{"id":101452,"date":"2024-02-14T14:10:00","date_gmt":"2024-02-14T10:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=101452"},"modified":"2025-02-14T15:22:46","modified_gmt":"2025-02-14T11:22:46","slug":"qlobal-geo-siyasi-muhitd%c9%99-az%c9%99rbaycan-cin-%c9%99laq%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=101452","title":{"rendered":"Qlobal geo-siyasi m\u00fchitd\u0259 Az\u0259rbaycan-\u00c7in \u0259laq\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p>14.02.2025<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Prezident \u0130lham \u018fliyevivin \u00c7inin CGTN telekanal\u0131na verdiyi m\u00fcsahib\u0259 son 20 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131qlay\u0131r. Bu m\u00fcsahib\u0259 o q\u0259d\u0259r uzun olmasa da beyn\u0259lxalq siyas\u0259t arenas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n bu g\u00fcnk\u00fc n\u00fcfuzunu v\u0259 statusunu anlamaq bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan\u0131n strateji t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olan \u00c7in tama\u015fa\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r informativ bir m\u0259nb\u0259dir.<\/h4>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 suallar\u0131 cavabland\u0131rark\u0259n m\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131ndan sonrak\u0131 son onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259tin prioritet inki\u015faf meyll\u0259rind\u0259n v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b. Bu g\u00fcn m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131nda, ilk bax\u0131\u015fdan bir-birin\u0259 \u00e7ox uzaq g\u00f6r\u00fcn\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259rin aras\u0131nda intensiv iqtisadi-ticari \u0259laq\u0259l\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259t d\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verib. H\u0259l\u0259 20-30 il bundan \u0259vv\u0259l \u0259n\u0259n\u0259vi ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n v\u0259 tranzit mar\u015frutlar\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259raitd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi bir zamanda Az\u0259rbaycan regional v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 alternativ t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda iqtisadi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yeni modell\u0259rini t\u0259klif edirdi. Bir \u00e7ox hallarda bu layih\u0259l\u0259r\u0259 skeptik yana\u015fan siyas\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 iqtisad\u00e7\u0131lar Az\u0259rbaycan\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc layih\u0259l\u0259r\u0259 ciddi baxmama\u011f\u0131 t\u00f6vsiyy\u0259 edirdil\u0259r. Lakin zaman kimin ciddi v\u0259 ya qeyri-ciddi oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi. 2014-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flayan Rusiya -Ukrayna qar\u015f\u0131durmas\u0131 b\u00fct\u00fcn Avrasiya boyunca Rusiya \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131 iflic etdi. 2022-ci ilin fevralnda Rusiyan\u0131n Ukraynaya geni\u015f miqyasl\u0131 h\u00fccumu Avropan\u0131 da, Asiyan\u0131 da \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sald\u0131. Rusiyaya qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq edil\u0259n sanksiyalar bir \u00e7ox hallarda Avropan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 a\u011f\u0131r f\u0259sadlat t\u00f6r\u0259tdi. Avropada ya\u015fayan 500 milyon \u0259halinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259 geni\u015f tutumlu iqtisadi infrastruktur obyektl\u0259rinin enerji il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si yarand\u0131. Yaln\u0131z bel\u0259 g\u0259rgin anlarda uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin d\u0259y\u0259ri tam \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 \u00f6z d\u0259y\u0259rini ald\u0131. Prezident \u018fliyev b\u00fct\u00fcn ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u0259ld\u0259 olunmu\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259ri bel\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir: \u201cAz\u0259rbaycan g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat, yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n iqtisadiyyat qurdu. \u00dcmumi daxili m\u0259hsula nisb\u0259td\u0259 xarici borcun s\u0259viyy\u0259si c\u0259mi 6,9 faizdir. Buna \u0259saslanaraq regionda ba\u011flant\u0131lar yaradan geni\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fik v\u0259 aid oldu\u011fumuz C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 X\u0259z\u0259r regionunda etibarl\u0131 m\u00f6vqe tutmu\u015fuq. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, milli maraqlar\u0131m\u0131z\u0131, h\u0259yat t\u0259rzimizi v\u0259 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259timizi q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fik v\u0259 \u00e7oxlu u\u011fur qazanm\u0131\u015f\u0131q.