{"id":23966,"date":"2020-12-21T06:16:31","date_gmt":"2020-12-21T02:16:31","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=23966"},"modified":"2020-12-21T06:16:51","modified_gmt":"2020-12-21T02:16:51","slug":"doyuscu-movqeyi-h%c9%99r-birimiz-oz-tariximizi-oyr%c9%99nm%c9%99liyik-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=23966","title":{"rendered":"D\u00d6Y\u00dc\u015e\u00c7\u00dc M\u00d6VQEY\u0130: H\u018fR B\u0130R\u0130M\u0130Z \u00d6Z TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130 \u00d6YR\u018fNM\u018fL\u0130Y\u0130K!"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/132019002_379030603197613_732154721992691988_n-1-3-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23967\" width=\"323\" height=\"242\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/132019002_379030603197613_732154721992691988_n-1-3-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/132019002_379030603197613_732154721992691988_n-1-3-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/132019002_379030603197613_732154721992691988_n-1-3-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/132019002_379030603197613_732154721992691988_n-1-3-768x576.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/132019002_379030603197613_732154721992691988_n-1-3.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 323px) 100vw, 323px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Abbas H\u00fcseynli<br>Ke\u00e7mi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-yazar (R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u018fKRAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>(\u018fvvv\u0259li: <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=23882\">https:\/\/fedai.az\/?p=23882<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Erm\u0259nil\u0259r t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na qar\u015f\u0131 ilk d\u0259f\u0259 \u00f6zl\u0259rinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00abQ\u0131mdatlar\u00bb deyil\u0259n d\u0259r\u0259n\u0259kl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Bu d\u0259rn\u0259kl\u0259r vasit\u0259si il\u0259 onlar t\u00fcrkl\u0259rin ba\u015f bil\u0259nl\u0259rini, qabaqda ged\u0259nl\u0259rini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, \u0259halimizi is\u0259 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoymu\u015flar. Bu i\u015fd\u0259 onlara h\u0259m d\u0259 kils\u0259l\u0259r v\u0259 kils\u0259 xadiml\u0259ri k\u00f6m\u0259klikl\u0259r etmi\u015fl\u0259r. Tarix\u00e7il\u0259rimiz\u0259 g\u00fcn kimi ayd\u0131nd\u0131r ki, indiki Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u00abE\u00e7mi\u0259dzin\u00bb (\u00dc\u00e7 m\u00fc\u0259zzin v\u0259 ya \u00dc\u00e7 m\u0259b\u0259d) biz t\u00fcrkl\u0259rin ibad\u0259t yerl\u0259rimiz olmu\u015fdur. \u018fr\u0259b dilind\u0259 \u00abM\u00dc\u018fZZ\u0130N\u00bb azan ver\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 deyilir. \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259zzin is\u0259, b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fc\u00e7 m\u0259s\u00e7idd\u0259 azan verilm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259min E\u00e7mi\u0259dzinin erm\u0259nil\u0259r\u0259, el\u0259c\u0259d\u0259 xiristian dinin\u0259 he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur. Bu m\u0259b\u0259dl\u0259r biz, Az\u0259ri- Alban t\u00fcrkl\u0259rinin m\u0259b\u0259dl\u0259ridir. Yax\u015f\u0131 ki, Hiday\u0259t R\u00fcst\u0259mb\u0259yli kimi \u00f6z xalq\u0131n\u0131, \u00f6z mill\u0259tini sev\u0259n t\u00fcrk o\u011fullar\u0131 vard\u0131r. O, t\u00fcrk tarixi bar\u0259d\u0259 yazm\u0131\u015f oldu\u011fu kitab\u0131nda a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin kils\u0259si bar\u0259d\u0259 tarixi faktlar\u0131 ortaya qoyur. Orada biz 1796-c\u0131 ild\u0259 rus r\u0259ssam\u0131 Zubovun \u00abE\u00e7mi\u0259dzin\u00bb kils\u0259sini \u00e7\u0259kdiyi \u015f\u0259kil\u0259 bax\u0131r\u0131q. Burada bir birind\u0259n bir q\u0259d\u0259r