{"id":13038,"date":"2020-08-17T01:17:47","date_gmt":"2020-08-16T21:17:47","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=13038"},"modified":"2020-08-17T01:17:51","modified_gmt":"2020-08-16T21:17:51","slug":"erm%c9%99ni-kils%c9%99si-v%c9%99-terror-boyuk-yalanin-izi-il%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=13038","title":{"rendered":"Erm\u0259ni kils\u0259si v\u0259 terror: B\u00f6y\u00fck yalan\u0131n izi il\u0259\u2026"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cKils\u0259 tanr\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nd\u0259n \u00f6nc\u0259dir! Kils\u0259 varsa, onlar da var olacaq\u201d, &#8212; dey\u0259n bir toplumun kils\u0259 vasit\u0259si il\u0259 terror\u00e7ulu\u011fa g\u0259li\u015find\u0259n b\u0259hs edirik&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Orta \u0259srl\u0259rd\u0259n Van \u0259traf\u0131 v\u0259 \u0130ran\u0131n b\u0259zi \u0259yal\u0259tl\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7 edib ya\u015fayan azsayl\u0131 erm\u0259nil\u0259rin d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri olmad\u0131\u011f\u0131ndan, onlar\u0131n h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 siyasi m\u0259rk\u0259zi erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri say\u0131l\u0131rd\u0131. Prof. Yaqub Mahmudov son ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda qeyd edir ki, erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri siyasi m\u0259rk\u0259z kimi d\u00f6vl\u0259td\u0259n imtiyaz\u0131 ilk d\u0259f\u0259 Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin zaman\u0131nda alm\u0131\u015fd\u0131. Onlara \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259dzind\u0259 kils\u0259 tikm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 bu imtiyazlar\u0131n\u0131 bir az daha art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu, s\u0259b\u0259bsiz deyildi. H\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u015fi\u0259 S\u0259f\u0259vi v\u0259 s\u00fcnni Osmanl\u0131 aras\u0131nda ticar\u0259ti ancaq y\u0259hudi v\u0259 erm\u0259ni tacirl\u0259r edirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki bir \u015fi\u0259 tacirinin Osmanl\u0131 torpaqlar\u0131na daxil olmas\u0131 qada\u011fan idi. S\u0259f\u0259vid\u0259 d\u0259 eyni qada\u011fa m\u00f6vcud idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q m\u00fcs\u0259lman olmayan k\u0259sl\u0259r ticar\u0259t ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin saraylara bu c\u00fcr yax\u0131n olmalar\u0131, saraya bahal\u0131 h\u0259diyy\u0259l\u0259r g\u0259tirm\u0259l\u0259ri, ticar\u0259td\u0259 h\u0259m d\u0259 b\u0259zi x\u0259b\u0259r s\u0131zd\u0131rmalarda rollar\u0131n\u0131n olmas\u0131 onlar\u0131 d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin yan\u0131nda b\u0259z\u0259n laz\u0131ml\u0131 adamlara \u00e7evirirdi. Erm\u0259ni qriqorian kils\u0259l\u0259rinin d\u0259 tikilm\u0259si, t\u0259miri \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259l\u0259r bu \u00fczd\u0259n verilirdi. S\u0259f\u0259vi \u015eah\u0131 I Abbas\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n b\u00fct\u00fcn kils\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zi \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259dzin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc v\u0259 d\u00f6vl\u0259t onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sad\u0259c\u0259 vergi almaqla kifay\u0259tl\u0259ndi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu faktlar h\u0259m S\u0259f\u0259vi, h\u0259m d\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259kd\u0259dir. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 h\u0259min kils\u0259l\u0259r \u00e7ox ciddi siyasi birlikl\u0259r heasb olunur v\u0259 bir-biril\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259 saxalaya bilirdil\u0259r. Onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131 vard\u0131 ki, h\u0259min maliyy\u0259nin hans\u0131 y\u00f6nd\u0259 x\u0259rcl\u0259ndiyini imperiyalar z\u0259ifl\u0259diyind\u0259 bir s\u0131ra erm\u0259ni siyasi h\u0259r\u0259katlar\u0131nda izl\u0259mi\u015fik.