{"id":16505,"date":"2020-09-26T01:39:27","date_gmt":"2020-09-25T21:39:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=16505"},"modified":"2020-09-26T01:39:29","modified_gmt":"2020-09-25T21:39:29","slug":"erm%c9%99nistanda-%c9%99halinin-ucd%c9%99-biri-muhacir%c9%99t%c9%99-gedib-coxu-h%c9%99rbi-xidm%c9%99td%c9%99n-qacib-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=16505","title":{"rendered":"ERM\u018fN\u0130STANDA \u018fHAL\u0130N\u0130N \u00dcCD\u018f B\u0130R\u0130 M\u00dcHAC\u0130R\u018fT\u018f GED\u0130B &#8212; \u00c7oxu h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n qa\u00e7\u0131b&#8230;(ARA\u015eDIRMA)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cCeymztaun\u201d fondu (The Jamestown Foundation) Erm\u0259nistanda demoqrafik v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259&nbsp;<\/strong><strong><a href=\"https:\/\/eu8.proxysite.com\/process.php?d=MGCqtIF7F69CgB%2FUa7%2BGmFv1w2dcpA5yndZJSQ6E2L5OKgKUDyg6c7Gc00oBwnwXGxkyF2S%2B0%2B1sg8viWgyhyXd%2BNQ%2B1YmgWVJTtgJV2Orpyr1OWn%2FPiTV2u7N%2BvQlcGR8vG31iUyhDDuI7gah1rcBKewjQVPf59iaqPcZZ17T6BtaJbSLz52tLXk511SpDb5pepIh3cuTnw0%2BzpXqlirr4oYwI%3D&amp;b=1\">d\u0259rc edib<\/a><\/strong><strong>. M\u00fc\u0259llif Armen Qriqoryan yaz\u0131r ki, neqativ demoqrafik trendl\u0259r daima bir t\u0259hdid hesab olunub v\u0259 Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Strategiyas\u0131n\u0131n h\u0259r iki versiyas\u0131na sal\u0131n\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 potensial \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n say\u0131 azald\u0131\u011f\u0131ndan h\u0259rbi xidm\u0259t m\u00fcdd\u0259ti ali t\u0259hsillil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 12 aydan 18 aya, dig\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn 18 aydan 24 aya qald\u0131r\u0131ld\u0131. Sonradan ordu ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259cburi 24 ayl\u0131q h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 ke\u00e7di.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif son t\u0259hlill\u0259r\u0259 istinadla qeyd edir ki, 1991-ci ilin sentyabr\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik qazanandan b\u0259ri Erm\u0259nistan \u0259halisi pik h\u0259ddin\u0259 1992-ci ild\u0259 \u00e7at\u0131b \u2013 3.63 milyon n\u0259f\u0259r. Bir il \u00f6nc\u0259 bu r\u0259q\u0259m 3.57 milyon idi. 1993-1995-ci ill\u0259rd\u0259 k\u0259skin azalma ba\u015f verib, \u0259hali say\u0131 3.26 milyona d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>O vaxtdan azalma davam edir, 2019-cu ild\u0259 2.962 milyon, bu il 2.957 milyonad\u0259k d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu statistikaya ilin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini xaricd\u0259 ya\u015fayanlar da daxildir. Rusiyada i\u015fl\u0259y\u0259n, q\u0131\u015fda bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259liy\u0259 Erm\u0259nistana qay\u0131da i\u015f\u00e7i miqrantlar da qeydiyyatda olan \u0259hali s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cB\u0259zi hesablamalara g\u00f6r\u0259, 1991-2019-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259halinin 31 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri \u2013 1.12 milyon n\u0259f\u0259r m\u00fchacir\u0259t\u0259 gets\u0259 d\u0259, \u00e7oxlar\u0131 Erm\u0259nistanda r\u0259smi qeydiyyatdad\u0131r\u201d,\u00a0\u2013 m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir.<\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259halinin k\u0259skin azalmas\u0131 iqtisadi probleml\u0259r v\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si il\u0259 izah olunur. Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si 1988-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131b.<strong>\u00a0<\/strong>1994-c\u00fc ild\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n at\u0259\u015fk\u0259s raz\u0131la\u015fmas\u0131na q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si v\u0259 ona biti\u015fik 7 rayonu i\u015f\u011fal edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u0259cburi h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n qa\u00e7maq ist\u0259y\u0259nl\u0259ri m\u00fchacir\u0259t\u0259 getm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edib. 1991-ci ild\u0259 24 min\u0259d\u0259k, 1992-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si vaxt\u0131 is\u0259 25 mind\u0259n \u00e7ox \u00f6l\u00fc qeydiyyata al\u0131n\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin do\u011fum s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 repatriasiyan\u0131 stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif planlar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r. Ke\u00e7mi\u015f prezident Serj Sarksyan 2017-ci ild\u0259 elan el\u0259di ki, 2040-c\u0131 il\u0259d\u0259k \u0259hali say\u0131 4 milyona \u00e7atacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>2018-ci ild\u0259 Sarksyan\u0131n devrilm\u0259si il\u0259 ba\u015f nazir postuna ke\u00e7\u0259n Nikol Pa\u015finyan 2050-ci il\u0259d\u0259k \u0259halinin 5 milyona ola bil\u0259c\u0259yi fikrini ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018flb\u0259tt\u0259, 2040-c\u0131 ild\u0259 Sarksyan\u0131n 86, Pa\u015finyan\u0131n 75 ya\u015f\u0131 olacaq. Onda onlardan he\u00e7 biri bu v\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mayacaq.\u00a0BMT-nin proqnozuna g\u00f6r\u0259, 2025-ci il\u0259d\u0259k Erm\u0259nistan \u0259halisi azac\u0131q artaraq 2.977 milyona \u00e7atacaq, 2050-ci ild\u0259 is\u0259 2.816 milyona d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k.\u00a0Bu bax\u0131mdan uzunm\u00fcdd\u0259tli spekulyasiyadansa, q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f inki\u015faf strategiyas\u0131 daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olard\u0131\u201d,\u00a0\u2013 m\u0259qal\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ilin iyulunda a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, 2100-c\u00fc ild\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 8,8 milyard adam ya\u015fayacaq. Ara\u015fd\u0131rman\u0131 \u201cThe Lancet\u201d tibb d\u0259rgisi yaym\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Proqnoza g\u00f6r\u0259, 2064-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnya \u0259halisi pik h\u0259dd\u0259 \u2013 9,7 milyarda \u00e7atacaq, \u0259srin sonuna is\u0259 8,8 milyarda d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k<\/strong>. <strong>R\u0259smi statistikaya g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan \u0259halisinin say\u0131 10 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7oxdur<\/strong>.(azpolitika)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cCeymztaun\u201d fondu (The Jamestown Foundation) Erm\u0259nistanda demoqrafik v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259&nbsp;d\u0259rc edib. M\u00fc\u0259llif Armen Qriqoryan yaz\u0131r ki, neqativ demoqrafik trendl\u0259r daima bir t\u0259hdid hesab olunub<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16506,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-16505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16507,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16505\/revisions\/16507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}