{"id":2172,"date":"2020-03-07T13:05:30","date_gmt":"2020-03-07T09:05:30","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=2172"},"modified":"2020-08-15T01:49:31","modified_gmt":"2020-08-14T21:49:31","slug":"rusiya-yen%c9%99-yekaterinani-kom%c9%99y%c9%99-cagirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=2172","title":{"rendered":"Rusiya yen\u0259 Yekaterinan\u0131 k\u00f6m\u0259y\u0259 &#171;\u00e7a\u011f\u0131rd\u0131&#187;&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p>\u018frdo\u011fan Putinin Yekaterinal\u0131 ota\u011f\u0131ndak\u0131 q\u0259buluna g\u0259r\u0259k Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fa portretiyl\u0259 g\u0259l\u0259ydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim saytlarda da man\u015fet x\u0259b\u0259r\u0259 \u00e7evril\u0259n bu q\u0259bul ota\u011f\u0131 olay\u0131na cavab el\u0259 Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fan\u0131n portreti yet\u0259rind\u0259n art\u0131q bir cavab olard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niy\u0259, m\u0259hz Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131da 1710-cu ilind\u0259 bir \u0259fsan\u0259nin q\u0259hraman\u0131 olacaq Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fa s\u0259dr\u0259z\u0259m t\u0259yin edildi. Art\u0131q Rusya il\u0259 sava\u015f qa\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. F\u0259rman verildi, s\u0259dr\u0259z\u0259m il\u0259 ordu \u00e7\u0131xard\u0131ld\u0131. Osmanl\u0131-Rus gerginliyi sava\u015f meydan\u0131nda n\u00f6qt\u0259l\u0259n\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img-s2.onedio.com\/id-588247a0b8db04c214b4bf27\/rev-0\/w-635\/f-jpg-webp\/s-4a5b740fb5d18061446388718ebc530584276e42.webp\" alt=\"\u0130\u015fte as\u0131l dedikodular da bu olaydan sonra ba\u015flad\u0131. Zira Rusya bu bar\u0131\u015f\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 lay\u0131k\u0131yla uygulamad\u0131. Rus ordusunu h\u00fck\u00fcmdar\u0131yla beraber imha etmeyip kurtulmalar\u0131na imkan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herkes Baltac\u0131 Mehmed Pa\u015fa'ya k\u0131zg\u0131nd\u0131.\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>I Pyotr Poltovadak\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259nin eyforiyas\u0131 v\u0259 xristiyan slavyanlar\u0131 \u00fcsyana t\u0259\u015fviq ed\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k, t\u00fcrkl\u0259r\u0259 h\u00fccum planlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancaq Pyotr \u00fcmid etdiyi kimi he\u00e7 n\u0259 ba\u015f verm\u0259di. Osmanl\u0131 ordusu \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli h\u0259r\u0259k\u0259t etdi v\u0259 Dunay \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7di. 60 min \u0259sg\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 140 minlik Osmanl\u0131 ordusunu g\u00f6r\u0259n Pyotr, m\u0259\u011flub oldu. Sayca \u00fcst\u00fcn olan Osmanl\u0131lar q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 rus ordusunu m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131lar. \u0130yulun 20-d\u0259 b\u00fct\u00fcn Rus ordusu Dunay \u00e7ay\u0131na do\u011fru s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Qa\u00e7ma\u011fa bel\u0259 yer yox idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Rus ordusu s\u0259ng\u0259r qaz\u0131b qalan \u0259sg\u0259r v\u0259 toplarla yax\u015f\u0131 bir m\u00fcdafi\u0259 x\u0259tti qurdu. Lakin Osmanl\u0131lar uzun m\u00fcdd\u0259t Rusiya ordusunu m\u00fchasir\u0259y\u0259 alacaq g\u00fcc\u0259 sahib idil\u0259r. Ancaq rus ordusunun \u0259rzaq v\u0259 sursatlar\u0131 t\u00fck\u0259nm\u0259kd\u0259ydi.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck Pyotr bu m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259td\u0259n qurtulma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 axtar\u0131rd\u0131. Osmanl\u0131 ordusu son h\u00fccum \u0259mrini s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259dr\u0259z\u0259m Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fa da h\u00fccum \u0259mri verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun an\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259kd\u0259ydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu anda tarixin gedi\u015fat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n bir \u015fey oldu. Pyotrun arvad\u0131, krali\u00e7a Yekaterina, Osmanl\u0131lara s\u00fclh t\u0259klif etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Balta\u00e7\u0131 Pa\u015fan\u0131n \u00e7adr\u0131na g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ruslar\u0131n bu g\u00fcn d\u0259 tuman\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 alman \u00e7ari\u00e7a, \u015fair demi\u015f, &#171;rus