{"id":24960,"date":"2020-12-31T01:35:11","date_gmt":"2020-12-30T21:35:11","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=24960"},"modified":"2020-12-31T01:37:01","modified_gmt":"2020-12-30T21:37:01","slug":"az%c9%99rbaycan-%c9%99n-boyuk-s%c9%99firliyini-pekind%c9%99-tikir-trilyonluq-naxcivan-d%c9%99hlizi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=24960","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259firliyini Pekind\u0259 tikir: Trilyonluq Nax\u00e7\u0131van d\u0259hlizi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa iddia ed\u0259n Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri 30 il\u0259 yax\u0131nd\u0131r ki, ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bak\u0131n\u0131n neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri G\u00fcrc\u00fcstan \u00fcz\u0259rind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, oradan is\u0259 Avropa v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq bazar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, 826 km uzunlu\u011fu olan Bak\u0131-Tiflis-Qars d\u0259miryolu da G\u00fcrc\u00fcstandan ke\u00e7ir. G\u00fcrc\u00fcstan il\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin strateji xarakterli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li bu layih\u0259l\u0259rin ciddi rolu var.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 bir d\u0259 \u0130ran \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xa bilir. G\u00fcrc\u00fcstanla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu x\u0259tt o q\u0259d\u0259r d\u0259 i\u015fl\u0259k deyil. Amma Nax\u00e7\u0131van\u0131n t\u0259minat\u0131nda bu yol h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131b. D\u00fczd\u00fcr, iri h\u0259cmli strateji m\u0259hsullar \u0130ran \u00fcz\u0259rind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259yib. Amma bu yolun olmas\u0131 da i\u015fimiz\u0259 yaray\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcf\u00fcqd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yolun konturlar\u0131 da ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli raz\u0131l\u0131\u011fa \u0259sas\u0259n, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb rayonlar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni x\u0259tt in\u015fa edil\u0259c\u0259k. Qeyri-r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 &#171;Mehri d\u0259hlizi&#187;, &#171;Turan qap\u0131s\u0131&#187;, &#171;Nax\u00e7\u0131van koridoru&#187; kimi m\u00fcxt\u0259lif adlar da\u015f\u0131yan bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 Bak\u0131-Nax\u00e7\u0131van-Qars d\u0259miryol x\u0259ttinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si dem\u0259kdir. T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda davaml\u0131 quru \u0259laq\u0259sini t\u0259min edil\u0259c\u0259k bu x\u0259tt A\u011f Evin d\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mehri d\u0259hlizi \u0130r\u0259van \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu d\u0259hliz vasit\u0259si il\u0259 Erm\u0259nistan il\u0259 Rusiya aras\u0131nda d\u0259miryolu x\u0259tti a\u00e7\u0131l\u0131r. Y\u0259ni, Rusiyadan \u00e7\u0131xan y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistanda olacaq. Nax\u00e7\u0131van koridoru h\u0259m Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259ni, h\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistanla Rusiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, Nax\u00e7\u0131van koridoru G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 \u0130ran\u0131n maraqlar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. X\u00fcsus\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan \u00fc\u00e7\u00fcn bu, arzuolunmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0259razisind\u0259n neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259ri ke\u00e7\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan Avropa Birliyi v\u0259 AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn cazib\u0259dar \u00f6lk\u0259 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, Nax\u00e7\u0131van koridoru a\u00e7\u0131ld\u0131qdan sonra G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 \u0130randan ke\u00e7\u0259n kommunikasiya x\u0259tl\u0259ri \u00f6z \u00f6n\u0259mini n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 itir\u0259c\u0259k. Ancaq bu yollar\u0131n i\u015fl\u0259k saxlan\u0131lmas\u0131 g\u0259r\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki alternativin \u00e7ox olmas\u0131 biz\u0259 \u0259lav\u0259 manevr imkanlar\u0131 verir. Bu, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycana y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259zyiq mexanizml\u0259rini b\u0259ri ba\u015fdan s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131r. B\u00f6lg\u0259mizd\u0259 siyasi situasiya s\u00fcr\u00fc\u015fk\u0259n oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 bu yollar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc d\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da deyim ki, Nax\u00e7\u0131van koridorunun \u0259h\u0259miyy\u0259ti t\u0259kc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t deyil. S\u00f6hb\u0259t daha b\u00f6y\u00fck bir n\u0259sn\u0259d\u0259n gedir. \u00c7in il\u0259 Avropa Birliyi aras\u0131nda mal m\u00fcbadil\u0259sinin h\u0259cmi milyard deyil, trilyon dollarlarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Haz\u0131rda \u00c7ind\u0259n g\u0259l\u0259n mallar Orta Asiyadan ke\u00e7ir, g\u0259mil\u0259r\u0259 vurularaq X\u0259z\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n \u018fl\u0259t liman\u0131na da\u015f\u0131n\u0131r. Oradan is\u0259 y\u00fckl\u0259r Bak\u0131-Tiflis-Qars qatar x\u0259tti il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, oradan is\u0259 Avropaya da\u015f\u0131n\u0131r. Bu proses 2 h\u0259ft\u0259 \u00e7\u0259kir. T\u0259bii ki, Avropa istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n mallar\u0131 da eyni x\u0259tl\u0259 \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 \u00c7in\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, \u00c7in v\u0259 Avropa Birliyi d\u0259 Nax\u00e7\u0131van koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131nda maraql\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, Avropa Birliyini \u00c7inl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n q\u0131sa yoldur. \u00c7in \u00f6z mallar\u0131n\u0131 d\u0259niz v\u0259 hava yolu il\u0259 d\u0259 Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131r. Qazax\u0131stan v\u0259 Rusiya \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n d\u0259miryolu da mal