{"id":101039,"date":"2023-12-12T12:30:00","date_gmt":"2023-12-12T08:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=101039"},"modified":"2024-12-12T23:33:37","modified_gmt":"2024-12-12T19:33:37","slug":"g%c9%99l%c9%99c%c9%99yi-yaradan-lider","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=101039","title":{"rendered":"G\u0259l\u0259c\u0259yi yaradan lider"},"content":{"rendered":"\n<p>12.12.2024<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cavan\u015fir Feyziyev,&nbsp;<br>Milli M\u0259clisin deputat\u0131, &nbsp;f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n tarixind\u0259 a\u011f\u0131r s\u0131naq qar\u015f\u0131s\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259k v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya qoymaq instinkti var. Bir qayda olaraq, qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n real t\u0259hl\u00fck\u0259 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bu instinkt siyasi bax\u0131\u015flar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rini yegan\u0259 \u00fcmid \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sonuncu c\u0259hd\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edir. Yen\u0259 d\u0259, bir qayda olaraq, yegan\u0259 \u00fcmid rolunda toplumun \u0259n m\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259ti \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin bir m\u00fcdrik \u015f\u0259xs \u0259traf\u0131nda k\u00fctl\u0259vi s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi h\u0259lledici g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilir. Bel\u0259 bir monolit g\u00fcc o zamanad\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u0259n b\u00fct\u00fcn s\u0259dl\u0259ri a\u015f\u0131r, \u00e7\u0131x\u0131lmazl\u0131qdan xilas yollar\u0131n\u0131 tap\u0131r, c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259ni bir an i\u00e7ind\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259saf\u0259y\u0259 uzaqla\u015fd\u0131ra bilir. D\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ictimai-siyasi reall\u0131qlar\u0131, geosiyasi m\u0259kanda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 b\u00fct\u00fcn bu t\u0259lat\u00fcml\u0259rin f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 dayanan m\u00fcasir milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin m\u00fck\u0259mm\u0259l bir m\u0259ntiqd\u0259n \u2013 Heyd\u0259r \u018fliyev z\u0259kas\u0131ndan yo\u011fruldu\u011funu bir daha s\u00fcbut edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri \u00f6t\u0259n h\u0259r il Heyd\u0259r \u018fliyev z\u0259kas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, m\u00fcdrikliyini v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mliyini bir daha \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Zaman Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi bax\u0131\u015flar\u0131na daha d\u0259rin m\u0259na qazand\u0131r\u0131r, onun V\u0259t\u0259nimizin indisin\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 \u00e7ox m\u00f6hk\u0259m tell\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya tarixind\u0259 buna b\u0259nz\u0259r bir s\u0131ra ibr\u0259tamiz hadis\u0259l\u0259r var. M\u0259s\u0259l\u0259n, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 didilib par\u00e7alanm\u0131\u015f v\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanan T\u00fcrkiy\u0259 \u0259n \u00e7\u0259tin s\u0131naq m\u0259qam\u0131nda \u00f6z \u00fcmidini T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259ti Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn z\u0259kas\u0131na v\u0259 m\u0259har\u0259tin\u0259 ba\u011flad\u0131 v\u0259 m\u0259hz onun \u015f\u0259xsiyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r olan \u00fcmummilli m\u00fcbariz\u0259 \u0259zmi T\u00fcrkiy\u0259ni q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 apard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ingilis xalq\u0131n\u0131n alman fa\u015fizmin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 ruhu Uinston \u00c7\u00f6r\u00e7ilin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00f6z t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc tapd\u0131. Yen\u0259 d\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan frans\u0131z xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin n\u00fcv\u0259sind\u0259 \u015earl de Qoll \u015f\u0259xsiyy\u0259ti dayand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f h\u0259rbi-siyasi v\u0259ziyy\u0259t sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hadis\u0259l\u0259r q\u0259d\u0259r g\u0259rgin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. Zaman da d\u0259yi\u015fmi\u015fdi. M\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi texnologiyalar\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131\u011f\u0131, ifrat d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 differensialla\u015fm\u0131\u015f \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc qlobal siyasi m\u0259kanda hadis\u0259l\u0259rin axar\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n s\u0259mt\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k art\u0131q o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyildi. Bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 xalq\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq missiyas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 