{"id":100465,"date":"2023-10-08T12:39:00","date_gmt":"2023-10-08T08:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=100465"},"modified":"2024-10-08T23:32:21","modified_gmt":"2024-10-08T19:32:21","slug":"akademik-darxan-kidir%c9%99li-dunya-turkluyun%c9%99-xidm%c9%99t-orn%c9%99yi-fotolar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=100465","title":{"rendered":"Akademik Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li: d\u00fcnya t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn\u0259 xidm\u0259t \u00f6rn\u0259yi &#8212; FOTOLAR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>08.10.2024\u00a0&#8212;\u00a012:39<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259ngin erudisiyas\u0131, milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00f6vqeyi, \u00fcmumt\u00fcrk m\u0259fkur\u0259sin\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yaz\u0131 v\u0259 \u00fcslub maneras\u0131, x\u00fcsusi d\u0259sti-x\u0259tti il\u0259 d\u00fcnya t\u00fcrkologiya elmin\u0259 m\u00fcst\u0259sna t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259n Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259n f\u0259al v\u0259 f\u0259dakar ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131ndan biridir. Uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 onun \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdiyi \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n birliyi, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015fi v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi haqq\u0131nda tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n sanball\u0131 v\u0259 d\u0259rin m\u0259zmunlu elmi irsdir.<br>Darxan b\u0259yin geni\u015f miqyasl\u0131 elmi axtar\u0131\u015flar\u0131 Altaylardan Balkanlarad\u0259k b\u00fct\u00fcn tarixi t\u00fcrk torpaqlar\u0131n\u0131 \u2013 t\u00fcrk insan\u0131n\u0131n aya\u011f\u0131 d\u0259y\u0259n, n\u0259f\u0259si toxunan geni\u015f T\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir, eyni soy-k\u00f6k\u0259, ortaq m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n q\u0259dim tariximizd\u0259n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259d\u0259k uzanan b\u00f6y\u00fck zaman k\u0259siyini \u0259hat\u0259 edir. T\u00fcrkl\u0259rin tarix\u0259n v\u0259 bu g\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafiyada yaratd\u0131qlar\u0131 tarixi abid\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin mifoloji, etimoloji, kulturoloji m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si Darxan K\u0131d\u0131r\u0259linin \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<br>Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li Xoca \u018fhm\u0259d Yas\u0259vi ad\u0131na T\u00fcrk-Qazax Universitetind\u0259, L.Qumilyov ad\u0131na Milli Avrasiya Universitetind\u0259, Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n Prezident Administrasiyas\u0131nda, M\u0259d\u0259niyy\u0259t nazirliyind\u0259 v\u0259 T\u00fcrk \u015euras\u0131nda m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Darxan b\u0259y haz\u0131rda Qazax\u0131stan Parlamentinin senatorudur.<br>\u00c7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 idar\u0259\u00e7ilik qabiliyy\u0259ti n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li h\u0259m g\u00f6rk\u0259mli alim v\u0259 h\u0259m d\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u0259mur kimi m\u00fcst\u0259qil Qazax\u0131stan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox faydal\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcb.<br>Darxan K\u0131d\u0131r\u0259linin \u0259n parlaq f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131 (BTA) olub. 2014-2022-ci ill\u0259rd\u0259 BTA-n\u0131n prezidenti oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 Darxan b\u0259y y\u00fcks\u0259k d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc il\u0259, siyasi d\u00fcnyabax\u0131\u015fla elmi ideallar\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259yi, onlar\u0131n \u00fczv\u00fc v\u0259hd\u0259tin\u0259 nail olma\u011f\u0131 bacaran elm a\u011f\u0131rl\u0131ql\u0131 ictimai-siyasi xadim kimi tan\u0131n\u0131b. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda inteqrasiya prosesl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 akademik Darxan K\u0131d\u0131r\u0259linin v\u0259 onun uzun ill\u0259r u\u011furla r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm rolu var. O, m\u00fcst\u0259qil t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri birliyi ideyas\u0131 z\u0259minind\u0259 meydana \u00e7\u0131xan T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259rini \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurub, bu Akademiyaya t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya miqyas\u0131nda beyn\u0259lxalq status qazand\u0131r\u0131b. M\u0259hz akademik Darxan K\u0131d\u0131r\u0259linin say\u0259sind\u0259 Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131 \u015e\u0259rqd\u0259 tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259 Q\u0259rbd\u0259 geni\u015f beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259viy\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. Darxan b\u0259y \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u0259vi m\u00fc\u0259llimi hesab etdiyi \u0130smay\u0131l Qasp\u0131ral\u0131n\u0131n \u201c\u0130\u015fd\u0259, dild\u0259, fikird\u0259 birlik\u201d ideyas\u0131n\u0131 Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliy\u0259t devizin\u0259 \u00e7evirib. Darxan K\u0131d\u0131r\u0259linin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259r il Astanada ke\u00e7iril\u0259n \u201cB\u00f6y\u00fck \u00c7\u00f6l\u201d Humanitar Forumu T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 fikir m\u00fcbadil\u0259si yeri olub. Bu forumun \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda elmi-\u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdiyi \u015f\u00fcbh\u0259sizdir. Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk akademiyas\u0131n\u0131n prezidenti kimi Darxan b\u0259yin diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 pant\u00fcrkizm dam\u011fas\u0131 il\u0259 repressiyaya u\u011fram\u0131\u015f v\u0259 az qala adlar\u0131 unudulmaqda olan, b\u00f6y\u00fck fikir v\u0259 elm adamlar\u0131n\u0131n tan\u0131d\u0131lmas\u0131 olub. Darxan b\u0259y T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi birliyinin qorunub saxlanmas\u0131na xidm\u0259t etmi\u015f g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u00fcst\u00fcnd\u0259n \u201csovet tozunu\u201d silib t\u0259mizl\u0259yib, onlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rini \u201cunudulmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n\u201d xilas edib. M\u0259hz Darxan b\u0259yin ard\u0131c\u0131l s\u0259yl\u0259ri v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u201cOrtaq t\u00fcrk tarixi\u201d, \u201cOrtaq t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d v\u0259 \u201cOrtaq t\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131\u201d d\u0259rslikl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6z h\u0259llini tap\u0131b.