{"id":26464,"date":"2021-01-14T01:52:30","date_gmt":"2021-01-13T21:52:30","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=26464"},"modified":"2021-01-14T01:52:40","modified_gmt":"2021-01-13T21:52:40","slug":"v%c9%99ng-sozunun-m%c9%99ns%c9%99yi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=26464","title":{"rendered":"\u201cV\u0259ng\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yi"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>El\u015fad \u018flili<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Qafqaz tarixi m\u0259rk\u0259zi<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 bir \u00e7ox v\u0259ngl\u0259r v\u0259 onlarla \u0259laq\u0259dar co\u011frafi adlar vard\u0131r. Misal olaraq Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 V\u0259ng, V\u0259ngli, Xuda-v\u0259ng, H\u0259m\u015fi-v\u0259ng, G\u0259d\u0259b\u0259y \u0259razisind\u0259 \u018fyri-v\u0259ng, \u0130smay\u0131ll\u0131da V\u0259ng, Nax\u00e7\u0131vanda Q\u0131z\u0131l-v\u0259ng, yen\u0259 d\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n Qarn\u0131basar mahal\u0131nda dig\u0259r bir Q\u0131z\u0131l-v\u0259ng, G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcn\u00fcn q\u0259rb sahilind\u0259 dig\u0259r bir \u018fyri-v\u0259ng, G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcnd\u0259n \u015fimalda, tarixi Qazax-\u015e\u0259m\u015f\u0259dil sultanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razisind\u0259 Qo\u015fa-v\u0259ng v\u0259 o b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 G\u0259dik-v\u0259ng, X\u0131nd\u0131r\u0131-v\u0259ng, \u0130lk\u0259-v\u0259ng v\u0259 d. n\u00fcmun\u0259 kimi \u00e7\u0259km\u0259k olar. V\u0259ng s\u00f6z\u00fc dilimizd\u0259 var olan \u00e7ox q\u0259dim s\u00f6zd\u00fcr v\u0259 orta \u0259srl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n b\u0259zi xristian m\u0259b\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259dilib. Bu s\u00f6z xristianl\u0131\u011f\u0131n erk\u0259n \u00e7a\u011flar\u0131nda erm\u0259ni dilin\u0259 d\u0259 ke\u00e7ib kils\u0259-monast\u0131r kompleksl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vank (<em>\u057e\u0561\u0576\u0584<\/em>) \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunur. Erm\u0259nil\u0259r bu s\u00f6z\u00fcn erm\u0259nic\u0259 oldu\u011funu \u015f\u00fcbh\u0259y\u0259 almaq ist\u0259m\u0259s\u0259l\u0259rd\u0259, \u0259slind\u0259 v\u0259ng s\u00f6z\u00fc t\u00fcrkc\u0259d\u0259n onlar\u0131n dilin\u0259 ke\u00e7\u0259n n\u00f6vb\u0259ti k\u0259lm\u0259dir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, erk\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq erm\u0259ni dilin\u0259&nbsp;<strong>t\u00fcrkc\u0259d\u0259n minl\u0259rl\u0259 s\u00f6z ke\u00e7mi\u015fdir<\/strong>. V\u0259ng terminin t\u00fcrkc\u0259 oldu\u011funu isbatlayan amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 odur ki, erm\u0259nil\u0259r G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcn\u00fcn q\u0259rb sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u018fyri-v\u0259ng monast\u0131r kompleksin\u0259 r\u0259smi olaraq Geqard (niz\u0259, mizraq) ad\u0131n\u0131 vermi\u015fl\u0259r. Lakin xalq a\u011fz\u0131nda qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Ayrivank kimi d\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edirl\u0259r. Eynil\u0259 Qarn\u0131basar mahal\u0131ndak\u0131 Q\u0131z\u0131l-v\u0259ng kompleksinin erm\u0259ni kils\u0259 dilind\u0259 Amenaprki\u00e7 (qurtar\u0131c\u0131, xilaskar) adlan\u0131r. Lakin xalq dilind\u0259 t\u00fcrkc\u0259 Q\u0131z\u0131l-v\u0259ng s\u00f6z\u00fc unudulsun dey\u0259 h\u0259rfi t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259r\u0259k Karmirvank (q\u0131z\u0131l, ya da q\u0131rm\u0131z\u0131 v\u0259ng) \u015f\u0259klind\u0259 qeydl\u0259r\u0259 salm\u0131\u015flar. Qazax-\u015e\u0259m\u015f\u0259dil sultanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razisind\u0259 (Tavu\u015f\/Tovuz rayonu) Qo\u015fa-v\u0259ng\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 bu kompleksin m\u0259rk\u0259zind\u0259 bir Surb-Astvatsatin adl\u0131 kils\u0259, v\u0259 iki yan\u0131nda bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259r v\u0259ng oldu\u011fu a\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 ad\u0131n\u0131n Qo\u015fa-v\u0259ng oldu\u011fu b\u0259llidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi dilimizd\u0259ki qo\u015fa s\u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259h\u0259l qoymayaraq monast\u0131r kompleksinin ad\u0131n\u0131 Mxitar Qo\u015fla (Kosa Mxitar) \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Bu kompleksin erm\u0259nic\u0259 r\u0259smi ad\u0131 is\u0259 Nor-Getikdir (\u0546\u0578\u0580 \u0533\u0565\u057f\u056b\u056f). Anlam\u0131 da yeni Getik dem\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Getik monast\u0131r\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259 zaman\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, sonra da yenid\u0259n in\u015fa edilmi\u015fdir. Maraql\u0131 buras\u0131d\u0131r ki, bu kompleksin t\u00fcrkc\u0259 dig\u0259r ad\u0131 orada ya\u015fam\u0131\u015f xalq\u0131m\u0131z aras\u0131nda G\u0259dik-v\u0259ng kimi ke\u00e7ir. V\u0259 baxd\u0131qda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu kompleks do\u011frudan da da\u011f g\u0259diyind\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdir. Erm\u0259nl\u0259r is\u0259, getik s\u00f6z\u00fcn\u00fcn anlam\u0131n\u0131 vermirl\u0259r, ya da ver\u0259 bilmirl\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 erm\u0259ni dilind\u0259 getik (\u0563\u0565\u057f\u056b\u056f) s\u00f6z\u00fc yoxdur. Y\u0259ni kompleksin iki ad\u0131 da \u2013 Qo\u015fa-v\u0259ng v\u0259 G\u0259dik-v\u0259nk t\u00fcrk dilind\u0259 a\u00e7\u0131qlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, orta \u00e7a\u011flarda Az\u0259rbaycan b\u00f6lg\u0259sind\u0259 t\u00fcrk xristianl\u0131\u011f\u0131 da m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 bir \u00e7ox kils\u0259-monast\u0131r kompleksl\u0259ri d\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n xalq\u0131m\u0131z\u0131n dilind\u0259 s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015fdir. Qeyd ed\u0259k ki, erm\u0259nic\u0259 vank s\u00f6z\u00fc ancaq rahibl\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 monast\u0131r kompleksl\u0259rin\u0259 aid edilir. Az\u0259rbaycan da is\u0259 v\u0259ng termini tarix\u0259n z\u0259ngi olan ta\u011fl\u0131 tikilil\u0259r\u0259, z\u0259ng q\u00fcll\u0259l\u0259rin\u0259 aid edilmi\u015fdir. Rus dilind\u0259 bu termin \u0437\u0432\u043e\u043d\u043d\u0438\u0446\u0430 kimi i\u015fl\u0259dilir. Indi d\u0259 v\u0259ng s\u00f6z\u00fcn\u00fcn etimologiyas\u0131n\u0131 g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k. Ilk \u00f6nc\u0259 onu bildir\u0259k ki, bu s\u00f6z t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 h\u0259m d\u0259 beng, banq v\u0259 dig\u0259r b\u0259nz\u0259r fonetik \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 tarixi qeydl\u0259r\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. Bu s\u00f6zd\u0259n dilimizd\u0259 feil olaraq v\u0259ngild\u0259m\u0259k &#8212; yaz\u0131q yaz\u0131q s\u0259s \u00e7\u0131xarmaq, inilti (it \u00fc\u00e7\u00fcn) v\u0259 isim olaraq v\u0259ngilti \u2013 itin iniltisi (AD\u0130L, IV c. s\u0259h. 479) s\u00f6zl\u0259ri yaranm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Buna \u0259lav\u0259 olaraq T\u00fcrkiy\u0259 Anadolu dialektl\u0259rind\u0259&nbsp;<strong>veng<\/strong>&nbsp;\u2013 q\u0131rtlaqdan t\u00fct\u0259k s\u0259si \u00e7\u0131xartma;&nbsp;<strong><em>vengildemek, vengilemek, vengirdemek<\/em><\/strong>&nbsp;\u2013 1.