aral\u0131qda 3 m\u0259s\u00e7idin olmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr v\u0259 h\u0259min m\u0259s\u00e7idl\u0259rin yan\u0131nda da m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n olmas\u0131n\u0131, h\u0259tta h\u0259min yerd\u0259n y\u0259ni kils\u0259nin i\u00e7\u0259risind\u0259n heyvanlar\u0131n \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131n da \u015fahidi oluruq. Bundan ba\u015fqa h\u0259min yerd\u0259 kils\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259rxi f\u0259l\u0259yi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n h\u0259r t\u0259f\u0259fi b\u0259r\u0259b\u0259r olan xa\u00e7\u0131 biz g\u00f6\u00fcr\u00fcr\u00fck. Bu xa\u00e7 \u0130sa pey\u011f\u0131nb\u0259rin \u00e7arm\u0131\u011fa \u00e7\u0259kidiyi xa\u00e7, y\u0259n T \u015f\u0259kilind\u0259 olan xa\u00e7 deiyldir. Bu t\u00fcrk\u00fcn tanr\u0131s\u0131 olan Tenqri xan\u0131n\u0131, y\u0259ni biz az\u0259ri-alban-t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 aid olan v\u0259 insanlara h\u0259mi\u015f\u0259 k\u00f6m\u0259k etim\u0259y\u0259 haz\u0131r, xo\u015fb\u0259xtlik r\u0259mzi olan xa\u00e7d\u0131r. T\u0259sad\u00fcf\u00fc deyil ki, bu xa\u00e7 hal -haz\u0131rda d\u00fcnyada insanlara yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00abQ\u0131z\u0131l aypara\u00bb c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin emblemind\u0259 d\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u0259sad\u00fcf\u00fc deyil ki, frans\u0131z alim Baron de-Bay indiki Erm\u0259nistana s\u0259f\u0259r ed\u0259rk\u0259n orada \u00abE\u00e7mi\u0259dzind\u0259\u00bb \u00f6z\u00fcn\u0259 yuva qurmu\u015f erm\u0259ni ke\u015fi\u015f\u0259lri bar\u0259d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r: \u00bbBu kils\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t saxta pul d\u00fcz\u0259ld\u0259nl\u0259rin yuvas\u0131 olmu\u015fdur\u2026M\u0259nim b\u00fct\u00fcn minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131ma baxmayaraq, m\u0259n s\u0259mimi olmal\u0131yam. Bu monast\u0131r m\u0259nd\u0259 dini m\u0259rk\u0259zd\u0259n \u00e7ox siyas\u0131 m\u0259rk\u0259z t\u0259\u0259ssurat\u0131 yaratd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlarda onu bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, bu monast\u0131r\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259-haylara he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 yoxdur. Bu yaln\u0131z biz t\u00fcrk\u0259l\u0259r\u0259 aid olan monast\u0131rd\u0131. Lakin, \u00e7ox t\u0259ss\u00fcf ki, biz islam dinini q\u0259bul etdikd\u0259n sonra \u00f6z ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259, \u00f6z tariximiz\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 onlardan uzaqla\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Biz n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z tariximizd\u0259n uzaqla\u015f\u0131r\u0131qsa o, q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r biz\u0259 qalib g\u0259lirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23970\" width=\"1092\" height=\"727\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-7.jpg 275w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-7-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1092px) 100vw, 1092px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Haylar\u0131n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259, insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 cinay\u0259t hadis\u0259si t\u00f6r\u0259tm\u0259sind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r erm\u0259nil\u0259rin \u00abdin xadiml\u0259ri\u00bb olmu\u015flar.Onlar \u00f6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar\u0131n allah evi kimi tan\u0131d\u0131qlar\u0131 kils\u0259l\u0259rd\u0259n, m\u0259b\u0259dl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r.H\u0259l\u0259 vaxt\u0131 il\u0259 Qafqazda i\u015fl\u0259mi\u015f Rus diplomat\u0131, general Mayevski \u00f6z qeydl\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, \u00abErm\u0259ni din xadiml\u0259rinin dini f\u0259aliyy\u0259ti olduqca c\u00fczidir.Erm\u0259ni din xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00abAllah k\u0259lam\u0131n\u0131\u00bb \u00e7atd\u0131rmaqdan \u00e7ox m\u00fcs\u0259lmanlarla xristianlar aras\u0131nda nifaq\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rmaqdan ibar\u0259tdir\u00bb.