-hücumun həm Gürcüstan daxilindən, həm də başqa bir dövlətdən həyata keçirildiyi mümkündür”, – DİN-in rəsmi bəyanatında deyilir.

Oktyabrın 28-də Gürcüstanda yüzlərlə veb-sayt dayanıb. Kiber-hücumun qurbanlarından biri Gürcüstanın prezident administrasiyasının saytı olub. Yüzlərlə media-saytlar, hökumət və qeyri-hökumət təşkilatlarının internet səhifələri iflic olub.

Xaker hücumu “İmedi” və “Maestro” telekanallarının yayımını müvəqqəti dayandırmağa vadar edib. Holdinqdən bildirirlər ki, bunun nnəticəsində onlar ciddi maliyyə və texniki itkiyə məruz qalıblar.

Bütün hallarda saytların sıradan çıxarılmasında eyni xətt müşahidə olub:

İflic olmuş saytlarda Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixail Saakaşvilinin üzərində “I’ll be back” (“Mən qayıdacam”) sözləri yazılmış fotosu yerləşdirilib.

Hazırda saytların əksəriyyətinin fəaliyyəti artıq bərpa olunub, baxmayaraq ki, dəymiş ziyan bərpaolunmaz qalıb.

“Xronika-plus” qəzetinin redaktoru Eliso Kiladze deyir ki, xaker hücumu nəticəsində redaksiya 6 illik arxivini itirib. O, hesab edir ki, hücum Rusiya xüsusi xidmət orqanları tərəfindən həyata keçirilib.

“Son altı ildə yazılmış bircə dənə də məqaləni saytda tapmaq mümkün deyil”, – Kiladze deyir.

Bir sıra qeyri-hökumət qurumlarının da veb-saytlarında arxiv materialları məhv olub.

“Cəmiyyət və banklar” QHT-nin rəhbəri Giorgi Kepuladze bildirir ki, onların saytının arxivi tamam yox olub.

“Ümid edirəm ki, dövlət növbəti dəfə mümkün kiber-hücuma daha hazırlıqlı olacaq. İlk bu cür hücum 2008-ci ildə həyata keçirilmişdi. O zaman ölkə ciddi ziyan çəkmişdi, amma görünür ki, yünə də kiber-müdafiə üzrə xüsusi tədbirlər görülməyib”, – Kepuladze “Rustavi-2” telekanalına bildirib.

Siyasətçilər və ekspertlər də dövlətin xaker hücumlarının qarşısı almağa hazır olmadığını bildirirlər, buna görə də ölkə qlobal təhlükə altına düşüb:

“Biz misilsiz kiber-hücumun şahidi olduq. Dövlətimizdə vətəndaş təhlükəsizliyi pozulub. Heç bir vətəndaş özünü müdafiə olunmuş hiss edə bilməz. İki mindən çox sayt sıradan çıxarılıb və heç kim bilmir ki, hansı informasiya oğurlanıb və ölkədə hansı formada şantaj başlaya bilər”, – Respublika Partiyasının üzvü Tamar Kordzaia deyir.

Kiber-texnologiyalar üzrə mütəxəssis Andro Qotsiridaze “Azadlıq Radiosu” ilə söhbətində bildirib ki, bu cür kiber-hücumların məqsədi adətən nüfuza xələl gətirmək, psixoloji ziyan vurmaqdır. Onun sözlərinə görə, hücum obyektlərinin dövlət strukturlarının saytlarının olması vəziyyəti daha da təhlükəli edir:

“Bu hallarda dövlətə olan inam təhlükə altına düşür, çünki kiber-təhlükəsizliyin təmin olunması dövlət səlahiyyətinə aid məsələdir. İstisna deyil ki, bu hücum düşmən dövlət tərəfindən həyata keçirilib, amma bu, yüksək texnoloji hücum deyil, buna görə də onun qarşısını almaq, ziyanı minimuma endirmək tamamilə mümkün idi”.

