{"id":100517,"date":"2023-10-15T21:18:00","date_gmt":"2023-10-15T17:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=100517"},"modified":"2024-10-15T21:20:12","modified_gmt":"2024-10-15T17:20:12","slug":"susa-s%c9%99h%c9%99rind%c9%99-elmi-simpozium","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=100517","title":{"rendered":"\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 elmi simpozium"},"content":{"rendered":"\n<p><em>15 oktyabr, 2024 <\/em><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u015eu\u015fa \u015e\u0259h\u0259ri D\u00f6vl\u0259t Qoru\u011fu \u0130dar\u0259sinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, ICESCO-nun d\u0259st\u0259yi il\u0259 11-13 oktyabr tarixl\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fada \u201c\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin islam memarl\u0131q irsi\u201d adl\u0131 beyn\u0259lxalq simpozium ke\u00e7irilib. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d elan edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar haz\u0131rlanan t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n simpoziumda Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259, Misir, B\u018f\u018f, Tunis, Keniya, \u0130ordaniya, \u0130taliya, M\u0259rake\u015f, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyadan olan 80-d\u0259n \u00e7ox memar i\u015ftirak edib.<\/h4>\n\n\n\n<p>Panel sessiyalarda \u201cTarixi \u015f\u0259h\u0259r toxumas\u0131n\u0131n regenerasiyas\u0131\u201d, \u201cAbid\u0259l\u0259rin m\u00fcasir h\u0259yat\u0131\u201d, \u201cDayan\u0131ql\u0131 memarl\u0131q, material, layih\u0259, icra\u201d m\u00f6vzular\u0131nda m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b, \u015eu\u015fa \u015e\u0259h\u0259ri D\u00f6vl\u0259t Qoru\u011fu \u0130dar\u0259sinin memarlar\u0131 \u0259cn\u0259bi qonaqlar\u0131 \u015eu\u015fan\u0131n tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri, b\u0259rpa olunan m\u0259scidl\u0259ri, qala divarlar\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa \u0259razisi tarix boyu Az\u0259rbaycan memarl\u0131q m\u0259kt\u0259binin a\u00e7\u0131q s\u0259ma alt\u0131nda muzeyini xat\u0131rlad\u0131b. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, i\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 500-\u0259 yax\u0131n tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri, 100-d\u0259n \u00e7ox arxeoloji abid\u0259, minl\u0259rl\u0259 \u0259s\u0259rin qorundu\u011fu 22 muzey, 4 r\u0259sm s\u0259rgisi, 4,6 milyon kitab v\u0259 \u0259lyazma saxlanan 927 kitabxana, 85 inc\u0259s\u0259n\u0259t m\u0259kt\u0259bi, 20 m\u0259d\u0259niyy\u0259t saray\u0131, 4 d\u00f6vl\u0259t teatr\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ciddi da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qal\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rimizin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 q\u0259sd\u0259n korlanmas\u0131 &#171;Silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ba\u015f verdikd\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda&#187; 1954-c\u00fc il Haaqa Konvensiyas\u0131na, &#171;Arxeoloji irsin m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda&#187; 1992-ci il Avropa Konvensiyas\u0131na, &#171;\u00dcmumd\u00fcnya m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259bii irsin m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda&#187; YUNESKO-nun 1972-ci il konvensiyas\u0131na zidd olmas\u0131na baxmayaraq d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti uzun ill\u0259r bu \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 susub.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 ilk insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n olmu\u015f m\u0259\u015fhur Az\u0131x v\u0259 Ta\u011flar ma\u011faralar\u0131, Qarak\u00f6p\u0259k, \u00dcz\u0259rlikt\u0259p\u0259 kurqanlar\u0131 h\u0259rbi m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k q\u0259sd\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Xocal\u0131, A\u011fdam, A\u011fd\u0259r\u0259, F\u00fczuli, C\u0259bray\u0131l rayonlar\u0131ndak\u0131 kurqanlarla yana\u015f\u0131, \u015eu\u015fa, La\u00e7\u0131n, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan, F\u00fczuli rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259ki