{"id":103377,"date":"2024-06-05T22:19:00","date_gmt":"2024-06-05T18:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=103377"},"modified":"2026-06-05T22:20:06","modified_gmt":"2026-06-05T18:20:06","slug":"enerji-siyas%c9%99tind%c9%99n-geosiyasi-guc%c9%99-uzanan-strategiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=103377","title":{"rendered":"Enerji siyas\u0259tind\u0259n geosiyasi g\u00fcc\u0259 uzanan strategiya"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">05.06.2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cBak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si\u201dnin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r yaln\u0131z enerji sektoruna dair hesabat xarakteri da\u015f\u0131m\u0131rd\u0131. Bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f, \u0259slind\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n son otuz ild\u0259 ke\u00e7diyi inki\u015faf yolunun, formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 enerji diplomatiyas\u0131n\u0131n v\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n qlobal geosiyasi reall\u0131qlarda tutdu\u011fu m\u00f6vqeyin siyasi t\u0259qdimat\u0131 idi. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda x\u00fcsusi olaraq vur\u011fulad\u0131 ki, \u201cCaspian Oil and Gas\u201d s\u0259rgisi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir enerji tarixinin ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri olub. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, 1990-c\u0131 ill\u0259rin m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi v\u0259 iqtisadi reall\u0131\u011f\u0131nda enerji sektoru Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 iqtisadi se\u00e7im deyil, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin qorunmas\u0131 vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259 a\u011f\u0131r sosial-iqtisadi b\u00f6hran, enerji as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131, y\u00fcks\u0259k yoxsulluq v\u0259 i\u015f\u011fal problemi il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Bu kontekstd\u0259 Prezidentin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0259sas mesajlar\u0131ndan biri t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259si oldu. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirdi ki, neft v\u0259 qaz ehtiyatlar\u0131na malik \u00f6lk\u0259l\u0259r g\u00fcnahland\u0131r\u0131lmamal\u0131, \u0259ksin\u0259, onlar\u0131n h\u0259min resurslardan nec\u0259 istifad\u0259 etdikl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir. Bu yana\u015fma son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 enerji ke\u00e7idi v\u0259 karbon g\u00fcnd\u0259liyi \u0259traf\u0131nda ged\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 verilmi\u015f praktik cavab kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n enerji siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r\u0259 x\u00fcsusi yer verm\u0259si d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qamlardan idi. Prezidentin fikrinc\u0259, son d\u00f6vrl\u0259r enerji sektorunda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan praqmatik yana\u015fma d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n real ehtiyaclar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r. Bu yana\u015fma Az\u0259rbaycan\u0131n uzun ill\u0259r m\u00fcdafi\u0259 etdiyi \u201cenerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ya\u015f\u0131l transformasiyan\u0131n paralel inki\u015faf\u0131\u201d konsepsiyas\u0131 il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 artan roluna h\u0259sr olunmu\u015fdu. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n qaz ixrac etdiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n art\u0131q 16-ya \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131n 10-nun Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00fczv\u00fc oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131. Bu r\u0259q\u0259m t\u0259kc\u0259 iqtisadi g\u00f6st\u0259rici deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Avrasiyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sind\u0259 strateji aktora \u00e7evrilm\u0259sinin g\u00f6st\u0259ricisidir. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, TANAP, TAP, Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan kimi layih\u0259l\u0259r art\u0131q yaln\u0131z boru x\u0259tti infrastrukturu hesab olunmur. Bunlar regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, siyasi koordinasiya v\u0259 enerji diplomatiyas\u0131n\u0131n konkret n\u0259tic\u0259l\u0259ridir. Prezidentin \u201cAz\u0259rbaycan apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259 olub\u201d fikri d\u0259, m\u0259hz bu geosiyasi reall\u0131\u011fa i\u015far\u0259 edir. Eyni zamanda, \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri b\u0259rpaolunan enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlamalar idi. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 2032-ci il\u0259d\u0259k \u00f6lk\u0259nin ya\u015f\u0131l enerji g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 8 giqavata \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun hidroenerji potensial\u0131n\u0131n x\u00fcsusi vur\u011fulanmas\u0131 is\u0259 postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rin iqtisadi reinteqrasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm siqnal say\u0131la bil\u0259r. Burada maraql\u0131 m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan enerji siyas\u0259tini art\u0131q yaln\u0131z neft-qaz ixrac\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmur. Elektrik kabel layih\u0259l\u0259ri, Qara d\u0259niz enerji mar\u015frutu, M\u0259rk\u0259zi Asiya il\u0259 ya\u015f\u0131l enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, Bak\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u0259l\u0259c\u0259yin enerji tranzit v\u0259 istehsal m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri kimi m\u00f6vqel\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rin\u0259 v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizin\u0259 toxunmas\u0131 da t\u0259sad\u00fcfi deyildi. Bu, enerji, logistika v\u0259 geosiyasi \u0259laq\u0259l\u0259rin art\u0131q vahid strateji konsepsiya daxilind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irildiyini g\u00f6st\u0259rir. Prezidentin \u201cBak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si\u201dnd\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Az\u0259rbaycan art\u0131q yaln\u0131z enerji resurslar\u0131n\u0131 ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259 deyil, regional g\u00fcnd\u0259liyi formala\u015fd\u0131ran, qlobal enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 \u00f6z milli maraqlar\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilib.<br>&nbsp;<br><strong>Cavan\u015fir Feyziyev,<br>Milli M\u0259clisin deputat\u0131.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>05.06.2026 Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cBak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si\u201dnin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r yaln\u0131z enerji sektoruna dair hesabat xarakteri da\u015f\u0131m\u0131rd\u0131. Bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f, \u0259slind\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n son otuz<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98866,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-103377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103378,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103377\/revisions\/103378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98866"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}