Onun sözlərinə görə, bu cür halların qarşısının alınması üçün bir neçə variant var:

“Birincisi, saytlar müdafiə olunmuş saytlarda yerləşməlidir. Heç kimin xətrinə dəymək istəmirəm, amma bununla belə hesab edirəm ki, dövlət strukturlarının və idarələrinin saytlarının saytlarının müdafiə olunmuş serverlərdən istifadə edən tərəfdaş ölkələrdə yerləşsə daha yaxşı olar. İkincisi, kiber-hücum zamanı dərhal zədələnmiş saytı söndürüb, ehtiyat saytı işə salmaq üçün ehtiyat sistem mövcud olmalıdır”.

Ekspert diqqəti NATO standartlarında cəmləyir. Onun sözlərinə görə, kiber-təhlükəsizlik alyansa üzvlük yolunda ən mühüm istiqamətlərdən biridir:

“Alyans birbaşa bildirir ki, kiber-təhlükəsizliyini təmin etməmiş dövlətə ciddi yanaşmayacaq… Biz Rusiyanın daimikiber-hücumu təhlükəsi altında yaşayırıq. Məsələn, yerli administrasiyaların 70-80 faizi mail.ru email ünvanlarından istifadə edir. Dövlət xidmətçiləri Yandex-taxi-dən yararlanır. Və onlar mümkün təhlükənin fərqində deyillər. İlk baxışdan bunda qorxulu heç nə yoxdur, əslində isə bu, kiber-təhlükəsizliyin təmin olunmasında böyük problemdir”.

DİN elə həmin gün cinayət məcəlləsinin kompüter sisteminə qanunsuz müdaxiləni və/və ya kompüter sisteminin və kompüter məlumatlarının zədələnməsini nəzərdə tutan 284 və 286-cı maddələri ilə cinayət işi qaldırıb.

“Bu mərhələdə aparılmış istintaq tədbirləri nəticəsində müəyyən edilib ki, kiber-hücum həyata keçirilib və bunun nəticəsində veb-saytların əsas səhifələri dəyişdirilib, necə deyərlər, Deface. Əksər qurbanlara hostinq xidmətini Gürcüstanın özəl şirkətləri göstərir”, – DİN-in rəsmi məlumatında deyilir.

Hüquq-mühafizəçilərinin sözlərinə görə, istintaqa vacib məlumat verə billəcək hər kəs dindirilir. Bununla yanaşı Gürcüstan DİN-i baş vermiş faktla bağlı tərəfdaş ölkələrdəki həmkarları ilə əməkdaşlıq edir.

Defacement-attack,– veb-saytların əsas səhifəsinin dəyişdirilməsi ilə müşayiət olunan kiber-hücum belə adlanır. Oktyabrın 28-də Gürcüstanda məhz bu növ kiber-hücum həyata keçirilib. Bu cür kiber-hücumdan çox vaxt, məsələn, terrorçular cihad çağırışlarını yaydıqları zaman və ya fəallar ideoloji mesajlarını ötürmək üçün istifadə edir.

2008-ci ilin avqustunda xaker müharibəsi
Gürcüstan Rusiya tərəfindən kiber-hücuma məruz qalan ilk ölkələrdən biridir. Bu, 2008-ci ilin avqustunda, Rusiya-Gürcüstan müharibəsinin kəskin fazasına paralel olaraq baş verib.

2008-ci il avqustun 8-də hücum hədəfləri Gürcüstan prezidentinin, hökumətinin, DİN-in və parlamentin saytları olub. Eyni zamanda informasiya portalları, o cümlədən də Gürcüstana qarşı müsbət mövqedə olan xəbər saytlarının (məsələn, kasparov.ru) və forumların internet səhifələrinə hücum edilib. Avqustun 9-da o zaman Gürcüstanın ən iri kommersiya bankı olan TBC-Bank hücuma məruz qalıb. Avqustun 11-də heç bir hökumət saytı işləməyib.

Prezident saytı defacement-attack qurbanı olub və saytın əsas səhifəsində faşist simvolikası və Saakaşvilinin Gitler sayağı fotosu yerləşdirilib. Milli Bankın və XİN-in saytları da eyni cür hücuma məruz qalıb – onların internet səhifələrinə 20-ci əsrin diktatorlarının fotoları qoyulub.

Rusiyanın “Meduza” nəşri bir neçə il əvvəl 2008-ci ildə Rusiyanın Gürcüstana qarşı apardığı haker müharibəsinə dair irimiqyaslı araşdırma aparıb. Nəşrin yazdığına görə, məhz Gürcüstana edilən haker hücumundan sonra Rusiya xüsusi xidmət orqanları vətənpərvər əhvallı hakerlərlə əməkdaşlığa başlayıb.

