{"id":24087,"date":"2020-12-22T04:45:30","date_gmt":"2020-12-22T00:45:30","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=24087"},"modified":"2020-12-22T04:48:59","modified_gmt":"2020-12-22T00:48:59","slug":"doyuscu-movqeyi-h%c9%99r-birimiz-oz-tariximizi-oyr%c9%99nm%c9%99liyik-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=24087","title":{"rendered":"D\u00d6Y\u00dc\u015e\u00c7\u00dc M\u00d6VQEY\u0130: H\u018fR B\u0130R\u0130M\u0130Z \u00d6Z TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130 \u00d6YR\u018fNM\u018fL\u0130Y\u0130K!"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/abbas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24091\" width=\"315\" height=\"285\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/abbas.jpg 769w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/abbas-300x272.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/abbas-150x136.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 315px) 100vw, 315px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Abbas H\u00fcseynli<br>Ke\u00e7mi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-yazar (R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q, M\u0259kan\u0131n c\u0259nn\u0259t olsun!)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u018fKRAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>(\u018fvvv\u0259li:\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=23882\">https:\/\/fedai.az\/?p=23882<\/a>,<a href=\" https:\/\/fedai.az\/?p=23966\"> https:\/\/fedai.az\/?p=23966<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elmi t\u0259dqiqatlardan da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t eyi bir k\u00f6kd\u0259n Ad\u0259md\u0259n v\u0259 H\u0259vvadan d\u00fcnyaya insanlar g\u0259lmi\u015f v\u0259 onlar d\u00fcnyaya s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fl\u0259r. Buna baxmayaraq bu insanlar aras\u0131nda olan d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik, m\u00fcharib\u0259l\u0259r,\u0259yya\u015fl\u0131q, \u0259xlaqs\u0131zl\u0131q, Allaha qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmalar zaman-zaman \u00e7oxalm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u00fcnyan\u0131n su alt\u0131nda qalmas\u0131na v\u0259 Nuh pey\u011f\u0259nb\u0259r, ona yax\u0131n olan adamlar\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u0259miy\u0259 mindirilmi\u015f c\u00fct heyvanatdan ba\u015fqa h\u0259r \u015feyin su alt\u0131nda qalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Tarixi-dini teoloji r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Allah- t\u0259ala Ad\u0259m pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n sonra ikinci pey\u011f\u0259nb\u0259rimiz Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n su alt\u0131nda qalaca\u011f\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259r verilir v\u0259 ondan bir b\u00f6y\u00fck g\u0259mi d\u00fcz\u0259ltm\u0259si, h\u0259min g\u0259miy\u0259 ona inananlar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 heyvanatdan bir c\u00fct olmaqla \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u0259miy\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259sini bildirir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/87104933.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24089\" width=\"960\" height=\"1357\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/87104933.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/87104933-212x300.jpg 212w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/87104933-106x150.jpg 106w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nuh peyb\u0259mb\u0259r Allah -t\u0259alan\u0131n dediyi kimi d\u0259 edir. Onun \u00fc\u00e7 o\u011flundan bir r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Sami v\u0259 Hami atas\u0131na qulaq asmayaraq onunla g\u0259mid\u0259 olmaq ist\u0259mirl\u0259r. R\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, h\u0259r ikisi h\u0259m Sami, h\u0259m d\u0259 Hami d\u00fcnyan\u0131 su basarak\u0259n ba\u015fqa insanlarla, canl\u0131larla birlikd\u0259 onlarda m\u0259hv olurlar. Ad\u0259m pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r olan m\u00fcdd\u0259t aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 2225 ilin olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. H\u0259min vaxt Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rin 500 ya\u015f\u0131 olmu\u015fdur. Nuh pey\u011f\u0259nb\u0259r pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00e7ox ya\u015fayan pey\u011f\u0259mb\u0259r olmu\u015f, y\u0259ni onun 950 ya\u015fa q\u0259d\u0259r ya\u015famas\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. 