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ar Rusiyas\u0131 C\u0259nubi Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda h\u0259m b\u00f6lg\u0259d\u0259 qa\u00e7aq ya\u015fayan, h\u0259m d\u0259 Qacarlar v\u0259 Osmanl\u0131dan olan erm\u0259nil\u0259r ruslarla dan\u0131\u015f\u0131qlara gir\u0259r\u0259k, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribatlar, i\u00e7d\u0259n par\u00e7alamalar y\u00f6n\u00fcnd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. Erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rinin katolikoslar\u0131 bu i\u015fd\u0259 x\u00fcsusi rol oynay\u0131rd\u0131lar. C\u0259nubi Qafqazda erm\u0259nil\u0259rin say\u0131n\u0131 \u00e7oxaltmaq v\u0259 etnik dayaq yaratmaq ist\u0259y\u0259n rus imperiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n xristian albanlar\u0131na da zorla qriqorian m\u0259zh\u0259bini q\u0259bul etdirdi. 1800 ild\u0259n art\u0131q zamanda var olan alban katolikosluqlar\u0131 l\u0259\u011fv edildi v\u0259 erm\u0259ni qriqorian kils\u0259sin\u0259 tabe edil\u0259r\u0259k qriqorian kils\u0259si kimi d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6lg\u0259d\u0259 erm\u0259ni kils\u0259sinin f\u0259alla\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>XIX \u0259sr Osmanl\u0131 tarixinin \u0259n a\u011f\u0131r d\u00f6vr\u00fc idi. Ruslarla 1806-1812, 1828-1829 m\u00fcharib\u0259l\u0259ri, 1853-1856 Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259si, yenid\u0259n 1877-1878 rus -t\u00fcrk m\u00fcharib\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259ni d\u0259rind\u0259n sars\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 g\u00fccd\u0259n salm\u0131\u015fd\u0131. 1878-ci il m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n erm\u0259ni kils\u0259 m\u0259rk\u0259zi ba\u015f katolikos Nerses Varjabedyan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015faraq q\u0259rar verdi v\u0259 rus ordusunun yegan\u0259 dayaq oldu\u011funu erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. Bundan sonra Rusiya \u00e7arl\u0131\u011f\u0131na n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti g\u00f6nd\u0259rildi. 1878-ci ild\u0259 m\u00fcharib\u0259nin yekunu kimi, Mk\u0131rt\u0131\u00e7 Ayrik Xrimyan v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri ruslar\u0131n ist\u0259yi il\u0259 Berlin konfrans\u0131na yola d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azerforum.com\/file\/articles\/2020\/08\/16\/410515.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Berlin konfrans\u0131nda g\u00fcnl\u0259rl\u0259 qap\u0131da oturan Xrimyan konfransa g\u0259l\u0259n q\u0259rbli diplomatlara \u201cM\u0259ni q\u0259bul edin, dilinizi bilmir\u0259m, erm\u0259nil\u0259r ad\u0131ndan g\u00f6z ya\u015flar\u0131 dili il\u0259 dan\u0131\u015faca\u011fam\u201d, &#8212; dey\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn n\u0259z\u0259rl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259kmi\u015fdi. Ondan sonra q\u0259bul edil\u0259n Xrimyan ist\u0259yin\u0259 nail oldu. \u0130lk d\u0259f\u0259 erm\u0259nil\u0259r beyn\u0259lxalq konfransda \u00f6zl\u0259rini tan\u0131da bildil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan sonra qriqorian kils\u0259sinin n\u00fcfuzu daha da artd\u0131. Osmanl\u0131n\u0131 par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n v\u0259 Rusiyan\u0131n erm\u0259nil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tini g\u00f6r\u0259n Q\u0259rb art\u0131q erm\u0259ni kils\u0259si m\u0259rk\u0259zi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r saxlay\u0131r, onlarla m\u00fcnasib\u0259t qurur, dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti g\u00f6nd\u0259rirdi. H\u0259tta, Q\u0259rbin bir s\u0131ra fondlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rin\u0259 maliyy\u0259 ayr\u0131lmas\u0131 fakt\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun ard\u0131nca erm\u0259ni din adamlar\u0131 tez-tez Avropaya s\u0259yah\u0259tl\u0259r etdil\u0259r. Fransa onlar\u0131n \u0259n isti