\u201d D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131s\u0131 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f u\u011furlar\u0131n s\u0259b\u0259bini bel\u0259 izah edir: \u201cD\u00fcnya x\u0259rit\u0259sind\u0259 nisb\u0259t\u0259n yeni olan, \u00f6z milli maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yax\u015f\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r quran \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcmun\u0259si onu g\u00f6st\u0259rir ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 sabitlik, birlik varsa, siz \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131z\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7\u0259n il \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015fark\u0259n Prezident \u018fliyev qeyd edib ki, \u201c&#8230;Strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00e7ox y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q dem\u0259kdir v\u0259 t\u0259kc\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131na deyil, m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara qo\u015fulma m\u0259s\u0259l\u0259si daxil olmaqla \u00c7in il\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini arzulay\u0131r\u0131q.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan \u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u00fczvl\u00fck haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r, lakin bunu realla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn obyektiv v\u0259 \u0259dal\u0259tli m\u00fchitin m\u00f6vcud olmamas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu t\u0259\u015fkilata \u00fczvl\u00fckl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259r yarad\u0131r. Haz\u0131rk\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilata \u00fczvl\u00fcy\u00fcn yerli istehsal\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131za z\u0259r\u0259r vura bil\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259r\u0259 alan Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00dcTT il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 davam etdrim\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eanxay \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131nda dialoq \u00fczr\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f qismind\u0259 i\u015ftirak etdiyini vur\u011fulayaraq C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 X\u0259z\u0259r regionunda vahid m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n \u00f6lk\u0259mizin co\u011frafi m\u00f6vqeyinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b. \u00c7in v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin qit\u0259nin q\u0259rb cinah\u0131 il\u0259 ba\u011flant\u0131 mar\u015frutlar\u0131 m\u0259hz Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7ir. Orta D\u0259hliz layih\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00c7inin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lan \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d layih\u0259sinin u\u011furlu olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan\u0131n son onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcasir n\u0259qliyyat-logistika infrastrukturu \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi bir-birin\u0259 ba\u011flayan \u0259n q\u0131sa yol olmaqla Avrasiya miqyas\u0131nda iqtisadi-ticari m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin f\u0259alla\u015fmas\u0131na xidm\u0259t edir. Bu g\u00fcn Orta D\u0259hliz h\u0259m \u00c7\u0259rqin, h\u0259m d\u0259 Q\u0259rbin maraqlar\u0131na cavab ver\u0259n \u0259n \u0259lveri\u015fli v\u0259 faydal\u0131 layih\u0259dir v\u0259 Az\u0259rbaycan bu d\u0259hlizin m\u0259rk\u0259zind\u0259 yer alan vacib qov\u015faqd\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyev bildirib ki, d\u0259hlizin bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f y\u00fck \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259ti art\u0131q bu g\u00fcn\u00fcn v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab vermir v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Orta D\u0259hlizin Az\u0259rbaycan seqmentind\u0259 daha \u00e7ox i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00c7in televeiziyas\u0131na verdiyi m\u00fcsahib\u0259 he\u00e7 d\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan-\u00c7in m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini \u0259hat\u0259 etm\u0259di. Bu m\u00fcsahib\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan \u2013 \u00c7in m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259 respublikas\u0131n\u0131n d\u00fcnyada ged\u0259n siyasi-iqtisadi prosesl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Cavan\u015fir Feyziyev<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>14.02.2025 Prezident \u0130lham \u018fliyevivin \u00c7inin CGTN telekanal\u0131na verdiyi m\u00fcsahib\u0259 son 20 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131qlay\u0131r. Bu m\u00fcsahib\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101453,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-101452","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101452"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101454,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101452\/revisions\/101454"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/101453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}