{"id":2346,"date":"2020-03-11T02:33:27","date_gmt":"2020-03-10T22:33:27","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=2346"},"modified":"2020-03-11T02:33:32","modified_gmt":"2020-03-10T22:33:32","slug":"cumhuriyy%c9%99t-t%c9%99l%c9%99b%c9%99sinin-kitabi-susadan-bonna-h%c9%99yat-hekay%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=2346","title":{"rendered":"C\u00fcmhuriyy\u0259t t\u0259l\u0259b\u0259sinin kitab\u0131 \u2013 \u015eu\u015fadan Bonna H\u018fYAT HEKAY\u018fS\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 dostlar\u0131m\u0131z\u0131n vasit\u0259sil\u0259 Almaniyadan \u015f\u0259xsi arxivimiz \u00fc\u00e7\u00fcn nadir bir kitab \u0259ld\u0259 etdik. 1930-cu ild\u0259 Berlind\u0259 \u00e7ap olunan kitab\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 alman dilind\u0259 \u201cHilal Munschi. Die Republik Aserbeidschan\u201d (Hilal M\u00fcn\u015fi. Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti) yaz\u0131l\u0131b. Kitab\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 is\u0259 m\u00fc\u0259llifin ithaf\u0131 var: \u201cAz g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc\u011f\u00fcm, \u00e7ok sevdi\u011fim, T\u00fcrkl\u00fck ve T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck idesine sad\u0131k karde\u015fim Tu\u011frul Eyup Beye samimiyetle takdim. Hilal M\u00fcn\u015fi. Berlin. 2.7.35\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>85 il \u00f6nc\u0259 Berlind\u0259 imzalanan bu kitab\u0131 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Avropada t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rdiyi 100 t\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n biri olan Hilal M\u00fcn\u015fi yaz\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>***<\/strong><br>1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ciddi problem\u0259 \u00e7evrildi. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259d\u0259 islahatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259li, milli kadr ehtiyac\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259li idi. Bunun t\u0259k yolu is\u0259 d\u00f6vl\u0259tin yeni kadrlar\u0131 yeti\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcrm\u0259si idi. Bu \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc: H\u00f6kum\u0259t xaric\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa t\u0259l\u0259b\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259yi q\u0259rara ald\u0131! Bu m\u0259s\u0259l\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t qeyri-r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259 edildi, m\u0259tbuatda bir s\u0131ra yaz\u0131lar d\u0259rc edildi. M\u0259h\u0259mm\u0259d a\u011fa \u015eahtaxtl\u0131 layih\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131, d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r bir y\u00fck\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yini yazd\u0131. Amma h\u00f6kum\u0259t art\u0131q q\u0259rar\u0131n\u0131 vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/teleqraf.com\/storage\/2020\/03\/10\/hilal2.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>N\u0259hay\u0259t, 1919-cu ilin iyul ay\u0131n\u0131n sonunda qanun layih\u0259si t\u0259qdim edildi: 1919-1920-ci d\u0259rs ilind\u0259 abituriyent v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin \u0259cn\u0259bi ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259si v\u0259saitind\u0259n xalq maarif nazirinin s\u0259r\u0259ncam\u0131na d\u00f6rd y\u00fcz on min frank burax\u0131ls\u0131n. Bunun ard\u0131nca t\u0259l\u0259b\u0259 olmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin h\u00f6kum\u0259t\u0259 m\u00fcraci\u0259ti ba\u015flad\u0131. 1919-cu ilin 4 avqustunda \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti ilkin siyah\u0131 t\u0259qdim etdi: \u201c\u0130sve\u00e7r\u0259y\u0259 51 n\u0259f\u0259r, Fransaya 13 n\u0259f\u0259r, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 4 n\u0259f\u0259r, \u0130taliyaya 1 n\u0259f\u0259r, Rusiyaya 17 n\u0259f\u0259r, \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 3 n\u0259f\u0259r, Almaniyaya 11 n\u0259f\u0259r. C\u0259mi 100 n\u0259f\u0259r\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Avqustun 10-da nazir R\u0259\u015fid xan Qaplanov y\u00fcz n\u0259f\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259nin xaric\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan 410 min frank pulun t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn parlament\u0259 qanun layih\u0259sini t\u0259qdim etdi. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin x\u0259rcliyi bel\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu: H\u0259r birinin x\u0259rcliyin\u0259 3600 frank v\u0259 yol x\u0259rcl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn 500 frank.