İraqda dünyanın ilk super gücünü məhv edən fəlakətin izləri tapıldı

İraqda dünyanın ilk super gücünü məhv edən fəlakətin izləri tapıldı



ABŞ-dan olan arxeoloqlar İraqın şimalındakı Kuna-Ba mağarasında stalagmitlərdən götürülmüş daşlaşmış suyu araşdırdı və eramızdan əvvəl VII əsrdə sürən quraqlığın Assuriya imperiyasının dağılmasına səbəb olduğunu müəyyən etdi.

Tədqiqat Science Advances jurnalında yayımlandı və müəlliflərin qısa hesabatı, Kolorado Boulder Universitetinin Ekologiya Tədqiqatları İnstitutunun veb saytında mövcuddur.

Assuriya imperiyası antik dövrdə ən güclü imperiyalardan biri olub. Tədqiqatçılar son inkişaf mərhələsində onun bəşər tarixində ilk super gücə çevrildiyini düşünürlər.

Bu, e.ə. 912-ci ildən 609-a qədər davam edən sözdə Yeni Assuriya imperiyasıdır. O dövrdə, Fars körfəzindən Kiprə qədər geniş bir əraziyə nəzarət edən dünyanın ən böyük bir imperiyası idi.

Assuriyalılar nəinki yeni əraziləri ələ keçirdilər, həm də qabaqcıl texnologiyalara sahib idilər. Müasir alimlər Assuriya hidravlik mühəndislərinin bacarıqlarını inanılmaz adlandırırlar. Su və digər hidrolik infrastrukturdan istifadə edərək Dəclə çayının təbii hövzəsini dəyişdirmişdilər. Bu cihazların bəziləri bu gün də işləyir.

Güclü bir imperiyanın dağılmasının sirri elm adamlarına stalagmitlərdə donmuş suyun analizini həll etməyə kömək etdi. Arxeoloqlar daşlaşmış sularda karbon və oksigen izotoplarının sabit nisbətlərini eyni bölgədən gələn iqlim məlumatları ilə müqayisə etdilər.

Bu, son 3800 il ərzində iqlim dəyişikliyinin ardıcıllığını təyin etməyə kömək etdi. İzotop analizi eramızdan əvvəl VII əsrdə Assur imperiyasının ərazisini uzun illər davam edən güclü quraqlıq vurduğunu göstərdi. Elm adamları super gücün yox olmasının başlanğıcını, məhz bununla əlaqələndirdilər.

Eramızdan əvvəl 705 - 681-ci illərdə hökmranlıq edən Assuriya padşahı Sennaxeribin, kanallar da daxil olmaqla kütləvi hidravlik qurğular qurduğu məlumdur. Əvvəllər elm adamları bu layihələri Sennaxeribin gələcəyi görməməsi kimi izah edirdilər.

Qısamüddətli siyasi məqsəd və ambisiyalarını məmnun etmək üçün nəhəng binalar inşa etdiyi, öz gücünü və böyüklüyünü göstərmək istədiyi güman edilirdi. Böyük maddi və insan xərcləri daxili qarşıdurmalara, siyasi qeyri-sabitliyə və imperiyanın dağılmasına səbəb oldu.

Ancaq indi aydın olur ki, Sennaxerib, bəlkə də layihələri ilə ekoloji fəlakətə qarşı ən azı bir şey etməyə çalışırmış. Əsər müəllifləri hətta zarafatla bu qədim hökmdarın hərəkətlərini səhv qiymətləndirdiklərinə görə üzr istədilər.

