{"id":15670,"date":"2020-09-15T11:17:02","date_gmt":"2020-09-15T07:17:02","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=15670"},"modified":"2020-09-15T11:17:05","modified_gmt":"2020-09-15T07:17:05","slug":"l%c9%99nk%c9%99ranli-son-osmanli-%c9%99sg%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=15670","title":{"rendered":"L\u0259nk\u0259ranl\u0131 son Osmanl\u0131 \u0259sg\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Son Osmanl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>7 ya\u015f\u0131nda ik\u0259n Nuri Pa\u015fan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndak\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n C\u0259f\u0259rov Novruz 96 ya\u015f\u0131nda idi v\u0259 u\u015faql\u0131q ill\u0259rinin \u0130stanbulu \u00fc\u00e7\u00fcn dar\u0131x\u0131rd\u0131. 1917-ci ild\u0259 erm\u0259ni-rus ordular\u0131 Az\u0259rbaycana qan uddururdu. M\u00fcs\u0259lman t\u00fcrk \u0259hali \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi. Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259diyl\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn m\u0259\u015fhur \u0259sg\u0259rl\u0259rind\u0259n olan Nuri Pa\u015fan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndak\u0131 ordunu Az\u0259rbaycana g\u00f6nd\u0259rir. Bu h\u0259rbi hiss\u0259d\u0259 \u018fhm\u0259d adl\u0131 balaca bir u\u015faq da var idi. \u018fhm\u0259din atas\u0131 y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li Osmanl\u0131 zabiti olan Nem\u0259tullah b\u0259y, anas\u0131 is\u0259 Fatma xan\u0131m idi. \u018fhm\u0259d ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan anas\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. Y\u00fcr\u00fc\u015f \u0259mri alan Nem\u0259tullah b\u0259y o\u011flunu \u0259man\u0259t ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi bir qohumu olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 7 ya\u015fl\u0131 o\u011flu \u018fhm\u0259di d\u0259 \u00f6z\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 q\u0259rar verir. H\u0259rbi hiss\u0259nin \u0130stanbulda ba\u015flayan uzun v\u0259 yorucu s\u0259f\u0259ri G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r\u0259 daxil olark\u0259n \u018fhm\u0259din atas\u0131 onu u\u015faq evin\u0259 verir. Sonra da Az\u0259rbaycan\u0131n daxili \u0259razil\u0259rind\u0259 davam ed\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k m\u0259qs\u0259diyl\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcn\u0259nin balaca \u018fhm\u0259di olan C\u0259f\u0259rov Novruz a\u011f saqqall\u0131 baba olmu\u015fdu v\u0259 Bak\u0131da ya\u015fay\u0131rd\u0131. Dimdik duru\u015fu, qartal bax\u0131\u015f\u0131 v\u0259 \u00fcz\u00fcnd\u0259ki cizgil\u0259r onun ba\u015fqa b\u00f6lg\u0259y\u0259 m\u0259nsub oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. Bak\u0131dak\u0131 t\u00fcrk m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131nda adlar\u0131 b\u00fcr\u00fcnc l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f q\u0259hr\u0259manlara bax\u0131b \u00abM\u0259n bura onlarla birlikd\u0259 g\u0259ldim\u00bb dey\u0259rdi. Sonra da g\u00f6zl\u0259rini \u00fcf\u00fcq\u0259 dik\u0259r\u0259k bunlar\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259rdi: \u00abOnlar atam\u0131n dostlar\u0131 idi, m\u0259nim d\u0259 \u0259mil\u0259rim. \u0130stanbuldan G\u0259nc\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan yolda onlarla dost olmu\u015fdum\u00bb<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/son_410987457_8757891063079022921_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15672\" width=\"1031\" height=\"1031\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/son_410987457_8757891063079022921_n.jpg 390w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/son_410987457_8757891063079022921_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/son_410987457_8757891063079022921_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/son_410987457_8757891063079022921_n-215x215.jpg 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 1031px) 100vw, 1031px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u0130stanbul h\u0259sr\u0259ti il\u0259 yanan