<\/p>\n\n\n\n<p>Parlament t\u0259klif olunan layih\u0259ni m\u00fczakir\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Layih\u0259 maliyy\u0259-b\u00fcdc\u0259 komissiyas\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi. \u018fhm\u0259dc\u00f6vd\u0259t Pepinov m\u0259ruz\u0259sind\u0259 layih\u0259nin q\u0259bul edilm\u0259sini t\u0259klif etdi. 20 avqustda ba\u015f tutan iclas\u0131n protokolunda bel\u0259 yaz\u0131ld\u0131: \u201c\u2026 Layih\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n 410 min frank \u0259v\u0259zin\u0259 7 milyon rubl ayr\u0131lmas\u0131 q\u0259bul olunsun\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Komissiyan\u0131n bu q\u0259rar\u0131 layih\u0259nin parlamentd\u0259 t\u0259sdiqi \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca yet\u0259rli idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri, parlament \u00fczv\u00fc M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259min R\u0259sulzad\u0259 21 avqustda ba\u015f tutan iclasda q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 bildirdi: \u201c\u018flb\u0259tt\u0259, biz daha ixtisasl\u0131 v\u0259 bilikli adamlar yeti\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Avropaya t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259yik\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/teleqraf.com\/storage\/2020\/03\/10\/hilal5.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>R\u0259sulzad\u0259nin bu b\u0259yan\u0131 layih\u0259nin parlamentd\u0259 t\u0259sdiq olunaca\u011f\u0131n\u0131n qarant\u0131 idi. Parlament bu m\u0259s\u0259l\u0259ni bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 t\u0259xir\u0259 sald\u0131qdan sonra, n\u0259hay\u0259t, 1 sentyabr 1919-cu ild\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar \u00e7\u0131xard\u0131. Q\u0259rara g\u00f6r\u0259: d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sind\u0259n maarif nazirinin ixtiyar\u0131na 7 milyon rubl ayr\u0131l\u0131r; H\u00f6kum\u0259tin t\u0259qa\u00fcd ver\u0259c\u0259yi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r t\u0259hsill\u0259rini bitirdikd\u0259n sonra h\u00f6kum\u0259tin g\u00f6st\u0259rdiyi yerl\u0259rd\u0259 4 il qulluq etm\u0259y\u0259 borcludurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rardan sonra Parlament t\u0259l\u0259b\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi komissiya t\u0259\u015fkil etdi. M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259min R\u0259sulzad\u0259 komissiyan\u0131n s\u0259dri se\u00e7ildi. 15 sentyabr 1919-cu ild\u0259 R\u0259sulzad\u0259nin s\u0259drliyi il\u0259 komissiyan\u0131n geni\u015f iclas\u0131 ke\u00e7irildi. M\u0259lum oldu ki, komissiyaya 280 \u0259riz\u0259 daxil olub. Komissiya t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin se\u00e7imind\u0259 t\u00fcrk dilini v\u0259 ged\u0259c\u0259yi \u00f6lk\u0259nin dilini bil\u0259nl\u0259r\u0259, attestat qiym\u0259tl\u0259ri y\u00fcks\u0259k olanlara, el\u0259c\u0259 d\u0259 kas\u0131blara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi. G\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olmas\u0131 \u015f\u0259rti oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 10-a yax\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131na q\u0259bul edildi. Dekabr\u0131n 12-d\u0259 komissiya d\u00f6vl\u0259t t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259ri s\u0131ras\u0131na 100 n\u0259f\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u0259yi q\u0259rara ald\u0131. 6 g\u00fcn sonra is\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti 100 t\u0259l\u0259b\u0259nin siyah\u0131s\u0131n\u0131 d\u0259rc etdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/teleqraf.com\/storage\/2020\/03\/10\/hilal4.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259rin vizalar\u0131 haz\u0131r edildi, onlara xarici pasportlar verildi. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259n iki iltizamnam\u0259 al\u0131nd\u0131: T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r qay\u0131td\u0131qdan sonra h\u00f6kum\u0259tin g\u00f6st\u0259rdiyi yerl\u0259rd\u0259 4 il qulluq ed\u0259c\u0259kl\u0259r; getdikl\u0259ri \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir siyasi v\u0259 partiya i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmayacaqlar.<\/p>\n\n\n\n<p>14 yanvar 1920-ci ild\u0259 t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259rin 24 n\u0259f\u0259rlik ilk d\u0259st\u0259si Bak\u0131dan yola sal\u0131nd\u0131. H\u0259min g\u00fcn Az\u0259rbaycanda qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc idi. \u00c7\u00fcnki yanvar\u0131n 10-da Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi Parisd\u0259 M\u00fctt\u0259fiq D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Ali \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n de-fakto tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. H\u00f6kum\u0259t tan\u0131nman\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 14 yanvar\u0131 qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc elan etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri yola salma\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259min R\u0259sulzad\u0259, \u018fm\u0259k naziri \u018fhm\u0259dc\u00f6vd\u0259t Pepinov, Salman M\u00fcmtaz, Abbasqulu Kaz\u0131mzad\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. \u0130lk \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 R\u0259sulzad\u0259 edir. T\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259rin ikinci v\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259si iki g\u00fcn sonra, yanvar\u0131n 16-da yola sal\u0131nd\u0131lar. Bu zaman onlar\u0131n say\u0131 art\u0131q 102 n\u0259f\u0259r idi.<br>102 t\u0259l\u0259b\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hsil ald\u0131lar:<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 &#8212; 9 t\u0259l\u0259b\u0259 (\u0130stanbul Universiteti)<br>Almaniya &#8212; 52 t\u0259l\u0259b\u0259 (G\u00f6ttingen Universiteti, Leypsiq, Darm\u015ftadt, Berlin, Bonn, Frayberq, M\u00fcnxen v\u0259 s.)<br>Fransa \u2013 25 t\u0259l\u0259b\u0259 (Paris, Nansi, Lion)<br>\u0130taliya \u2013 3 t\u0259l\u0259b\u0259 (Peruca)<br>Ukrayna &#8212; 8 t\u0259l\u0259b\u0259 (Kiyev Kommersiya \u0130nstitutu, Novorossiya Universiteti, Xarkov Universiteti, Xarkov Texnologiya \u0130nstitutu)<br>Rusiya \u2013 5 t\u0259l\u0259b\u0259 (Moskva Ali Texniki M\u0259kt\u0259bi, Don Universiteti, Don Politexnik \u0130nstitutu, Sankt-Peterburq)<br>T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin \u0259n \u00e7ox Almaniyan\u0131 se\u00e7m\u0259l\u0259rinin s\u0259b\u0259bi g\u0259linc\u0259: Almaniya q\u0259dim ali m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, ali t\u0259hsil sisteminin m\u00fck\u0259mm\u0259lliyi il\u0259 m\u0259\u015fhur idi; Almaniya T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fctt\u0259fiq oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar oran\u0131 daha do\u011fma bilirdil\u0259r; Almaniya Fransa v\u0259 \u0130taliyaya nisb\u0259t\u0259n daha ucuz idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/teleqraf.com\/storage\/2020\/03\/10\/hilal.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>R\u0259sulzad\u0259nin silahda\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Almaniyada oxuyan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r aras\u0131nda M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259min R\u0259sulzad\u0259nin silahda\u015f\u0131 m\u00f6vqeyin\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n Hilal M\u00fcn\u015fizad\u0259 d\u0259 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>(Hilal M\u0259\u015f\u0259di Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d o\u011flu M\u00fcn\u015fizad\u0259 1899-cu ild\u0259 \u015eu\u015fada anadan olub. 1918-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa real m\u0259kt\u0259bini bitirib. Bir m\u00fcdd\u0259t C\u00fcmhuriyy\u0259tin Zira\u0259t v\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u018fmlak\u0131 N\u0259zar\u0259tinin d\u0259ft\u0259rxanas\u0131nda d\u0259ft\u0259rxana qulluq\u00e7usu v\u0259zif\u0259sin\u0259 i\u015fl\u0259yib)<\/p>\n\n\n\n<p>H.M\u00fcn\u015fi Berlind\u0259 yol m\u00fch\u0259ndisliyi ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 ali t\u0259hsil al\u0131r. Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra M\u00fcn\u015fi a\u011f\u0131r maddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Onun da daxil oldu\u011fu bir qrup t\u0259l\u0259b\u0259 1921-ci ild\u0259 Berlind\u0259 olan Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f Ba\u015f naziri T\u0259l\u0259t pa\u015fa v\u0259 dig\u0259r siyasi m\u00fchacirl\u0259r\u0259 yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. Pa\u015fa yard\u0131ma s\u00f6z vers\u0259 d\u0259, erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilir. M\u00fcn\u015finin bu \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bol\u015fevikl\u0259r onu qara siyah\u0131ya sal\u0131rlar. Bel\u0259likl\u0259, onun da h\u0259yat\u0131na m\u00fchacirlik yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcn\u015fi 1927-ci ild\u0259 ali t\u0259hsilini tamamlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ill\u0259rd\u0259 Hilal M\u00fcn\u015finin yolu g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Avropan\u0131n m\u0259\u015fhur yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fs\u0259d b\u0259yl\u0259 k\u0259si\u015fir. Hilal M\u00fcn\u015fi R\u0259sulzad\u0259nin redaktoru oldu\u011fu \u201cOdlu Yurd\u201d jurnal\u0131n\u0131n 1930-cu il mart say\u0131nda \u201c\u201c\u015e\u0259rqd\u0259 neft v\u0259 qan\u201d \u00fcnvanl\u0131 \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifi kimdir?