{"id":14816,"date":"2020-09-04T04:37:52","date_gmt":"2020-09-04T00:37:52","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=14816"},"modified":"2020-09-04T12:44:03","modified_gmt":"2020-09-04T08:44:03","slug":"dunyadaki-qacqin-usaqlarin-yarisi-m%c9%99kt%c9%99b%c9%99-getmir-hesabat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=14816","title":{"rendered":"\u201cD\u00fcnyadak\u0131 qa\u00e7q\u0131n u\u015faqlar\u0131n yar\u0131s\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259 getmir\u201d \u2013 HESABAT"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>COVID-19-un qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n t\u0259hsilin\u0259 f\u0259lak\u0259tli t\u0259sirl\u0259rini aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq birlik t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259cili v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n h\u0259ssas durumda olan b\u0259zi icmalar\u0131nda ya\u015fayan milyonlarla g\u0259nc qa\u00e7q\u0131n\u0131n potensial\u0131na \u0259lav\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 yaranacaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&nbsp;Bu bar\u0259d\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n &#171;Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n t\u0259hsili \u00fc\u00e7\u00fcn bir araya g\u0259l\u0259k\u201d hesabat\u0131nda bildirilib.<br>Qeyd ed\u0259k ki, hesabatdak\u0131 m\u0259lumatlar 2019-cu t\u0259dris ilind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f t\u0259hsil alanlar bar\u0259d\u0259 \u00fcmumi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r:<br>&#171;H\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 u\u015faqlar COVID-19-un onlar\u0131n t\u0259hsilin\u0259 t\u0259siri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparsalar da, hesabatda bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259linir ki, qa\u00e7q\u0131n u\u015faqlar x\u00fcsusil\u0259 \u0259lveri\u015fsiz durumdad\u0131rlar. Pandemiyaya q\u0259d\u0259r qa\u00e7q\u0131n u\u015fa\u011f\u0131n t\u0259hsild\u0259n k\u0259narda qalmas\u0131 ehtimal\u0131 qeyri-qa\u00e7q\u0131n u\u015faqla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox idi. Bu durum daha da pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259k-m\u0259kt\u0259bl\u0259rin ba\u011flanmas\u0131, t\u0259hsil haqlar\u0131n\u0131n, m\u0259kt\u0259bli formalar\u0131n\u0131n v\u0259 ya kitablar\u0131n d\u0259y\u0259rinin \u00f6d\u0259nilm\u0259sind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r, texnologiyalara \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ucbat\u0131ndan v\u0259 yaxud ail\u0259l\u0259rin\u0259 yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259li olmalar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00e7oxlar\u0131 t\u0259hsill\u0259rini davam edirm\u0259k imkan\u0131na malik olmaya bil\u0259rl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Art\u0131q d\u00fcnyadak\u0131 qa\u00e7q\u0131n u\u015faqlar\u0131n yar\u0131s\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259 getmir\u201d, \u2013 dey\u0259 BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131 Filippo Qrandi bildirib.<br>F.Qrandi deyib ki, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra bu g\u00fcn biz onlar\u0131 t\u0259hsild\u0259n m\u0259hrum ets\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259rini \u0259ll\u0259rind\u0259n ala bil\u0259rik:<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Pandemiyan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r\u0259 baxmayaraq, qa\u00e7q\u0131nlara v\u0259 onlar\u0131 q\u0259bul etmi\u015f icmalara daha \u00e7ox beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 biz \u00f6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n t\u0259hsili sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259ri qoruma\u011f\u0131n innovativ \u00fcsullar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rik. Daha \u00e7ox d\u0259st\u0259k olmasa, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, universitetl\u0259rd\u0259 texniki-pe\u015f\u0259 t\u0259hsili m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin say\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 artmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f nailiyy\u0259tl\u0259r (b\u0259zi hallarda h\u0259mi\u015f\u0259lik olaraq) \u0259ld\u0259n veril\u0259 v\u0259 Dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n 4-c\u00fcs\u00fcn\u0259 \u2013 &#171;h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn inkl\u00fcziv v\u0259 keyfiyy\u0259tli t\u0259hsili t\u0259min etm\u0259k\u201d m\u0259qs\u0259din\u0259 nail olma\u011fa y\u00f6n\u0259l\u0259n s\u0259yl\u0259r\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tiril\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Hesabatda yer alan 2019-cu ilin m\u0259lumatlar\u0131 d\u00fcnyadak\u0131 qa\u00e7q\u0131n u\u015faqlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7oxunu q\u0259bul etmi\u015f on iki \u00f6lk\u0259d\u0259n \u0259ld\u0259 edilmi\u015f m\u0259lumatlara \u0259saslan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;\u0130btidai