tanklar\u0131n\u0131n girm\u0259diyi yer\u0259 Yekaterina girdi&#187;. Gerisi t\u0259f\u0259rr\u00fcat&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn\u0259d\u0259k bu hadis\u0259 bar\u0259d\u0259 dedi-qodular bitm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 s\u0259dr\u0259z\u0259minin sad\u0259 bir ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Ona v\u0259 onun yan\u0131nda olan m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rin\u0259 z\u0259rg\u0259rlik, pul v\u0259 h\u0259diyy\u0259l\u0259rl\u0259 dolu 7 araba g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi. Bu puldan \u00f6z paylar\u0131n\u0131 alan Sadaret Keth\u00fcdas\u0131 Osman A\u011fa v\u0259 Sadaret m\u0259ktub da\u015f\u0131yan\u0131 \u00d6mer \u018ff\u0259ndi edam edildil\u0259r. Sultan III \u018fhm\u0259d t\u0259r\u0259find\u0259n 20 noyabr 1711-ci ild\u0259 i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 Maldilin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edildi. Baltac\u0131 Mehmed Pa\u015fa 1712-ci ild\u0259 v\u0259fat etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259n e\u015fitdiyim \u0259hvalat bel\u0259dir: &#171;V\u0259ziyy\u0259tin \u00e7\u0131x\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n Yekaterina Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fan\u0131n \u00e7adr\u0131na g\u0259lir. Satlarca orada qal\u0131r. Arada g\u00f6z\u0259t\u00e7i yeni\u00e7\u0259ri g\u0259lir v\u0259 deyir ki, pa\u015fam, pa\u015fam Rusiya biz\u0259 h\u00fccuma ba\u015flad\u0131. Pa\u015fa deyir: &#171;Qorxma \u0259sg\u0259r, b\u00fct\u00fcn Rusiya m\u0259nim yata\u011f\u0131mdad\u0131&#187;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Beli q\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Balta\u00e7\u0131 Pa\u015fa bir ulusun g\u0259l\u0259c\u0259yini &#171;belini qorumad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn satd\u0131&#187;. Pyotr xilas oldu v\u0259 faktiki b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259ld\u0259n verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Son \u018frdo\u011fan-Putin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Yekaterinan\u0131n ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 i\u015far\u0259tini d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k zaman\u0131d\u0131r. Suriya \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259 \u00e7ar\u0259sizliy\u0259 d\u00fc\u00e7ar olmu\u015f Rusiya bununla n\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir?!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/stuki-druki.com\/aforizms\/Ekaterina-Velikaya-v-molodosti-01.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fg\u0259r I Yekaterina v\u0259 onun \u0259ri I Pyotr tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259n zaman\u0131nda endirils\u0259ydi, n\u0259 III Pyotr v\u0259 manyak qad\u0131n kimi m\u0259\u015fhur olan II Yekaterina, n\u0259 d\u0259 III Roma statuslu Rusiya imperiyas\u0131 olmayacaqd\u0131. Xat\u0131rladaq ki, II Yekaterinan\u0131n Avstriya imperatoruna t\u00fcrk torpaqlar\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k haqq\u0131nda etdiyi t\u0259klif tarixi faktd\u0131r. Bel\u0259 ki, Rusiya XVIII \u0259srin 70-ci ill\u0259rinin sonu, 80-ci ill\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u201cYunan layih\u0259si\u201dnd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn real add\u0131mlar atma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Haz\u0131rlanm\u0131\u015f h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat plan\u0131na g\u00f6r\u0259, Rusiya Osmanl\u0131n\u0131 iki c\u0259bh\u0259d\u0259 &#8212; Balkanlarda v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda sava\u015fma\u011fa m\u0259cbur etm\u0259k ist\u0259yirdi. Rusiya \u0130mperiyas\u0131 Osmanl\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259 ba\u015flayana q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n D\u0259rb\u0259ndd\u0259n Bak\u0131ya q\u0259d\u0259r olan torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259yi v\u0259 burada g\u00fccl\u00fc ordu yerl\u0259\u015fdirm\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. II Yekaterina Q.A. Potyomkin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi s\u0259r\u0259ncamlar\u0131ndan birind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, Balkanlarda Osmanl\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259 ba\u015flanaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rqi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f rus ordusu q\u0259fl\u0259t\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 yeridilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img-s2.onedio.com\/id-5e622bf87a096fcc586f5793\/rev-0\/w-635\/f-jpg-webp\/s-7836d8fba8ab11023aa995cdad5483aeafe1eebf.webp\" alt=\"Ruslar'\u0131n  \u0130sve\u00e7 ile yapt\u0131klar\u0131 sava\u015flar s\u0131ras\u0131nda esir al\u0131nd\u0131.