k\u00f6n\u00fcl<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259f\u0259rov Novruz 1910-cu ild\u0259 \u0130stanbulda anadan olmu\u015fdur. Aradan ke\u00e7\u0259n uzun ill\u0259r\u0259 baxmayaraq \u00ab\u0130stanbul\u00bb ad\u0131n\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 h\u0259y\u0259canlan\u0131r v\u0259 \u00fcr\u0259yind\u0259 do\u011fuldu\u011fu \u015f\u0259h\u0259ri \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259 g\u00f6rm\u0259k arzusu oyan\u0131rd\u0131. \u0130stanbula qar\u015f\u0131 duydu\u011fu sevginin \u0259sas\u0131n\u0131 u\u015faql\u0131q hafiz\u0259sind\u0259 qalan g\u00f6z\u0259l xatir\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. U\u015faql\u0131q ill\u0259rind\u0259n xat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259nz\u0259r\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 ev v\u0259 yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 m\u0259scid idi. \u00ab5-6 ya\u015flar\u0131nda dostlar\u0131mla birlikd\u0259 evimizin qar\u015f\u0131s\u0131nda oynayard\u0131q.\u00bb deyirdi. Evl\u0259rinin yan\u0131ndak\u0131 m\u0259scidin c\u00fct minar\u0259li oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yirdi. Dostlar\u0131 il\u0259 m\u0259scidd\u0259 gizl\u0259npa\u00e7 oynayarlarm\u0131\u015f. B\u0259z\u0259n namaz q\u0131lan insanlarla birlikd\u0259 \u0259yilib-qalxarlarm\u0131\u015f. \u0130nsanlar da onlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 tumarlayar, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 ya pul ver\u0259rl\u0259rmi\u015f. B\u0259z\u0259n d\u0259 \u00e7ox s\u0259s-k\u00fcy \u00e7\u0131xarar, bu d\u0259f\u0259 d\u0259 insanlar\u0131 \u00f6zl\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xararlarm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Novruz baban\u0131n yad\u0131ndan \u00e7\u0131xmayan ba\u015fqa bir epizod evl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 izdiham idi. \u201cH\u0259min g\u00fcn r\u0259hm\u0259tlik anam\u0131n \u00f6ld\u00fcy\u00fc g\u00fcn idi.\u201d Anas\u0131n\u0131n g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda \u00f6lm\u0259si ona \u00e7ox pis t\u0259sir etmi\u015fdi. Atas\u0131n\u0131n bir-ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 gizli-gizli a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi olmu\u015fdu. Dostlar\u0131n\u0131n he\u00e7 birini xat\u0131rlam\u0131r. Onlara aid n\u0259 bir \u015f\u0259kil var, n\u0259 d\u0259 adlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131r. 7 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0130stanbuldan hafiz\u0259sind\u0259 qalanlar bunlar idi. Bir d\u0259 m\u0259scid minar\u0259l\u0259rind\u0259n yay\u0131lan azan s\u0259sl\u0259ri qalm\u0131\u015fd\u0131 qulaqlar\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ata dey\u0259r\u0259k hayq\u0131r\u0131r v\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n gedir<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Balaca \u018fhm\u0259din G\u0259nc\u0259d\u0259ki g\u00fcnl\u0259ri \u00e7ox \u00e7\u0259tin ke\u00e7ir. Anas\u0131n\u0131n v\u0259fat\u0131ndan sonra do\u011fma V\u0259t\u0259ni v\u0259 dostlar\u0131ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259k ona \u00e7ox \u00e7\u0259tin idi. B\u00fct\u00fcn bunlar azm\u0131\u015f kimi V\u0259t\u0259nind\u0259n uzaq q\u0259rib \u00f6lk\u0259d\u0259 yegan\u0259 yax\u0131n\u0131 olan, \u00fcr\u0259yi s\u0131x\u0131landa boynuna sar\u0131l\u0131b t\u0259s\u0259lli tapd\u0131\u011f\u0131 atas\u0131 da yan\u0131nda deyildi. Anas\u0131n\u0131n yoxlu\u011funa bir d\u0259 ata h\u0259sr\u0259ti \u0259lav\u0259 olunur. Gec\u0259l\u0259r ana-ata f\u0259ryad\u0131 il\u0259 oyan\u0131r v\u0259 s\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r a\u011flay\u0131r. B\u0259zi gec\u0259l\u0259r u\u015faq evinin xidm\u0259t\u00e7isi d\u0259 ona qo\u015fulur. U\u015faq evind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 iki il boyunca he\u00e7 n\u0259 balaca \u018fhm\u0259di t\u0259s\u0259lli etmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu vaxt Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini elan edir. O zaman doqquz ya\u015f\u0131nda olan \u018fhm\u0259d atas\u0131ndan bir x\u0259b\u0259r almaq d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259siyl\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Bak\u0131ya, sonra da \u0130ran s\u0259rh\u0259din\u0259 yax\u0131n olan L\u0259nk\u0259ran \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki u\u015faq evin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. 