{"id":2318,"date":"2020-03-10T02:23:55","date_gmt":"2020-03-09T22:23:55","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=2318"},"modified":"2020-03-10T02:24:01","modified_gmt":"2020-03-09T22:24:01","slug":"dunyani-acliq-v%c9%99-milyonlarla-qacqin-gozl%c9%99yir-s%c9%99b%c9%99b-indiy%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-gorunm%c9%99y%c9%99n-c%c9%99yirtk%c9%99-istilasidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=2318","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131 acl\u0131q v\u0259 milyonlarla qa\u00e7q\u0131n g\u00f6zl\u0259yir. S\u0259b\u0259b indiy\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n \u00e7\u0259yirtk\u0259 istilas\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>\u00c7\u0259yirtk\u0259 istilas\u0131n\u0131n v\u0259 planetin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sind\u0259 m\u0259hsulun m\u0259hv olmas\u0131n\u0131n f\u0259sadlar\u0131n\u0131 Yer sakinl\u0259rinin h\u0259r on n\u0259f\u0259rind\u0259n biri \u00f6z h\u0259yat\u0131nda hiss ed\u0259c\u0259k<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>2020-ci ilin yaz\u0131nda ya\u015fanan son onillikl\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f n\u0259h\u0259ng \u00e7\u0259yirtk\u0259 ordusunun k\u00fctl\u0259vi istilas\u0131 bir \u00e7ox Afrika v\u0259 Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rini acl\u0131qla t\u0259hdid edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun f\u0259sad\u0131 olaraq d\u00fcnyan\u0131 \u00e7ox ciddi \u0259rzaq b\u00f6hran\u0131, bunun ard\u0131nca is\u0259 acl\u0131q, yeni milyonlarla qa\u00e7q\u0131n\u0131n yerd\u0259yi\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259yir \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nationalgeographic.com\/science\/2020\/02\/locust-plague-climate-science-east-africa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">National Geographic<\/a>&nbsp;yaz\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu h\u0259\u015f\u0259ratlar getdikc\u0259 daha da \u00e7oxal\u0131r, onlar Afrika v\u0259 Asiyan\u0131n n\u0259h\u0259ng \u0259razil\u0259rind\u0259 \u2013 Tanzaniya, Keniya v\u0259 Somalid\u0259n Pakistan, Hindistan v\u0259 COVID-19 virusu il\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan \u00c7in\u0259 q\u0259d\u0259r k\u0259skin yay\u0131l\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q t\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259rmans\u0259pm\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir, amma h\u0259l\u0259lik \u00e7\u0259yirtk\u0259nin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil \u2013 onlar h\u0259dd\u0259n art\u0131q \u00e7oxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Aliml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \u00e7\u0259yirtk\u0259 istilas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00c7\u0259yirtk\u0259nin mahiyy\u0259ti n\u0259dir?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Bir s\u00fcr\u00fcd\u0259 10 milyard \u00e7\u0259yirtk\u0259 ola bil\u0259r, amma ad\u0259t\u0259n 500 milyona yax\u0131n olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar bir sutka \u0259rzind\u0259 100-200 kilometr \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u00f6nl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131xan ist\u0259nil\u0259n bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fc \u2013 otu, kollar\u0131, a\u011faclar\u0131, a\u011faclar\u0131n yarpaqlar\u0131n\u0131, budaqlar\u0131n\u0131, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rini, meyv\u0259l\u0259rini m\u0259hv ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259ndt\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) bu h\u0259\u015f\u0259ratlar\u0131n h\u0259dsiz s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haqda x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cM\u00fcbariz\u0259ni indi ba\u015flamasaq, \u00fc\u00e7 aydan sonra onlar\u0131n haz\u0131rk\u0131 say\u0131 500 d\u0259f\u0259 \u00e7oxala bil\u0259r\u201d<\/em>, \u2013 FAO-nun b\u0259yanat\u0131nda deyilir.<\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00e7\u0259yirtk\u0259 istilas\u0131n\u0131n k\u0259skin artd\u0131\u011f\u0131 sonuncu b\u00f6hran Q\u0259rbi Afrikada 2003-2005-ci ill\u0259rd\u0259 ya\u015fan\u0131b v\u0259 bu regionun \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 2,5 milyard dollara ba\u015fa g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7\u0259yirtk\u0259 s\u00fcr\u00fcs\u00fc he\u00e7 olmasa bir kvadratmetr sah\u0259ni s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 \u0259hat\u0259 etdiyi zaman orada 35 min insan\u0131n bir sutkada yediyi q\u0259d\u0259r qidan\u0131 m\u0259hv edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 FAO-nun d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259hra \u00e7\u0259yirtk\u0259l\u0259rinin istilas\u0131 Yer sakinl\u0259rinin h\u0259r on n\u0259f\u0259rd\u0259n birinin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, \u00e7\u0259yirtk\u0259ni d\u00fcnyada k\u00f6\u00e7 ed\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li ziyanverici orqanizm\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/RTS2VV4V.