{"id":15469,"date":"2020-09-10T12:19:17","date_gmt":"2020-09-10T08:19:17","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=15469"},"modified":"2020-09-10T12:19:48","modified_gmt":"2020-09-10T08:19:48","slug":"mumkuns%c9%99-daha-cox-oldur-talan-et-hec-kim%c9%99-r%c9%99hm-etm%c9%99-dasnaklarin-az%c9%99rbaycanlilari-yox-etm%c9%99-plani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=15469","title":{"rendered":"\u201cM\u00fcmk\u00fcns\u0259 daha \u00e7ox \u00f6ld\u00fcr, talan et, he\u00e7 kim\u0259 r\u0259hm etm\u0259\u201d &#8212; Da\u015fnaklar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 yox etm\u0259 plan\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131za erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda bir \u00e7ox faktlar \u00e7\u0131x\u0131r. Bunlar aras\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n, ist\u0259r Osmanl\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0259tliamlarla ba\u011fl\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259lumatlar var. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bunlardan biri d\u0259 O.A.Arutyunyan\u0131n 1956-c\u0131 ild\u0259 rus dilind\u0259 \u0130r\u0259vanda d\u0259rc olunmu\u015f \u201cXatir\u0259l\u0259r\u201d kitab\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n <strong>\u201cm\u00fcmk\u00fcns\u0259 daha \u00e7ox \u00f6ld\u00fcr, talan et, he\u00e7 kim\u0259 r\u0259hm etm\u0259\u201d<\/strong> \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda 1905-ci ild\u0259 Q\u0259m\u0259rlid\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r zaman\u0131 silahdan korluq \u00e7\u0259km\u0259dikl\u0259rini, cani\u015fin Vorontsov-Da\u015fkovun x\u00fcsusi icaz\u0259si v\u0259 erm\u0259ni yepiskoplar\u0131 Xoren v\u0259 Suren t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcv\u0259kkil edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 t\u0259min edildikl\u0259rini deyir. <\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Arutyunyan\u0131n xatir\u0259sind\u0259n h\u0259min hiss\u0259ni oxuculara t\u0259qdim edirik: 1905-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar silahl\u0131 da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Q\u0259m\u0259rlid\u0259 d\u0259 davam etdi. Da\u015fnaklar az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u201cm\u00fcmk\u00fcns\u0259 daha \u00e7ox \u00f6ld\u00fcr, talan et, he\u00e7 kim\u0259 r\u0259hm etm\u0259\u201d \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 yox etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kampaniyaya ba\u015flad\u0131lar. Da\u015fnaklar erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rin\u0259 ged\u0259r\u0259k q\u0259tliam bar\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apard\u0131lar, ya\u015fl\u0131 k\u0259ndlil\u0259ri d\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259 silah erm\u0259nil\u0259rin \u201cq\u00fcrurunu v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 qoruma\u011fa\u201d\u00e7a\u011f\u0131raraq, erm\u0259nil\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 silahland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar&#8230; <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-7-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15470\" width=\"984\" height=\"613\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-7-1.jpg 284w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-7-1-150x93.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-7-1-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 984px) 100vw, 984px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Da\u015fnak quldurlar\u0131 h\u0259r yan\u0131 ya\u011fmalay\u0131b, \u0259halini \u00f6ld\u00fcr\u0259r\u0259k, k\u0259ndl\u0259rin\u0259 d\u0259 od vurdular. \u0130\u015fl\u0259rini bitirdikd\u0259n sonra erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n s\u00f6zd\u0259 \u201cxilaskarlar\u0131\u201d evl\u0259rin\u0259 d\u00f6n\u00fcb \u201cz\u0259f\u0259rl\u0259rinin\u201d \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u015f\u00f6l\u0259nl\u0259r d\u00fcz\u0259nl\u0259dil\u0259r. Da\u015fnaklar silahdan korluq \u00e7\u0259km\u0259dil\u0259r. Bel\u0259 ki, erm\u0259ni yepiskoplar\u0131 Xoren v\u0259 Suren t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259lahiyy\u0259t veril\u0259r\u0259k Vorontsov-Da\u015fkovun (\u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Qafqazdak\u0131 qubernatoru \u2013 R.S) yan\u0131na g\u00f6nd\u0259ril\u0259n hey\u0259t qubernator t\u0259r\u0259find\u0259n silahland\u0131r\u0131l\u0131r. Da\u015fnak humbalar (humbalar &#8212; da\u015fnak silahl\u0131 d\u0259st\u0259si \u2013 R.S.) k\u0259ndl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r bir y\u00fck idi. Erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rind\u0259 olark\u0259n k\u0259nd \u0259halisind\u0259n qan i\u00e7\u0259n hmbapetl\u0259rin (hmbapetl\u0259r &#8212; da\u015fnaq silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin komandirl\u0259rin\u0259 veril\u0259n ad \u2013 R.S.) f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u015fikay\u0259tl\u0259rini dinl\u0259mi\u015fdim. E\u015fitdikl\u0259rim adam\u0131 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirirdi. K\u0259ndlil\u0259r deyirdi ki, \u201cBiri gedir, dig\u0259ri g\u0259lir. Ham\u0131s\u0131n\u0131 da b\u0259sl\u0259, \u00f6zl\u0259rin\u0259 yatma\u011fa yer, atlar\u0131na arpa v\u0259 quru ot veririk\u201d. K\u0259ndlil\u0259rd\u0259n biri \u201cb\u0259s n\u0259 vaxt ged\u0259c\u0259ksiniz?