<br><a href=\"https:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.link\/a\/ed588966-2.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><br>\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bizim tarix\u00e7il\u0259rimiz, din xadiml\u0259rimiz n\u0259d\u0259ns\u0259 qorxur, h\u0259qiq\u0259ti d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131ra bilmirl\u0259r. Onlar s\u00fcbut ed\u0259 bilmirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc he\u00e7 bir vaxt xiristian olmam\u0131\u015fd\u0131r. \u018frazimizd\u0259 olan b\u00fct\u00fcn monast\u0131rlar, kils\u0259l\u0259r is\u0259 biz t\u00fcrkl\u0259r\u0259 m\u0259xsusdur. Onlarda xiristianl\u0131\u011fa aid he\u00e7 n\u0259 yoxdur. H\u0259tta Norve\u00e7 s\u0259yyah\u0131 Tur Xeyirdal \u015e\u0259ki \u015f\u0259h\u0259rinin Ki\u015f k\u0259ndind\u0259 olark\u0259n orada olan monast\u0131r\u0131 ziyar\u0259t ed\u0259r\u0259k bu monast\u0131r\u0131n eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l IV \u0259srd\u0259 tikilm\u0259sini v\u0259 monst\u0131r\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 is\u0259 + c\u0259rxi f\u0259l\u0259k xo\u015fb\u0259xtlik r\u0259mzi, insanlara h\u0259r c\u0259h\u0259td\u0259n k\u00f6m\u0259klik ed\u0259n t\u0259kallahl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n fartunan\u0131 g\u00f6r\u0259r\u0259k t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nmi\u015fdi. O, Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259n q\u0259dim diyar adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi Siz \u00f6z\u00fcn\u00fcz bax\u0131n \u0259y\u0259r ermazdan \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda monastr\u0131lar, m\u0259scidl\u0259r var idis\u0259, onlar\u0131n y\u00fcz ill\u0259r sonra h\u0259yata g\u00f6z a\u00e7an \u0130sa pey\u011f\u0259nb\u0259r\u0259, xiristianl\u0131\u011fa n\u0259 aidiyyat\u0131 vard\u0131r? Niy\u0259 Siz s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131rs\u0131n\u0131z ki, bu m\u0259b\u0259dl\u0259ri, kils\u0259l\u0259ri, yalandan erm\u0259nil\u0259r \u00f6zl\u0259rininki etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, guya bu \u0259razil\u0259rd\u0259 onlar vaxt\u0131 il\u0259 ya\u015fam\u0131\u015flar. Bu yax\u0131nlarda erm\u0259ni kils\u0259sinin r\u0259hb\u0259rliyi Amerika ke\u015fi\u015f\u0259lrin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k bildirmi\u015fl\u0259r ki, Az\u0259rbaycanda olan xiristian kils\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilir. Bir n\u0259f\u0259r bel\u0259 Az\u0259rbaycan alimi onlara \u00fcz\u00fcn\u00fc t\u00fctub dey\u0259 bilmir ki, ist\u0259r indiki Erm\u0259nistanda olan kils\u0259l\u0259rin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda olan kils\u0259l\u0259rin erm\u0259nil\u0259r\u0259 he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 yoxdur. Bunlar biz t\u00fcrkl\u0259rin \u0259cdalar\u0131na m\u0259xsus dini inanc yerl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Tarixin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259r, qaynaqlar \u0259sas\u0131nda \u00f6yr\u0259nilir. Bu m\u0259nb\u0259l\u0259r, qaynaqlar iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: Bunlardan birincisi, \u0259n q\u0259dim v\u0259 q\u0259dim arxeoloji abid\u0259l\u0259rdir. \u0130kin\u00e7isi is\u0259, q\u0259dim yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab edilir.