{"id":101432,"date":"2024-02-10T23:52:00","date_gmt":"2024-02-10T19:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=101432"},"modified":"2025-02-10T23:53:20","modified_gmt":"2025-02-10T19:53:20","slug":"deputat-turkculuk-ideologiyasi-dovl%c9%99t-siyas%c9%99ti-statusu-qazanmaqdadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=101432","title":{"rendered":"Deputat: T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideologiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti statusu qazanmaqdad\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p>10.02.2025<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaq elmi irsi olan \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d\u00fcn yaz\u0131lmas\u0131ndan 950 il ke\u00e7ir. T\u00fcrk yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259y\u0259rli incil\u0259rind\u0259n olan bu \u0259s\u0259r t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn v\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn ensiklopediyas\u0131 hesab olunur. Bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin xarici siyas\u0259tind\u0259 apar\u0131c\u0131 istiqam\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259 olan t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideologiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti statusu qazanmaqdad\u0131r. \u00d6t\u0259n il sentyabr\u0131n 23-d\u0259 VII Milli M\u0259clisin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f sessiyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib: \u201cBu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn prioritetdir, &#8230; indi apar\u0131lan siyas\u0259t d\u0259 h\u0259r k\u0259s\u0259 bunu ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rir. Bizim ba\u015fqa ail\u0259miz yoxdur. Bizim ail\u0259miz T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131d\u0131r\u201d. Bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin siyasi-iqtisadi qurumlar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259d\u0259ni-elmi dair\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn birliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f idi. Bu, ortaq tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi-\u0259d\u0259bi irsimiz \u0259sas\u0131nda b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n xo\u015fb\u0259xt g\u0259l\u0259c\u0259yini birlikd\u0259 qurma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f idi. Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideyas\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259k da\u015flar\u0131ndan biri olan \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d\u00fcn 950 illiyi b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi h\u0259ssasl\u0131qla, ortaq tariximiz\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Milli M\u0259clisin deputat\u0131, Mahmud Ka\u015f\u011fari ad\u0131na Beyn\u0259lxalq Fondun Prezidenti Cavan\u015fir Feyziyev deyib.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputat\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n dil x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n, t\u00fcrk\u00fcn dili, \u0259d\u0259biyyat\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, ictimai-siyasi tarixi, co\u011frafiyas\u0131, m\u0259i\u015f\u0259ti, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi haqq\u0131nda fikir formala\u015fd\u0131ran v\u0259 t\u00fcrk\u00fcn ilk s\u00f6zl\u00fcy\u00fc hesab edil\u0259n \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d kitab\u0131 t\u00fcrk\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fctan\u0131ma v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fctan\u0131tma yoluna i\u015f\u0131q salan \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rimizd\u0259n biridir. T\u00fcrk dilinin ilk s\u00f6zl\u00fcy\u00fc, ilk dil bilgisi kitab\u0131 olan \u0259r\u0259bc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u0259s\u0259r Mahmud Ka\u015f\u011farinin iyirmi il toplama, iki il is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb yazmaq z\u0259hm\u0259tinin m\u0259hsuludur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin m\u00fc\u0259llifind\u0259n dan\u0131\u015fan C.Feyziyev bildirib: \u201cAstanada T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli alim v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Mahmud Ka\u015f\u011farinin \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259rinin 950 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f s\u0259rgid\u0259 n\u00fcmayi\u015f olunan \u0259s\u0259r v\u0259 x\u0259rit\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6t\u0259n il Parisd\u0259 ba\u015f tutan konfrans\u0131n \u201cD\u00fcnyan\u0131n leksikoqrafiyada x\u0259rit\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si: \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d\u00fcn 950-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc\u201d adland\u0131r\u0131lmas\u0131 bir daha onu t\u0259sdiql\u0259yir ki, tarixd\u0259 ilk t\u00fcrk x\u0259rit\u0259sini yaradan da m\u0259hz Mahmud Ka\u015f\u011fari olub\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputat deyib ki, ensiklopedist, folklor\u00e7u, etnoqraf, tarix\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, co\u011frafiya\u00e7\u0131 kimi m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u00f6z \u015f\u0259xsind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n Ka\u015f\u011fari b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tini t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u0259 xidm\u0259t missiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259mi\u015fdi. T\u00fcrkl\u0259rin \u0130slam\u0131 q\u0259bul etdikl\u0259ri d\u00f6vrd\u0259n bir q\u0259d\u0259r sonra iki d\u00fcnyan\u0131n, iki sivilizasiyan\u0131n, iki m\u0259d\u0259niyy\u0259tin qovu\u015fdu\u011fu bir d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f bu unikal z\u0259ka sahibi tarixd\u0259 ilk t\u00fcrk\u00e7\u00fc, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn banisi, n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7isi v\u0259 t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u00f6z tarixi missiyas\u0131n\u0131 \u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131na T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259lvanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 tan\u0131tmaqda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Ka\u015f\u011fari z\u0259hm\u0259ti v\u0259 f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 bu missiyan\u0131 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irib. Tariximiz\u0259, m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi t\u0259kam\u00fcl\u00fcm\u00fcz\u0259 minillik yol b\u0259l\u0259d\u00e7isi olan \u201cDivani-l\u00fc\u011f\u0259t it-t\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259ri, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda, t\u00fcrk\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259dir. M\u0259hz h\u0259min &#171;Divan&#187;da m\u00fc\u0259llifin verdiyi dair\u0259vi d\u00fcnya x\u0259rit\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259nimiz Az\u0259rbaycan \u201c\u0259rzi Az\u0259rabadqan\u201d \u015f\u0259klind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 950-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 Astanada s\u0259rginin ke\u00e7irilm\u0259si is\u0259 &#171;Divani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk&#187;\u00fcn d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, eyni zamanda, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n dilinin inki\u015faf\u0131na v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 verilmi\u015f t\u00f6hf\u0259l\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAstanada bu \u0259s\u0259rin i\u015f\u0131\u011f\u0131na topla\u015fma\u011f\u0131, \u0259s\u0259rin ideyas\u0131 \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan elmi m\u00fczakir\u0259l\u0259ri d\u0259 t\u00fcrk dilin\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 v\u0259 tarixin\u0259 ehtiram\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259si hesab edir\u201d, \u2013 dey\u0259 Cavan\u015fir Feyziyev vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Xat\u0131rladaq ki, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Qazax\u0131stan Milli Muzeyind\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli alim v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Mahmud Ka\u015f\u011farinin \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259rinin 950 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f s\u0259rginin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. S\u0259rginin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t naziri Adil K\u0259rimli, Qazax\u0131stan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 informasiya naziri Aida Balayeva, xarici i\u015fl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Alibek Bakayev, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t, informasiya, idman v\u0259 g\u0259ncl\u0259r siyas\u0259ti nazirinin m\u00fcavini G\u00fclbara Abd\u0131kal\u0131kova, T\u00fcrkiy\u0259nin Astanadak\u0131 s\u0259firi Mustafa Kapucu, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Ba\u015f katibi Kuban\u0131\u00e7bek \u00d6m\u00fcral\u0131yev v\u0259 T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n prezidenti \u015eahin Mustafayevl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00e7ox sayda qonaq v\u0259 media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri i\u015ftirak edibl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>10.02.2025 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaq elmi irsi olan \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259t-it-t\u00fcrk\u201d\u00fcn yaz\u0131lmas\u0131ndan 950 il ke\u00e7ir. T\u00fcrk yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259y\u0259rli incil\u0259rind\u0259n olan bu \u0259s\u0259r t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn v\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101433,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-101432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101432"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101434,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101432\/revisions\/101434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/101433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}