q\u0259biristanl\u0131qlar, t\u00fcrb\u0259l\u0259r, m\u0259zar\u00fcst\u00fc abid\u0259l\u0259r, m\u0259scidl\u0259r, m\u0259b\u0259dl\u0259r, Qafqaz Albaniyas\u0131na m\u0259xsus olan v\u0259 dig\u0259r milli abid\u0259l\u0259rimiz m\u0259hv edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 olan q\u0259dim q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi, Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n v\u0259ziri M.P.Vaqifin t\u00fcrb\u0259sini, A\u011fdamda P\u0259nah xan\u0131n imar\u0259tini, C\u00fcm\u0259 m\u0259scidini, La\u00e7\u0131n rayonunda H\u0259mz\u0259 Sultan v\u0259 Soltan \u018fhm\u0259d saraylar\u0131n\u0131, m\u0259scidl\u0259ri, ziyar\u0259tgah v\u0259 ibad\u0259tgahlar\u0131, da\u015f heyk\u0259ll\u0259ri, q\u0259dim q\u0259birl\u0259ri, kurqanlar\u0131, tarixi abid\u0259 olan ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rini is\u0259 soy\u011fun\u00e7uluqla Erm\u0259nistana aparm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa tarixi memarl\u0131q qoru\u011funun \u0259razisind\u0259ki A\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259ra\u011fa, K\u00f6\u00e7\u0259rli, M\u0259rdinli c\u00fcm\u0259 m\u0259scidl\u0259rini, dahi b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun, B\u00fclb\u00fcl\u00fcn ev-muzeyl\u0259ri, Xur\u015fud Banu Nat\u0259van\u0131n saray kompleksi, Z\u00f6hrabb\u0259yovlar\u0131n malikan\u0259l\u0259ri, \u015fair, r\u0259ssam, alim Mir M\u00f6vs\u00fcm N\u0259vvab\u0131n evi, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015f\u0259h\u0259rin \u015e\u0259rq memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n milli \u00fcslubda in\u015fa edilmi\u015f \u0259ks\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259ri b\u00f6y\u00fck da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qal\u0131b. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun v\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u00fcn, Xur\u015fud Banu Nat\u0259van\u0131n heyk\u0259ll\u0259ri g\u00fcll\u0259l\u0259nib v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Xocal\u0131dak\u0131 &#171;Dair\u0259vi M\u0259b\u0259d&#187;(1356-1357) v\u0259 &#171;T\u00fcrb\u0259&#187; (14-c\u00fc \u0259sr) is\u0259 tamamil\u0259 yerl\u0259-yeksan edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f i\u015f\u011faldan azad edildiyi g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin birba\u015fa n\u0259zar\u0259ti il\u0259 q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259ki tariximizin, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rimizin yenid\u0259n b\u0259rpa edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 b\u0259rpas\u0131 haz\u0131rda Az\u0259rbaycan memarlar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u201cBu g\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bizim v\u0259zif\u0259miz v\u0259 borcumuz Qaraba\u011f\u0131n tarixini, m\u0259d\u0259ni irsini b\u0259rpa etm\u0259k, onun \u0259vv\u0259lki simas\u0131n\u0131 geri qaytarmaqd\u0131r\u201d \u2013 dey\u0259n \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z maddi-m\u0259d\u0259ni irsimiz olan memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin qorunmas\u0131, b\u0259rpas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi il\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259rarlar q\u0259bul edir v\u0259 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur torpaqlar\u0131nda vandalizm\u0259 u\u011fram\u0131\u015f tarixi-m\u0259d\u0259ni irs abid\u0259l\u0259rimiz memarlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 b\u0259rpa\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u0259rpa olunur. A\u011fdam\u0131n C\u00fcm\u0259, Qiyasl\u0131 v\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n Yuxar\u0131 v\u0259 A\u015fa\u011f\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa, Saatl\u0131 m\u0259scidl\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qazan\u00e7\u0131 kils\u0259sind\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin sovetl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 in\u015fa olunmu\u015f \u201cQaraba\u011f\u201d hoteli, B\u00fclb\u00fcl\u00fcn ev-muzeyi v\u0259 b\u00fcst\u00fc, Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259si restavrasiya