Onlardan çox vaxt müxtəlif növ işlərdən ötrü istifadə edilir – bəzən məcbur edirlər, bəzən könüllü şəkildə işləyirlər. Rusiya xüsusi xidmət orqanları 2016-cı ildə ABŞ-ın Demokrat Partiyasının serverinin sındırılmasında məhz Gürcüstanda sınaqdan keçirilmiş sxemdən istifadə ediblər. Bu zaman əməliyyat vətənpərvər hakerlər sırasından olan frilanserlərdən ibarət qrupun köməyi ilə həyata keçirilib. Media orqanı yazır ki, Rusiya Gürcüstanın hökumət saytlarına DOS-hücumlara avqust müharibəsindən iki həftə əvvəl, münaqişə zonasında – Cənubi Osetiyada vəziyyət gərginləşməyə başlayanda start verib.

“Meduza”nın yazdığına əsasən, müharibə günlərində Gürcüstanın hökumət saytlarına ilk haker hücumunu Xabarovskdan olan haker Leonid Stoikov həyata keçirib. Əvvəlcə o, televizorda gördüklərindən ruhlanaraq, Gürcüstanla mübarizədə öz vətəninə kömək etmək istəyi ilə könüllü hərəkət edib.

“Meduza”ya müsahibəsində R0id niki ilə tanınan Stoikov etiraf edir ki, məhz o, Gürcüstan parlamentinin veb-saytını sındırıb və əsas səhifəyə Gürcüstan prezidenti Mixail Saakaşvilinin Adolf Hitlerlə birgə şəklini yerləşdirib, üzərinə də “Onun da axırı belə olacaq” sözlərini yazıb.

Avqustun 9-da vətənpərvər ruhlu rusiyalı hakerlər Stopgeorgia.ru adlı xüsusi veb-səhifə yaradıblar. Bu səhifədə onlar digər rusiyalı hakerlərə Gürcüstana aid məhz hansı saytlara hücum etmək lazım olduğu ilə bağlı məsləhətlər verib, xüsusi linklər yerləşdiriblər və s. Nəticədə bu saytda 30 nəfərə qədər haker toplaşıb. Onlar özlərini hak-andeqraund nümayəndələri adlandırırlar və birmənalı olmayan vətənpərvər şüarların daşıyıcılarına çevrilirlər.

Stopgeorgia.ru Gürcüstana qarşı fəaliyyətini davam etdirib və 2009-cu ildə Kutaisidə binanın inşasına mane olan sovet əsgərinin memorialı partladılanda hakerlər yenidən Gürcüstanın hökumət saytlarına hücum ediblər. “Biz tarixi keçmişimizi məhv etməyə imkan verməyəcəyik”, – həmin günlərdə onlar yazır və digər hakerləri Gürcüstan hökuməti ilə müharibəyə səsləyirdilər.
01 noyabr 2019 /

Gürcüstanda 2 min saytı kim iflic edib?

Похожие новости

Saakaşvili tərəfdarlarına səsləndi: “Biz ancaq hücum etməliyik”

Gürcüstanın sabiq prezidenti Mixail Saakaşvili “Facebook” səhifəsində tərəfdarlarına müraciət edib. Fedai.az Azvision.az - a itinadən xəbər verir ki, Saakaşvili lideri olduğu müxalif Vahid Milli

“10-12 yaşlı uşaq sosial şəbəkələrə girirsə deməli böyük təhlükə var…”

Amerikalı uşaqların 56%-nin sosial media hesabı var. Sosial media hesabı açan uşaqların orta yaşı isə 12-dir. Bu barədə San-Fransiskoda yerləşən "Common Sense Media” adlı qeyri-hökumət təşkilatının

Hərbçilərimiz NATO-nun təlimində iştirak edir

Gürcüstanın Vaziani hərbi bazasında NATO-nun “Layiqli tərəfdaş 2018” çoxmillətli hərbi təliminə start verilib. Hərbi təlimin rəsmi açılış mərasimində Gürcüstan prezidenti Giorgi Marqvelaşvili, baş