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Arxeolji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 yeralt\u0131 m\u0259d\u0259n t\u0259b\u0259q\u0259lrind\u0259n, q\u0259dim m\u0259sk\u0259nl\u0259rd\u0259n a\u015fkar edilmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259rind\u0259n, silahlardan, m\u0259i\u015f\u0259t v\u0259 b\u0259z\u0259k -d\u00fcz\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131ndan, dini heyk\u0259ll\u0259rd\u0259n v\u0259 sair\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bizim aliml\u0259r n\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r, n\u0259 d\u0259 ki sonrak\u0131 vaxtlar\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 laz\u0131m\u0131 arxeolji qaz\u0131nt\u0131lar aparmam\u0131\u015f, apar\u0131lm\u0131\u015f qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti is\u0259 rus, erm\u0259ni v\u0259 ba\u015fqa bizd\u0259n olmayan aliml\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar is\u0259 h\u0259r tap\u0131lan arxeoji qaz\u0131nt\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00e7\u0131xar\u0131lan q\u0259dim abid\u0259nin m\u0259nb\u0259yinin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri etmi\u015fl\u0259r. Yax\u015f\u0131 ki,1968-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131 alim M\u0259mm\u0259d\u0259li H\u00fcseynov Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f qaz\u0131nt\u0131ya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259r\u0259k Qaraba\u011fda Az\u0131x ma\u011faras\u0131ndan ibtidai insan\u0131n alt \u00e7\u0259n\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u00fcn qal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015fd\u0131r. Antropoloqlar h\u0259min ibtidai insan\u0131 \u00abAz\u0131xantrop\u00bb, y\u0259ni \u00abAz\u0131x adam\u00bb adland\u0131rm\u0131\u015flar. Bu tap\u0131nt\u0131n\u0131n d\u00fcnyada \u0259n q\u0259dim tap\u0131nt\u0131lardan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc olmas\u0131n\u0131 d\u00fcnya aliml\u0259ri g\u00f6st\u0259rilmi\u015fl\u0259r.Onlar bu \u0259razid\u0259 insanlar\u0131n 350-400 min il bundan \u0259vv\u0259l ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim insanlar\u0131n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funu s\u00fcbut etmi\u015fl\u0259r. H\u0259tta aliml\u0259r Az\u0131x ma\u011faras\u0131nda 700 min il bundan \u0259vv\u0259l\u0259 aid o\u00e7aq izl\u0259ri a\u015fkar etmi\u015fl\u0259r. H\u0259min ocaqdan orada ya\u015fam\u0131\u015f \u0259n q\u0259dim insanlar isinm\u0259k, yem\u0259k haz\u0131rlamaq v\u0259 v\u0259h\u015fi heyvanlardan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcstifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r.<br><a href=\"https:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.link\/a\/49aad242-3.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><br>D\u00fcnyada \u0259n q\u0259dim insanlar\u0131n qal\u0131qlar\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1931-ci ild\u0259 \u015e\u0259rqi Afrikada, Keniya, Tanzaniya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259razisind\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu insan qal\u0131qlar\u0131na \u0259sas\u0259n aliml\u0259r s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar ki, ilk insanlar yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 2-3 milyon il bundan \u0259vv\u0259l ya\u015fam\u0131\u015flar. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 is\u0259 \u0259n q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015famas\u0131 1,5 milyon il bundan \u0259v\u0259v\u0259l\u0259 aid olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 b\u0259zi d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259r arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bunlardan Qaraba\u011fda Az\u0131x, Ta\u011flar, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 Zar, Nax\u00e7\u0131vanda Qazma, Qazaxda Da\u015fsalahl\u0131, Damc\u0131l\u0131, Lerikd\u0259 Buzeyir ma\u011faralar\u0131 vard\u0131r. Yen\u0259 d\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n q\u0259dim arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n apar\u0131la