{"id":24285,"date":"2020-12-24T01:59:26","date_gmt":"2020-12-23T21:59:26","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=24285"},"modified":"2020-12-24T01:59:30","modified_gmt":"2020-12-23T21:59:30","slug":"q%c9%99rb-v%c9%99-s%c9%99rq-qarsidurmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=24285","title":{"rendered":"Q\u0259rb v\u0259 \u015e\u0259rq qar\u015f\u0131durmas\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/22096008_1944650469134718_8729020295411809917_o-788x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24290\" width=\"200\" height=\"260\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/22096008_1944650469134718_8729020295411809917_o-788x1024.jpg 788w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/22096008_1944650469134718_8729020295411809917_o-231x300.jpg 231w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/22096008_1944650469134718_8729020295411809917_o-115x150.jpg 115w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/22096008_1944650469134718_8729020295411809917_o-768x998.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/22096008_1944650469134718_8729020295411809917_o.jpg 1181w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Qurban VAH\u0130DOV<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131-ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131, analitik<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir ne\u00e7\u0259 illik spesifik \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q, m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, tarixi v\u0259 f\u0259ls\u0259fi t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyim n\u0259z\u0259ri n\u0259tic\u0259l\u0259rimi oxuculara \u0259b\u0259di &#171;\u015e\u0259rq &#8212; Q\u0259rb&#187; m\u00f6vzusuna yeni bir bax\u0131\u015fla bu m\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdim. Onlar\u0131n indiki t\u0259qdimetm\u0259 formas\u0131 &#171;tarixin sonu&#187; v\u0259 ya &#171;sivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131&#187; qiyam\u0259t se\u00e7imi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcasir d\u00fcnyada bu m\u0259s\u0259l\u0259nin dramatik aktualla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn, bir \u00e7ox \u0259srl\u0259r \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi, \u015e\u0259rq xalqlar\u0131 il\u0259 Q\u0259rb xalqlar\u0131 aras\u0131nda da b\u00f6y\u00fck bir bo\u015fluq var v\u0259 bu, m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. M\u0259s\u0259l\u0259 yaln\u0131z Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n, Fransan\u0131n \u0130raqda, Suriyada, Afrika qit\u0259sind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 v\u0259 ya beyn\u0259lxalq terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 b\u0259dnam m\u00fcbariz\u0259, Qarabagda separatizmi, terroru v\u0259 i\u015fgal\u0131 m\u00fcdafi\u0259 kimi a\u00e7\u0131q, a\u00e7\u0131q qar\u015f\u0131durmada deyil. Qar\u015f\u0131durma, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u00fchafiz\u0259kar v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259ni \u015f\u0259r\u0259fl\u0259ndir\u0259n \u015e\u0259rq il\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Q\u0259rbin antid\u00fcny\u0259vi v\u0259 texnokratik sivilizasiyas\u0131 aras\u0131nda daha d\u0259rin, sosial-m\u0259d\u0259ni s\u0259viyy\u0259d\u0259 ba\u015f verir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-10.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24286\" width=\"1020\" height=\"321\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-10.jpg 400w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-10-300x95.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-10-150x47.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>XX \u0259srin 50 v\u0259 60-c\u0131 ill\u0259rin qov\u015fa\u011f\u0131nda AB\u015e v\u0259 Q\u0259rbi Avropada \u201cb\u00f6y\u00fck seksual inqilab ba\u015f verdi\u201d. Bu h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 xarakterin\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00f6y\u00fck inqilab idi. Ba\u015f vermi\u015f inqilab dramatik \u015f\u0259raitd\u0259 m\u0259n\u0259vi, m\u0259d\u0259ni, sosial sistem d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurdu v\u0259 insanlar\u0131n seksual davran\u0131\u015flar\u0131nda k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 qlobal Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131 XXI-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 avropa v\u0259 \u015fimali amerika m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin qal\u0131qlar\u0131n\u0131 \u0259sasl\u0131 olaraq h\u0259zm etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rbd\u0259 davam ed\u0259n yar\u0131m\u0259srlik seksual inqilab Amerika v\u0259 Avropada xristianl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 dinin b\u00f6hranl\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn simptomik g\u00f6st\u0259ricisi oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131-art\u0131q