{"id":22617,"date":"2020-12-06T14:19:25","date_gmt":"2020-12-06T10:19:25","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=22617"},"modified":"2020-12-06T14:19:56","modified_gmt":"2020-12-06T10:19:56","slug":"esitdiyim%c9%99-gor%c9%99-az%c9%99rbaycanda-turkiy%c9%99-h%c9%99rbi-quvv%c9%99l%c9%99ri-brayza-il%c9%99-sok-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=22617","title":{"rendered":"&#171;E\u015fitdiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri&#8230;&#187; &#8212; Brayza il\u0259 \u015fok m\u00fcsahib\u0259"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/teleqraf.com\/\" rel=\"noreferrer noopener\">Teleqraf.com<\/a>-un suallar\u0131n\u0131 AT\u018fT-in Minsk Qrupunun ke\u00e7mi\u015f amerikal\u0131 h\u0259ms\u0259dri, AB\u015e-\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 sabiq s\u0259firi Metyu Brayza cavabland\u0131r\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Donald Tramp \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rl\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 maraqlanm\u0131rd\u0131. Sizc\u0259, AB\u015e-\u0131n yeni prezidenti Co Baydenin yana\u015fmas\u0131 nec\u0259 ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Prezident Donald Tramp\u0131n C\u0259nubi Qafqazla maraqlanmad\u0131\u011f\u0131 h\u0259qiq\u0259tdir. Onun \u0130ran v\u0259 Venesuelaya maksimum t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir b\u00f6lg\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 strategiyas\u0131 yox idi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Prezident Baydenin C\u0259nubi Qafqaza yana\u015fmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi olacaq. B\u0259lk\u0259 d\u0259 Prezident Obamadan daha aktiv ola bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki Obaman\u0131n &#171;s\u0131f\u0131rlama&#187; siyas\u0259ti fonunda m\u0259nim Minsk Qrupunda h\u0259ms\u0259drlik d\u00f6vr\u00fcm v\u0259 ya Prezident Corc Bu\u015fun d\u00f6n\u0259mind\u0259 D\u00f6vl\u0259t Departamenti r\u0259smisi oldu\u011fum vaxtla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 AB\u015e-\u0131n daha az t\u0259sir imkan\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Fikrimc\u0259, Prezident Bayden NATO-nun AB\u015e-\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u0259rk\u0259zi olmas\u0131 v\u0259 Rusiyan\u0131 C\u0259nubi Qafqazda h\u0259ll edilm\u0259li olan bir problem kimi g\u00f6rm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 d\u00fcnya haqda daha \u00e7ox Corc Bu\u015f kimi fikirl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>2014-c\u00fc ild\u0259 Ukraniya \u0259razil\u0259rinin ilhaq\u0131 zaman\u0131 Rusiyan\u0131 mac\u0259ra\u00e7\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0259kindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk strategiya sanksiyalar\u0131n\u0131 t\u0259rtib ed\u0259n \u015f\u0259xs Co Bayden idi. Dem\u0259k ist\u0259diyim odur ki, Co Baydenin planl\u0131 v\u0259 strategiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc m\u0259ntiqi oldu\u011funu bilir\u0259m v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n strateji \u00f6n\u0259mini anlad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131ram. Qaraba\u011fda m\u00fcharib\u0259 t\u0259z\u0259likc\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b, eyni zamanda Bayden se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazan\u0131b, Qaraba\u011f\u0131n Prezident Bayden v\u0259 d\u00f6vl\u0259t katibinin diqq\u0259tind\u0259 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; AT\u018fT-in Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rind\u0259n biri olmusunuz v\u0259 orada ged\u0259n prosesl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdars\u0131n\u0131z. H\u0259ms\u0259drl\u0259r bit\u0259r\u0259f m\u00f6vqe saxlamal\u0131 oldu\u011fu halda, Fransa Erm\u0259nistana siyasi d\u0259st\u0259k verdi. Sizc\u0259 bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Fransa Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaq haqq\u0131n\u0131 tamamil\u0259 m\u0259hv etdi. Bunun s\u0259b\u0259bi is\u0259 yet\u0259rinc\u0259 ayd\u0131nd\u0131r: erm\u0259ni diasporu Fransada olduqca aktiv, qabar\u0131q v\u0259 g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. \u0130kinci bir s\u0259b\u0259b d\u0259 budur ki, Emmanuel Makron \u00f6t\u0259n il \u0259rzind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fanla