155 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Allah- t\u0259ala d\u00fcnyan\u0131 suya q\u0259rq edir v\u0259 d\u00fcnyada dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar m\u0259hv olur. Nuhun g\u0259misi indiki A\u011fr\u0131 da\u011f\u0131na d\u0259y\u0259r\u0259k h\u0259min da\u011f\u0131n ad\u0131n\u0131da n\u0259 &#171;a\u011f\u0131r&#187; da\u011fd\u0131r demi\u015f v\u0259 bundan sonra Elanl\u0131, Ha\u00e7a da\u011f\u0131n\u0131n aras\u0131ndan ke\u00e7\u0259r\u0259k \u00abQap\u0131\u00e7\u0131q\u00bb da\u011f\u0131n\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 indiki Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u0259razisind\u0259 dayan\u0131r. H\u0259min vaxt Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259r g\u0259minin p\u0259nc\u0259r\u0259sini a\u00e7araq \u0259vv\u0259lc\u0259 bir qar\u011fan\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n burax\u0131r. Bir q\u0259d\u0259r ke\u00e7s\u0259d\u0259 qar\u011fa geri qay\u0131tm\u0131r. Bundan sonra bir g\u00f6y\u0259r\u00e7ini havaya burax\u0131r. Bir q\u0259d\u0259rd\u0259n sonra g\u00f6y\u0259r\u0259\u00e7in g\u0259lir, lakin he\u00e7 n\u0259 g\u0259tirmir. Ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 bir g\u00f6y\u0259r\u00e7ini d\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz havaya burax\u0131r. Bu g\u00f6y\u0259r\u00e7in g\u0259l\u0259nd\u0259 is\u0259 onun a\u011fz\u0131nda zeytun a\u011fac\u0131n\u0131n yarpa\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bundan sonra art\u0131q bilinir ki, su \u00e7\u0259kilmi\u015fdir.Allah taladan h\u0259min vaxt\u0131 Nuh pey\u011f\u0259nb\u0259r\u0259 bel\u0259 bir g\u00f6st\u0259ri\u015f g\u0259lir ki, ey Nuh, g\u0259minin p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259rini v\u0259 qap\u0131s\u0131n a\u00e7 art\u0131q quru yerd\u0259siniz.<br><a href=\"https:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.link\/a\/333.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><br>Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya aliml\u0259rinin g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri kimi ilk insanlar m\u0259hz Nax\u00e7van\u0131n \u0259razisind\u0259 \u00abQap\u0131c\u0131q\u00bb, da\u011f\u0131 y\u0259ni d\u00fcnyan\u0131n qap\u0131s\u0131 dem\u0259kdir. Gmid\u0259kil\u0259r Qap\u0131c\u0131q da\u011f\u0131n\u0131n yuxar\u0131s\u0131nda torpa\u011fa q\u0259d\u0259m qoymu\u015flar. H\u0259tta A\u011fr\u0131 da\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131 bel\u0259 Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin g\u0259mi h\u0259min da\u011fa d\u0259y\u0259rk\u0259n, n\u0259 &#171;a\u011f\u0131r da\u011fd\u0131&#187; dem\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. T\u0259sad\u00fcf\u00fc deyil ki, Nax\u00e7\u0131van ad\u0131 da m\u0259hz Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin ad\u0131 il\u0259 qoyulmu\u015fdur. Nax\u00e7\u0131van, bel\u0259likl\u0259 Nox\u00e7\u0131van, Nuh\u00e7\u0131xan, y\u0259ni Nuhun \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 yer dem\u0259kdir. H\u0259zr\u0259t Nuh v\u0259 tufan bar\u0259d\u0259 \u00abBilqam\u0131\u015f dastan\u00bb\u0131nda maraql\u0131 m\u0259lumatlara rast g\u0259lirik.Bu m\u0259lumatlar T\u00f6vrat v\u0259 Qurani-K\u0259rimd\u0259ki s\u00fcjetl\u0259rd\u0259n az f\u0259rql\u0259nir, dem\u0259k olar ki, \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Burada s\u00f6z\u00fc ged\u0259n pey\u011f\u0259mb\u0259r Utnapi\u015ftim (Ziusudra) ad\u0131 il\u0259 yad edilm\u0259kd\u0259dir. Ba\u015f ver\u0259nl\u0259r is\u0259 onun \u00f6z dilind\u0259 n\u0259ql edilir. Bunlar T\u00f6vratdan 2 min il daha q\u0259dim olan s\u00fcjetl\u0259rdir. Onu da bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Nuh peyg\u0259mb\u0259rimizin q\u0259bri hal-haz\u0131rda Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir, h\u0259min yeri minill\u0259rdir ki, insanlar ziyar\u0259t edirl\u0259r. Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin Nax\u00e7vanla ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 subut ed\u0259c\u0259k m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n birid\u0259 1-ci, 2-ci \u0259srl\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Roma tarix\u00e7isi Ptolomeyin yazd\u0131qlar\u0131d\u0131r. O, Nuhun burada ya\u015fay\u0131b burada \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc, burada yerd\u0259n duz \u00e7\u0131xarmaqla m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/223603_src.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24090\" width=\"1033\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/223603_src.jpg 620w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/223603_src-300x125.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/223603_src-150x63.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1033px) 100vw, 1033px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Hal-haz\u0131rda da Nax\u00e7\u0131van \u0259razisind\u0259 duz ma\u011faralar\u0131n\u0131n olmas\u0131, h\u0259tta h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 qaz\u0131nt\u0131 zaman\u0131 \u0259n q\u0259dim insanlar\u0131n bel\u0259 orada duz \u00e7\u0131xarmalar\u0131 a\u015fkar olunmu\u015fdur. Roma tarix\u00e7isi Ptolomeyin s\u00f6zl\u0259rinin h\u0259qiqi olmas\u0131n\u0131 bunlarda s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, erm\u0259nil\u0259r Nax\u00e7\u0131avan\u0131n onlar\u0131n \u015f\u0259h\u0259ri olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Onlara bir dey\u0259n yoxdur ki, ay d\u0131\u011falar \u0259g\u0259r Nax\u00e7\u0131van\u0131n siz\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir aidiyiyyat\u0131 olsayd\u0131 onda onun ad\u0131 Nuh q\u0131naq adlanard\u0131, niy\u0259 Nuh c\u0131xd\u0131 deyilir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Elmi ara\u015fd\u0131rmalar zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015fdur ki, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 yarad\u0131lan ilk d\u00f6vl\u0259t, xaqanl\u0131q institutunun t\u0259sisi d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 Nuh \u0259leyihisalam\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin ilk xaqan\u0131 kimi h\u0259zr\u0259t Nuhun o\u011flu samil\u0259rin Yaf\u0259s , t\u00fcrkl\u0259rin is\u0259 Olsay ad\u0131 il\u0259 tan\u0131d\u0131qlar\u0131 \u015f\u0259xsin ad\u0131 \u00e7\u0259kilir.<br><a href=\"https:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.link\/a\/9cd3aa7a-22.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><br>8-ci \u0259srd\u0259 ya\u015fay\u0131b yaratm\u0131\u015f alban t\u00fcrk tarix\u00e7isi Musa Kolankatl\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00abAlban tarixi\u00bb kitab\u0131nda \u00e7ox hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar vers\u0259 d\u0259 bu m\u0259lumatlar erm\u0259ni v\u0259 ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n saxtala\u015fd\u0131r\u0131laraq erm\u0259ni m\u0259nb\u0259yi v\u0259 erm\u0259nil\u0259r haqq\u0131da yan\u0131\u015f m\u0259lumatlar verilm\u0259kl\u0259 biz\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq tarixin s\u00fczg\u0259cind\u0259n h\u0259min hadis\u0259 v\u0259 faktlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdikc\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yaratmaq ist\u0259dikl\u0259ri tarixin puc v\u0259 \u0259fan\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u0259min kitabda deyilir ki, qarda\u015flar Nuhun t\u0259kidi il\u0259 bir-birini qar\u0259t etm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259ri bar\u0259d\u0259 and i\u00e7dikd\u0259n sonra Nuhun Yaf\u0259s\u0259 t\u0259yin etdiyi sah\u0259 \u015fimaldan Midiyadan Qadriona q\u0259d\u0259r uzan\u0131b, Midiyan\u0131 Babild\u0259n ay\u0131ran D\u0259cl\u0259 \u00e7ay\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 axar\u0131na \u00e7at\u0131rd\u0131. M\u00fc\u0259llif burada Az\u0259rbaycanda t\u00fcrkl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 Midiya Maday d\u00f6vl\u0259tinin \u0259razisind\u0259n b\u0259hs edir.