m\u00fcbadil\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Ancaq bu faktd\u0131r ki, Q\u0259rbl\u0259 \u015e\u0259rqi birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k \u0259n q\u0131sa yol (g\u0259l\u0259c\u0259k) Nax\u00e7\u0131van koridorundan ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rb m\u0259nb\u0259l\u0259ri yaz\u0131r ki, A 40 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc standart konteynerl\u0259r 22 tona yax\u0131n mal tutur. Bel\u0259 bir konteynerin h\u0259r biri 14 min dollar da\u015f\u0131nma x\u0259rci il\u0259 okean \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00c7ind\u0259n Avropaya v\u0259 \u0259sk istiqam\u0259t\u0259 30-35 g\u00fcn\u0259 yeti\u015fir. Eyni konteyner hava yolu il\u0259 32 min dollara m\u0259nzil ba\u015f\u0131na \u00e7at\u0131r. T\u0259bii ki, q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259. D\u0259miryolu il\u0259 is\u0259 bir konteyner 8 min dollara da\u015f\u0131n\u0131r. 2 h\u0259ft\u0259y\u0259 mal g\u00f6nd\u0259ril\u0259n \u00fcnvana daxil olur.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcd\u00fcy\u00fc kimi, \u0259n optimal variant d\u0259miryolu il\u0259 da\u015f\u0131nmaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki da\u015f\u0131nma x\u0259rci o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox deyil v\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 vaxt (14-18 g\u00fcn) aparm\u0131r. Nax\u00e7\u0131van koridorunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u0259m d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan mar\u015frutu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 14-18 g\u00fcnl\u00fck vaxt\u0131n he\u00e7 olmasa 2 g\u00fcn azald\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00c7in Xalq Respublikas\u0131ndak\u0131 s\u0259firi \u018fkr\u0259m Zeynall\u0131 \u201cnews.cgtn.com\u201d sayt\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. O vur\u011fulay\u0131b ki, Nax\u00e7\u0131van koridoru \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbin yax\u0131nla\u015fmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Mal m\u00fcbadil\u0259sind\u0259 zaman\u0131n q\u0131salmas\u0131 s\u00fcr\u0259tli v\u0259 \u00e7evik biznes \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. \u00c7inin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n verdiyi d\u0259st\u0259y\u0259 toxunan s\u0259fir qeyd edib ki, \u00f6lk\u0259mizin i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rinin yenid\u0259n tikilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 s\u0259rmay\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 olacaq. \u00c7in bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n yararlana bil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n Qafqazda \u00c7inin \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 oldu\u011funa diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n s\u0259fir yaz\u0131r ki, 2019-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda 2.2 milyard dollar h\u0259cmind\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si olub. H\u0259r il \u00c7inl\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r daha da d\u0259rinl\u0259\u015fir. S\u0259fir xat\u0131rlad\u0131r ki, \u00c7inin apar\u0131c\u0131 rol oynad\u0131\u011f\u0131 \u201cAsian Infrastructure Investment Bank\u201d\u0131 ill\u0259r \u00f6nc\u0259 Trans-Anadolu Qaz Boru K\u0259m\u0259ri v\u0259 Bak\u0131-Tiflis-Qars d\u0259miryolu x\u0259ttinin \u00e7\u0259kili\u015fin\u0259 s\u0259rmay\u0259 yat\u0131r\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259fir m\u0259qal\u0259nin sonunda qeyd edir ki, \u00c7inl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tt \u00fczr\u0259 inki\u015fafdad\u0131r v\u0259 bel\u0259 bir fondan Az\u0259rbaycan Pekind\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n yeni s\u0259firliyini in\u015fa etm\u0259si t\u0259bii g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, \u00c7in mallar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sinin Avropa Birliyin\u0259 Nax\u00e7\u0131van koridoru \u00fcz\u0259rind\u0259n da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m siyasi, h\u0259m d\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan ciddi \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r v\u0259d edir. Onu da unutmayaq ki, Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri iqtisadi inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan son d\u0259r\u0259c\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259li gedir. He\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 2030-c\u00fc ild\u0259 \u00c7inin iqtisadi inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n iqtisadi n\u0259h\u0259ngi olan AB\u015e-\u0131 arxada qoyaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Art\u0131q d\u00fcnya bazar\u0131nda \u00c7in yuan\u0131 Amerika dollar\u0131n\u0131 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaqdad\u0131r v\u0259 bu tendensiya Q\u0259rbd\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur. El\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 iqtisadi s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f d\u00f6n\u0259mini ya\u015fay\u0131r. V\u0259 h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259r d\u0259 Nax\u00e7\u0131van koridoruna ciddi maraq g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bu da \u0259lav\u0259 imkanlar v\u0259 g\u0259lir m\u0259nb\u0259yi dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u0259minlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, Nax\u00e7\u0131van koridoru qlobal xarakterli bir layih\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu koridorun tezlikl\u0259 in\u015fa edil\u0259c\u0259yi \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur.(<a href=\"http:\/\/musavat.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Musavat.com<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa iddia ed\u0259n Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri 30 il\u0259 yax\u0131nd\u0131r ki, ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bak\u0131n\u0131n neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri G\u00fcrc\u00fcstan \u00fcz\u0259rind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, oradan is\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":24963,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-24960","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24960"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24962,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24960\/revisions\/24962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}