28 aprel 1920-ci ild\u0259 rus ordusu Az\u0259rbaycan\u0131 yenid\u0259n i\u015f\u011fal edinc\u0259 bu vaxta q\u0259d\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015f Osmanl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259ri bir-bir, iki-iki \u0130randan V\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 qay\u0131d\u0131rlar. Ata h\u0259sr\u0259tin\u0259 dayana bilm\u0259y\u0259n \u018fhm\u0259d bir x\u0259b\u0259r almaq arzusuyla u\u015faq evind\u0259n qa\u00e7araq \u0130ran\u0131n Astara \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 gedir. Bir il boyunca atas\u0131n\u0131n izini tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Atas\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm dey\u0259n olmur. Boynu b\u00fck\u00fcl\u00fcr v\u0259 yenid\u0259n L\u0259nk\u0259rana qay\u0131daraq u\u015faq evind\u0259 ya\u015fama\u011fa ba\u015flay\u0131r. \u00dcmidini tamamil\u0259 k\u0259sir. \u00d6z\u00fcn\u00fc atas\u0131z v\u0259 anas\u0131z g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 haz\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0259f\u0259sd\u0259ki qu\u015f kimi \u00e7\u0131rp\u0131nmaq<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Balaca \u018fhm\u0259d atas\u0131 Nem\u0259tullah b\u0259yi axtarark\u0259n atas\u0131 da o\u011ful h\u0259sr\u0259ti il\u0259 yan\u0131r, sevimli h\u0259yat yolda\u015f\u0131ndan yadigar qalan \u00f6vlad\u0131n\u0131 tapmaq ist\u0259yir. Ancaq Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 Osmanl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li bir yer idi art\u0131q. Bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu bu torpaqlarda Osmanl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rini m\u00fchakim\u0259 ed\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r qurulmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Canlar\u0131n\u0131 qurtara bil\u0259nl\u0259r \u0130randan Anadoluya ke\u00e7m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ancaq bura da onlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. Aynal\u0131 v\u0259 be\u015f at\u0131lan adlanan Osmanl\u0131 t\u00fcf\u0259ngl\u0259ri \u00e7ox qiym\u0259tli oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu d\u0259f\u0259 d\u0259 quldurlara rast g\u0259lirl\u0259r. B\u0259zil\u0259rinin \u0259\u015fyalar\u0131 o\u011furlan\u0131r, b\u0259zil\u0259ri d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Nem\u0259tullah b\u0259y \u0259sla geri d\u00f6nm\u0259k ist\u0259mir. Onun h\u0259yat\u0131nda bir m\u0259qs\u0259di var idi. O da o\u011flunu tapmaq. \u018fvv\u0259lc\u0259 G\u0259nc\u0259y\u0259, sonra da Bak\u0131ya gedir. Bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yaxalanaraq edam edilm\u0259k qorxusuyla paytaxtdan ayr\u0131l\u0131r v\u0259 L\u0259nk\u0259rana gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259f\u0259sd\u0259ki qu\u015f kimi \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259 \u00f6vlad\u0131n\u0131 q\u00fcrb\u0259td\u0259 qoyub getm\u0259k, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 d\u0259 \u00f6l\u00fcm qorxusu var idi. N\u0259hay\u0259t q\u0259rar verir. L\u0259nk\u0259randan \u0130rana ke\u00e7ir. Ancaq \u00f6vlad h\u0259sr\u0259ti vicdan\u0131n\u0131 rahat buraxmasa da ir\u0259liy\u0259 ged\u0259 bilmir. \u0130\u00e7ind\u0259ki \u00fcmidl\u0259 L\u0259nk\u0259rana geri qay\u0131d\u0131r. Bir g\u00fcn L\u0259nk\u0259ran\u0131n k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rini dola\u015fark\u0259n balaca \u018fhm\u0259din ata f\u0259ryad\u0131n\u0131 e\u015fidir v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n xo\u015fb\u0259xt g\u00fcn\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259yat\u0131 da d\u0259yi\u015fir, ad\u0131 da.