siyasi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 giri\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycana keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259rbi d\u0259st\u0259k verm\u0259si, Liviya v\u0259 Suriyadaki m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259rbi i\u015ftirak\u0131 Makrona g\u00f6r\u0259 aqressiv v\u0259 regional sabitliyi pozan bir h\u0259r\u0259k\u0259t idi. Bu, tamamil\u0259 s\u0259hv v\u0259 axmaq bir perspektiv olsa da, v\u0259ziyy\u0259t bel\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli anla\u015fmadan sonra b\u00f6lg\u0259d\u0259 yeni reall\u0131qlar formala\u015fd\u0131. Maraql\u0131d\u0131r, T\u00fcrkiy\u0259 bu reall\u0131\u011f\u0131n haras\u0131nda q\u0259rar tutub?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli anla\u015fmadan sonra T\u00fcrkiy\u0259 C\u0259nubi Qafqazda g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f diplomatik v\u0259 h\u0259rbi rol oynayacaq. Ayd\u0131nd\u0131r ki, T\u00fcrkiy\u0259nin s\u00fclh prosesind\u0259 i\u015ftirak\u0131 Rusiya il\u0259 g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra qazan\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiy\u0259nin i\u015ftirak\u0131n\u0131n hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131, Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ortaq monitorinq m\u0259rk\u0259zind\u0259ki hey\u0259tind\u0259n ba\u015fqa qo\u015funlar\u0131n olub-olmayaca\u011f\u0131 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 e\u015fitdiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 \u0259lav\u0259 t\u00fcrk h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri olacaq v\u0259 bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n geosiyasi reall\u0131\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fir. NATO-nun ikinci b\u00f6y\u00fck ordusu Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 i\u015ftirak edir v\u0259 Rusiya buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131r. Bu, \u0259vv\u0259ll\u0259r he\u00e7 vaxt ba\u015f verm\u0259mi\u015fdi. T\u00fcrk d\u0259st\u0259l\u0259ri sonuncu d\u0259f\u0259 raz\u0131la\u015fma il\u0259 C\u0259nubi Qafqazda 1796-c\u0131 ild\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycana \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259k Nax\u00e7\u0131van d\u0259hlizi il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n idar\u0259sind\u0259 olan \u0259razid\u0259 quru tranzit yolunu \u0259ld\u0259 etdi v\u0259 bu, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 NATO \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck geosiyasi qazancd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Art\u0131q da\u015flar yerin\u0259 oturma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Raz\u0131la\u015fma imzaland\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Sizc\u0259, bundan sonrak\u0131 prosesd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda bar\u0131\u015fa nail olmaq m\u00fcmk\u00fcn olacaqm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Defakto olaraq \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli s\u00fclh raz\u0131la\u015fmas\u0131 m\u00f6vcuddur v\u0259 bu anla\u015fma q\u00fcvv\u0259d\u0259 qalacaq. Yeni d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin ba\u015f ver\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m, \u00e7\u00fcnki Erm\u0259nistan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n 7 rayondan geri \u00e7\u0259kilm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011faldan azad etm\u0259sind\u0259n sonra ed\u0259c\u0259yi bir \u015fey yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011fda Erm\u0259nistandan ancaq Xank\u0259ndi, Xocal\u0131 v\u0259 Xocav\u0259nd kimi \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r qal\u0131b. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycanla he\u00e7 bir m\u00fcharib\u0259 etm\u0259k qabiliyy\u0259ti qalmay\u0131b. Erm\u0259nistan ordusu m\u0259hv edilib v\u0259 bel\u0259likl\u0259, raz\u0131la\u015fma \u00f6z q\u00fcvv\u0259sind\u0259 qalacaq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Bu fonda b\u00f6lg\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k geosiyas\u0131 durumu nec\u0259 ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; G\u0259l\u0259c\u0259k geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox \u0259hat\u0259li olacaq v\u0259 biz bunu g\u00f6r\u0259c\u0259yik. Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycanda g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirik. Erm\u0259nistan uzun m\u00fcdd\u0259t z\u0259if olacaq. Erm\u0259nistan &#171;Real m\u0259qs\u0259dl\u0259rimiz n\u0259dir?&#187;, &#171;N\u0259yi s\u0259hv etdik?&#187;, &#171;C\u0259miyy\u0259timiz s\u0259hv yoldad\u0131rm\u0131?&#187; kimi suallara cavab axtar\u0131\u015f\u0131na davam ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259narda qalm\u0131\u015f bu d\u00f6vl\u0259t Az\u0259rbaycana he\u00e7 bir t\u0259hdid t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259c\u0259k. Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n r\u0259ftar\u0131 diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 tarazl\u0131q yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razid\u0259 olacaq. B\u0259s \u0130ran n\u0259 ed\u0259c\u0259k? \u0130ran Azr\u0259baycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlarda b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rind\u0259 \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu arzulay\u0131r, ancaq Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130randan h\u0259r hans\u0131 g\u00f6zl\u0259ntisinin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Bu kimi regional m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259lli AT\u018fT, BMT kimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n m\u00f6vqeyin\u0259 n\u0259 kimi t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Bir \u015feyi \u0259minlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, AT\u018fT-in Minsk Qrupunun art\u0131q h\u0259r hans\u0131 funksiyas\u0131 qalmay\u0131b. Bunun bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bi var.<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, Rusiya 10 noyabr raz\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 Fransa v\u0259 AB\u015e-\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan imzalad\u0131. \u0130kincisi, Minsk Qrupu \u00f6z missiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini 2009-cu ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n o vaxtki prezidenti Serj S\u0259rkisyan\u0131n raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259sas prinsipl\u0259r konsepsiyas\u0131nda yerin\u0259 yetirmi\u015fdi. Mahiyy\u0259tc\u0259 h\u0259min konsepsiya b\u0259zi d\u0259yi\u015fikl\u0259rl\u0259 bu \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli raz\u0131la\u015fman\u0131n \u0259sas \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259si hal\u0131na g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00fcsusil\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda status d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir a\u00e7\u0131q ehtimal yoxdur. Fikrimc\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcququ statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar olacaq. Fransa xarici i\u015fl\u0259r nazirinin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n olaca\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131qlamas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m v\u0259 \u0259g\u0259r bu dan\u0131\u015f\u0131qlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n ba\u015f tutacaqsa, Minsk Qrupunun bu dan\u0131\u015f\u0131qlarda i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma yen\u0259 d\u0259 h\u0259ms\u0259drl\u0259rin, eyni zamanda Fransan\u0131n Erm\u0259nistan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n birt\u0259r\u0259fli m\u00f6vqeyind\u0259n sonra etibar\u0131n\u0131 itirm\u0259si il\u0259 bu dan\u0131\u015f\u0131qlara qat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif<\/strong>: Mirvari \u018fzizova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teleqraf.com-un suallar\u0131n\u0131 AT\u018fT-in Minsk Qrupunun ke\u00e7mi\u015f amerikal\u0131 h\u0259ms\u0259dri, AB\u015e-\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 sabiq s\u0259firi Metyu Brayza cavabland\u0131r\u0131b. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8212; Donald Tramp \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":22618,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-22617","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22619,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22617\/revisions\/22619"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}