{"id":12592,"date":"2020-08-12T03:22:12","date_gmt":"2020-08-11T23:22:12","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=12592"},"modified":"2020-08-12T03:22:31","modified_gmt":"2020-08-11T23:22:31","slug":"sah-ismayil-s%c9%99f%c9%99vi-cingiz-xan-goyturkl%c9%99rin-asina-xaqan-n%c9%99sli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=12592","title":{"rendered":"\u015eAH \u0130SMAYIL S\u018fF\u018fV\u0130 \u2013 \u00c7\u0130NG\u0130Z XAN \u2013 G\u00d6YT\u00dcRKL\u018fR\u0130N A\u015e\u0130NA XAQAN N\u018fSL\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d kitab\u0131ndan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin anas\u0131 Al\u0259m\u015fahb\u0259yim xatun a\u011fqoyunlular\u0131n I sultan\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin v\u0259 Trabzon \u015fahzad\u0259si D\u0259spin\u0259 xatunun (yunan dilind\u0259ki despina s\u00f6z\u00fc t\u00fcrk dilind\u0259ki xatun s\u00f6z\u00fc il\u0259 eyni m\u0259nan\u0131 ifad\u0259 edir) \u00f6vlad\u0131 olmu\u015fdur. D\u0259spin\u0259 xatunun anas\u0131 is\u0259 \u00c7ingiz xan\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Cu\u00e7i xan\u0131n n\u0259slind\u0259n olan Q\u0131z\u0131l Orda \u015fahzad\u0259si, Kr\u0131m xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qurucusu Hac\u0131 G\u0259ray xan\u0131n (1397\u20131466) q\u0131z\u0131 idi. Dig\u0259r m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, D\u0259spin\u0259 xatun Hac\u0131 G\u0259ray xan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn deyil, onun \u0259misi D\u00f6vl\u0259t Berdi xan\u0131n n\u0259v\u0259sidir. D\u00f6vl\u0259t Berdi xan 1419\u20131421-ci v\u0259 1428\u20131432-ci ill\u0259rd\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordan\u0131n hakimi olmu\u015fdur. M\u0259hz Hac\u0131 G\u0259ray xanla D\u00f6vl\u0259t Berdi xan\u0131n ulu babas\u0131 \u2013 \u0130slam dinini ilk q\u0259bul etmi\u015f Q\u0131z\u0131l Orda h\u00f6kmdar\u0131 B\u0259rk\u0259 xan\u0131n yard\u0131m\u0131 say\u0259sind\u0259 Misir v\u0259 Suriya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 o d\u00f6vrd\u0259 h\u0259l\u0259 \u0130slamda olmayan monqol d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rinin \u015fidd\u0259tli h\u00fccumlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda duru\u015f g\u0259tir\u0259 bilmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"600\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cingiz_23847576.jpg\" alt=\"\" data-id=\"12593\" data-link=\"http:\/\/fedai.az\/?attachment_id=12593\" class=\"wp-image-12593\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cingiz_23847576.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cingiz_23847576-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cingiz_23847576-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cingiz_23847576-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"354\" height=\"479\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/354px-Natiq_F\u0259r\u0259cullazad\u0259.__\u015eah_\u0130smay\u0131l_X\u0259tai_.jpg\" alt=\"\" data-id=\"12594\" data-full-url=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/354px-Natiq_F\u0259r\u0259cullazad\u0259.__\u015eah_\u0130smay\u0131l_X\u0259tai_.jpg\" data-link=\"http:\/\/fedai.az\/?attachment_id=12594\" class=\"wp-image-12594\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/354px-Natiq_F\u0259r\u0259cullazad\u0259.__\u015eah_\u0130smay\u0131l_X\u0259tai_.jpg 354w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/354px-Natiq_F\u0259r\u0259cullazad\u0259.__\u015eah_\u0130smay\u0131l_X\u0259tai_-222x300.jpg 222w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/354px-Natiq_F\u0259r\u0259cullazad\u0259.__\u015eah_\u0130smay\u0131l_X\u0259tai_-111x150.jpg 111w\" sizes=\"auto, (max-width: 354px) 100vw, 354px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u0259spin\u0259 xatunun atas\u0131 \u2013 Trabzon imperatoru IV \u0130oann Komninin (1403\u20131459) ana babas\u0131 Feodor Paleoloqun ana n\u0259n\u0259si \u0130rina Asen Bulqar\u0131stan\u0131n t\u00fcrk \u0259silli \u00e7ar\u0131 \u0130van Asenin (1259\u20131303) n\u0259v\u0259si idi. Ehtimala g\u00f6r\u0259, Asen n\u0259sli q\u0259dim g\u00f6yt\u00fcrkl\u0259rin A\u015fina xaqan n\u0259slinin bir qoludur.