bil\u0259c\u0259kl\u0259ri \u0259n q\u0259dim insanlar\u0131n m\u0259sk\u0259nl\u0259ri, q\u0259dim tariximiz Ming\u0259\u00e7evir su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n, \u015e\u0259mkir su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikili\u015fl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar su alt\u0131nda qald\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 mill\u0259timizin tarixi sulara q\u0259rq oldu. Biz h\u0259l\u0259d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bilmirik ki, hans\u0131 s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259 kiml\u0259rin fitvas\u0131 il\u0259 bizim q\u0259dim \u0259razimizd\u0259 su elektik stansiyas\u0131 tikilmi\u015fdir. 1948-ci ild\u0259 ba\u015flanan bu tikili bizim mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 oldu\u011fu, zaman ke\u00e7dikc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc daha bariz \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kdir. M\u0259hz bu su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si il\u0259 biz Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min etm\u0259liydik v\u0259 bunu da vaxt\u0131 il\u0259 \u00f6z tariximizi, m\u00fcnbit torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 su alt\u0131nda qoymaqla laz\u0131m\u0131 qaydada h\u0259ll etdik.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23969\" width=\"1016\" height=\"758\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6.jpg 260w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-150x112.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1016px) 100vw, 1016px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>B\u0259z\u0259n biz \u00f6z \u015fairl\u0259rimizi, yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 n\u00fcmun\u0259 edirik v\u0259 onldardan n\u0259 is\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 kor-koran\u0259 onlar\u0131 t\u0259bli\u011f edirik. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 is\u0259 bu ziyal\u0131lar\u0131n do\u011fru yolda olmad\u0131qlar\u0131n\u0131, bizi tamam ba\u015fqa s\u0259mt\u0259 aparmalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcr\u00fck, lakin yen\u0259d\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc dey\u0259 bilmirik. Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck \u015fairi, ham\u0131m\u0131z\u0131n sevimlisi S\u0259m\u0259d Vur\u011fun vaxt\u0131 il\u0259 Ming\u0259cevin su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikili\u015fi il\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u00f6y\u00fck poema yazm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min poemadan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, torpaqlar\u0131mz\u0131n su alt\u0131nda qalmas\u0131na, tariximizin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 el\u0259 bil ki, \u015fairimiz sevinir. Sarvan\u0131n bulduzeri gec\u0259 v\u0259 g\u00fcnd\u00fcz s\u00fcr\u0259r\u0259k torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131 alt-\u00fcst etm\u0259sini \u015fair g\u00f6z\u0259l, poetik \u015feiri il\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir. Adam ist\u0259yir ki, bu \u015feird\u0259n sonra \u00f6z\u00fc traktora minib bu x\u0259yan\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 davam etdirsin.<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u00f6y\u00fck \u015farin yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00abVaqif\u00bb dram\u0131n\u0131 tarixi bir dram kimi oxuduqca, b\u00f6y\u00fck \u015farin tarixi ne\u00e7\u0259 d\u0259 saxtala\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. B\u00f6y\u00fck \u015fair yaz\u0131r Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahim xan \u015eah Qacara qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 ona tabe olmad\u0131, h\u0259tta olmayan bir sujet yarad\u0131r. \u015eair Vaqifl\u0259, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyini yaratma\u011fa, Rus i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131 