n\u0259sib oldu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6vr\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi ondan ibar\u0259t idi ki, d\u00fcnyan\u0131n t\u0259\u015fkil olundu\u011fu ikiq\u00fctbl\u00fc qlobal siyasi sistem \u00f6z\u00fc da\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Da\u011f\u0131nt\u0131lar i\u00e7\u0259risind\u0259 xalqlar\u0131n \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131na qovu\u015fmaq v\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini \u0259ld\u0259 etm\u0259k arzular\u0131 il\u0259 o zamanad\u0259k d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 apar\u0131c\u0131 rol oynayan g\u00fcc sahibl\u0259rinin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri bir-birin\u0259 t\u0259rs m\u00fct\u0259nasib idi. B\u00f6y\u00fck g\u00fcc sahibl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnya siyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 x\u0131rda d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259si v\u0259 onlarla ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda i\u015fbirliyi qurmaq v\u0259 ya m\u00fcbariz\u0259 aparmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalmas\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin mara\u011f\u0131nda deyildi. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, xalqlar\u0131n azadl\u0131q ideallar\u0131n\u0131, onlar\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fmaq arzular\u0131n\u0131 t\u0259qdir ed\u0259r\u0259k onlar\u0131n demokratik d\u00fcnya birliyin\u0259 can atmas\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flasalar da, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 say\u0131 \u00e7oxalan milli d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00f6z t\u0259sir dair\u0259l\u0259rind\u0259 saxlama\u011f\u0131n \u00e7\u0259tin olaca\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu prosesl\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259l\u0259smirdil\u0259r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, sovet imperiyas\u0131 h\u0259l\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn da\u011f\u0131lma prosesinin i\u00e7ind\u0259 ik\u0259n \u00f6z\u00fcnd\u0259n qopan milli d\u00f6vl\u0259tin yenid\u0259n hans\u0131 yolla ita\u0259t alt\u0131na sal\u0131nmas\u0131n\u0131n yollar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Moldovada, G\u00fcrc\u00fcstanda, Qazax\u0131standa v\u0259 Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycanda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n d\u0259rin h\u0259rbi-siyasi b\u00f6hran daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b, daha \u00e7oxgedi\u015fli v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizi itirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan daha t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisinin tamamil\u0259 itirilm\u0259si, \u0259traf rayonlar\u0131n m\u00fchasir\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 h\u0259r c\u00fcr k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rilm\u0259kd\u0259n m\u0259hrum oldu\u011fu bir \u015f\u0259raitd\u0259, xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif hiss\u0259l\u0259rind\u0259 separat\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tinin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik m\u0259ng\u0259n\u0259sind\u0259 imperiya casuslar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259ni v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259m\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin m\u00f6vcudlu\u011funu ciddi sual alt\u0131na qoymu\u015fdu. M\u0259hz bel\u0259 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fct\u00fcn xalq v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 bir-birin\u0259 k\u0259skin m\u00fcxalif\u0259td\u0259 dayanan siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rl\u0259rini xalq\u0131n yeti\u015fdirdiyi \u0259n m\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 \u2013 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 y\u00f6n\u0259ltdil\u0259r. Xaosun miqyas\u0131ndan d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n v\u0259 xalq\u0131n yekdil t\u0259l\u0259bi qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015fqa \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu qalmayan o zamank\u0131 hakimiyy\u0259t israrla Heyd\u0259r \u018fliyevi hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k da\u015f\u0131ya bilm\u0259dikl\u0259ri y\u00fck\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tind\u0259n yaxalar\u0131n\u0131 qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hakimiyy\u0259ti burax\u0131b qa\u00e7d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o zamank\u0131 Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnya siyas\u0259tinin n\u0259h\u0259ng simalar\u0131ndan biri hesab olunan, xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259lbind\u0259 mill\u0259t atas\u0131 kimi ya\u015fayan Heyd\u0259r \u018fliyevin hadis\u0259l\u0259r\u0259 lap ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda ik\u0259n m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmad\u0131lar. \u018fksin\u0259, siyas\u0259t n\u0259h\u0259ngi Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda aktiv siyas\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131na \u0259ng\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin hadis\u0259l\u0259rin sonrak\u0131 gedi\u015fi onu g\u00f6st\u0259rdi ki, bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u0259rbi-\u00adsiyasi \u015f\u0259raitd\u0259 hadis\u0259l\u0259ri idar\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n yenic\u0259 b\u0259rpa olunmu\u015f m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq xalq\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k yegan\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevsiz m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. M\u0259hz bunun d\u0259rk olundu\u011fu bir zamanda \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif hiss\u0259l\u0259r\u0259 par\u00e7alanaraq \u00f6z d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini itirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 yekdil \u015f\u0259kild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdi. O zamank\u0131 hakimiyy\u0259tin Heyd\u0259r \u018fliyevi Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edib siyasi hakimiyy\u0259ti ona t\u0259hvil verm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa yolu qalmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev z\u0259kas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f xarici v\u0259 daxili t\u0259zyiql\u0259rin, h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bildi. Xalq da m\u0259hz bunu g\u00f6zl\u0259yirdi v\u0259 buna inan\u0131rd\u0131. Bu inam\u0131 yaradan Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7\u0259n h\u0259yat\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti olmu\u015fdu. H\u0259l\u0259 1969-cu ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n t\u0259n\u0259zz\u00fcl i\u00e7ind\u0259 bo\u011fulan gerid\u0259 qalm\u0131\u015f respublikalar\u0131ndan biri idi. H\u0259min ild\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 c\u0259mi on il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, sosial inki\u015faf\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0130ttifaq daxilind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k pill\u0259y\u0259 qalxa bildi. M\u0259hz o d\u00f6vrd\u0259 \u0130ttifaq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 olsa da Az\u0259rbaycan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strukturlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n sovetl\u0259r birliyi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259ni, intellektual potensiala yiy\u0259l\u0259nm\u0259si ba\u015f tuturdu.<\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na bu nadir f\u00fcrs\u0259ti verdi. Bu imkandan m\u0259har\u0259tl\u0259, z\u0259rg\u0259r d\u0259qiqliyi il\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev bu v\u0259zif\u0259nin \u00f6hd\u0259sind\u0259n layiqinc\u0259 g\u0259ldi. O, q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na, q\u00fcvv\u0259l\u0259rin s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan t\u0259\u015fkilatlanma f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn dayand\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na yol a\u00e7an sabitliyin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 nail oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck siyasi m\u00fct\u0259f\u0259kkir kimi, Heyd\u0259r \u018fliyevin ke\u00e7diyi h\u0259yat yolu v\u0259 b\u00fct\u00f6v bir xalq\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n u\u011furlu siyasi kursunun k\u00f6k\u00fcnd\u0259 dayanan s\u0259b\u0259bl\u0259r haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131l\u0131r. Bu ara\u015fd\u0131rmalarda Heyd\u0259r \u018fliyev yeni tarixd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n yeti\u015fdirdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00fcha sahibi kimi xarakteriz\u0259 olunur v\u0259 bu, \u015f\u0259ksizdir. Lakin Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan kontekstind\u0259 deyil, daha geni\u015f miqyasda \u2013 XX \u0259srin qlobal siyasi aynas\u0131nda baxmaq, d\u00fcnya siyas\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f siyasi xadiml\u0259rl\u0259 bir s\u0131rada n\u0259z\u0259r salmaq onun siyasi portretini daha \u00f6n\u0259mli cizgil\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f olar.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz bu rakursda biz Heyd\u0259r \u018fliyevi b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu m\u00fcasir d\u00fcnya siyas\u0259tinin qaynar m\u0259kan\u0131nda, onun yarad\u0131c\u0131lar\u0131 v\u0259 y\u00f6nl\u0259ndiricil\u0259rinin \u00f6n s\u0131ralar\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck. X\u00fcsus\u0259n, sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259, kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fc fonunda y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n Qorba\u00e7ov siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 he\u00e7 kim t\u0259r\u0259find\u0259n anla\u015f\u0131lmayan qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n bir siyas\u0259ti d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kd\u0259n imtina etm\u0259si onu d\u00f6vr\u00fcn pozitiv siyasi perspektivl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259n yegan\u0259 sovet siyas\u0259t\u00e7isi kimi tan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hadis\u0259l\u0259rin sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131 da g\u00f6st\u0259rdi ki, sovet liderl\u0259ri