Xatırladaq ki, bundan əvvəl Hokkaydo Universitetinin (Yaponiya) alimləri güclü qum fırtınalarının qədim Akkad imperiyasının dağılmasının səbəbi olduğunu sübut edən bir araşdırma təqdim etmişdilər./RG.Ru/

Tərcümə Fedai.az-a məxsusdur.
25 noyabr 2019 /

İraqda dünyanın ilk super gücünü məhv edən fəlakətin izləri tapıldı

Похожие новости

2500 illik gəmi tapıldı: Heredot bu barədə yazmışdı

Abu-Kir körfəzində qədim misirlilərin ticarət gəmisi aşkar edilib. Muxalifet.az xəbər verir ki, yüz illər boyu tarixçilər belə bir gəminin mövcudluğuna şübhə ilə yanaşıblar. Yerli sakinlərin

Bəşəriyyət tarixində 536-cı il yaşayış üçün niyə ən pis il sayılır?

Güman edildiyinə görə, 536-cı ildə vulkan püskürməsi nəticəsində əmələ gəlmiş qara buludlar 18 ay ərzində Yerin şimal yarımkürəsini qaranlıqda saxlayıb. Harvardlı orta əsrlər mütəxəssisi, tarixçi və

Qədim misirlilərin mumyalaşdırma "reseptinin" sirri açılıb

Mumiyanın müayinəsi qədim misirlilərin mumyalaşdırma reseptinin sirrini açıb. Eramızdan 3,700-3,500 il əvvələ aid edilən mumiya üzərində aparılmış kimyəvi testlər silsiləsi nəticəsində

Maya sivilizasiyasının məhv olması səbəbləri məlum oldu

Kembric Universitetinin alimləri Maya sivilizasiyasının məhv olması səbəblərini açıqlayıblar. Onların fikrincə, Maya mədəniyyətinin yoxa çıxmasına quraqlıq səbəb olub. Fedai.az azertag.az-a

Qədim məzarda dünyanın ilk “kiborqu” aşkarlandı – FOTO

Romada Sapiens universitetinin alimləri təxminən VI əsrdə yaşamış və əllərinin birində uzun bıçaq şəkilli protez olan insanın qalıqlarını aşkarlayıb. Fedai.az Oxu.az -a istinadən xəbər verir ki,
Комментарии