xristian sivilizasiyas\u0131 deyildir. M\u0259hz 60-c\u0131 ill\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u201cseksual inqilab\u0131\u201d prinsip etibar\u0131 il\u0259 yeni tip b\u00fctp\u0259r\u0259stliyin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas add\u0131m oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 elitar q\u0259rb m\u0259tbuatlar\u0131nda \u201cislam\u0131n dir\u00e7\u0259li\u015fi\u201d haqq\u0131nda h\u0259y\u0259canl\u0131, politoloji t\u0259dqiqatlar g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 73-75-ci ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnya neft b\u00f6hran\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na qar\u015f\u0131 siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, ideoloji, h\u0259rbi t\u0259yziql\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirdi. D\u00fcnya siyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259n Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n silinm\u0259sind\u0259n sonra pressinql\u0259r yeni fazaya ke\u00e7di. 90-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Q\u0259rbin SSR\u0130 \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259si m\u00fczakir\u0259 olunan NATO sammitind\u0259, \u201cd\u0259mir ledi\u201d Marqaret Tet\u00e7er yan\u0131nda \u0259yl\u0259\u015f\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin ke\u00e7mi\u015f Ba\u015f Naziri N\u0259cm\u0259ddin \u018frbakana d\u00f6n\u0259r\u0259k dedi: \u201cN\u00f6vb\u0259ti siz olacaqs\u0131n\u0131z\u201d. Siz-y\u0259ni islam d\u00fcnyas\u0131. \u018frbakan o d\u00f6vrd\u0259 qlobal islam h\u0259mr\u0259yliyi m\u00f6vqeyi il\u0259 tan\u0131n\u0131rd\u0131. Art\u0131q 1992-ci ilin pay\u0131z\u0131nda Q\u0259rb siyasi t\u0259cav\u00fcz\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k, \u018flcazaird\u0259 kobud v\u0259 qanunsuz olaraq parlament se\u00e7kil\u0259rini l\u0259\u011fv etdirdi v\u0259 minl\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lman\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u00f6r\u0259tdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131n\u0131n ali istebli\u015fmenti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas problem \u201cislam fundamentalizmi\u201d, \u201cradikalizm\u201d v\u0259 yaxud \u201ceksterizm\u201d deyil, m\u0259hz d\u00fcny\u0259vi din olan islamd\u0131r. \u201cSivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259\u015fhur kitab\u0131nda S.Xantinqton q\u0259rb sivilizasiyas\u0131n\u0131n islam d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 cox maraql\u0131 olan \u0259lav\u0259 edir: \u201cQ\u0259rb \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas problem-islam fundamentalizmi deyildir. Bu ayr\u0131 sivilizasiya olan-islamd\u0131r\u201d. R.Payps \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259: \u201c\u0130slam il\u0259 m\u00fcasir iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r konfliktinin k\u0259skin olmas\u0131\u201d haqq\u0131nda qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/911-700x380-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24287\" width=\"1032\" height=\"560\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/911-700x380-1.jpg 700w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/911-700x380-1-300x163.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/911-700x380-1-150x81.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1032px) 100vw, 1032px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Sivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz olmas\u0131 haqq\u0131nda ideoloji \u0259sasland\u0131rmalardan sonra AB\u015e-da sifari\u015f olunmu\u015f kimi iki q\u00fcll\u0259 partlad\u0131l\u0131r v\u0259 hans\u0131sa \u201c\u0259r\u0259b terror\u00e7ular\u0131\u201d g\u00fcnahland\u0131r\u0131l\u0131r, \u0259halinin s\u0131x oldu\u011fu \u0259razid\u0259 QURAN n\u00fcmun\u0259l\u0259ri a\u015fkarlan\u0131r. Bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n yararlanan q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131 ba\u015fda Amerika olmaqla Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 oldu\u011fu kimi m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131na h\u00fcc\u00fcma ke\u00e7ir. \u0130rak v\u0259 \u018ffqan\u0131stan i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k z\u0259bt edilir, h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 <\/p>\n\n\n\n<p>t\u0259hl\u00fck\u0259si \u0130ran v\u0259 Suriyan\u0131 t\u0259hdid edir. T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ideoloji, iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259yziql\u0259ri g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n art\u0131r\u0131rlar. \u0130slamofobiya t\u0259hl\u00fck\u0259si dal\u011fas\u0131 \u0259sas q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir, C.Bu\u015f \u201cislam terroruna uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcharib\u0259\u201d elan edir. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na qar\u015f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u00fccum XXI \u0259srin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131n reall\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131na elan edilmi\u015f m\u00fcharib\u0259nin m\u0259na v\u0259 m\u0259zmunu \u201cB\u00f6y\u00fck Yax\u0131n \u015e\u0259rqin demokratikl\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d adl\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli proqramda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Q\u0259rbin ist\u0259yi real olan, ancaq \u201cqane etm\u0259y\u0259n \u0130slam\u0131\u201d, \u201cliberal islam\u201d, \u201cdemokratik\u201d v\u0259 \u201cyax\u015f\u0131 islam\u201d formas\u0131na s\u00fcr\u00fckl\u0259m\u0259k, m\u00f6vcud olan \u201cpis Quran\u0131\u201d, amerika Universitetl\u0259rind\u0259 redakt\u0259 edib, islam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 par\u00e7alayaraq onun \u0259sas hiss\u0259l\u0259rini (neft v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan) q\u0259rb sivilizasiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evirsin. Proqram \u201cRend korporey\u015fn\u201d \u015firk\u0259tinin \u201c11.09.2001-ci ild\u0259n sonra M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259ruz\u0259sind\u0259 geni\u015f \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130qtisadi bax\u0131mdan inki\u015faf etmi\u015f q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 1960-c\u0131 ill\u0259r\u0259 \u0259halinin say\u0131 750 milyona \u00e7atd\u0131. N\u00f6vb\u0259ti 40 il \u0259rzind\u0259 (xat\u0131rlad\u0131m ki, 60-c\u0131 ill\u0259rin seksual inqilab d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 edir) \u0259hali art\u0131m\u0131 faktiki olaraq dayand\u0131 v\u0259 \u0259halinin azalma prosesi ba\u015fland\u0131. 47 Avropa \u00f6lk\u0259sind\u0259n, ancaq m\u00fcs\u0259lman Albaniyas\u0131 2000-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259xlaq\u0131n qorunmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r y\u00fcks\u0259k do\u011fum s\u0259viyy\u0259si d\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri is\u0259 do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 faci\u0259vi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-1-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24288\" width=\"991\" height=\"560\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-1-3.jpg 299w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/images-1-3-150x85.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 991px) 100vw, 991px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>1980-ci ill\u0259rd\u0259 avropa m\u0259n\u015f\u0259li insanlar d\u00fcnya \u0259halisinin 4\/1; 2000-ci ill\u0259rd\u0259 art\u0131q 6\/1; 2050-ci il\u0259 10\/1 t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259kdir. Hal-haz\u0131rki demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t eyni olarsa v\u0259 immiqrasiya n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmazsa Avropada XXI-\u0259srin sonunda 207 million \u0259hali ya\u015fayacaqd\u0131r. Bu g\u00fcnki 82 milyon Almaniya \u0259halisind\u0259n 2050-ci il\u0259 50 milyon insan qalacaqd\u0131r, 2100-ci il\u0259 is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 38,5 milyon azalacaqd\u0131r. \u0130taliya \u0259halisi y\u00fcz illiyin sonuna 41 milyona q\u0259d\u0259r, \u0130spaniya \u0259halisi 4\/1 q\u0259d\u0259r, \u00fcmumi Avropa \u00fczr\u0259 is\u0259 3\/2 hiss\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r azalacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcvafiq demoqrafik qruplar aras\u0131nda da dramatik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f ver\u0259c\u0259kdir. Avropada 2000-ci il\u0259 15 ya\u015fdan 65 ya\u015fa q\u0259d\u0259r 494 milyon insan ya\u015fay\u0131rd\u0131. 2050-ci il\u0259 onlar\u0131n say\u0131 365 milyona q\u0259d\u0259r en\u0259c\u0259kdir. 50 il \u0259rzind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin v\u0259 t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259rin nisb\u0259ti 5:1-d\u0259n, 2:1 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259kdir. \u018fhalinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 qocalmas\u0131 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin b\u00fcdc\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259k g\u0259rginlik g\u0259tir\u0259c\u0259k v\u0259 20-30 ild\u0259n sonra avropa iqtisadiyyat\u0131 katastrofik aqib\u0259t il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r. M\u00f6vcud h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn (lab\u00fcd sosial v\u0259 siyasi kataklizml\u0259r qorxusu vard\u0131r) Avropa c\u0259miyy\u0259ti \u00f6lk\u0259l\u0259ri k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 immiqrant ax\u0131n\u0131n\u0131 art\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. Hal-haz\u0131rda onlar\u0131n \u0259ks\u0259r hiss\u0259sini m\u00fcs\u0259lmanlar t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130mmiqrant-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ax\u0131n\u0131na