aras\u0131nda postsovet m\u0259kan\u0131nda m\u00fcst\u0259qill\u0259\u015fm\u0259 epoxas\u0131n\u0131n z\u0259rur\u0259tl\u0259rini duyan v\u0259 siyas\u0259td\u0259 yeni yolun trayektoriyas\u0131n\u0131 d\u0259qiqlikl\u0259 c\u0131za bil\u0259n, yeni d\u00f6vr\u00fcn q\u00fcsursuz siyasi-ideoloji kursunu \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259n yegan\u0259 siyas\u0259t\u00e7i m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev oldu. Bu bax\u0131mdan, \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n uzaqg\u00f6r\u0259n d\u00f6vl\u0259t xadimi v\u0259 \u0259n praqmatik siyas\u0259t\u00e7isi kimi tan\u0131nan Heyd\u0259r \u018fliyev \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 missiyas\u0131na y\u00fcks\u0259l\u0259n universal \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi regionun co\u011frafi s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 s\u0131\u011fmayaraq \u00fcmumd\u00fcnya kontekstin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259ti, \u0259sas\u0259n, XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, XX \u0259sr b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 bir \u00e7ox t\u0259lat\u00fcml\u00fc hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi, iki d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin od \u0259l\u0259diyi, \u00e7oxsayl\u0131 milli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin meydana g\u0259ldiyi, siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hranlar\u0131n qa\u00e7\u0131lmaz oldu\u011fu v\u0259 eyni zamanda, d\u00fcnya inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259n prosesl\u0259rin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 qlobal ziddiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 dolu dramatik y\u00fczillik kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn bu prosesl\u0259r d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcnk\u00fc m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 siyas\u0259td\u0259 apar\u0131c\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin taleyind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6n\u0259mli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n milli ayr\u0131-se\u00e7kilik z\u0259minind\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti t\u0259kc\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimizi deyil, eyni zamanda, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri t\u0259hdid ed\u0259n, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa zidd olan t\u0259hl\u00fck\u0259li tendensiya xarakteri alm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 bir m\u0259qamda erm\u0259ni fa\u015fizmin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcmummilli c\u0259bh\u0259ni formala\u015fd\u0131ra bilm\u0259si m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin q\u00fcdr\u0259ti idi. X\u00fcsusil\u0259, 1994-c\u00fc ilin aprelind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n h\u00fccumlar\u0131n\u0131n k\u0259skinl\u0259\u015fdiyi m\u0259qamda Heyd\u0259r \u018fliyevin xalqa m\u00fcraci\u0259tini xat\u0131rlamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r. A\u011fdam, T\u0259rt\u0259r, F\u00fczuli rayonlar\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 erm\u0259ni qo\u015fun birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin arams\u0131z h\u00fccumlar\u0131n\u0131 d\u0259f etm\u0259k \u00fcmummilli s\u0259f\u0259rb\u0259rliyin \u0259n y\u00fcks\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkili z\u0259rur\u0259tini yaratm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 bir anda Heyd\u0259r \u018fliyevin soyuqqanl\u0131 v\u0259 bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli, xalq\u0131n v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259rini alovland\u0131ran m\u00fcraci\u0259tind\u0259n sonra q\u0131sa zaman \u0259rzind\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131nda olan bir ne\u00e7\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 k\u0259ndl\u0259rimiz i\u015f\u011faldan azad olundu. C\u0259bh\u0259d\u0259 yaranan d\u00f6n\u00fc\u015f tez bir zamanda d\u00fc\u015fm\u0259ni at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalama\u011fa m\u0259cbur etdi. M\u0259hz bu tarixd\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycanda daha sistemli v\u0259 vahid m\u0259rk\u0259zd\u0259n idar\u0259 olunan ordu quruculu\u011funa start verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaman-zaman Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259sdl\u0259rin, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdl\u0259rinin m\u00fcst\u0259qilliyimizin v\u0259 g\u0259nc d\u00f6vl\u0259timizin m\u0259hv olmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sini ortaya \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 anlarda Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u00e7eviklikl\u0259 \u00f6z q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyini birba\u015fa xalqa \u00fcnvanlamas\u0131 v\u0259 bir anda b\u00fct\u00fcn xalq\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 nail ola bilm\u0259si d\u0259 onun siyasi c\u0259sar\u0259tinin v\u0259 xalqla r\u0259hb\u0259r aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 inam\u0131n nadir n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu da x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. O, bir \u00e7ox siyas\u0259t\u00e7i m\u00fcasirl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq t\u0259kc\u0259 \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn deyil, daha geni\u015f zaman \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259n ictimai-siyasi prosesl\u0259rin axar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259n g\u00fccl\u00fc siyasi irad\u0259 sahibi, yeni d\u00fcnya tarixinin rasional siyas\u0259t\u00e7isi, uzaqg\u00f6r\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t xadimidir. Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259kc\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi g\u00f6rm\u00fcr, h\u0259m d\u0259 o g\u0259l\u0259c\u0259yi yarad\u0131rd\u0131: Sabaha do\u011fru ged\u0259n yolu a\u00e7\u0131r v\u0259 insanlar\u0131 o yolla getm\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn siyasi karyeras\u0131 boyunca \u00adHeyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131sqanc m\u00fcnasib\u0259tin, zaman-zaman edil\u0259n x\u0259yan\u0259tl\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u0259hz onun \u00f6z z\u0259hm\u0259ti il\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuzun \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259si\u201d dayan\u0131rd\u0131. SSR\u0130-nin sonuncu r\u0259hb\u0259ri olmu\u015f Mixail Qorba\u00e7ovun Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259ti bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Malik oldu\u011fu keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 tutdu\u011fu siyasi v\u0259zif\u0259nin m\u0259suliyy\u0259ti aras\u0131nda d\u0259rin u\u00e7urum olan bu \u015f\u0259xsin parlaq z\u0259kaya malik bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 \u2013 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259ti d\u0259 m\u0259hz o \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259\u201dnin duy\u011fusundan qaynaqlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Nahaq yer\u0259 deyilmir ki, zaman tarix boyunca \u0259sl h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xaran, kimin kim oldu\u011funu tam \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259n d\u00fcr\u00fcst mizan-t\u0259r\u0259zidir. Tarixin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 \u0259dal\u0259t v\u0259 reall\u0131q is\u0259 bundan ibar\u0259tdir: Qorba\u00e7ov \u00f6z ad\u0131n\u0131 tarix\u0259 b\u00f6y\u00fck bir d\u00f6vl\u0259ti da\u011f\u0131dan, \u0259li qana bula\u015fm\u0131\u015f cinay\u0259tkar bir \u015f\u0259xs kimi, Heyd\u0259r \u018fliyev is\u0259 Az\u0259rbaycan adl\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259ti yenid\u0259n quran, onun m\u00fcst\u0259qilliyini \u0259b\u0259di v\u0259 sars\u0131lmaz ed\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi yazd\u0131rd\u0131. Bu da tarixin mizan-t\u0259r\u0259zisi!<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bug\u00fcnk\u00fc siyasi-iqtisadi durumu, regional v\u0259 qlobal miqyasda tutduqlar\u0131 yer h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin se\u00e7dikl\u0259ri siyasi x\u0259tl\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunu postsovet \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin bug\u00fcnk\u00fc siyasi-iqtisadi durumuna n\u0259z\u0259r sald\u0131qda daha ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bel\u0259 bir m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259ti \u00f6z m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mliyi il\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. H\u0259m d\u0259 bir fakt\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rmaq olmaz ki, Az\u0259rbaycan\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi geopolitik m\u0259kan dig\u0259r postsovet \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n \u00f6z m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi v\u0259 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n ba\u015fqa vaxtil\u0259 Sov.\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015f b\u00fct\u00fcn siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin adlar\u0131n\u0131 tarix q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 yadda\u015flardan sildi. Onlardan he\u00e7 birinin siyasi irsi v\u0259 siyasi kursu yeni, m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin h\u0259yat yoluna \u00e7evrilm\u0259di. D\u00fcnya inki\u015faf\u0131n\u0131n perspektivini ayd\u0131n g\u00f6r\u0259n, ona do\u011fru add\u0131mlayan v\u0259 \u00f6lk\u0259sini, xalq\u0131n\u0131 ona do\u011fru istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti is\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya birliyin\u0259 t\u0259bii inteqrasiyas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259r\u0259k onun m\u00fcst\u0259qilliyini \u0259b\u0259di v\u0259 d\u00f6nm\u0259z etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu siyas\u0259t, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, uzunm\u00fcdd\u0259tli sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. Bu siyas\u0259t zaman \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259si il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r \u2013 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015fdir. Bu siyas\u0259t geosiyasi maraqlar\u0131 toqqu\u015fdurmur, \u0259ksin\u0259, h\u0259min maraqlar\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n milli m\u0259nafel\u0259ri