birlikd\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan Ulu \u00d6nd\u0259rimiz \u015eah Qacarla Vaqifi \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyur v\u0259 burada Qacar\u0131 Vaqifin \u0259l\u0259 salmas\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131lamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 laz\u0131m idis\u0259 onu edir. Bu deyi\u015fm\u0259ni oxuduqca \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 fikirl\u0259\u015firs\u0259n ey b\u00f6y\u00fck \u015fair, s\u0259n tariximizi bel\u0259 saxtala\u015fd\u0131rmaqda kimin yan\u0131nda yax\u015f\u0131 olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131san? He\u00e7 k\u0259s\u0259 gizli deyil ki, \u0130brahim xan ruslarla \u0259lbir olmaqdan \u00f6tr\u00fc \u00e7ox \u015feyl\u0259ri qurban verdi, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na z\u0259rb\u0259 vurdu. Biz &#171;Qaraba\u011fnam\u0259&#187;d\u0259 oxuyuruq. Qacar\u0131n Kaxetiyaya h\u00fccumunu g\u00f6rd\u00fckd\u0259n sonra xan h\u0259min \u0259razid\u0259 olan g\u00fcrc\u00fc kinayz\u0131na \u00f6z k\u00f6m\u0259yini g\u00f6st\u0259rir, \u00f6z\u00fc d\u0259 bu k\u00f6m\u0259k bar\u0259d\u0259 m\u0259lumalar\u0131 kiml\u0259r vasit\u0259si il\u0259 G\u00fcrc\u00fc kinayz\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131r, erm\u0259nil\u0259r vasit\u0259si il\u0259, m\u0259hz h\u0259min erm\u0259nil\u0259r, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 qurulmu\u015f ist\u0259r G\u0259nc\u0259 xan\u0131 Cavad xana, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0130brahim xana sonradan ne\u00e7\u0259 bir z\u0259rb\u0259 vurmalar\u0131n\u0131 biz tarixd\u0259n bilirik. H\u0259tta \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n G\u00fcrc\u00fc kinayz\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onunla \u0130brahim xan ittifaq ba\u011flay\u0131r.<br><a href=\"https:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.link\/a\/54e9cece-4.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><br>D\u00fcnyan\u0131n 4 i\u00e7timai iqtisadi formasiyadan ke\u00e7m\u0259si s\u00fcbut olunmu\u015f v\u0259 h\u0259r bir i\u00e7timai iqtisadi formasiya \u00f6z bazisi v\u0259 \u00fcst qurumuna g\u00f6r\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. \u0130lk ibtidai icma qurlu\u015fu, insanlar\u0131n s\u00fcr\u00fc hal\u0131nda ya\u015fad\u0131qlar\u0131, sonradan onlar\u0131n q\u0259bil\u0259, tayfalarda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k ya\u015fad\u0131qlar\u0131 vaxtlard\u0131r. Bu insan h\u0259yat\u0131nda uzun s\u00fcr\u0259n bir prosses olmu\u015fdur. H\u0259min d\u00f6v\u00fcrl\u0259rd\u0259 \u0259n q\u0259dim insanlar biz t\u00fcrkl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u0259lum olmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 arxeloji qaz\u0131nt\u0131lar, dini inanclarda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. He\u00e7 kim\u0259 gizli deyil ki, ilk insanlar b\u00fctp\u0259r\u0259st (\u00e7ox allahl\u0131) olmu\u015flar. Onlar\u0131n b\u00fctp\u0259r\u0259stliyini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxlu tarixi t\u0259dqiqat materiallar\u0131 vard\u0131r. Onlar haqq\u0131nda sonralar dan\u0131\u015f\u0131lacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>D\u00fcnayan\u0131n nec\u0259 d\u0259f\u0259 da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 hal-haz\u0131rk\u0131 svilizasiyan\u0131n nec\u0259nci sivilizasiya olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 alml\u0259r aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Biz\u0259 \u00e7atan v\u0259 elmi, dini c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcbut olunmu\u015f sivilizasiya is\u0259 ikinci sivilizasiyada ya\u015fama\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n sivilizasiyad\u0131r. Tarix b\u00f6yu aliml\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 d\u00fcnyan\u0131n nec\u0259 yaranmas\u0131n\u0131, onun \u0259vv\u0259li v\u0259 ax\u0131r\u0131n\u0131n nec\u0259 olmas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. H\u0259tta bu sah\u0259d\u0259 alml\u0259r aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u00fcbahis\u0259l\u0259r v\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. Do\u011frudur elm h\u0259l\u0259 el\u0259 bir zirv\u0259y\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015fd\u0131r ki, bunlara tam \u015f\u0259kild\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirsin v\u0259 h\u0259qiq\u0259tin kiml\u0259rin t\u0259r\u0259find\u0259 olmas\u0131n\u0131 biz\u0259 g\u00f6st\u0259rsin.