m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n idi. Tez bir zamanda Fransa da daxil, bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259r erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rin\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 ay\u0131rd\u0131. Bu yard\u0131mlarla Osmanl\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 erm\u0259ni m\u0259kt\u0259bl\u0259ri v\u0259 erm\u0259ni m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri a\u00e7\u0131ld\u0131. \u00c7ox ke\u00e7m\u0259di, \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259dzind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259rk\u0259z d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 eyni i\u015fl\u0259ri g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azerforum.com\/file\/articles\/2020\/08\/16\/410516.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni din xadiml\u0259ri dayanm\u0131rd\u0131lar. Tez bir zamanda Q\u0259rbin ist\u0259yi v\u0259 ba\u015f katolikosun xeyir-duas\u0131 il\u0259 \u201cH\u0131n\u00e7ak\u201d, ard\u0131nca \u201cDa\u015fnaks\u00fctun\u201d kimi silahl\u0131 t\u0259\u015fkilatlar yaranma\u011fa ba\u015flad\u0131. Silahlar\u0131n v\u0259 geyiml\u0259rin al\u0131nmas\u0131n\u0131, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn maddi-texniki t\u0259minat\u0131 erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edirdi. H\u0259tta, m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 var ki, \u201cH\u0131n\u00e7ak\u201d terror t\u0259\u015fkilat\u0131 aradan g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc diplomatlar v\u0259 d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131n\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 da ba\u015f katolikos verirmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Van, Qars, \u018frzurum, Az\u0259rbaycanda is\u0259 \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, Qaraba\u011fda k\u0259ndl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131, soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259si \u0259mrini d\u0259 kils\u0259l\u0259r verirdi. Onlar bunu g\u0259nc erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u201cd\u0259nizd\u0259n d\u0259niz\u0259 b\u00f6y\u00fck erm\u0259nistan\u201d torpaqlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k u\u011frunda f\u0259dai borcu olaraq t\u0259lqin edirdil\u0259r. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011fda t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda yazan Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab qeyd edir ki, \u015eu\u015fada q\u0131r\u011f\u0131nlardan az sonra x\u0259b\u0259r tutuldu ki, \u015eu\u015fa erm\u0259ni kils\u0259sinin yeralt\u0131 qat\u0131nda m\u0259xfi silah-sursat var. N\u00f6vb\u0259ti q\u0131r\u011f\u0131na haz\u0131rl\u0131q gedir. Bundan narahat olan \u0259hali \u015f\u0259h\u0259r \u00fcsul-idar\u0259sinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 rus generala x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259rib. Ara\u015fd\u0131rmalar zaman\u0131 iki kils\u0259nin yeralt\u0131 qat\u0131ndan \u00e7oxlu sayda t\u00fcf\u0259ng, g\u00fcll\u0259, top, bomba tap\u0131l\u0131b v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r meydan\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. He\u00e7 ruslar da bilmirmi\u015fl\u0259r ki, bu q\u0259d\u0259r silah kils\u0259y\u0259 nec\u0259 g\u0259tirilib. Ter Karapet v\u0259 Asatur Vartapetov adl\u0131 ke\u015fi\u015fl\u0259r is\u0259 \u015eu\u015fadan Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 kils\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6y\u00fck yalan\u0131n arxas\u0131nca&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Paris Siyasi Elml\u0259r M\u0259kt\u0259bind\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259y\u0259n Mi\u015fel Mariyan adl\u0131 erm\u0259ni k\u00f6k\u0259nli \u015f\u0259xs d\u0259 Fransada yay\u0131lmanan \u201cEspirt\u201d siyasi d\u0259rgisind\u0259 1886-c\u0131 ild\u0259 \u201cQ\u0131z\u0131l d\u00f6n\u0259md\u0259n sonra erm\u0259ni terrorizmi\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min m\u0259qal\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llif yaz\u0131r: \u201c1875-1881-ci ill\u0259r erm\u0259ni terrorizminin q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc olub. Bu d\u00f6vrd\u0259 kils\u0259l\u0259rin \u0259mrin\u0259 uyan erm\u0259nil\u0259r, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 inanaraq, \u00f6zl\u0259rinin haql\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u018fslind\u0259, t\u00fcrk Osmanl\u0131 onlara qar\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 h\u00fccum etm\u0259mi\u015fdi. Bu g\u00fcn d\u0259 siyasil\u0259rin yalan\u0131na uyan xalq edilm\u0259y\u0259n soyq\u0131r\u0131ma g\u00f6r\u0259 t\u00fcrk siyas\u0259tind\u0259n \u00fczr g\u00f6zl\u0259m\u0259kd\u0259dir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif daha bir yaz\u0131s\u0131nda ASALA terror t\u0259\u015fkilat\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7araq, erm\u0259ni qanunlar\u0131n\u0131n silah g\u00fcc\u00fc il\u0259 q\u0259bul etdirilm\u0259si y\u00f6n\u00fcnd\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. D\u00fcnyadak\u0131 erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri ASALA-ya silah yard\u0131m\u0131, maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 edib. T\u0259\u015fkilat g\u00fccl\u0259n\u0259n kimi d\u00fcnyan\u0131n \u0259n amans\u0131z terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilib. \u018fcdadlar\u0131 da\u015fnak terror\u00e7ular\u0131 kimi onlar da \u201cv\u0259t\u0259n d\u0259, tanr\u0131 da kils\u0259d\u0259n ba\u015flan\u0131r\u201d prinsipini bir daha t\u0259sdiql\u0259dil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kils\u0259 v\u0259 Qaraba\u011f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni kils\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259ti Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 da g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259 idi. H\u0259l\u0259 1991-ci ilin 30 may tarixind\u0259 \u201cH\u0259yat\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cKils\u0259d\u0259 silah anbar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 yaz\u0131 yay\u0131mland\u0131. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan b\u0259hs ed\u0259n bu m\u0259qal\u0259d\u0259 kils\u0259l\u0259rin birind\u0259 6 minaatan elektrik detonatoru il\u0259 birlikd\u0259, 130 kustar \u00fcsulla haz\u0131rlanan \u0259l qumbaras\u0131, qumbaraatanlar \u00fc\u00e7\u00fcn qumbaralar, d\u00f6y\u00fc\u015f sursat\u0131 c\u0259bh\u0259xanas\u0131 v\u0259 s. haqq\u0131nda m\u0259lumat verilmi\u015fdi. O zaman Respublika D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259si \u018fsg\u0259ran rayonunda sal\u0131nan Q\u0131l\u0131cbak erm\u0259ni k\u0259ndind\u0259 kils\u0259nin gizli anbar\u0131nda h\u0259mil silahlar\u0131 tapm\u0131\u015f v\u0259 kils\u0259ni ibad\u0259t\u0259 ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azerforum.com\/file\/articles\/2020\/08\/16\/410517.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015flananda da erm\u0259ni kils\u0259sinin xeyir-duas\u0131 il\u0259 terror\u00e7u erm\u0259nil\u0259r dinc Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 bir s\u0131ra terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259l\u0259rimiz yand\u0131r\u0131ld\u0131, vuruldu. Bu, azm\u0131\u015f kimi, kils\u0259 Livanda, Suriyada, F\u0259l\u0259stind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k maddi v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0259sg\u0259r yard\u0131m\u0131 ist\u0259di. Haz\u0131rda da Erm\u0259nistan siyasi elitas\u0131na qriqorian kils\u0259sinin t\u0259siri var. \u00c7\u00fcnki kils\u0259 g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 d\u00f6vl\u0259tin \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 erm\u0259ni kils\u0259si h\u0259ll edir. Kils\u0259 Erm\u0259nistanda d\u0259rin d\u00f6vl\u0259t hesab edilir. Siyasil\u0259r m\u00fctl\u0259q ba\u015f katolikosa hesab verm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cErm\u0259ni kils\u0259si xristianlar\u0131 narahat etm\u0259lidir\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Rus diplomat\u0131 general Mayevski xatir\u0259l\u0259rind\u0259 bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cErm\u0259ni din xadiml\u0259ri haqq\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Onlar\u0131n dini f\u0259aliyy\u0259ti olduqca c\u00fczidir. Tanr\u0131 k\u0259lamlar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq daha \u00e7ox xalqlar\u0131 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 qoymaq, q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259k f\u0259aliyy\u0259tind\u0259dirl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir zamanlar \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259dzin\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n frans\u0131z maarif\u00e7i alim Baron de Bay da bu haqda yaz\u0131rd\u0131: \u201cBu kils\u0259 bir zamanlar saxta pul d\u00fcz\u0259ld\u0259nl\u0259rin yuvas\u0131 olub. Bu monastr dini m\u0259rk\u0259zd\u0259n \u00e7ox siyasi m\u0259rk\u0259z kimi f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Bu, d\u00fcnyadak\u0131 saf ibad\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan, xalqlar aras\u0131nda qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yaratmaq ist\u0259y\u0259n xristianlar\u0131 narahat etm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni kils\u0259si d\u00fcnyada var olan erm\u0259ni lobbisinin d\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t alaca\u011f\u0131 m\u0259rk\u0259zdir. Bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259r erm\u0259ni kils\u0259sinin, erm\u0259ni lobbisinin g\u00fcc\u00fcnd\u0259n yararlanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlara m\u00fc\u0259yy\u0259n imtiyazlar verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, qon\u015fu \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 blokadada oldu\u011fu bir vaxtda Erm\u0259nistan il\u0259 g\u00fccl\u00fc siyasi-diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r saxlay\u0131r. \u0130randa erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi olan Vank kils\u0259si Amerikada v\u0259 b\u0259zi Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki erm\u0259ni lobbisin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k A\u011f Evin \u0130rana qar\u015f\u0131 sanksiyalar\u0131n\u0131n yum\u015fald\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u018fv\u0259zind\u0259 \u0130ran erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259kt\u0259b, erm\u0259ni dili v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti fak\u00fclt\u0259si a\u00e7\u0131b. Erm\u0259ni d\u0259rgil\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, kils\u0259l\u0259rin t\u0259miri h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, d\u00fcnyada dinl\u0259rin tolerantl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vzusu g\u00fcnd\u0259md\u0259yk\u0259n Erm\u0259nistanda din v\u0259 dinin m\u0259rk\u0259zi terrorizm\u0259 xidm\u0259t edir. Bu g\u00fcn d\u0259 g\u00fcnahs\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 s\u0259rh\u0259dyan\u0131 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259dilir. \u201cB\u00f6y\u00fckd\u0259n ki\u00e7iy\u0259 kimi t\u00fcrkl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcn!\u201d \u0259mrini is\u0259 qriqorian kils\u0259si verir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u0259hla Cabbarl\u0131 (ayna.az)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKils\u0259 tanr\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nd\u0259n \u00f6nc\u0259dir! Kils\u0259 varsa, onlar da var olacaq\u201d, &#8212; dey\u0259n bir toplumun kils\u0259 vasit\u0259si il\u0259 terror\u00e7ulu\u011fa g\u0259li\u015find\u0259n b\u0259hs edirik&#8230; Orta \u0259srl\u0259rd\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13039,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13038"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13040,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13038\/revisions\/13040"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}