\u201d dey\u0259 sual vermi\u015fdi. K\u0259ndlil\u0259rin bel\u0259 \u201ch\u0259yas\u0131zl\u0131\u011f\u0131na\u201d qar\u015f\u0131 cavab ver\u0259n humbapet: \u201c\u00c7\u00fcnki siz biz\u0259 m\u00f6htacs\u0131n\u0131z\u201d. Cavab olaraq &#8212; \u201cNiy\u0259 ki?\u201d sual\u0131n\u0131 ver\u0259n k\u0259ndliy\u0259 &#8212;  \u201c\u00c7\u00fcnki biz sizin h\u0259yat\u0131n\u0131z\u0131 qurtar\u0131r\u0131q. \u018fg\u0259r biz olmasayd\u0131q, az\u0259rbaycanl\u0131lar g\u0259lib ham\u0131n\u0131z\u0131 do\u011frayar, evl\u0259rinizi yand\u0131rar, heyvanlar\u0131n\u0131z\u0131 da aparard\u0131lar\u201d deyibl\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259ndlil\u0259r is\u0259 haql\u0131 olaraq: \u201cBiz az\u0259rbaycanl\u0131larla dostcas\u0131na ya\u015fay\u0131r\u0131q, bizl\u0259r onlardan yox, sizd\u0259n z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck\u201d \u2013 dey\u0259 cavab veribl\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<p>Hmbapetl\u0259r k\u0259ndlil\u0259ri t\u0259hdid ed\u0259r\u0259k onlardan pul v\u0259 yem\u0259k al\u0131rd\u0131lar. Silah sat\u0131n almaq b\u0259han\u0259si il\u0259 zorla pul toplamaq 1907-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdi. Art\u0131q b\u00f6lg\u0259nin k\u0259nd camaat\u0131 hmbapetl\u0259rin f\u0131r\u0131ldaq v\u0259 t\u0259cav\u00fczl\u0259rin\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib ham\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259ndl\u0259rd\u0259n qovub: \u201cSizi v\u0259 atlar\u0131n\u0131z\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u0259sl\u0259dik. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn imkan\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 d\u0259 siz\u0259 a\u011f\u0131r x\u0259raclar verdik. Bizi kas\u0131b\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 ail\u0259l\u0259rimizin qay\u011f\u0131lar\u0131 il\u0259 ba\u015f-ba\u015fa burax\u0131n\u201d \u2013 deyibl\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-8-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15471\" width=\"983\" height=\"660\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-8-2.jpg 274w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/\u0437\u0430\u0433\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e-8-2-150x101.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 983px) 100vw, 983px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Silahl\u0131lar\u0131n t\u0259hdidl\u0259ri bo\u015funa idi. Qan i\u00e7\u0259n da\u015fnaklar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00fct\u00fcn talan edil\u0259n v\u0259 \u0259ziyy\u0259t g\u00f6r\u0259n k\u0259ndlil\u0259r onlara k\u00f6m\u0259k etm\u0259yi r\u0259dd etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, b\u00fct\u00fcn da\u015fnak s\u00fcr\u00fcl\u0259rini k\u0259ndl\u0259rd\u0259n qovub \u00e7\u0131xard\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n<p>Mac\u0259ra v\u0259 q\u0259tll\u0259rd\u0259n z\u00f6vq alan cani da\u015fnaklar s\u0259b\u0259bsiz yer\u0259 h\u0259r zaman silahlar\u0131n\u0131 insan \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 haz\u0131r idil\u0259r. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 da\u015fnaklar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunan toplant\u0131da \u201cmilli q\u0259hr\u0259man\u201d olan hmbapet Sumbat, humbas\u0131n\u0131n \u201cz\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259n\u201d dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259k-t\u00fck qalan v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6zd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 nec\u0259 m\u0259hv etdikl\u0259rini dedi. Bir d\u0259f\u0259 o toplant\u0131lardan birin\u0259 m\u0259n d\u0259 rast g\u0259ldim. C\u0259sar\u0259timi toplay\u0131b hmbapet Sumbata qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq, hidd\u0259tl\u0259 ona az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259dim. S\u00f6zl\u0259rimi bitirm\u0259mi\u015f hmbapet Sumbat silah\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kib m\u0259ni ni\u015fan ald\u0131. Ancaq qism\u0259td\u0259n yan\u0131mda olan m\u00fc\u0259llim yolda\u015f\u0131m Xa\u00e7ik onun qolundan tutub \u201cbol\u015fevik\u201din \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di. Ona g\u00f6r\u0259 \u201cbol\u015fevik\u201d deyir\u0259m ki, bu l\u0259q\u0259bi m\u0259n\u0259 bizim b\u00f6lg\u0259nin da\u015fnaklar\u0131 v\u0259 hmbapetl\u0259ri vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:<\/strong> (O.A.Arutyunyan, Vospominaniya, s.47 vd. Armyanskoe Qosudarstvennoe \u0130zdatelstvo, Yeravan, 1956) <\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259qdim etdi: R\u0259\u015fad Sahil<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131za erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda bir \u00e7ox faktlar \u00e7\u0131x\u0131r. Bunlar aras\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n, ist\u0259r Osmanl\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0259tliamlarla ba\u011fl\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15472,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-15469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15473,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15469\/revisions\/15473"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}