\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Burada i\u015far\u0259t olunan m\u0259qam is\u0259 budur: &#171;Kr\u0131m\u0131n Rusiyaya qat\u0131lmas\u0131 1787-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 il\u0259 Rusiya aras\u0131nda yeni m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Avstriya Re\u00e7 Pospolitan\u0131n birinci b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyan\u0131n m\u00fctt\u0259fiqin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img-s2.onedio.com\/id-5e622c407a096fcc586f5797\/rev-0\/w-635\/f-jpg-webp\/s-c34fb0f1aa2321f8f822877cca9fbcbd7c5d6bfa.webp\" alt=\"Prut sava\u015f\u0131ndan sonra 1712'in \u015eubat ay\u0131nca \u00c7ar ile resmen evlendi ve 1724'te ta\u00e7 giydi.\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti Prussiya, Hollandiya v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunaca\u011f\u0131na, \u0130sve\u00e7 v\u0259 Pol\u015fan\u0131n da Rusiyaya m\u00fcharib\u0259 ed\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid b\u0259sl\u0259yirdi.Lakin bu \u00fcmid do\u011frulmad\u0131. Fransa v\u0259 ba\u015fqa Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin t\u0259hriki il\u0259 1787-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 Rusiyaya yeddi t\u0259l\u0259bd\u0259n ibar\u0259t ultimatum g\u00f6nd\u0259rdi. Cavab almayan Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti 1787-ci ilin avqustunda m\u00fcharib\u0259 elan etdi. Osmanl\u0131lar\u0131n Kinburn qalas\u0131na h\u00fccumu il\u0259 ba\u015flayan m\u00fcharib\u0259 Osmanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011fursuz oldu. Suvorovun ordusu n\u0259inki qalan\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etdi, \u00fcst\u0259lik O\u00e7aqovo qalas\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi. 1789-cu ild\u0259 Avstriya da Osmanl\u0131ya m\u00fcharib\u0259 elan etdi. Avstrya qo\u015funlar\u0131 Banat vuru\u015fmas\u0131nda darmada\u011f\u0131n edils\u0259 d\u0259, Fok\u015fan v\u0259 R\u0131mnik d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 ruslar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri m\u0259\u011flub etdil\u0259r. Belqrad\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n Avstrya Osmanl\u0131 il\u0259 s\u00fclh ba\u011flayaraq m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131. M\u00fcharib\u0259ni davam etdir\u0259n Rusiya is\u0259 Suvorovun komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 1790-ci ild\u0259 \u0130smy\u0131l qalas\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi&#187;.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2020\/03\/06\/89317769_10215879841685800_3063481089973551104_n.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n \u018frdo\u011fan\u0131n yerin\u0259 olsayd\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 Balta\u00e7\u0131 Pa\u015fan\u0131n portreti il\u0259 g\u0259l\u0259rdim. Anladard\u0131m ki, qurdu\u011funuz bu s\u0259lt\u0259n\u0259tin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bizim \u0259cadlar\u0131n ey\u015f-i\u015fr\u0259t v\u0259 ehtiraslar\u0131 durur&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<br>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img-s1.onedio.com\/id-5883122db96d9f361d3505a4\/rev-0\/w-635\/listing\/f-jpg-webp\/s-961d34030667bf5a04e2bfa565efc0dfb38464ef.webp\" alt=\"Bonus: Erhan Afyoncu-Baltac\u0131 ve Katerina\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img-s2.onedio.com\/id-58824454f62bf56515da43b3\/rev-0\/w-635\/listing\/f-jpg-webp\/s-3fc1d655502323bf74a90b84aa1aec2b18c99add.webp\" alt=\"Petro 1709'da Poltova'da \u0130sve\u00e7'e kar\u015f\u0131 muazzam bir galibiyet kazand\u0131. Sava\u015ftan ka\u00e7an \u0130sve\u00e7 kral\u0131n\u0131n Osmanl\u0131'ya s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131 ise ba\u015fka bir sava\u015f\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7acakt\u0131.\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018frdo\u011fan Putinin Yekaterinal\u0131 ota\u011f\u0131ndak\u0131 q\u0259buluna g\u0259r\u0259k Balta\u00e7\u0131 Mehmed Pa\u015fa portretiyl\u0259 g\u0259l\u0259ydi. Bizim saytlarda da man\u015fet x\u0259b\u0259r\u0259 \u00e7evril\u0259n bu q\u0259bul ota\u011f\u0131 olay\u0131na cavab el\u0259 Balta\u00e7\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2172"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12864,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2172\/revisions\/12864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}