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1543219677_707029.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23968\" width=\"1042\" height=\"782\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1543219677_707029.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1543219677_707029-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1543219677_707029-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1543219677_707029-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1042px) 100vw, 1042px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Art\u0131q s\u00fcbut olunmu\u015fdur ki, d\u00fcnyada ilk kamil insan Ad\u0259m pey\u011f\u0259nb\u0259r olmu\u015fdur. Allah- t\u0259ala &#171;Quran&#187;da Ad\u0259m pey\u011f\u0259mb\u0259ri, \u00ab\u018fBUL B\u018f\u015e\u018fR\u00bb, y\u0259ni B\u0259\u015f\u0259rin Atas\u0131 adlan\u0131d\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.Allah tala d\u00fcnyaya pe\u011f\u0259nb\u0259rl\u0259ri ona g\u00f6r\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir ki, d\u00fcnyada \u0259min-amanl\u0131q olsun, haqq \u0259dal\u0259t z\u0259f\u0259r \u00e7als\u0131n. Qurani- K\u0259rimin \u00abB\u0259q\u0259r\u0259&#187; sur\u0259si 30-cu ay\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, m\u0259l\u0259kl\u0259r d\u00fcnyaya insan\u0131n g\u0259lm\u0259sini ist\u0259m\u0259mi\u015fl\u0259r v\u0259 onlar Allah &#8212; t\u0259aladan ax\u0131ra q\u0259d\u0259r ona qulluq etm\u0259l\u0259rini, lakin insan\u0131 yaratmama\u011f\u0131, vaxt\u0131 il\u0259 yaratm\u0131\u015f olduqlar\u0131n\u0131n is\u0259 d\u00fcnyaya f\u0259lak\u0259tl\u0259r, fitn\u0259 f\u0259sadlar, qan t\u00f6kd\u00fckl\u0259rini g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Allah tala is\u0259 d\u00fcnyaya, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n qiym\u0259tli in\u00e7isi olan kamil insan\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 4 yerind\u0259n \u015eimal, \u015e\u0259rq, Q\u0259rb v\u0259 C\u0259nubdan torpaq g\u00f6t\u00fcr\u00fcb d\u00fcnyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi olan M\u0259kk\u0259d\u0259n su g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k qana \u00e7evirdi, torpaqla yo\u011furub 6666-il\u0259 Ad\u0259mi x\u0259lq etdi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>(Ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abbas H\u00fcseynliKe\u00e7mi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-yazar (R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q) T\u018fKRAR (\u018fvvv\u0259li: https:\/\/fedai.az\/?p=23882) Erm\u0259nil\u0259r t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na qar\u015f\u0131 ilk d\u0259f\u0259 \u00f6zl\u0259rinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00abQ\u0131mdatlar\u00bb deyil\u0259n d\u0259r\u0259n\u0259kl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Bu d\u0259rn\u0259kl\u0259r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":23973,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-23966","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23966","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23966"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23966\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23975,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23966\/revisions\/23975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}