qar\u015f\u0131 siyasi, h\u00fcquqi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fcqavim\u0259tin olmas\u0131na baxmayaraq Avropa v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 Q\u0259rbd\u0259 onlar\u0131n say\u0131 art\u0131r. Hal-haz\u0131rda Fransada-5,8 milyon islam ard\u0131c\u0131llar\u0131, B\u00f6y\u00fck Britaniyada-1,6 mln, AB\u015e-da 7 mln, \u0130taliyada-1 mln, Almaniyada-1,5 million v\u0259 s. \u00dcmumilikd\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131nda 15 milyon m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131r, 2015-ci il\u0259 onlar\u0131n say\u0131 artaraq 40 milyona q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhali art\u0131m\u0131n\u0131n dinamikas\u0131 Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin hasil etm\u0259sin\u0259 imkan vermir. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 immiqrasiya ax\u0131n\u0131-avropa elitas\u0131n\u0131n xo\u015f niyy\u0259tli, alturizm v\u0259 yaxud m\u00fcs\u0259lman c\u0259miy\u0259tinin sosial probleml\u0259rinin h\u0259lli deyil, Q\u0259rbin r\u0259hmsiz, eqoistik t\u0259dbirl\u0259ridir. \u0130slama ehtiyatla yana\u015fan Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n ekspertl\u0259rind\u0259n birinin etiraf etdiyi kimi: \u201cQ\u0259rb d\u00fcnyas\u0131n\u0131n iqtisadiyyat\u0131 \u0259sas\u0259n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin ax\u0131n\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Irak_isgali.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-24289\" width=\"998\" height=\"671\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Irak_isgali.jpg 512w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Irak_isgali-300x202.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Irak_isgali-150x101.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 998px) 100vw, 998px\" \/><figcaption>http:\/\/panarin.com\/diplomat\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Rusiya Federasiyas\u0131nda demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t daha da pisdir. Birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, obyektiv olaraq Rusiya sosial-iqtisadi, informasiya v\u0259 sosisal-m\u0259d\u0259ni m\u0259kanda qlobal q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir t\u0259rkib hiss\u0259si olmu\u015fdur. Rusiyan\u0131n \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc sa\u011faltma problemi k\u0259skin olaraq qalmaqdad\u0131r. 1961-ci ild\u0259 yeni kommunist versiyal\u0131 \u201cistehlak c\u0259miyy\u0259ti\u201d proqram\u0131n\u0131n q\u0259bulu Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n de-fakto q\u0259rb sivilizasiyas\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu. Son on iil\u0259r \u0259rzind\u0259 \u201crus milli ideyas\u0131n\u0131n\u201d \u0259zabl\u0131 axtar\u0131\u015f\u0131 da n\u0259tic\u0259siz qalmaqdad\u0131r. Qlobal Q\u0259rb bazar\u0131na v\u0259 informasiya sah\u0259sin\u0259 inteqrasiya olunaraq q\u0259rbin maddi v\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rini m\u0259nims\u0259y\u0259n Rusiyaya \u201cmilli ideya\u201d art\u0131q laz\u0131m deyildir. \u0130kincisi Rusiyada davam ed\u0259n sisrem b\u00f6hran\u0131, obyektiv olaraq demoqrafik v\u0259 neqativ prosesl\u0259ri d\u0259rinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiya Federasiyas\u0131nda \u0259hali say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli insanlar\u0131n say\u0131 da azal\u0131r. 2011-ci il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si azl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kompensasiya etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn leqal miqrasiyan\u0131 700 mind\u0259n-1 milyona qald\u0131r\u0131lmas\u0131 vacib olacaqd\u0131r. Art\u0131q 25 ild\u0259n sonra Rusiyan\u0131n h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259tli olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ild\u0259 5 milyon miqrant t\u0259l\u0259b olunacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>(Ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>P.S. M\u0259qal\u0259 2010-cu ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qurban VAH\u0130DOV T\u0259dqiqat\u00e7\u0131-ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131, analitik Bir ne\u00e7\u0259 illik spesifik \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q, m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, tarixi v\u0259 f\u0259ls\u0259fi t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyim n\u0259z\u0259ri n\u0259tic\u0259l\u0259rimi oxuculara \u0259b\u0259di &#171;\u015e\u0259rq &#8212; Q\u0259rb&#187;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24291,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-24285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24285"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24292,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24285\/revisions\/24292"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}