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u0259spin\u0259 xatunun atas\u0131 IV \u0130oann Komninin ata n\u0259n\u0259si G\u00fclkan xatun G\u00fcrc\u00fcstan \u00e7ar\u0131 IX Davidin (1346\u20131390) v\u0259 onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Sinduxtar xatunun q\u0131z\u0131, Sinduxtar xatunun \u00f6z\u00fc is\u0259 Samstxe atab\u0259yi Qvarqvare Cakelinin \u00f6vlad\u0131d\u0131r. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n indiki Samstxe\u2013Cavaxetiya (Ax\u0131sqa) v\u0259 Acar\u0131stan diyarlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n Samstxe atab\u0259yliyi Elxanil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00f6vl\u0259t idi. Bunun bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 o idi ki, monqol y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 ax\u0131sqal\u0131lar (Ax\u0131sqa t\u00fcrkl\u0259ri) v\u0259 acarlar k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 monqollar\u0131n t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7ib g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak etmi\u015fdil\u0259r. Sonradan ax\u0131sqa t\u00fcrkl\u0259ri, acarlar v\u0259 onlar\u0131n atab\u0259yl\u0259ri k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq Osmanl\u0131 t\u0259b\u0259\u0259liyini q\u0259bul edib \u0130slam dinin\u0259 iman g\u0259tirmi\u015f, bunun \u0259v\u0259zind\u0259 Cakeli n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 irsi pa\u015fa titulu verilmi\u015fdi. Cakeli n\u0259slind\u0259n olan Atab\u0259y II Manu\u00e7\u00f6hr (1581\u20131614) S\u0259f\u0259vil\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycana qa\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Cakeli n\u0259sli, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r ax\u0131sqal\u0131lar v\u0259 acarlar Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n g\u00fcrc\u00fc knyazlar\u0131na v\u0259 Rusiya imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015f, XIX \u0259srd\u0259 rus i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131na inadl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin ata babas\u0131 \u015eeyx C\u00fcneydin atas\u0131 \u015eeyx \u0130brahimin anas\u0131 is\u0259 C\u0259lairil\u0259r t\u00fcrk-monqol d\u00f6vl\u0259tinin sonuncu sultan\u0131 C\u0259lal\u0259ddin H\u00fcseynin n\u0259v\u0259si olmu\u015fdur. Sultan C\u0259lal\u0259ddin H\u00fcseynin ulu n\u0259n\u0259si Ulcatay xatun \u00c7ingiz xan\u0131n ki\u00e7ik o\u011flu Toluy xan\u0131n n\u0259slind\u0259n olan Elxani h\u00f6kmdar\u0131 Arqun xan\u0131n q\u0131z\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 Elxani h\u00f6kmdarlar\u0131 Qazan xanla Ulcaytu Sultan\u0131n do\u011fma bac\u0131s\u0131 idi. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Qazan xan \u0130slam dinini, Ulcaytu Sultan is\u0259 On \u0130ki \u0130mam m\u0259zh\u0259bini Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259smi dini v\u0259 m\u0259zh\u0259bi elan etmi\u015f xaqanlard\u0131r. \u018fmir Teymur \u00f6z t\u00fcz\u00fckl\u0259rind\u0259 (m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259) onlar\u0131n h\u0259r ikisinin ad\u0131n\u0131 \u0130slam dininin \u015f\u0259nini ucaltm\u0131\u015f alt\u0131 n\u0259f\u0259rin s\u0131ras\u0131nda qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin \u0259cdadlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131 Pey\u011f\u0259mb\u0259r, alim-m\u00fct\u0259f\u0259kkir, xaqan, imperator, xan, sultan, \u015fah, \u00e7ar n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Araz \u015e\u018fHR\u0130L\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131, jurnalist<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d kitab\u0131ndan \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin anas\u0131 Al\u0259m\u015fahb\u0259yim xatun a\u011fqoyunlular\u0131n I sultan\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin v\u0259 Trabzon \u015fahzad\u0259si D\u0259spin\u0259 xatunun (yunan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12595,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12592","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12592"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12592\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12596,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12592\/revisions\/12596"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}