il\u0259 uzla\u015fan ideal harmoniyas\u0131n\u0131 yarad\u0131r. M\u0259hz bu siyas\u0259t h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t doktrinas\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259yini, milli inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259kdir. M\u0259hz bu c\u0259h\u0259tl\u0259ri Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tini qlobal siyas\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldir v\u0259 onun \u00f6z\u00fcn\u00fc is\u0259 d\u00fcnya miqyasl\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n rifah\u0131n\u0131, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sini h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn tutan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r lider idi. X\u00fcsusil\u0259, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son on ilind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259ti, h\u0259tta bir insan \u00f6mr\u00fcn\u0259 s\u0131\u011fmayacaq q\u0259d\u0259r z\u0259ngin oldu. Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 etdiyi davaml\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259rl\u0259, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259timizin dayaqlar\u0131n\u0131 yaratmaqla, \u00fcmum\u0259n, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259nin yenid\u0259n qurulmas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259kl\u0259 \u00adHeyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. \u0130st\u0259nil\u0259n xarakterli b\u00f6hrandan sabitliy\u0259 ke\u00e7idin uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 proses oldu\u011fu \u015f\u00fcbh\u0259sizdir. Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi d\u00fchas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc is\u0259 onda idi ki, uzaqg\u00f6r\u0259n siyasi gedi\u015fl\u0259ri il\u0259 bug\u00fcnk\u00fc s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 dayanan sabitliyi q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 b\u0259rq\u0259rar etm\u0259y\u0259 nail oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259rgin i\u015f rejiminin s\u0259hh\u0259tind\u0259 ciddi probleml\u0259r yaratmas\u0131na baxmayaraq Az\u0259rbaycan u\u011frunda yorulmaz f\u0259aliyy\u0259tini bir an bel\u0259 dayand\u0131rmad\u0131. Yaln\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u00fccl\u00fc q\u0259tiyy\u0259ti, \u00f6lk\u0259mizin maraqlar\u0131na x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259 bil\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 tutdu\u011fu prinsipial m\u00f6vqeyi Az\u0259rbaycana beyn\u0259lxalq miqyasda yana\u015fman\u0131 d\u0259yi\u015fdi. M\u0259hz onun yorulmaz s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan konservativ, tipik postsovet \u00f6lk\u0259si kimi deyil, beyn\u0259lxalq v\u0259 regional m\u00fcst\u0259vid\u0259 sabit v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf v\u0259d ed\u0259n b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu t\u0259r\u0259fda\u015f kimi tan\u0131nma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda xidm\u0259tl\u0259ri, regionda sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol bir \u00e7ox tan\u0131nm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. AB\u015e-nin ke\u00e7mi\u015f Prezidenti Corc Bu\u015f onun haqq\u0131nda deyirdi: \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev C\u0259nubi Qafqazda uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0259n \u0259sas \u015f\u0259xsiyy\u0259t olmu\u015fdur. Onun m\u00f6vqeyi v\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi s\u0259yl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb olunmas\u0131nda \u0259sas rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Bu nailiyy\u0259tl\u0259r milyonlarla az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n XXI \u0259sr\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259t kimi daxil olmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n ke\u00e7mi\u015f Ba\u015f naziri Toni Bleyer d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev haqq\u0131nda fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n sabitlik faktorunu x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulay\u0131r: \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck lideri idi. O, b\u00f6hranlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6z \u00f6lk\u0259sin\u0259 sabitlik g\u0259tirdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 onun qoydu\u011fu irs il\u0259 f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 Az\u0259rbaycan, region v\u0259 \u00fcmumd\u00fcnya kontekstind\u0259 yana\u015faraq bildirir: \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n xo\u015fb\u0259xtliyi v\u0259 firavanl\u0131\u011f\u0131, b\u00f6lg\u0259d\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada s\u00fclh namin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi f\u00f6vq\u0259lad\u0259 xidm\u0259tl\u0259rl\u0259 t\u00fcrk v\u0259 d\u00fcnya tarixind\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yer tutmu\u015fdur.