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ata o\u011ful uzun ill\u0259rd\u0259n sonra art\u0131q qovu\u015fmu\u015fdular. Ancaq onlar\u0131 n\u0259l\u0259rin g\u00f6zl\u0259diyini a\u011f\u0131llar\u0131na bel\u0259 g\u0259tirmirdil\u0259r. Bildikl\u0259ri yegan\u0259 \u015fey ke\u00e7mi\u015fl\u0259rini v\u0259 haradan g\u0259ldikl\u0259rini unutmaq idi. Osmanl\u0131 zabiti&nbsp;Nem\u0259tullah&nbsp;b\u0259y \u0259vv\u0259lc\u0259 sovet v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131&nbsp;Nem\u0259t&nbsp;olur. Balaca&nbsp;\u018fhm\u0259din&nbsp;ad\u0131 da&nbsp;C\u0259f\u0259rov Novruz&nbsp;olur. Nem\u0259tullah b\u0259y tapd\u0131\u011f\u0131 k\u00f6hn\u0259 bir akkordeon il\u0259 toylarda v\u0259 bayramlarda \u00e7alaraq \u00e7\u00f6r\u0259k pulu qazanma\u011fa pa\u015flay\u0131r. L\u0259nk\u0259randa akkordeon\u00e7u Nem\u0259t olaraq ad qazan\u0131r. Bir az\u0259ri xan\u0131m il\u0259 evl\u0259nir v\u0259 Novruzun \u00fc\u00e7 qarda\u015f\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbuldan g\u0259tirdiyi o\u011flunun t\u0259hsil almas\u0131n\u0131 ist\u0259yir v\u0259 onu h\u0259rbi m\u0259kt\u0259b\u0259 yazd\u0131r\u0131r. Bak\u0131da oxuyan Novruz bir g\u00fcn x\u0259st\u0259l\u0259nir v\u0259 m\u00fcalic\u0259 olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn L\u0259nk\u0259rana atas\u0131n\u0131n yan\u0131na gedir. Bir h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra geri qay\u0131td\u0131\u011f\u0131 zaman s\u00fcrprizl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. M\u0259kt\u0259bd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 m\u0259kt\u0259b direktoru ordudan qa\u00e7d\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 vermi\u015fdi. M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 m\u00fchakim\u0259 olunur v\u0259 h\u0259bsxanaya g\u00f6nd\u0259rilir. \u00dc\u00e7 il h\u0259bsxanada yatan C\u0259f\u0259rov Novruz c\u0259zas\u0131n\u0131 ba\u015fa vurduqdan sonra yeni h\u0259yata ba\u015flay\u0131r v\u0259 in\u015faat f\u0259hl\u0259liyi il\u0259 yana\u015f\u0131 ba\u015fqa i\u015fl\u0259r d\u0259 g\u00f6r\u0259r\u0259k \u00e7\u00f6r\u0259k pulu qazanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alman \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fananlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Aradan ill\u0259r ke\u00e7ir. 1941-ci ilin yay\u0131nda Almaniya Sovet torpaqlar\u0131na h\u00fccum edir. Xalq s\u0259f\u0259rb\u0259r edilir. C\u0259f\u0259rov Novruz da m\u00fcharib\u0259nin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 c\u0259bh\u0259y\u0259 ged\u0259nl\u0259rin aras\u0131nda olur. C\u0259bh\u0259d\u0259 \u00abc\u0259sur \u0259sg\u0259r\u00bb olaraq ad qazan\u0131r. 1942-ci ilin pay\u0131z\u0131nda Ukraynan\u0131n Xarkov \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yaralan\u0131r v\u0259 almanlara \u0259sir d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fsir d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 apar\u0131lan dini t\u0259bli\u011fat o zamana q\u0259d\u0259r olan fikirl\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yarad\u0131r. \u018fsir az\u0259ril\u0259rin bir yer\u0259 toplanaraq h\u0259rbi legion yarad\u0131lmas\u0131 i\u015fin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Almanlar\u0131n sovet ordular\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub ed\u0259c\u0259yi ehtimal\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda qurulacaq h\u00f6kum\u0259tin haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu vaxt almanlar\u0131n t\u0259limat\u0131yla bir gec\u0259 t\u0259yyar\u0259 il\u0259 \u0130stanbula g\u0259lir v\u0259 M\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259ni (Sovet i\u015f\u011fal\u0131ndan \u0259vv\u0259l 1918-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini elan ed\u0259n Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin lideri) g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k geri qay\u0131d\u0131r. \u0130taliya, Fransa, Avstriya, Bolqar\u0131stan, Pol\u015fa, Roma kimi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rini dola\u015faraq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n i\u015fg\u0259nc\u0259d\u0259n xilas olmas\u0131na v\u0259 legionda