olunub, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin v\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u00fcn ev-muzeyl\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131b v\u0259 heyk\u0259ll\u0259ri qoyulub. \u201cXar\u0131 b\u00fclb\u00fcl\u201d hotelinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si \u015eu\u015fan\u0131n azad, m\u0259\u011frur v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc daha da g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirib. Mamayi v\u0259 Merdinli m\u0259h\u0259ll\u0259 m\u0259scidl\u0259ri arxiv materiallar\u0131na \u0259sas\u0259n, oldu\u011fu kimi yenid\u0259n in\u015fa olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n malikan\u0259 tipli tarixi ya\u015fay\u0131\u015f evi olan Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi Az\u0259rbaycan\u0131n XVIII \u0259sr m\u00fclki memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n maraql\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t tikilisi d\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qal\u0131b. Art\u0131q abid\u0259nin \u0259vv\u0259lki g\u00f6rk\u0259mi \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131l\u0131b. Apar\u0131lan i\u015fl\u0259r zaman\u0131 tarixi m\u0259nb\u0259 v\u0259 arxivl\u0259rd\u0259ki fotolardan istifad\u0259 edilib. Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksin\u0259 daxil olan bulaq \u015fu\u015fal\u0131lar\u0131n v\u0259 buran\u0131 ziyar\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259rin istifad\u0259sin\u0259 verilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin g\u00f6st\u0259ri\u015fin\u0259 uy\u011fun olaraq yeni tikilil\u0259r tarixi simaya uy\u011fun olaraq \u0259trafdak\u0131 abid\u0259l\u0259r il\u0259 harmoniyada in\u015fa olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259ngilan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 XIX \u0259srd\u0259 in\u015fa edilmi\u015f m\u0259scid kompleksi d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b v\u0259 ilkin g\u00f6rk\u0259mini, dem\u0259k olar, tamamil\u0259 itirmi\u015fdi. XIX \u0259srin memarl\u0131q abid\u0259si olan bu tikili m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 konservasiya edilib v\u0259 \u0259razid\u0259 yeni m\u0259scid in\u015fa olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fan\u0131n m\u00fchafiz\u0259 zonas\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin tarixi irsinin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f komissiya t\u0259r\u0259find\u0259n onu \u0259hat\u0259l\u0259y\u0259n t\u0259bii land\u015fafta uy\u011fun olaraq yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011fdam C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi, Qiyasl\u0131 m\u0259scidi, P\u0259nah\u0259li xan\u0131n A\u011fdamdak\u0131 \u201d\u0130mar\u0259t\u201d kompleksind\u0259 saray v\u0259 t\u00fcrb\u0259l\u0259rin b\u0259rpa v\u0259 konservasiya i\u015fl\u0259ri davam etdirilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq apar\u0131lan b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rimiz\u0259 yeni h\u0259yat g\u0259tir\u0259c\u0259k. Tarixi abid\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini, q\u0259dim Qaraba\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 turizm m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cavan\u015fir Feyziyev<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>15 oktyabr, 2024 \u015eu\u015fa \u015e\u0259h\u0259ri D\u00f6vl\u0259t Qoru\u011fu \u0130dar\u0259sinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, ICESCO-nun d\u0259st\u0259yi il\u0259 11-13 oktyabr tarixl\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fada \u201c\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin islam memarl\u0131q irsi\u201d adl\u0131 beyn\u0259lxalq simpozium<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":100518,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-100517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100517"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100517\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100519,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100517\/revisions\/100519"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/100518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}