m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u00fcmumilikd\u0259 u\u015faqlar\u0131n 77%-ini \u0259hat\u0259 etdikl\u0259ri halda, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259r yeniyetm\u0259l\u0259rin yaln\u0131z 31%-ini \u0259hat\u0259 edir. Ali t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qa\u00e7q\u0131n g\u0259ncl\u0259rin yaln\u0131z 3%-i \u0259hat\u0259 olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu statistika orta \u00fcmumi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n xeyli geri qalsa da, h\u0259r halda ir\u0259lil\u0259yi\u015fi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. M\u0259kt\u0259b\u0259 yeni ged\u0259n on minl\u0259rl\u0259 qa\u00e7q\u0131n u\u015faqlar\u0131n hesab\u0131na orta t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259bul art\u0131b; t\u0259kc\u0259 2019-cu ild\u0259 2% art\u0131m olmu\u015fdur. Lakin haz\u0131rda COVID-19 pandemiyas\u0131 bu n\u0259tic\u0259nin v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259rin he\u00e7\u0259 endirilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sini yarad\u0131r. Qa\u00e7q\u0131n q\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu t\u0259hl\u00fck\u0259 x\u00fcsusil\u0259 ciddidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>COVID-19 s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259tbiq edilmi\u015f m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fmaq inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan v\u0259 ya \u0259n az inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan d\u00fcnya qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n\u0131n 85%-i \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 \u00e7\u0259tin olub. Mobil telefonlar, plan\u015fetl\u0259r, noutbuklar, rabit\u0259 v\u0259 h\u0259tta radioq\u0259buledicil\u0259r \u00e7ox zaman did\u0259rgin icmalar \u00fc\u00e7\u00fcn asanl\u0131qla \u0259l\u00e7atan olmur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>BMT QAK, h\u00f6kum\u0259tl\u0259r v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar interaktiv t\u0259dris, televiziya v\u0259 radio vasit\u0259sil\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin v\u0259 t\u0259rbiy\u0259\u00e7il\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131na dair t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259 \u015fagirdl\u0259rl\u0259\/t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259 olmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kl\u0259 pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fch\u00fcm bo\u015fluqlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n t\u0259hsilinin fasil\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 yorulmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Hesabatda h\u00f6kum\u0259tl\u0259r\u0259, \u00f6z\u0259l sektora, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u0259sas maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edilir ki, milli t\u0259hsil sisteml\u0259rini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n, sertifikatl\u0131 t\u0259hsil\u0259 aparan yollar\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n v\u0259 t\u0259hsilin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 imkan yaradan v\u0259 t\u0259minat ver\u0259n h\u0259ll yollar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirsinl\u0259r. Hesabatda x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edilir ki, bu c\u00fcr t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259 bizi t\u0259hsild\u0259n m\u0259hrum olan itirilmi\u015f qa\u00e7q\u0131n u\u015faqlar n\u0259sli il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259k riski g\u00f6zl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n t\u0259hsilin\u0259 qar\u015f\u0131 riskl\u0259r COVID-19-la m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. M\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar amans\u0131z reall\u0131qd\u0131r v\u0259 getdikc\u0259 art\u0131r. Hesabatda Afrikan\u0131n Sahel regionu vur\u011fulan\u0131r, orada zorak\u0131l\u0131qlar 2.500-d\u0259n \u00e7ox m\u0259kt\u0259bin ba\u011flanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub ki, bu da 350 min \u015fagirdin t\u0259hsilin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib\u201d. (modern.az)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COVID-19-un qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n t\u0259hsilin\u0259 f\u0259lak\u0259tli t\u0259sirl\u0259rini aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq birlik t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259cili v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n h\u0259ssas durumda olan b\u0259zi icmalar\u0131nda ya\u015fayan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13067,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-14816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-thsil"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14816"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14820,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14816\/revisions\/14820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}