c\u0259m olmalar\u0131na k\u00f6m\u0259k edir. Alman v\u0259 italyan dilini m\u00fck\u0259mm\u0259l, frans\u0131z dilini d\u0259 fikirl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259c\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nir. M\u00fcharib\u0259 almanlar\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti il\u0259 bitir. H\u0259m legion \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00fcmidl\u0259ri bo\u015fa \u00e7\u0131x\u0131r. 1946-c\u0131 ild\u0259 Avstriyada yaxalan\u0131r v\u0259 sovet s\u0259lahiyy\u0259tli \u015f\u0259xsl\u0259rin\u0259 t\u0259hvil verilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u015fg\u0259nc\u0259li ill\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131dak\u0131 KQB b\u00fcrosunun zirz\u0259misind\u0259 a\u011fl\u0131na g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. D\u0131rnaqlar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r, barmaqlar\u0131 qap\u0131 aras\u0131nda s\u0131x\u0131laraq q\u0131r\u0131l\u0131r, sa\u011flam di\u015fl\u0259ri k\u0259lb\u0259tinl\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r, \u0259ll\u0259ri v\u0259 ayaqlar\u0131 z\u0259ncirl\u0259n\u0259r\u0259k hu\u015funu itir\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00f6y\u00fcl\u00fcr. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n lideri hesab edil\u0259r\u0259k \u00abBa\u011f\u0131rovun yerin\u0259mi g\u00f6z dikdin?\u00bb dey\u0259 la\u011fa qoyulur. Dindirm\u0259 bitdikd\u0259n sonra m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r v\u0259 25 il h\u0259bs c\u0259zas\u0131 alaraq s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. S\u00fcrg\u00fcn yeri KQB zirz\u0259mil\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 olunmayacaq q\u0259d\u0259r rahat olsa da havan\u0131n \u00e7ox soyuq olmas\u0131 (-40C0), ke\u00e7ici x\u0259st\u0259likl\u0259rin t\u00fc\u011fyan etm\u0259si h\u0259yat\u0131n\u0131 yen\u0259 d\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. C\u0259f\u0259rov Novruzun qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcrg\u00fcnd\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k 3-5 il deyil, 25 il dururdu. 1953-c\u00fc ilin mart ay\u0131nda Sovet r\u0259hb\u0259ri Stalin \u00f6l\u00fcr. \u00c7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n Sovet \u00f6lk\u0259sind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir, qanunlar bir az yum\u015fal\u0131r. Stalinin \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 C\u0259f\u0259rov Novruzun da h\u0259yat\u0131 d\u0259yi\u015fir. 8 il h\u0259bsxanada yatd\u0131qdan sonra 1956-c\u0131 ild\u0259 V\u0259t\u0259nin\u0259 geri qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir daha h\u0259yat\u0131n ac\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lir. Zavodda f\u0259hl\u0259 i\u015fl\u0259yir, teatrda s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r, d\u00f6vl\u0259t xorunda i\u015ftirak edir. Bu zaman ba\u015fqa qabiliyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 \u015f\u0259kil \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. X\u0259yallar\u0131nda canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u0130stanbuldan iki m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nz\u0259r\u0259ni ya\u011fl\u0131 boya il\u0259 k\u0259tan par\u00e7an\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ks etdirir. Hal-haz\u0131rda evinin divar\u0131n\u0131 b\u0259z\u0259y\u0259n bu \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 \u0259sas fiqur olaraq balaca \u018fhm\u0259din yad\u0131nda qalan \u0130stanbula aid m\u0259scidl\u0259r, saraylar, mavi d\u0259nizl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r. Dostlar\u0131n\u0131n t\u0259kidi il\u0259 evl\u0259nir v\u0259 56 ya\u015f\u0131nda ata olur. Bak\u0131da yax\u015f\u0131 h\u0259yat\u0131, h\u0259r s\u0259h\u0259r ged\u0259c\u0259yi bir i\u015fi, ax\u015famlar xan\u0131m\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 qalaca\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 otaql\u0131 evi var idi art\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0259lbl\u0259ri yand\u0131ran \u0130stanbul