{"id":15735,"date":"2020-09-16T02:09:30","date_gmt":"2020-09-15T22:09:30","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=15735"},"modified":"2020-09-16T02:09:31","modified_gmt":"2020-09-15T22:09:31","slug":"ogurlar-v%c9%99-oguzlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=15735","title":{"rendered":"O\u011furlar v\u0259 O\u011fuzlar"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>O\u011furla O\u011fuz qarda\u015fd\u0131lar. Y\u0259qin ki, erk\u0259n (e.\u0259. 3-c\u00fc \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r) (\u00ab\u0420\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0442\u044e\u0440\u043e\u043a\u00bb) onlar\u0131n dilind\u0259 b\u0259zi fonetik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. \u018fn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc f\u0259rq &#8212; O\u011fur l\u0259hc\u0259sind\u0259ki -Z s\u0259si, t\u00fcrk dilind\u0259 &#8212; R s\u0259si il\u0259 yerd\u0259yi\u015fm\u0259sidir. \u018fslind\u0259, &#171;O\u011fuz&#187; birba\u015fa &#171;t\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri&#187; dem\u0259kdir, \u00e7\u00fcnki bu c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin adlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq diqq\u0259ti c\u0259lb edir, \u015f\u0259rqd\u0259 qalanlar -Z s\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etdi, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 onlardan ayr\u0131ld\u0131qdan sonra &#8212; R s\u0259sin\u0259 ke\u00e7dil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O\u011fur tayfalar\u0131n\u0131n ittifaqlar\u0131 5 O\u011fuz, 6 O\u011fuz, 9 O\u011fuz, 10 O\u011fuz v\u0259 30 O\u011fuzdan ibar\u0259tdir. \u015e\u0259rq t\u00fcrkl\u0259ri d\u0259 birlikl\u0259rinin say\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259n birlikl\u0259r\u0259 sahib idil\u0259r. O\u011fur l\u0259hc\u0259si il\u0259 ba\u015fqa bir f\u0259rq is\u0259 &#8212; Y s\u0259sinin &#8212; D il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259sidir (m\u0259s\u0259l\u0259n: yilan-dilom v\u0259 s.). Q\u0259dim yunan co\u011frafya\u015f\u00fcnas\u0131 Ptolemeyin verdiyi bilgil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, (160-170-ci ill\u0259r) Ural \u00e7ay\u0131na (18-ci \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k Yaik ad\u0131 verilmi\u015fdir), X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 Daix (aix) kimi axan, Bolqarlar\u0131n \u0259cdadlar\u0131n\u0131n e.\u0259. 2 \u0259sr\u0259d\u0259k Q\u0259rbi Sibird\u0259 &#8212; Volqa \u00e7ay\u0131na uzanan \u00e7\u00f6ll\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimak q\u0259bil\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xan ba\u015fqa bir tayfa, az sayda v\u0259 yay\u0131lmam\u0131\u015f olan bayand\u0131rlar idi. Onlar sad\u0259c\u0259 O\u011fuz xalq\u0131na aid idil\u0259r. Daha sonra 15-ci \u0259srd\u0259 Bayundur A\u011fqoyunlu kimi \u015e\u0259rqi Anadolu v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t quracaqd\u0131lar. Bayandur q\u0259bil\u0259sinin O\u011fuzun bir hiss\u0259si oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#171;D\u0259d\u0259 Qorqud&#187; kitab\u0131nda bildirilir ki, bayandurlar xanl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olan bel\u0259 bir t\u0259\u015fkilat\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Kimak \u00f6lk\u0259si \u015f\u0259rqi Sibird\u0259 geni\u015f \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 edirdi. \u00d6lk\u0259nin \u0259sas m\u0259rk\u0259zi olan Kimak, \u0130rt\u0131\u015f\u0131n sahilind\u0259 idi. S\u0259rh\u0259dl\u0259ri \u0130ttifaq xalqlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si il\u0259 geni\u015fl\u0259nmi\u015fdi. B\u0259zi m\u00fcs\u0259lman co\u011frafiya\u015f\u00fcnaslar\u0131n qeydl\u0259rind\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin \u00f6lk\u0259sinin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumatlar tapar\u0131q. Co\u011frafiya\u015f\u00fcnas