Başlıq Saakaşvili Tiflisə dönür

Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixail Saakaşvili Amsterdamda bir neçə müxalifət partiyasının liderlərini mövcud hökuməti dəyişdirmək üçün tədbirləri birləşdirmək və koordinasiya etmək məqsədi ilə bir

Saakaşvili Gürcüstana qayıdacağını bildirib

“Mən Gürcüstana gələcəyəm və komandamla birgə bütün proqramları həyata keçirəcəm”. Məlumata görə, bunu Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixeil Saakaşvilivideomüraciətində deyib. O bildirib ki, Vahid
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
Erməni soyqırımının tanınması ilə bağlı qətnamə ABŞ Senatında səsverməyə gedib çıxmayacaqÜzürü ayıbından betər müxalifətə Avropa da dözmədiYeni icra başçısı təyin olunan Qarabağ qazisi evsiz vətəndaşa mənzil verdiVilayət Eyvazov onlara YÜKSƏK VƏZİFƏ verdi" TÜPÜRÜM O BAYRAĞA! "QARXUNLU ƏŞRƏF BƏYDİFAİÇİLƏRİN QURDUĞU GİZLİ TƏŞKİLATLazımsız BMT qətnamələri: 853 saylı qətnaməRUSLARI BİR GECƏDƏ TƏRKSİLAH ETDİLƏRYoxa çıxan Rövşən və Ayaz Mütəllibovun avtomatları - TARİXRusiya Qarabağda, məhz buna görə Azərbaycanı dəstəkləyirLavrov ermənilərə Köçəryanın günahını xatırlatdı - VİDEOBMT-nin dəyərsiz qətnamələrinin xülasəsi: 822 saylı qətnamə"İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir" kitabı çapdan çıxdıErməni və PKK birgə Ərdoğana qarşı aksiya keçiriblərDaha bir ştat qondarma respublikanı tanıyıbƏrdoğan-Tramp görüşü başa çatdı - FOTO/VİDEOMAYASI POZUQ İKİ DÖVLƏT!Müharibə veteranı Xətai rayonuna İcra Hakimiyyətinin Başçısı təyin edildiErmənilərin növbəti "5 rayon qaytarılır" oyunu"Nə hadisə baş verib ki, piket keçirirlər?" — Siyavuş Novruzovİlham Əliyev xalqa MÜRACİƏT ETDİ...Erməniləri yer üzündən silmək istəyən hökmdarAVMVİB sədrindən maraqlı açıqlamalarErməni Lavrovun "rusca" Qarabağ siyasətiŞəhid övladının ad günündə gözlənilməz hədiyyə – VİDEOÖlkə prezidentindən və I vitse prezidentdən daha bir örnək addımAzərbaycan ordusu tam heyətlə poliqonlara yeridilirFaciəli qəzada müharibə veteranının həyat yoldaşı həlak oldu - VideoBakıda erməni ayranı satılır - FOTOMübariz Mənsimov azərbaycanlı deputatı BİABIR ETDİErmənilər Ağdamda "Anaitin alt paltarını tapıblar"Tarix boyu Türk Qadınları: "KATUN-XATUN-XANIM"Əmir Teymur Sultan Bəyazidin xanımını azad buraxdı"Mənim səlahiyyətim olsaydı, Paşinyanın gəldiyi toyu qara gətirərdim..."Məcburi köçkün məktəbində Dövlət Bayrağı Günü qeyd olunmuşdurPaşinyan Azərbaycana toya gəlibPrezidentin yeni təyin etdiyi icra başçısı şəhidlə bağlı göstəriş veribNövbəti snayper hazırlığı kursu uğurla başa çatıb-VİDEO"İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir" çoxcildliyinin 91-ci kitabı çapdan çıxdıQələmiylə və silahı ilə Vətənin keşiyində duran döyüşçü-jurnalistDÖYÜŞÇÜLƏRİN GÖRÜŞÜHərbi prokuror və DSX rəisi Ermənistanla sərhədə gedib - FOTOABŞ-dan Qarabağla bağlı mövqeyini açıqlayıbXramçixin erməniləri hədələdi: Qarabağsız qalacaqsınız...Lavrov Qarabağ danışıqları üçün Yerevana gedirDaimi