\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131r, \u018fs\u0259d b\u0259yl\u0259 olan bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n b\u0259hs edir: \u201cHe\u00e7 bir vaxt Qafqaz Az\u0259rbaycan\u0131 \u201c\u018fs\u0259d b\u0259y Nussimbaum\u201d adl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015fa malik olmay\u0131b. Bu \u015f\u0259xs \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrk l\u0259hc\u0259sind\u0259n b\u0259hs etdiyi halda, he\u00e7 bir vaxt t\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015fmay\u0131b. Onun bildiyi yegan\u0259 dil \u0259vv\u0259l rusca, indi is\u0259 almancad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>1930-cu ild\u0259 M\u00fcn\u015fi Berlind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u201d adl\u0131 kitab \u00e7ap etdirir. Az\u0259rbaycan \u0130stiqlal Komit\u0259sinin Berlin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Berlind\u0259ki Az\u0259rbaycan \u0130stiqlal C\u0259bh\u0259sinin ba\u015fqan\u0131 olur. M\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131nda M\u00fcn\u015finin 28 may istiqlal, 27 aprel istila g\u00fcnl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar etdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/teleqraf.com\/storage\/2020\/03\/10\/hilal1.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u00fcn\u015fi 1934-c\u00fc ild\u0259 Almaniyada Az\u0259rbaycan \u0130stiqlal Komit\u0259sinin s\u0259dri se\u00e7ilir. H\u0259min il R\u0259sulzad\u0259nin himay\u0259si il\u0259 Berlind\u0259 \u00e7ap edil\u0259n \u201cQurtulu\u015f\u201d d\u0259rgisinin redaktoru olur. II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 daim sadiq qald\u0131\u011f\u0131 R\u0259sulzad\u0259nin yan\u0131nda yer al\u0131r. Kr\u0131m m\u00fccahidl\u0259rind\u0259n M\u00fcst\u0259cip \u00dclk\u00fcsal 1942-ci il 21 fevral, \u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fc qeydind\u0259 yaz\u0131r: \u201c&#8230; M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259min b\u0259ygil\u0259 getdim. G\u00fcnorta yem\u0259yini birg\u0259 yedik. Hilal M\u00fcn\u015fiy\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn bir m\u0259ktub v\u0259 iki c\u00fct corab verdi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclk\u00fcsal 1942-ci il 7 mart qeydind\u0259 is\u0259 yaz\u0131r: \u201cG\u00fcnortadan sonra Edige il\u0259 birlikd\u0259 Hilal M\u00fcn\u015fi b\u0259y\u0259 getdik. M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259min b\u0259yd\u0259n g\u0259tirdiyim m\u0259ktub v\u0259 h\u0259diyy\u0259ni verdim. Saat 19:30-a q\u0259d\u0259r qald\u0131q. G\u00fcrc\u00fcl\u0259r v\u0259 erm\u0259nil\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131q. Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordudak\u0131 az\u0259ri \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 at\u0131lmaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rq Nazirliyin\u0259 verdiyi iki b\u0259yannam\u0259ni oxudu. Yax\u015f\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Hilal M\u00fcn\u015finin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda yet\u0259rli m\u0259lumat yoxdur. Uzun \u00f6m\u00fcr ya\u015fayan M\u00fcn\u015fi 1990-c\u0131 ild\u0259 Bonn \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Qaynaq:<br>1. \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259, O\u011fuzto\u011frul Tahirli. Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri: tarixi aray\u0131\u015f, b\u0259lg\u0259l\u0259r, ya\u015famlar. Bak\u0131, TEAS Press, 2016.<br>2. \u201cOdlu Yurd\u201d jurnal\u0131. 1930-cu il, mart say\u0131.<br>3. M\u00fcst\u0259cip \u00dclk\u00fcsal. Kr\u0131m yolunda bir \u00f6m\u00fcr. Ankara, 1999.<\/em><\/strong>\/Teleqraf.com\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 dostlar\u0131m\u0131z\u0131n vasit\u0259sil\u0259 Almaniyadan \u015f\u0259xsi arxivimiz \u00fc\u00e7\u00fcn nadir bir kitab \u0259ld\u0259 etdik. 1930-cu ild\u0259 Berlind\u0259 \u00e7ap olunan kitab\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 alman dilind\u0259 \u201cHilal<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-2346","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2346"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2348,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2346\/revisions\/2348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}