M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0259l-M\u00fcqadd\u0259si, 10-cu \u0259srd\u0259, s\u0259rh\u0259ddin S\u0131rd\u0259rya h\u00f6vz\u0259sind\u0259 Sabran v\u0259 \u015ea\u011fl\u0131can k\u0259ndl\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi. Bunlardan Sabran k\u0259ndi O\u011fuz v\u0259 Kimak s\u0259rh\u0259dl\u0259rini m\u00fchafiz\u0259 ed\u0259n bir k\u0259nddir. \u015ea\u011f\u0131lcan, Kimak s\u0259rh\u0259dind\u0259 divarlarla \u0259hat\u0259 olunmu\u015f b\u00f6y\u00fck v\u0259 z\u0259ngin bir q\u0259s\u0259b\u0259dir. \u0130bn &#8212; H\u00f6vq\u0259l hesab edir ki, q\u0259rbd\u0259 s\u0259rh\u0259d Ak &#8212; \u0130til \u00e7ay\u0131 m\u0259nb\u0259yin\u0259d\u0259k uzan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimak \u00f6lk\u0259sinin \u00fc\u00e7 rayonundan biri olan, &#171;K\u0131rk\u0131zxan&#187; adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, q\u0131r\u011f\u0131z tayfas\u0131n\u0131n Kimakiy\u0259 \u00f6lk\u0259sin\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131n olur. O\u011fuzun yan\u0131nda ya\u015fayan v\u0259 daha sonra Q\u0131p\u00e7aqlarla birl\u0259\u015f\u0259n Kangl\u0131 q\u0259bil\u0259si d\u0259 O\u011fuzlarla m\u00fctt\u0259fiq idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimak T\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Dilin qal\u0131qlar\u0131na diqq\u0259t yetirs\u0259niz, Kimak \u00f6lk\u0259sind\u0259 iki dialektin istifad\u0259 edildiyini g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz. \u00d6lk\u0259nin \u0259halisinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti O\u011fuz qon\u015fular\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ana t\u00fcrk dilini (t\u00fcrk dilind\u0259 -Y) istifad\u0259 etmi\u015fdi. \u00c7ox \u015fimal-q\u0259rbd\u0259 ya\u015fayan Q\u0131p\u00e7aqlar v\u0259 \u0130mekl\u0259rin bir hiss\u0259si Bulqar t\u00fcrkl\u0259rinin dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar (T\u00fcrk dilind\u0259 istifad\u0259- C.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimak \u0259razisinin s\u0259rt q\u0131\u015f \u015f\u0259raitind\u0259 b\u00f6y\u00fck heyvan s\u00fcr\u00fcl\u0259rini saxlamaq \u00e7\u0259tin idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, O\u011fuzlar il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 ill\u0259rd\u0259, heyvanlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 onlar\u0131n yan\u0131na g\u0259lirdil\u0259r. Kimaklar, atlar\u0131n q\u0131\u015flamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn O\u011fuz \u00f6lk\u0259si yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Ak-Tag (ok-taq) adlanan yer\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lumdur ki, m\u00fcs\u0259lman tacirl\u0259r O\u011fuzlar, Kimaklar v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131zlar kimi \u0259sas ticar\u0259t mar\u015frutlar\u0131ndan uzaqda ya\u015fayan b\u0259zi t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razil\u0259r\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>(Ard\u0131 var)<\/p>\n\n\n\n<p>www.turkicworld.org<br>www.ozturkler.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u011furla O\u011fuz qarda\u015fd\u0131lar. Y\u0259qin ki, erk\u0259n (e.\u0259. 3-c\u00fc \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r) (\u00ab\u0420\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0442\u044e\u0440\u043e\u043a\u00bb) onlar\u0131n dilind\u0259 b\u0259zi fonetik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. \u018fn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc f\u0259rq &#8212; O\u011fur<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15736,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-15735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15735"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15737,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15735\/revisions\/15737"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}