\u00c7ox t\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, qoy oxucular bilsinl\u0259r ki, Midiya d\u00f6vl\u0259tinin farslara he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 yoxdur. Bu t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tidir v\u0259 bizim \u0259razimizd\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 7-5 \u0259srl\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. M\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00abT\u00f6vrat\u00bb kitab\u0131nda Yaf\u0259sin o\u011fullar\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131lark\u0259n onlardan birinin ad\u0131n\u0131n Maday oldu\u011fu bildirilir. Eradan \u0259vv\u0259l 9-8 \u0259srl\u0259r\u0259 aid mixi yaz\u0131larda Maday\u0131n soyundan g\u0259l\u0259n xalqdan \u2013maday xalq\u0131ndan v\u0259 eradan \u0259vv\u0259l 7-6-c\u0131 \u0259sirl\u0259r\u0259 aid mixi yaz\u0131larda is\u0259 bu xalq\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubunda qurdu\u011fu Madayya d\u00f6vl\u0259tind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r. Q\u0259dim yunan m\u00fc\u0259llifl\u0259ri o, c\u00fcml\u0259d\u0259n eradan \u0259vv\u0259l 5-ci \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Herodat bu d\u00f6vl\u0259ti Midiya d\u00f6vl\u0259ti , xalq\u0131n\u0131 is\u0259 midiyal\u0131lar kimi qeyd etmi\u015fdir. \u0130ndi \u00f6z\u00fcn\u00fcz bax\u0131n Yaf\u0259sin o\u011flunun farslara n\u0259 qar\u0131\u015faca\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Musa Kolankatl\u0131 kitab\u0131n\u0131n 7-ci f\u0259sli \u00abYaf\u0259s v\u0259 Arandan ba\u015flayraq 3-c\u00fc Va\u00e7aqana q\u0259d\u0259r Albaniyada hakim olan h\u00f6km\u00fcdarlar\u0131n siyah\u0131s\u0131\u00bb adl\u0131 f\u0259sil vard\u0131r. H\u0259min f\u0259sild\u0259 o, Yaf\u0259si Alban\u0131yan\u0131n, y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n ilk xaqan\u0131 kimi t\u0259qdim edir v\u0259 onun h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131r. H\u0259tta Yaf\u0259sin soyundan v\u0259 bu soyun hakim oldu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 1-ci s\u0131rada g\u00f6st\u0259rir v\u0259 ilk iki yer\u0259 Atropatena v\u0259 Albaniyan\u0131, y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub v\u0259 \u015fimal\u0131n\u0131 yerl\u0259\u015fdirir<br><br>Bu yerd\u0259 biz\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259n Universitetd\u0259 d\u0259rs dey\u0259n r\u0259hm\u0259tlik L\u0259tif m\u00fc\u0259llimin bir s\u00f6hb\u0259ti yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr. O, deyirdi ki, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131nda Akademiyan\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259rasim ke\u00e7irilir. H\u0259min m\u0259ransim\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fctt\u0259fiq Respublikalardan, el\u0259c\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycandan b\u00f6y\u00fck bir n\u00fcmay\u0259nd\u0259 heyy\u0259ti getmi\u015fdi. Orada Erm\u0259ni Akademiki \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k bildirmi\u015fdir ki, Koro\u011flu erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131d\u0131r. H\u0259tta orada T\u00fcrkm\u0259nstandanda, Qaza\u011f\u0131standa, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Koro\u011flu dastan\u0131n\u0131n onlara aid olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Bu vaxt\u0131 Az\u0259rbaycandan olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 heyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k bildirmi\u015fdir ki, Koro\u011flu dastan\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131d\u0131r. H\u0259min dastan erm\u0259ni dastan\u0131 olsayd\u0131 onda o, kor o\u011flu yox, kor d\u0131\u011fa olard\u0131. M\u00fcbahis\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndiyini g\u00f6rd\u00fckd\u0259 is\u0259 Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131ndan olan akademik s\u00f6z alaraq bildirmi\u015fdir ki, Koro\u011flu dastan\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fctt\u0259fiq Respublikalar\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131d\u0131r.Bir n\u0259f\u0259r olsun bel\u0259 h\u0259min m\u0259clisd\u0259 oturanlardan durub dem\u0259mi\u015fdir ki, &#171;Koro\u011flu&#187; dastan\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcynyas\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131d\u0131r.