{"id":10590,"date":"2020-07-20T03:32:08","date_gmt":"2020-07-19T23:32:08","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=10590"},"modified":"2020-07-20T03:32:12","modified_gmt":"2020-07-19T23:32:12","slug":"z%c9%99ng%c9%99zur-d%c9%99hlizini-xatirlayirsinizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=10590","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131zm\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: K\u00fcr\u015fad Zorlu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini ist\u0259r tarixi k\u00f6kl\u0259ri, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 geosiyasi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bununla yana\u015f\u0131, tarixin t\u0259krarlamaq kimi x\u00fcsusiyy\u0259ti, maraqlar\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 tarixin t\u0259krarlanmas\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131lacaq d\u0259rsl\u0259r var. \u0130\u015fin i\u00e7\u0259risind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259 varsa, qlobal g\u00fccl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n tarixin bu s\u0259hif\u0259l\u0259rini \u00f6z maraqlar\u0131na uy\u011fun oxumaq c\u0259hdl\u0259ri daha ayd\u0131n hiss olunur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n Tovuz rayonunda ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin bu konteksd\u0259 t\u0259hlil edilm\u0259si \u00e7ox vacibdir. \u00c7\u00fcnki beyn\u0259lxalq sistemin, yaxud sistemsizliyin h\u0259r \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259dal\u0259tli oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, bel\u0259 olsayd\u0131, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sil\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259l\u0259 1993-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259tnam\u0259l\u0259r, daha sonra is\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Qaraba\u011fdan \u00e7\u0259kilm\u0259li oldu\u011funa dair says\u0131z-hesabs\u0131z b\u0259yanatlar\u0131 \u201cdalan\u0131na dir\u0259nm\u0259z\u201d, real n\u0259tic\u0259 ver\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259qiq\u0259t ondan ibar\u0259tdir ki, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fctovl\u00fcy\u00fc, t\u0259hk\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 sabitliyi m\u0259s\u0259l\u0259si qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin \u015fah damar\u0131na \u00e7evrilib. \u0130ndi, bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259tta \u00f6z\u00fcnd\u0259 200 milyondan art\u0131q insan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi bax\u0131m\u0131ndan da \u00e7ox vacibdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz bu kontekstd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00e7ox qar\u0131\u015f\u0131q v\u0259 riskli t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. Son 3 \u0259sr\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bu iki d\u00f6vl\u0259t bir-biril\u0259 m\u00fcnasib\u0259t qurmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131qlar\u0131 q\u0259d\u0259r, h\u0259r zaman bir-birin\u0259 zidd \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259, amill\u0259r\u0259 sahib olublar. Enerji layih\u0259l\u0259ri, turizm potensiyal\u0131 v\u0259 ya xarici ticar\u0259t statistikas\u0131 n\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olursa olsun, Avrasiya co\u011frafiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fm\u0259z, bir-birn\u0259 zidd maraqlar h\u0259r zaman qalmaqdad\u0131r. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin xarici siyas\u0259td\u0259 I Pyotr v\u0259 ya Stalin \u00fcslubuna b\u0259nz\u0259r \u00fcslub n\u00fcmayi\u015fi d\u0259 t\u0259sad\u00fcf deyil. Uza\u011fa getm\u0259y\u0259k, biz t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259ki bo\u015fluqlar\u0131 doldurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvadan \u201cS-400\u201dl\u0259r alan zaman bel\u0259, ruslar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas h\u0259d\u0259f ba\u015fqa idi: T\u00fcrkiy\u0259ni NATO-dan uzaqla\u015fd\u0131rmaq, yeni \u00e7o\u011frafiyalara y\u00f6n\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Ankaradan tramplin kimi istifad\u0259 etm\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Liviyada, Suriyada, Kiprd\u0259, Kr\u0131mda ya\u015fananlara baxd\u0131qda da b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259l-qolunu ba\u011flama\u011fa y\u00f6n\u0259ldiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu siyas\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 yaln\u0131z onlar\u0131n icaz\u0259 verdiyi q\u0259d\u0259r v\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir tarixi hadis\u0259ni d\u0259 yada salmaq ist\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6hb\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub-\u015f\u0259rqin\u0259d\u0259ki rergiondan gedir. Ruslar 1828-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra oran\u0131 add\u0131m-add\u0131m Erm\u0259nistana t\u0259slim etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Onlar \u0259vv\u0259lc\u0259 b\u00f6lg\u0259nin demoqrafik t\u0259rkibini d\u0259yi\u015fdi, sonra is\u0259 i\u015f\u011fala d\u0259st\u0259k oldular. El\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259nil\u0259r Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 da silahland\u0131r\u0131l\u0131r, burada hakimiyy\u0259t bo\u015flu\u011funun yarad\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Anadoluda istifad\u0259 olunur, dig\u0259r yandan onlar Qafqazdak\u0131 oyunun bir par\u00e7as\u0131 hal\u0131na g\u0259tirilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>O d\u00f6vrd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hliz olaraq, Nax\u00e7\u0131vanla Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259si aras\u0131nda sanki bir s\u0259dd idi. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi kimi qalsayd\u0131, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan az qala birl\u0259\u015fmi\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olacaqd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259n eyni q\u00fcvv\u0259l\u0259r Erm\u0259nistana Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal\u0131nda da a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259k verib. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycanla Nax\u00e7\u0131van aras\u0131ndak\u0131 x\u0259tt yox edilib, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131ndak\u0131 \u00e7o\u011frafi divar is\u0259 daha g\u00fccl\u00fc hala g\u0259tirilib. Bununla da T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inteqrasiyas\u0131 pozulub.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n son bir h\u0259ft\u0259dir h\u00fccumlara m\u0259ruz qoydu\u011fu Tovuz rayonu da d\u0259mir yolu v\u0259 boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin ke\u00e7diyi \u00f6n\u0259mli b\u00f6lg\u0259dir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, o, T\u00fcrk \u015euras\u0131n\u0131n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 etdiyi \u201cOrta d\u0259hliz\u201din tam ortas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259li bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn diplomatiya prioritet olmal\u0131, s\u00fclh v\u0259 bar\u0131\u015f ilk yerd\u0259 g\u0259lm\u0259lidir. Lakin Z\u0259ng\u0259zuru unutsaq, bu ac\u0131 n\u00fcmun\u0259ni Tovuzda da ya\u015faya bil\u0259rik!(Azerforum.com)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fc\u0259llif: K\u00fcr\u015fad Zorlu Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini ist\u0259r tarixi k\u00f6kl\u0259ri, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 geosiyasi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bununla yana\u015f\u0131, tarixin t\u0259krarlamaq kimi x\u00fcsusiyy\u0259ti,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10591,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-10590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10590"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10592,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10590\/revisions\/10592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}