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-232849\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>\u00c7\u0259yirtk\u0259 a\u011fac\u0131n yarpaqlar\u0131n\u0131 v\u0259 budaqlar\u0131n\u0131 yeyir. Somali, 20 fevral, 2020. REUTERS\/Feisal Omar<\/em><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Haz\u0131rk\u0131 istilan\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rk\u0131 b\u0259lan\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rini aliml\u0259r 2018-2019-cu ill\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n isti \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 da\u015fq\u0131nlara s\u0259b\u0259b olan m\u00fct\u0259madi siklon v\u0259 leysan ya\u011f\u0131\u015flar\u0131 silsil\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259hra \u00e7\u0259yirtk\u0259l\u0259rinin t\u0259bii ya\u015fam areal\u0131 Q\u0259rbi Afrikadan Hindistana q\u0259d\u0259r 30-a yax\u0131n \u00f6lk\u0259nin quraql\u0131q rayonlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma son iki il \u0259rzind\u0259 h\u0259dsiz r\u00fctub\u0259tli, \u00e7\u0259yirtk\u0259 s\u00fcr\u00fcl\u0259rinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait ard-arda \u00fc\u00e7 aqressiv \u00e7\u0259yirtk\u0259 n\u0259slinin inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 imkan verib. Bir m\u00fcdd\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r bu v\u0259ziyy\u0259t g\u00f6z\u0259 d\u0259ym\u0259yib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bir s\u0131ra alimin fikrinc\u0259, s\u00fcr\u0259tli istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 Afrikan\u0131n \u015f\u0259rq sahill\u0259rind\u0259 Hind okean\u0131nda su s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si \u00f6t\u0259n il g\u00fccl\u00fc tropik siklonlar\u0131n\u0131n qeyri-adi h\u0259dd\u0259 \u00e7oxalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>M\u00fcmk\u00fcn f\u0259sadlar<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda \u00e7\u0259yirtk\u0259nin b\u00fct\u00fcn bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fc m\u0259hv etdiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259n az\u0131 yar\u0131s\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya s\u0259naye miqyas\u0131nda m\u00fch\u00fcm k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 \u2013 tax\u0131l, araxis, pamb\u0131q ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Odur ki, bu m\u0259hsullar k\u0259skin azala v\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 yox ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131 is\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 sosial-siyasi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r b\u00fcr\u00fcy\u00fcb. \u018fhali s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck olan v\u0259 \u0259halisinin \u0259ks\u0259r hiss\u0259sinin yoxsulluq h\u0259ddind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131&nbsp; yerl\u0259rd\u0259 \u00e7\u0259yirtk\u0259 istilas\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcml\u0259r, m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 humanitar f\u0259lak\u0259t dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/RTXN2U3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-232757\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Keniya tarlalar\u0131nda \u00e7\u0259yirtk\u0259. Fevral 2020.Reuters<\/em><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7\u0259yirtk\u0259 istilas\u0131n\u0131n v\u0259 planetin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sind\u0259 m\u0259hsulun m\u0259hv olmas\u0131n\u0131n f\u0259sadlar\u0131n\u0131 Yer sakinl\u0259rinin h\u0259r on n\u0259f\u0259rind\u0259n biri \u00f6z h\u0259yat\u0131nda hiss ed\u0259c\u0259k 2020-ci ilin yaz\u0131nda ya\u015fanan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-2318","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-xarici"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2318"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2320,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2318\/revisions\/2320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}