<br>Az\u0259rbaycan elminin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n v\u0259 ictimai fikrinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rinin T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n prezidenti kimi \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rib. Darxan K\u0131d\u0131ral\u0131 Az\u0259rbaycan elmi-m\u0259d\u0259ni ictimaiyy\u0259tinin yax\u0131n v\u0259 etibarl\u0131 dostu v\u0259 ortaq tariximizin f\u0259dakar t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fidir. Onun misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilib v\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li 2017-ci ild\u0259 \u201cDostluq\u201d Ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilib.<br>Darxan b\u0259y b\u00fct\u00fcn elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini t\u00fcrkl\u00fcy\u0259 xidm\u0259t amal\u0131na h\u0259sr edib. Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri oldu\u011fu d\u00f6n\u0259md\u0259 Darxan b\u0259y bir s\u0131ra arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na, yerin t\u0259kind\u0259, tarixin gizli qatlar\u0131nda qalan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na, tarixi-kulturoloji, etnoqrafik, mifoloji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na nail olub. H\u0259min ara\u015fd\u0131rmalar haqq\u0131nda Darxan b\u0259yin q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259dim \u0259lifbalar\u0131, da\u015f yaz\u0131lar\u0131, ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, ya\u015fam qaydalar\u0131, inc\u0259s\u0259n\u0259ti bar\u0259d\u0259 oxuculara kifay\u0259t q\u0259d\u0259r maraql\u0131 v\u0259 d\u0259rin m\u0259lumatlar verir. O h\u0259m\u00e7inin T\u00fcrk tarixinin, m\u0259d\u0259ni irsinin formala\u015fmas\u0131nda izl\u0259r qoymu\u015f, amma tarixin axar\u0131nda sanki qism\u0259n unudulmu\u015f g\u00f6rk\u0259mli T\u00fcrk xaqanlar\u0131n\u0131n, s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rinin, ictimai xadiml\u0259rinin yenid\u0259n g\u0259nc n\u0259sl\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalar apararaq ortaya d\u0259y\u0259rli t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri qoyub.<br>Uzun ill\u0259r ulu babalar\u0131m\u0131z\u0131n, \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n biz\u0259 miras qoydu\u011fu da\u015f kitab\u0259l\u0259ri oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yollara \u00e7\u0131xan Darxan b\u0259yin d\u00fcnya t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yenic\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f \u201cDa\u015fa yaz\u0131lan tarix\u201d \u0259s\u0259ridir. \u018fmin\u0259m ki, bu kitab amal\u0131 v\u0259 \u0259qid\u0259si T\u00fcrk birliyi olan h\u0259r birimiz \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi ke\u00e7mi\u015fimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni bilgil\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox d\u0259y\u0259rli bir m\u0259nb\u0259 rolunu oynayacaq.<br>Elmi-m\u0259d\u0259ni sferada ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n bu t\u0259dbirl\u0259r qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n daha bir t\u0259nt\u0259n\u0259sidir. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n inki\u015faf ed\u0259n bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259d\u0259ni-\u0259d\u0259bi-elmi \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na da m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verir. eyni soyk\u00f6k\u0259, ortaq tarix\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 malik xalqlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir v\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda ged\u0259n inteqrasiya prosesl\u0259rin\u0259 veril\u0259n n\u00f6vb\u0259ti d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259dir.<br>H\u00f6rm\u0259tli Darxan b\u0259yin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa s\u0259rf etdiyi f\u0259dakar \u0259m\u0259yin\u0259 h\u00f6rm\u0259timi v\u0259 ehtiram\u0131m\u0131 ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, ona m\u00f6hk\u0259m can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yeni-yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131 arzulay\u0131ram.<br>Kitab\u0131n i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259yi olan Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk M\u0259d\u0259ni \u0130rsi Fondunun prezidenti d\u0259y\u0259rli Aktot\u0131 xan\u0131m Raimkulovaya v\u0259 \u201cDa\u015fa yaz\u0131lan tarix\u201d kitab\u0131ndak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan dilin\u0259 \u00e7evirmi\u015f Aid\u0259 Eyvazl\u0131n\u0131n da \u0259m\u0259yini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m v\u0259 onlar\u0131n bu f\u0259aliyy\u0259tini \u00fcr\u0259kd\u0259n alq\u0131\u015flay\u0131ram.<br><strong>Cavan\u015fir Feyziyev<\/strong><br><strong>Mill\u0259t v\u0259kili, f\u0259ls\u0259f\u0259f doktoru<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulusal.az\/public\/storage\/2024\/10\/media-3-1otmieb9s5zwh3802yua.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ulusal.az\/public\/storage\/2024\/10\/media-4-wxc2byjreosmt1nh7al8.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>08.10.2024\u00a0&#8212;\u00a012:39 Z\u0259ngin erudisiyas\u0131, milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00f6vqeyi, \u00fcmumt\u00fcrk m\u0259fkur\u0259sin\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yaz\u0131 v\u0259 \u00fcslub maneras\u0131, x\u00fcsusi d\u0259sti-x\u0259tti il\u0259 d\u00fcnya t\u00fcrkologiya elmin\u0259 m\u00fcst\u0259sna<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":100466,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-100465","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100465","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100465"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100465\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100467,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100465\/revisions\/100467"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/100466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}