{"id":1281,"date":"2020-02-13T02:17:51","date_gmt":"2020-02-12T22:17:51","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=1281"},"modified":"2020-02-13T02:18:22","modified_gmt":"2020-02-12T22:18:22","slug":"dagliq-qarabagda-da-yasamis-uti-v%c9%99-udin-tayfalarini-eynil%c9%99sdirm%c9%99k-olarmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=1281","title":{"rendered":"Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda da ya\u015fam\u0131\u015f Uti v\u0259 Udin tayfalar\u0131n\u0131 eynil\u0259\u015fdirm\u0259k olarm\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p>Indiy\u0259d\u0259k verilmi\u015f cavablardan n\u00fcmun\u0259l\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan tarixinin h\u0259llini g\u00f6zl\u0259y\u0259n v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 d\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan probleml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Uti v\u0259 Udin tayfalar\u0131n\u0131n eyni tayfa olub \u2013 olmamas\u0131na ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259kdir. Bu problemi h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin verdiyi \u0259sas cavablardan n\u00fcmun\u0259l\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130qrar \u018fliyev: ,,M\u00fcasir udil\u0259rin \u0259cdadlar\u0131 olan util\u0259r h\u0259l\u0259 orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f \u0259razisind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Udil\u0259rin Qaraba\u011f zonas\u0131nda m\u00f6vcudlu\u011fu h\u0259l\u0259 x\u0131x \u0259srd\u0259 d\u0259 t\u0259sdiq edilir. Uti vilay\u0259tinin d\u0259 daxil oldu\u011fu Arran\u0131n arran dilinin q\u0259dim udi dili oldu\u011funu dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259saslar vard\u0131r\u201d (Az\u0259rbaycan tarixi. Yeddi cildd\u0259. I cild. Bak\u0131 \u2013 2007, s. 363). M\u0259n h\u0259l\u0259 o vaxt \u0130qrar \u018fliyevin bu c\u00fcml\u0259l\u0259rin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq yazd\u0131\u011f\u0131m m\u0259qal\u0259mi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259l\u0259rl\u0259 bitirmi\u015fdim: ,,Bel\u0259likl\u0259, udinl\u0259r Alban yox, albaniyal\u0131lard\u0131r. Util\u0259ri udinl\u0259rl\u0259 eynil\u0259\u015fdirib, udinl\u0259rin dili \u0259sas\u0131nda albanlar\u0131n Qafqazdilli olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u0259lm\u0259k is\u0259, tarixi saxtala\u015fd\u0131rmadan ba\u015fqa bir \u015fey deyil\u201d (Tofiq \u018fzizov. Udinl\u0259r alband\u0131rm\u0131 ? ,,EKSPRESS\u201d q\u0259zeti, 13 mart 2OO1 \u2013 ci il).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/-93wblYMhnio\/Vxz4rNn5fKI\/AAAAAAACKh4\/QLUt5zxaMfEIu6M1XDB6q9fIWKuTW_YigCHM\/s912\/IMG_4391.JPG\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br>Yusif Yusifov: ,,Uti v\u0259 Udin etnoniml\u0259ri eyni m\u0259n\u015f\u0259li olmam\u0131\u015flar v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dilli etnoslar\u0131 t\u0259msil etmi\u015fl\u0259r. E. \u0259. v\u0131\u0131\u0131 \u2013 v\u0131\u0131 \u0259srl\u0259rd\u0259 mixi yaz\u0131larda ,,udinaya\u201d (y\u0259ni ,,Udin tayfas\u0131na m\u0259nsub\u201d) v\u0259 itu\/ utu etnoniml\u0259ri ayr\u0131 \u2013 ayr\u0131l\u0131qda \u0259ks olunmu\u015fdur (Yusif Yusifov. Q\u0259dim \u015e\u0259rq tarixi. Bak\u0131 \u2013 1992, s. 302).<\/p>\n\n\n\n<p><br>Q. Qeybullayev: ,,Albaniyan\u0131n Uti adlanan mahallar\u0131nda \u0259halinin ham\u0131s\u0131 Da\u011f\u0131standilli util\u0259r (udil\u0259r) deyildil\u0259r, burada t\u00fcrk util\u0259r d\u0259 m\u0259skun idil\u0259r. Lakin Albaniyada g\u00f6st\u0259ril\u0259n Uti mahallar\u0131ndan hans\u0131lar\u0131nda t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li util\u0259r, hans\u0131nda Da\u011f\u0131standilli udinl\u0259r ya\u015fay\u0131rd\u0131 sual\u0131na m\u0259nb\u0259l\u0259rin yoxlu\u011fu \u00fcz\u00fcnd\u0259n cavab verm\u0259k olmur (Qiyas\u0259ddin Qeybullayev. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc tarixind\u0259n. Bak\u0131 \u2013 1994, s. 46).