НАПИСАТЬ КОММЕНТАРИЙ

Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Qalın mətn Maili mətn Vurğulanmış mətn Silinmiş mətn | Sol kənar üzrə düzləşdir Mərkəz üzrə düzləşdir Sağ kənar üzrə düzləşdir | Təbəssümlərin əlavə edilməsi Linkin əlavə edilməsiQorunmuş linkin əlavə edilməsi Renk Seç | Gizli mətn Sitatın əlavə edilməsi Seçilmiş mətni kiril əlifbası transliterasiya ilə dəyişdir Spoiler Ekle
Введите код:
Populyar xəbərlər
AVMVİB Rəhbərliyi və təşkilat üzvləri Anım günündə iştirak etdilərİlham Əliyevdən Heydər Əliyevin anım günü ilə bağlı paylaşım - FOTOAğdaş veteranları məktəblilərlə görüşdülər12 dekabr – Ümummilli lider Heydər Əliyevin anım günüdür!Xəzər rayon veteranları Ulu Öndəri andılar...1993-cü ildən etibarən erməni əks-kəşfiyyatı 20-dən artıq casusu aşkar edib: əksəriyyəti Bakıya işləyirdiHərbi Prokror X. Vəliyev: “Ulu öndər Heydər Əliyevin əziz və unudulmaz xatirəsi dünya tarixində və azərbaycanlıların qəlbində əbədi olaraq qalacaqdır”Erməni mediası: Paşinyan Putinin ifşa fotosunu yaydı Erməni mediası: Paşinyan Putinin ifşa fotosunu yaydıBakı və Tehran razılaşdı: Bu məhsullar çox ucuz olacaqAŞPA-nın həmməruzəçiləri Azərbaycana səfər edəcəkErmənistanın keçmiş prezidenti: "Nikol Paşinyan özünü Xilaskar İsus kimi təsəvvür edir"Əsirlikdə çörək üçün ermənilərlə güləşən çempionumuz - VideoDoğrudanmı, dünyada hər iki yüz nəfərdən biri Çingizxanın törəməsidir?ƏSİRLİKDƏ QALAN SOYDAŞLARIMIZSak oğlu Əmir TeymurQanlılıqNizami rayonunda tədbir keçirilib“EuroHome”də yanğın davam edir - VİDEODünyaya ağalıq edənlər: Akademiyamı, maliyyə qaynağımı?Osmanlıda qanuni əsasi...Qarabağda ermənilərə qan udduran azərbaycanlı qızdan DƏHŞƏTLİ ETİRAFLAR: Zəncirlə bağlayırdılar ki...Bu razılaşma ilə 4 ölkənin planını pozduq - ƏrdoğanQƏHRƏMAN, YOXSA QULDURBAŞI?İraqın beynəlxalq hava limanı BOMBALANDICeyhun Bayramov: "Gələn dərs ilindən ali məktəblərə qəbul yeni təsnifat əsasında aparılacaq”Barux ailəsi Rotşildlər və Rokfellerlərin təsirini necə poza bilərŞirvanlı Sultan Mehmet bəyQORBAÇOV ERMƏNİLƏRDƏN NİYƏ ÜZ ÇEVİRDİ?ORDAN-BURDAN"Müharibə başlasa Azərbaycanlılar bizi öldürəcək..." - Erməni polkovnikdən AÇIQLAMASalome Zurabaşvili: "İlham Əliyev zəmanəmizin ən uğurlu liderlərindən biridir”AVMVİB Zəngilan rayon şöbəsi yeni ofisdəAzərbaycanda PKK-nı təbliğ edən keçmiş məmur özünü asıbQarabağ döyüşçüləri tələbələrlə görüşdüAZƏRBAYCAN ORDUSUNUN İLK NİZAMİ HƏRBİ HİSSƏSİBu, baş verməsə, Qarabağda MÜHARİBƏ OLACAQ – Rusiyadan ŞOK XƏBƏRDARLIQElmar Vəliyevi vuran Yunis Səfərovla bağlı yeni ŞOK DETALLARHabil Vəliyev azadlığa buraxılıbSiyavuş Novruzov müxalifəti ağac əkməyə dəvət etdiİçib erməniləşən "azərbaycanlılar"ın adı açıqlandıPrezident: “Mənim ümidim gənclərədir”Telefon danışığınızı kim dinləyir? – Bu KOD ilə hər şeyi öyrənəcəksinizDeputatlığa namizəd olmaq istəyənlərin diqqətinə! - Bu gündən başlandıTürkiyəli nazir Azərbaycan şəhidinin övladının əlindən öpüb - FOTO - VİDEOTƏBRİK: RASİM PAŞAYEV - 50AVMVİB Nəsimi rayon şöbəsinin təşkilatçılığı ilə tədbir keçirildiİlham Əliyev: "Biz xalq üçün yaşayırıq, dövlət xalqı qorumalıdır"Tağıyevin villası satışa çıxarıldı - 5 milyon manataHəmyerlimiz Pentaqonda yüksək vəzifəyə təyin olunduPrezident Məhəmməd Hadinin 140 illiyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam imzalayıbDİFAİ ONA TABE OLMAYANLARI CƏZALANDIRIRDIPaşinyanın özünü bilməz Annası da sərsəmlədi"Müharibə veteranı" vəsiqəsi hansı sənədlər əsasında verilir? - Hüquqi YARDIMMüharibə veteranı məhkəmələrin ədalətsizliyinə üsyan etdiOlmayan binanın sakinləri BakıMetro QSC-ni günahkar sayırlar - VİDEOAVMVİB Sabirabad rayon şöbəsində"Mən İlham Əliyevin necə millətsevər bir lider olduğunu bilirəm"AZƏRBAYCAN CÜMHURİYYƏTİNİN LƏNKƏRAN ƏMƏLİYYATIRusiyada Njde ilə yanaşı Andranik, Hamazasp və Hovhannesin də xatirə löhvələri sökülübGöydən yaşayış evinə görün nə düşdü - Polis hadisə yerində - FOTOLARErmənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətindən xəbərdarlıq: "Azərbaycanlı ola bilər"Paşinyan rəsmi nümayəndə heyəti Azərbaycana göndərir"Yəni, boynumuza alırııq ki, pis işləmişik?" - Deputat Oqtay Əsədovla söz davasına çıxdı"Azərbaycan hazırda çox aktiv islahatlar mərhələsindədir" - PrezidentErməni KİV: Cahil və təlxək Nikol Paşinyan bulvar mətbuatının redaktoru kimi fəaliyyətini davam etdirirPrezident parlamentin buraxılması ilə bağlı qərar qəbul etməsi üçün Konstitusiya Məhkəməsinə sorğu göndəribBiri gəbərib, bir isə yaralanıb833 məcburi köçkün gəncə şəxsi biznesini qurmaq üçün avadanlıqlar təqdim edilibİlham Əliyev Rusiyanın Xarici İşlər nazirini qəbul edib"Yəni, boynumuza alırııq ki, pis işləmişik?" - Deputat Oqtay Əsədovla söz davasına çıxdıPrezident Gündüz Kərimovu yüksək vəzifəyə təyin etdi - SƏRƏNCAMBAŞSAĞLIĞI: Allah rəhmət eləsin!Ermənistan lideri Azərbaycan torpağında DÖYÜŞ MÖVQEYİ aldı...-FOTOLAR+VİDEOSərhəd tanımayan erməni həyasızlığı abırsız erməni hiyeredulunun simasındaNƏSİLLƏRƏ MUSİQİ YOLUYLA NƏZARƏT EDƏN FREKANS: A=440 HZ“Biz Madagizdə qalib xalqın nümayəndələri kimi oturmuşuq!..”Türk dünyasının yeni paytaxtı seçildiDoqquz insan növünü məhv edəcək dərəcədə vəhşiyikmi?Tanıyın, tanıdın: Vətən qəhrəmanlarıyla tanınar!Şəhid Adil Rüstəmovun xatirəsinə həsr edilmiş futbol turnirinə start verildiQarabağın Həcəri od püskürdü: Acı həqiqətlər...İlham Əliyev: Həyata keçirdiyimiz bu nəhəng layihələr bizim gücümüzü artırır — VİDEOQadın döyüşçülərin sədri Cümşüd Nuriyevə səsləndiAVMVİB Balakən rayon şöbəsindəAVMVİB Tovuz rayon şöbəsindəQəhrəmanların ölümüPaşinyan İTALİYA mətbuatında CİDDİ TƏNQİD olundu - VİDEOErməni xəbərləri: Karapetyan "Ən yaxşı erməni" oldu...Anar Ələkbərovu prezdent köməkçi təyin etdiİlham Əliyev Əli Həsənovu vəzifəsindən AZAD ETDİPrezident Administrasiyasının yeni şöbə müdirləri - SİYAHIYeni Ombudsman and içdiSON DƏQİQƏ! Azərbaycan parlamenti yeni Ombudsman seçdiVeteran qadınlar Qarabağ dərdini Avropada nümayiş etdirdilərAVMVİB Ağdaş rayon şöbəsi məktəblilərlə görüş keçirdiPrezident daha bir dövlət qurumunu ləğv etdiVilayət Eyvazov Ziya Məmmədovun qardaşı oğlunu İŞDƏN ÇIXARDIAVMVİB sədri Cümşüd Nuriyevə layiq olduğu cavabı verdiPaşinyan Ramil Səfərov haqda danışdıTƏBRİK: SƏBİRƏ MAHMUDOVA - QARABAĞIN HƏCƏRİ
AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİ