{"id":13041,"date":"2020-08-17T01:44:55","date_gmt":"2020-08-16T21:44:55","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=13041"},"modified":"2020-08-17T01:48:34","modified_gmt":"2020-08-16T21:48:34","slug":"din-p%c9%99rd%c9%99si-altinda-%c9%99r%c9%99bizm%c9%99-yox-dey%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=13041","title":{"rendered":"D\u0130N P\u018fRD\u018fS\u0130 ALTINDA \u018fR\u018fB\u0130ZM\u018f YOX DEY\u018fK"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/aass-1-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13044\" width=\"199\" height=\"195\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u018fnv\u0259r B\u00f6r\u00fcsoy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu g\u00fcn s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 elan edil\u0259n \u201c\u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131\u201d m\u0259vhumu tamamil\u0259 yaln\u0131\u015f m\u0259crada bizl\u0259r\u0259 t\u0259lqin olunur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Liviya<\/strong> \u2013 Bu \u00f6lk\u0259nin toplumu k\u00f6k\u0259n bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 zaman \u0259r\u0259b olmay\u0131blar. Onlar \u00f6zl\u0259rini h\u0259r zaman \u201cb\u0259rb\u0259r\u201d dey\u0259 adland\u0131r\u0131blar. Bu g\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259 bel\u0259, Liviya bir ne\u00e7\u0259 \u0259\u015fir\u0259t d\u00fcz\u0259ni \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259nibdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 vahid etnos d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi d\u0259 yox kimidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Misir<\/strong> \u2013 Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 indi \u0259r\u0259b ad\u0131 il\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplum \u201ck\u0131pti\u201d v\u0259 \u201ckoop\u201d adl\u0131 iki f\u0259rqli etnosdan olu\u015fur. K\u0131pt\u0131lar m\u00fcs\u0259lman, kooptlar is\u0259, xristian inanc\u0131 sahibdirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, Misird\u0259 he\u00e7 zaman vahid d\u00f6vl\u0259t v\u0259 etnos sistemi formala\u015fmay\u0131bd\u0131r. M\u00fcs\u0259lman toplum\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fk\u0259nd Qahir\u0259, xristian toplumu \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259, \u0130sg\u0259nd\u0259riyy\u0259 m\u0259rk\u0259z say\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u018flc\u0259zair <\/strong>\u2013 Quzey Qafrikan\u0131n bu \u00f6lk\u0259sind\u0259 ya\u015fayan toplumun ger\u00e7\u0259k ad\u0131 \u201ctuareq\u201ddir. Onlar indi d\u0259 \u00f6zl\u0259rinin \u0259cdadlar\u0131n\u0131n tuareq olmas\u0131 il\u0259 q\u00fcrur duyurlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>F\u0259l\u0259stin <\/strong>\u2013 Bu toplum \u0259slind\u0259 \u201cgirit\u201dli adlan\u0131r. Onlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus x\u00fcsusi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi m\u00f6vcuddur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131 m\u0259vhumu i\u00e7ind\u0259 he\u00e7 zaman \u00f6zl\u0259rin\u0259 yer tuta bilmirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Livan <\/strong>\u2013 Asiyan\u0131n bu \u00f6lk\u0259sind\u0259 yerli toplumun \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u201cfinik\u201dl\u0259rdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Livan Orta Do\u011funun \u0259n \u00e7ox qatmaqar\u0131\u015f\u0131q b\u00f6lg\u0259si hesab olunur. \u00c7\u00fcnki, Livanda dini bax\u0131mdan toplum, islam, xristianl\u0131q, y\u0259hudilik v\u0259 dig\u0259r inanclara malikdirl\u0259r. H\u0259tta bu \u00f6lk\u0259 toplumunun etnik t\u0259rkibind\u0259 Hindistan k\u00f6k\u0259nlil\u0259r daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Erm\u0259ni, fars v\u0259 k\u00fcrd toplumlar\u0131n\u0131n Livan sevdas\u0131n\u0131n etnoloji bax\u0131mdan d\u0259y\u0259ri budur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Suriya<\/strong> \u2013 Orta Do\u011funun \u0259n ciddi strateji b\u00f6lg\u0259si olan bu \u00f6lk\u0259 toplumun \u00e7oxu \u201csuriyan\u0131\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r. Onlar\u0131n \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011flant\u0131s\u0131 yoxdur. Suriyan\u0131lar m\u0259n\u015f\u0259 bax\u0131m\u0131ndan \u0259ski yunan, erm\u0259ni, k\u00fcrd, italyan, qara\u00e7\u0131 v\u0259 dig\u0259r toplumlar\u0131n qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan formala\u015fm\u0131\u015f bir toplum hesab olunurlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130raq <\/strong>\u2013 Orta Do\u011funun \u0259n \u0259ski tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 sivilizasiya bax\u0131m\u0131ndan g\u0259li\u015fmi\u015f b\u00f6lg\u0259si olan bu \u00f6lk\u0259d\u0259ki toplumun \u00e7oxlu\u011funu \u201cakkad\u201dlar t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Onlar etnoloji v\u0259 k\u00fclt\u00fcr bax\u0131m\u0131ndan \u0259r\u0259bl\u0259rd\u0259n qat-qat \u00fcst\u00fcn toplum say\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130slam dininin yaranmas\u0131 v\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmas\u0131 say\u0259sind\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan toplumlar zamanla zor g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259\u015fdirilibl\u0259r. Onlar\u0131n etnik varl\u0131\u011f\u0131, yerli m\u0259d\u0259ni sisteml\u0259ri tamamil\u0259 darmada\u011f\u0131n edilibdir. H\u0259tta \u00f6zl\u0259rinin \u0259ski inanc kultlar\u0131ndan uzaq d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 z\u0259r\u0259r\u0259 u\u011frad\u0131qlar\u0131ndan pe\u015fman deyill\u0259r. Onu da qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnya dill\u0259ri, etnos v\u0259 m\u0259d\u0259ni sisteml\u0259ri aras\u0131nda \u0259n gerid\u0259 qalan\u0131 \u0259r\u0259b dili, m\u0259d\u0259ni sistemi v\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 p\u0259rd\u0259 olaraq \u00e7\u0259kdikl\u0259ri inanclard\u0131r. Onlar el\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 din p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r toplumlar\u0131n\u0131n \u0259r\u0259bl\u0259\u015fm\u0259si kimi d\u0259rin oyunlara ba\u015f vurmaqdan \u00e7\u0259kinmirl\u0259r. Orta Do\u011fu tarixind\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin \u0259r\u0259bl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri t\u0259k toplum T\u00dcRKL\u018fR-dir. BOP (B\u00f6y\u00fck Orta Do\u011fu Projesi) ad\u0131 alt\u0131nda bu g\u00fcn \u0130raq, Suriya, \u0130ran, T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, \u00d6zb\u0259kistan, Qazaxstan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131zstan v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 islam dininin dir\u00e7\u0259li\u015fi ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259riq\u0259tl\u0259r, m\u0259zh\u0259bl\u0259r, siyasi-ictimai qurumlar yaratmaqla t\u00fcrkl\u0259rin \u0259r\u0259bl\u0259\u015fdirilm\u0259si siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u0259kd\u0259dir. Bunu g\u00f6rm\u0259y\u0259n kim varsa, dem\u0259li kordur, \u00f6z\u00fcn\u00fcn etnik d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 bigan\u0259dir. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z\u0259llikl\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu g\u00fcn AKP irticas\u0131n\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 d\u0259rin siyas\u0259tl\u0259r n\u0259d\u0259ni olaraq, 5 milyondan \u00e7ox suriyal\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin t\u0259dric\u0259n \u0259r\u0259bl\u0259\u015fdirilm\u0259si siyas\u0259tinin y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u0259si qoca tarixin \u0259n ac\u0131nacaql\u0131 olaylar\u0131ndan biridir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu g\u00fcn sad\u0259c\u0259 t\u00fcrkl\u0259r ya\u015fam\u0131rlar, dig\u0259r toplumlar da m\u00f6vcuddurlar dey\u0259r\u0259k, \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 m\u00fcst\u0259sna h\u00fcquqlar\u0131n verilm\u0259si ideologiyas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u0259si bu ac\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. <\/p>\n\n\n\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u0259r\u0259b \u015fovinizmi ideyas\u0131 din p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda g\u0259li\u015fdirilir. AKP irticas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc bu siyasi doktrinan\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259yin \u0259sil zaman\u0131 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fnv\u0259r B\u00f6r\u00fcsoy Bu g\u00fcn s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 elan edil\u0259n \u201c\u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131\u201d m\u0259vhumu tamamil\u0259 yaln\u0131\u015f m\u0259crada bizl\u0259r\u0259 t\u0259lqin olunur. Liviya \u2013 Bu \u00f6lk\u0259nin toplumu k\u00f6k\u0259n bax\u0131m\u0131ndan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-13041","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13041"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13045,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13041\/revisions\/13045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}