h\u0259sr\u0259ti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259f\u0259rov Novruz 96 ya\u015f\u0131nda idi. \u018fvv\u0259lc\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131, sonra da o\u011flu F\u0259xr\u0259ddini itirmi\u015fdi. Bak\u0131dak\u0131 evinin divarlar\u0131n\u0131 M\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin Almaniyada ik\u0259n h\u0259diyy\u0259 etdiyi Quran-i-K\u0259rim b\u0259z\u0259yirdi. Ondan yadigar qalan bir d\u0259st paltar da var. C\u0259f\u0259rov Novruzun m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir \u0259man\u0259t kimi saxlad\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r \u0259\u015fya is\u0259 Nuri Pa\u015fan\u0131n papa\u011f\u0131 idi. B\u0259z\u0259n bu papa\u011f\u0131 geyinib bay\u0131ra \u00e7\u0131xar, b\u0259z\u0259n d\u0259 g\u00fczg\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131na ke\u00e7\u0259r\u0259k ac\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259ri xat\u0131rlayard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu q\u0259d\u0259r \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259sin\u0259 baxmayaraq Novruz d\u0259d\u0259nin ruhu sa\u011flam idi. Dili d\u0259 \u015f\u00fck\u00fcrl\u00fc idi. Avtobusda g\u0259nc xan\u0131mlara yer ver\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r n\u0259zak\u0259tli, k\u00f6m\u0259k ist\u0259y\u0259n\u0259 yard\u0131m ed\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r d\u0259liqanl\u0131, son \u00e7\u00f6r\u0259yini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r com\u0259rd biri idi. G\u00fcnd\u0259 be\u015f d\u0259f\u0259 h\u0259m T\u00fcrkiy\u0259, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn dua edirdi. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu \u0130stanbulu g\u00f6r\u0259 bilm\u0259k idi. \u0130stanbul onun \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131 bir m\u0259na k\u0259sb edirdi. Bu \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131 e\u015fitdikd\u0259 yerind\u0259n s\u0131\u00e7ray\u0131r v\u0259 h\u0259sr\u0259tini \u00e7\u0259kdiyi \u015f\u0259h\u0259ri g\u00f6rm\u0259k arzusu art\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun bu son arzusunu b\u0259zi t\u0259\u015fkilatlar yerin\u0259 yetirmi\u015f, Novruz d\u0259d\u0259nin xeyir-duas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Novruz d\u0259d\u0259 29 yanvar 2006-c\u0131 ild\u0259 gec\u0259 saat 22:30-da 96 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat etmi\u015f, \u0259b\u0259di d\u00fcnyaya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. Novruz d\u0259d\u0259 Bak\u0131dak\u0131 Ke\u015fl\u0259 q\u0259birstanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn olunmu\u015fdur. Allah s\u0259n\u0259 r\u0259hm\u0259t el\u0259sin, yerin behi\u015ftlik olsun. S\u0259ni h\u0259sr\u0259t v\u0259 sevgiyl\u0259 yad edirik.<\/p>\n\n\n\n<p>Nevruz dedemizi bizl\u0259r\u0259 tan\u0131taraq sevgisini \u00fcr\u0259kl\u0259rimiz\u0259 yerl\u0259\u015ftir\u0259n b\u0259y\u0259f\u0259ndi qazet\u0259ci SEYFULLAH T\u00dcRKSOY\u2019a \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik, m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tlar arzulay\u0131r\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonuncu Osmanl\u0131 \u0259sg\u0259ri Novruz D\u0259d\u0259 2015-ci ild\u0259 v\u0259fat etdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Nevruz Dede 90 y\u0131l sonra \u0130stanbul&#039;u g\u00f6rd\u00fc\" width=\"715\" height=\"536\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/SuArYQbB79g?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son Osmanl\u0131 7 ya\u015f\u0131nda ik\u0259n Nuri Pa\u015fan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndak\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n C\u0259f\u0259rov Novruz 96 ya\u015f\u0131nda idi v\u0259 u\u015faql\u0131q ill\u0259rinin \u0130stanbulu<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15670","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15670"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15673,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15670\/revisions\/15673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}