\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011frudan da, Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z xalq\u0131n\u0131n tarixi k\u00f6kl\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131 olan el\u0259 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir ki, o, b\u00fct\u00fcn siyasi f\u0259aliyy\u0259ti \u0259rzind\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyin\u0259, b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 vahid g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck inam b\u0259sl\u0259mi\u015f v\u0259 bu prosesin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m beyn\u0259lxalq siyas\u0259td\u0259 v\u0259 h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, sosial v\u0259 humanitar inki\u015faf\u0131nda \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n yegan\u0259 d\u00fczg\u00fcn \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan qlobal siyas\u0259td\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259tini yerid\u0259n, b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00f6z xalq\u0131n\u0131n milli maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259n m\u00fcasir tipli m\u00fck\u0259mm\u0259l bir d\u00f6vl\u0259tdir. Bu d\u00f6vl\u0259tin izl\u0259diyi siyasi kurs m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259m\u0259li qoyulmu\u015f siyasi kursun \u2013 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin \u0259b\u0259diliyi v\u0259 d\u00f6nm\u0259zliyi kursunun davam\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, ist\u0259nil\u0259n aspektd\u0259n yana\u015fd\u0131qda onun int\u0259has\u0131z f\u0259aliyy\u0259tinin geni\u015f okean\u0131na \u00e7\u0131xa bilirs\u0259n. \u00d6yr\u0259nildik\u00adc\u0259 \u00f6yr\u0259nil\u0259n, he\u00e7 zaman t\u00fck\u0259nm\u0259y\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev irsi, onu m\u00fcasiri oldu\u011fu dig\u0259r d\u00fcnya siyas\u0259t\u00e7il\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n siyasi d\u00fchas\u0131, onun yarad\u0131c\u0131 z\u0259kas\u0131 h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r \u00e7oxt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n m\u00f6vzusu olacaq. Bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tin tarixd\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol h\u0259mi\u015f\u0259 daha d\u0259rin v\u0259 daha geni\u015f m\u0259zmunda, daha konseptual \u015f\u0259kild\u0259 a\u00e7\u0131lacaq. Amma bir h\u0259qiq\u0259t he\u00e7 zaman d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k: Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n qurucusu olmaqla yana\u015f\u0131, t\u0259r\u0259qqi v\u0259 \u0259dal\u0259t, s\u00fclhp\u0259rv\u0259rlik v\u0259 humanizm ideyalar\u0131na, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259saslanan geni\u015f spektrli f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 b\u0259\u015f\u0259r tarixinin yeti\u015fdiriyi nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn ya\u015f d\u00f6vr\u00adl\u0259rind\u0259 z\u0259kas\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259ksev\u0259rliyi il\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259 oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259tin \u00f6n s\u0131ralar\u0131nda add\u0131mlayan, h\u0259min c\u0259miyy\u0259tin qay\u011f\u0131 v\u0259 ehtiyaclar\u0131na h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131b, c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan probleml\u0259rin h\u0259llini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n f\u0259dakar bir lider idi. Bu f\u0259dakarl\u0131q onun \u00f6z xalq\u0131na olan m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n v\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259tini v\u0259 xalq\u0131n\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 qalibl\u0259r s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rm\u0259k arzusundan ir\u0259li g\u0259lirdi. Onun h\u0259yat missiyas\u0131 m\u0259hz bu qalibiyy\u0259ti t\u0259min etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaman\u0131n s\u0131naq an\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev bu missiyan\u0131 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetirdi. M\u0259hz onun say\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn d\u00f6v\u00adl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimiz d\u00f6nm\u0259z v\u0259 sars\u0131lmazd\u0131r. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsiyy\u0259t obraz\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259b\u0259di Q\u0259l\u0259b\u0259 simvoludur.<\/p>\n\n\n\n<p>12 dekabr Ulu \u00f6nd\u0259rin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ad\u0131 memar\u0131 oldu\u011fu m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259, i\u015f\u0131ql\u0131 xatir\u0259si is\u0259 daim xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 ya\u015fayacaqd\u0131r!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12.12.2024 Cavan\u015fir Feyziyev,&nbsp;Milli M\u0259clisin deputat\u0131, &nbsp;f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru B\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n tarixind\u0259 a\u011f\u0131r s\u0131naq qar\u015f\u0131s\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259k v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya qoymaq instinkti<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101040,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-101039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101041,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101039\/revisions\/101041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/101040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}