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/-A_X5gjZZFPE\/Vxz4p2xoRTI\/AAAAAAACKh4\/fmJmnV-I0nkVRL6tr3eqMYd4GjUKtE6UwCHM\/s912\/IMG_4398.JPG\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u018fkb\u0259r N\u0259c\u0259f: ,,Maraql\u0131 c\u0259h\u0259tdir ki, bizim ,,udi\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z etnik azl\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc ,,ku\u015ftin\u201d adland\u0131r\u0131r. &#8230; Alban util\u0259ri il\u0259 indiki udinl\u0259r aras\u0131nda he\u00e7 bir \u0259laq\u0259 yoxdur\u201d (\u018fkb\u0259r N\u0259c\u0259f. Hun minilliyi. Teaspress \u2013 2015, s. 213).<br>Firudin A\u011fas\u0131o\u011flu: ,,Qaynaqlarda ke\u00e7\u0259n ud\/\/udi\/\/udin boylar\u0131na aid faktlar\u0131 sadalayan A. A. Akopyan udinl\u0259rin util\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r\u201d (F. A\u011fas\u0131o\u011flu. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin \u0130slamaq\u0259d\u0259r tarixi. III bitik. Bak\u0131 \u2013 2014, s. 437; \u0410\u043a\u043e\u043f\u044f\u043d \u0410. \u0410. \u0410\u043b\u0431\u0430\u043d\u0438\u044f \u2013 \u0410\u043b\u0443\u0430\u043d\u043a \u0432 \u0433\u0440\u0435\u043a\u043e \u2013 \u043b\u0430\u0442\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0438 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u0438\u043a\u0430\u0445. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1987).<\/p>\n\n\n\n<p><br>Firudin A\u011fas\u0131o\u011flu: ,,Bug\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n quzeyind\u0259 ya\u015fayan azsayl\u0131 xristian udi xalq\u0131 alban boybirliyin\u0259 ilk qat\u0131lan do\u011fuqafqazdilli uti boyunun qal\u0131\u011f\u0131 say\u0131l\u0131r. Lakin udi\/uti m\u0259s\u0259l\u0259sini \u00e7\u00f6zm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyil, \u00e7\u00fcnki bu etnonim ba\u015fqa \u2013 ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan xalqlarda da vard\u0131r: ,,ud adam\u0131\u201d anlam\u0131nda Udmurt finuqor boyu, hunlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 uti \u2013 qur, uti \u2013 dur v\u0259 Plininin quzeyd\u0259 qeyd etdiyi uti \u2013 dor(s) boylar\u0131, \u015fahsev\u0259n toplumunda udulu t\u00fcrk boyu, h\u0259m\u00e7inin udiut (udi \u2013 ut) monqol boyu v\u0259 Udinsk etnotoponimi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, h\u0259l\u0259lik elmi h\u0259llini tapmayan v\u0259 ayr\u0131ca ara\u015fd\u0131rmaya ehtiyac\u0131 olan bu dola\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259ni biz d\u0259 a\u00e7\u0131q burax\u0131r\u0131q\u201d (Firudin A\u011fas\u0131o\u011flu. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin \u0130slamaq\u0259d\u0259r tarixi. III bitik. Bak\u0131 \u2013 2014, s. 436).<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259likl\u0259, xarici \u00f6lk\u0259 aliml\u0259rinin d\u0259 fikirl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alan aliml\u0259rimiz bu suala verdikl\u0259ri cavaba g\u00f6r\u0259, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 3 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p><br>1. Util\u0259r v\u0259 udinl\u0259r eyni tayfad\u0131r, v\u0259 ya util\u0259r udinl\u0259rin \u0259cdad\u0131d\u0131r.<br>2. Uti v\u0259 Udi (Udin) m\u00fcxt\u0259lif m\u0259n\u015f\u0259li tayfalard\u0131r. Util\u0259r T\u00fcrkd\u00fcr.<br>3. H\u0259l\u0259lik d\u0259qiq cavab verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Davam\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<p>Tofiq \u018fzizb\u0259yli<\/p>\n\n\n\n<p> Tarix\u00e7i, arxeoloq.<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/16804255_1872890319647821_7751122779311148785_o.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1282\" width=\"240\" height=\"180\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Indiy\u0259d\u0259k verilmi\u015f cavablardan n\u00fcmun\u0259l\u0259r. Az\u0259rbaycan tarixinin h\u0259llini g\u00f6zl\u0259y\u0259n v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 d\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan probleml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Uti v\u0259 Udin tayfalar\u0131n\u0131n eyni<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1283,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-1281","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1281"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1284,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1281\/revisions\/1284"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}