{"id":102270,"date":"2025-06-29T11:14:40","date_gmt":"2025-06-29T07:14:40","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=102270"},"modified":"2025-06-29T12:18:20","modified_gmt":"2025-06-29T08:18:20","slug":"rus-sovinizminin-bariz-t%c9%99zahuru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=102270","title":{"rendered":"Rus \u015f\u00f6vinizminin bariz t\u0259zah\u00fcr\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p>Yekaterinburqda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259 yaln\u0131z bir cinay\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 formala\u015fan v\u0259 getdikc\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n sosial probleml\u0259rin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u0130yunun 27-d\u0259 Rusiyan\u0131n Yekaterinburq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evl\u0259r\u0259 edil\u0259n basq\u0131nlar, Ziy\u0259ddin v\u0259 H\u00fcseyn S\u0259f\u0259rov qarda\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 bununla \u0259laq\u0259li olaraq m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr zorak\u0131l\u0131qlar, yerli \u0259hali il\u0259 xarici v\u0259t\u0259nda\u015flar aras\u0131nda yaranan nifr\u0259t v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin t\u0259hl\u00fck\u0259li h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bu c\u00fcr hallar\u0131n artmas\u0131, yaln\u0131z h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n deyil, eyni zamanda c\u0259miyy\u0259tin, media v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 diqq\u0259t etm\u0259si g\u0259r\u0259k\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. H\u0259l\u0259 2021-ci ild\u0259 r\u0259hm\u0259tlik \u0259mim, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc jurnalisti, m\u0259rhum Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu &#171;Velikorus&#187; \u015fovinizminin art\u0131q b\u00fct\u00fcn s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fd\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etmi\u015fdi. H\u0259min m\u0259qal\u0259ni buradan oxuya bil\u0259rsiniz: <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=33119\" title=\"\">M\u0259qal\u0259ni oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn daxil olun<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndiki d\u00f6vrd\u0259 is\u0259, ba\u015f ver\u0259n m\u0259lum hadis\u0259nin arxas\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 amilin durdu\u011funu anlamaq laz\u0131md\u0131r. \u0130lk bax\u0131\u015fdan, cinay\u0259tkar \u0259m\u0259liyyat\u0131n bir s\u0259b\u0259bi kimi, ill\u0259r \u00f6nc\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f bir q\u0259tl hadis\u0259sin\u0259 ba\u011flan\u0131b, amma m\u0259s\u0259l\u0259nin k\u00f6kl\u0259rin\u0259 getdikd\u0259, burada \u015fovinist bax\u0131\u015flar\u0131n v\u0259 xarici mill\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f nifr\u0259tin rolu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u018fg\u0259r ill\u0259r \u0259vv\u0259l t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131na v\u0259 qatill\u0259ri c\u0259zaland\u0131rma\u011fa qalsa, onda ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qan\u0131n\u0131 t\u00f6km\u00fc\u015f SSR\u0130 c\u0259lladlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin Rusiyada gizl\u0259nmi\u015f erm\u0259ni quldurlar\u0131 tap\u0131l\u0131b m\u00fchakim\u0259 edilm\u0259li, \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin bununla yana\u015f\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259nin yaln\u0131z bug\u00fcnk\u00fc hadis\u0259 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tarixi \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r v\u0259 mill\u0259tl\u0259raras\u0131 g\u0259rginlikl\u0259r il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259li oldu\u011funu da unutmamal\u0131y\u0131q. Az\u0259rbaycan xalq\u0131, 1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi a\u011f\u0131r hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdir. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259, Rusiyan\u0131n v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7iliyinin birba\u015fa rolu olmu\u015fdur. 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131, erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi k\u00fctl\u0259vi q\u0259tliam il\u0259 yadda qalm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259, Rusiyan\u0131n erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131, bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 milli soyq\u0131r\u0131m s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir. 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 azadl\u0131q ist\u0259yin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi qanl\u0131 repressiyan\u0131 da he\u00e7 vaxt unutmayaca\u011f\u0131q. H\u0259min vaxt Rusiyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n azadl\u0131q ist\u0259yini bo\u011fmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ard\u0131c\u0131l sur\u0259td\u0259 amans\u0131z h\u00fccumlar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131, 1992-ci ild\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Rusiyan\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi \u0259n q\u0259ddar cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Rusiyan\u0131n h\u0259rbi d\u0259st\u0259yi v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 minl\u0259rl\u0259 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, onlarla insan d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu q\u0259tliam, yaln\u0131z Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu a\u011f\u0131r tarixl\u0259r, sad\u0259c\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fczkar davran\u0131\u015flar\u0131n t\u0259krar\u0131 olmaqla, bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u0259 d\u0259 \u015fovinist bax\u0131\u015flar\u0131n t\u0259zah\u00fcrl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Yekaterinburqdak\u0131 hadis\u0259, bu t\u0259hdidl\u0259rin v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259rb\u0259l\u0259rin, yaln\u0131z \u015f\u0259xsi q\u0259r\u0259zl\u0259rd\u0259n v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Burada, mill\u0259tl\u0259raras\u0131 nifr\u0259t v\u0259 t\u0259cav\u00fczkar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin sistemli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259bli\u011f edilm\u0259si, \u00e7oxsayl\u0131 sosial probleml\u0259r v\u0259 t\u0259xribatlar\u0131n qap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131r. Bu hadis\u0259, daha geni\u015f bir kontekstd\u0259, \u015fovinist yana\u015fmalar\u0131n v\u0259 xarici mill\u0259tl\u0259ri h\u0259d\u0259f almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n planlar\u0131n bir hiss\u0259si oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Qeyd olunanlar birm\u0259nal\u0131 olaraq Rusiya c\u0259miyy\u0259tind\u0259 etnik nifr\u0259t toxumlar\u0131n\u0131 s\u0259pm\u0259kd\u0259, qeyri-rus xalqlar\u0131na qar\u015f\u0131 aqressiv m\u00fcnasib\u0259t formala\u015fd\u0131rmaqda rol oynay\u0131r v\u0259 \u0259fsuslar olsun ki, bu v\u0259ziyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmasa, Rusiyan\u0131n bir \u00e7ox ba\u015fqa regionlar\u0131nda da xarici v\u0259t\u0259nda\u015flara qar\u015f\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259hdidl\u0259r v\u0259 zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 yarada bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, biz inan\u0131r\u0131q ki, d\u00f6vl\u0259timiz bu istiqam\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6r\u0259c\u0259kdir.<br>Allah d\u00f6vl\u0259timizi v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131 qorusun!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkay Xaqan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yekaterinburqda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259 yaln\u0131z bir cinay\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 formala\u015fan v\u0259 getdikc\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n sosial probleml\u0259rin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u0130yunun 27-d\u0259 Rusiyan\u0131n Yekaterinburq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":102271,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-102270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102270"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":102285,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102270\/revisions\/102285"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/102271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}