nümayəndəmiz ATƏT - i fakt qarşısında qoyduVasadze erməniləri rüsvay etdi - Bakı və Tiflisə təxribatAVMVİB sədrindən bayram təbrikiMehriban Əliyevadan Bayraq Günü paylaşımı: "Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa!" - VideoPrezidentdən Bayraq Günü ilə bağlı möhtəşəm paylaşım - VİDEO1200 ERMƏNİNİ MƏHV EDƏN 45 AZƏRBAYCAN TÜRKÜNazir əmr imzaladı – bu müəllimlər üçün diaqnostik qiymətləndirmə keçiriləcəkŞəhid oğlunun toyuna təşrif buyuran "çağrılmamış qonaqlar"ın sürpriziQəhrəmanlar can verir, Yurdu yaşatmaq üçün...AVMVİB Tovuz rayon şöbəsində təltif mərasimiPaşinyandan Putinə şok zərbəRus əsgərini güllələyən rus əsgəri tatar danışdıPrezident "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-yə 45 milyon ayırdıMilli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun dəfnindən 9 il ötdüErmənistan baş nazirinin bəyanatı Amerikada da narahatlıq yaradıbTARİXİ YOL, TARİXİ HADİSƏBakı sakinlərinə Bayraq Günü ilə bağlı müraciətYanvar ayının birindən maaşınızdan 10 AZN tutulacaq - RƏSMİErmənistan baş nazirinin bəyanatı Amerikada da narahatlıq yaradıb“Türkiyənin hədəfi kürdlər yox, PKK-dır” – Necirvan BərzaniOktyabrda baş verən 7 noyabr inqilabıBüdcəmizdə nə var, nə yoxMübariz Mənsimov müxalifətin zirvə görüşü barədə nələr dedi?Eldar Əzizovdan icra başçılarına ciddi - XƏBƏRDARLIQBu gün radio və televiziya işçilərinin bayramıdırQarabağın Həcərinə aid kadrlar yayınlanıb - VİDEOMaşınında erməni mahnısı səsləndirən şəxs tutulduFətullah Gülənin erməni patriarxına - Şok məktubuAlmaniyada üzərində “Artsax Respublikası” yazılmış avro hazırlanıbHeydər Əliyev Fondu Oqtay Güləliyevin müalicəsini öz üzərinə götürdüDİLİMİZ, MİLLİ KİMLİYİMİZDÜŞMƏNƏ QARŞI CİHAD ELAN ETMİŞ ZƏNGƏZUR QAZİSİNəvə-oğulun toyunda, şəhid-oğul təltif edildiOrdu döyüş atışlarını icra etdi - videoABŞ Azərbaycanın güc strukturlarının fəaliyyətini təqdir etdiİlham Əliyev icra başçılarına xəbərdarlıq etdiErmənistan son ay ərzində ORDUSUNDA BAŞ VERƏNLƏRTƏBRİK: İSMAYIL TANRIVERDİ - 64NƏ SOYQIRIMI? ERMƏNİLƏRİN QƏLƏMİNDƏN KÜRDLƏŞƏN ERMƏNİLƏR! ..Primakovun ölüsü də Bakıdan "əl çəkmir"Tramp ABŞ-ı dollar uçurumuna sürükləyir“Aprel döyüşlərində ərazilər itirmişik, təmas xətti dəyişib” - Sabiq erməni nazirdən etirafDaha bir veteranımız sıralarımızı tərk etdiNazirlik hərbi pensiyalara artımlar barədə açıqlama verdiMehriban Əliyeva Qarabağ əlilinin həbs qoyulmuş evini özünə qaytardı - VideoAzərbaycan ABŞ-a nota verdiDaha bir veteranımız haqqa yürüdü...AVMVİB Biləsuvar rayon şöbəsinin sədri təltif edildiTürkiyə tək bu sənədlə erməniləri ifşa edə bilər - FotoƏsədin 18 hərbçisi Rusiyaya təhvil verildi - VİDEO"7 POLİS": Onlar geri dönmədən Vətənin keşiyində qaldılarBakı Slavyan Universitetinin rektoru ilə bağlı iddialara cavab verildiPaşinyan Qarabağa görə faşist olduPrezident yeni icra başçılarına şərt qoydu: Eşitsəm ki, əyri yola gedirsiniz, çox ciddi cəzalandırılacaqsınız
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