<br><a href=\"https:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.link\/a\/72bb2b46-11.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><br>B\u00fct\u00fcn T\u00fcnk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dasan\u0131 olan \u00abD\u0259d\u0259 Qorqud kitab\u0131\u00bb b\u00fct\u00fcn t\u00fcrkl\u0259rin birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli rol oynayan bir dastand\u0131r. Bu dastan\u0131n tarixi bar\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259d\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r davam edir. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00f6zl\u0259rini \u00abAz\u0259rbaycanl\u0131\u00bb adland\u0131ran bir \u00e7ox foklor\u015funas aliml\u0259r, tarix\u00e7il\u0259r \u00abD\u0259d\u0259 Qorqud kitab\u0131n\u0131n\u00bb tarixini yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rimiz\u0259, VII \u0259sr\u0259, b\u0259zil\u0259ri VIII-XI \u0259sr\u0259l\u0259r\u0259 aid edirl\u0259r. Bu b\u0259db\u0259xtr\u0259r ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bilmirl\u0259r ki, bu dastan ilk insanlar\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir vaxta aiddir. H\u0259min vaxtlar is\u0259 biz t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 eram\u0131zda \u0259vv\u0259ll\u0259r\u0259 VIII \u0259sr\u0259 aiddir. H\u0259tta bu t\u00fcrk o\u011fuznam\u0259sinin ilk t\u0259dqiqt\u00e7\u0131s\u0131 alman \u015f\u0259rq\u015funas\u0131 H.F.Dits yaz\u0131r ki, Homerin eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l VIII \u0259srd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00ab\u0130liada\u00bb v\u0259 \u00abOdiseya\u00bb poemalar\u0131na \u00abKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u00bb un t\u0259siri vard\u0131r. \u0130ngilis qorqud\u015funas\u0131 C.Luisi yaz\u0131r ki, Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u00bb dastan\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir, \u0130slam tarixind\u0259n xeyli \u0259vv\u0259l yaranm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259p\u0259g\u00f6z motivi \u00abKitabi-D\u0259d\u0259 qorquda\u00bb da var, antik d\u00fcnyan\u0131n dahisi Homerin \u0259s\u0259rind\u0259 d\u0259 \u0259slind\u0259 is\u0259\u2026\u00bbbu m\u00f6vzu Qafqaz torpa\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-9.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24088\" width=\"1020\" height=\"679\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-9.jpg 275w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-9-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nil\u0259rin-haylar\u0131n t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131na h\u0259mi\u015f\u0259 z\u0259r\u0259b\u0259l\u0259r vurmas\u0131n\u0131, onlar\u0131n hiyl\u0259g\u0259r v\u0259 pax\u0131l olmas\u0131n\u0131n h\u0259mi\u015f\u0259 \u015fahidi olmu\u015fuq. Onlardan birisi bar\u0259sind\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259ni-M\u00fcs\u0259lman davas\u0131 adl\u0131 kitab\u0131nda Mir M\u00f6hs\u00fcn H\u0259vvab yazm\u0131\u015fd\u0131r. O, bildirir ki, Qaraba\u011fda ba\u015f vermi\u015f bir \u00e7ox erm\u0259ni m\u00fcs\u0259lman davalar\u0131nda o, vaxtk\u0131 Qaraba\u011fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f kazaklar b\u0259z\u0259n h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259ndikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131rd\u0131lar. Bunlar\u0131 g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r h\u0259r vast\u0259 il\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri pisl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r ax\u0131rda bel\u0259 q\u0259rar g\u0259lirl\u0259r ki, Xank\u0259ndind\u0259 olan iki rus ke\u015fi\u015fin\u0259 v\u0259 \u00f6vr\u0259dl\u0259rin\u0259 300 manat pul verirl\u0259r ki, A\u011fdama araba il\u0259 getsinl\u0259r v\u0259 orada A\u011fdam\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda iki ba\u011f deyil\u0259n yerd\u0259 paltarlar\u0131n\u0131 \u0259yinl\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b arabada gizl\u0259d\u0259r\u0259k, alt paltarlar\u0131nda q\u0131z\u0131q\u0131r\u0131b haray \u0259\u015fir salm\u0131\u015fd\u0131lar ki, bizi m\u00fc\u0259slmanlar soydular, biz\u0259 k\u00f6m\u0259k edin. Kazaklar h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259ri hakimin yan\u0131na g\u0259tirirl\u0259r. Hakim rus mill\u0259tind\u0259n olan \u015f\u0259xs bunlar\u0131 dinl\u0259yir v\u0259 onlar\u0131n \u0259yinl\u0259rind\u0259 bel\u0259 paltarlar\u0131n olmamas\u0131n\u0131 v\u0259 soyuqdan \u0259sm\u0259l\u0259rin g\u00f6r\u00fcb b\u0259rk q\u0259z\u0259bl\u0259nir v\u0259 \u0259hvalat\u0131 d\u0259rhal generala \u00e7atd\u0131rmaq v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 divan tutmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. Bu zaman t\u0259sad\u00fcf\u0259n orada olan m\u00fcs\u0259lman yasavul osetin mill\u0259tind\u0259n olan \u015f\u0259xs hakimd\u0259n arabaya bax\u0131\u015f ke\u00e7irilm\u0259sini xahi\u015f edir. Hakimin icaz\u0259si il\u0259 arabaya bax\u0131\u015f ke\u00e7iril\u0259rk\u0259n arabada iki ke\u015fi\u015fin v\u0259 onlar\u0131n \u00f6vr\u0259tl\u0259rinin paltarlar\u0131 v\u0259 \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n otun alt\u0131nda gizl\u0259tdikl\u0259rini g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Bunu g\u00f6r\u0259n hakim q\u0259z\u0259bl\u0259nir v\u0259 \u0259mr edir ki, ke\u015fi\u015fl\u0259r v\u0259 araba\u00e7\u0131 d\u00f6y\u00fcls\u00fcn. Ke\u015fi\u015fl\u0259rin yan\u0131nda olan \u00abMatu\u015fkalar\u00bb onlar\u0131n d\u00f6y\u00fclm\u0259sini v\u0259 h\u0259bsxanaya getm\u0259l\u0259rini g\u00f6r\u0259r\u0259k h\u0259qiq\u0259ti hakim\u0259 dan\u0131\u015faraq bildirirl\u0259r ki, Q\u0131mdatlar, y\u0259ni erm\u0259nil\u0259r onlara 300 manat pul ver\u0259r\u0259k bu hiyl\u0259y\u0259 t\u0259hrik etdil\u0259r ki, biz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 bel\u0259 bir \u0259m\u0259ll\u0259 g\u00fcnahland\u0131raq v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 ruslar m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rs\u0131nlar. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi bu hiyl\u0259nin \u00fcst\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 g\u00fcnahs\u0131z m\u00fcs\u0259lman\u0131n qan\u0131n\u0131n ax\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Farslar\u0131n indiki \u0130ran \u0259razisin\u0259 sonralar, y\u0259ni e.\u0259.VIII-VII \u0259sr\u0259l\u0259rd\u0259 g\u0259lm\u0259l\u0259ri tarixi t\u0259dqiqatlarla s\u00fcbut olunmu\u015fdur. v\u0259 bu \u0259razid\u0259 m\u0259skunla\u015fmalar\u0131 he\u00e7 kim\u0259 gizli deyildir. Amma bizim t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar h\u0259l\u0259 d\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259nb\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 bizim h\u0259qiqi tariximizi ara\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bizim teoloji v\u0259 mifoloji tariximiz d\u0259 ciddi sur\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abbas H\u00fcseynliKe\u00e7mi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-yazar (R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q, M\u0259kan\u0131n c\u0259nn\u0259t olsun!) T\u018fKRAR (\u018fvvv\u0259li:\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=23882, https:\/\/fedai.az\/?p=23966) Elmi t\u0259dqiqatlardan da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t eyi bir k\u00f6kd\u0259n Ad\u0259md\u0259n v\u0259 H\u0259vvadan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24095,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-24087","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24087"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24096,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24087\/revisions\/24096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}