&nbsp;<strong><em>u\u015fa\u011f\u0131n s\u0131zlamas\u0131<\/em><\/strong>, 2. itin iniltisi, zingild\u0259m\u0259si;<strong>&nbsp;vengirti<\/strong>&nbsp;\u2013 s\u0131z\u0131ldama (DS, XI s. 4095) kimi isim v\u0259 feill\u0259r qeydl\u0259r\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fqa bu s\u00f6z \u0259ski t\u00fcrkc\u0259 m\u0259tnl\u0259rd\u0259 banq v\u0259 beng \u2013 ucadan s\u0131zlamaq, \u00e7\u0131\u011f\u0131rmaq (DTS s. 81, 94) anlamlar\u0131nda m\u0259tnl\u0259rd\u0259 ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131 buras\u0131d\u0131r ki, dilimizd\u0259 olan xoruz banlamas\u0131 da \u0259ski v\u0259 orta t\u00fcrkc\u0259d\u0259 banqlamaq kimi \u0259d\u0259biyyata ke\u00e7mi\u015fdir. V\u0259 art\u0131q islam d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ilk \u00e7a\u011flar\u0131nda m\u00fcs\u0259lman azan s\u0259si ban, azan oxumaq is\u0259 banlamaq, ya da banqlamaq \u015f\u0259klind\u0259 qeydl\u0259r\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. Buna ilk olaraq Kitabi D\u0259d\u0259 Qorqud dastan\u0131n\u0131 misal \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259rik. Orada \u201cminar\u0259d\u0259 banqlayanda f\u0259qih g\u00f6rkl\u00fc\u201d, bir d\u0259 \u201csaqqal\u0131 uzun tat \u0259ri banqlad\u0131qda (azan oxuduqda)\u201d, c\u00fcml\u0259l\u0259ri yer alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bu c\u00fcr misallara orta \u0259sr t\u00fcrkc\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131nda rastlan\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n azan oxumaq anlam\u0131nda&nbsp;<em><strong>ban(q)lamaq<\/strong><\/em>&nbsp;feili \u0259r\u0259b dil\u00e7isi \u018fbu H\u0259yyan t\u0259r\u0259find\u0259n 1312 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;<strong>Kit\u00e2b\u00fc&#8217;l-\u0130dr\u00e2k li Lis\u00e2ni&#8217;l-Etr\u00e2k<\/strong>&nbsp;v\u0259 XIV-XV \u0259srd\u0259 \u018fbu M\u00fch\u0259mm\u0259d \u0259t-T\u00fcrki t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f&nbsp;<strong>Kitab\u00fc B\u00fclqat\u00fcl-M\u00fc\u015ftaq fi L\u00fc\u011fatit-T\u00fcrk vel-K\u0131f\u00e7ak<\/strong>&nbsp;kimi l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rd\u0259 yer alm\u0131\u015fd\u0131r. Yen\u0259 d\u0259 azan oxumaq anlam\u0131nda benklemek \u015f\u0259klind\u0259 Misir m\u0259ml\u00fckl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018fbul-Leysi S\u0259m\u0259rq\u0259ndi t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f dini m\u0259zmunlu&nbsp;<strong>Kitabi M\u00fcq\u0259ddim\u0259<\/strong>&nbsp;\u0259s\u0259rind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flav\u0259 olaraq qeyd ed\u0259k ki, q\u0131r\u011f\u0131z folklorunda \u015f\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki z\u0259ngli m\u0259b\u0259dl\u0259r bandulu adlan\u0131r. Tuva v\u0259 tofalar dill\u0259rind\u0259 is\u0259 bonq\/monq s\u00f6z\u00fc z\u0259ng v\u0259 t\u0259bil toxma\u011f\u0131 kimi i\u015fl\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131dak\u0131 misallar\u0131 davam etm\u0259k olar, lakin bu \u00f6rn\u0259kl\u0259r art\u0131q v\u0259ng\/beng s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ger\u00e7\u0259k anlam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q g\u00f6st\u0259rir. Y\u0259ni g\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fc kimi v\u0259ng\/beng s\u00f6z\u00fc inilti, s\u0131z\u0131lt\u0131, zingilti, z\u0131nq\u0131lt\u0131, \u00e7\u0131\u011f\u0131rma, ba\u011f\u0131rma, \u00e7a\u011f\u0131rma, z\u0259ng \u00e7alma, s\u0259sl\u0259n\u0259r\u0259k dini ayinl\u0259r\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259 kimi anlamlarda i\u015fl\u0259dilmi\u015fdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n xristianl\u0131q, Qafqaz Albaniyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259ng termini z\u0259ngi olan ta\u011flara, q\u00fcll\u0259l\u0259r\u0259 aid edilmi\u015f, islam d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 azan oxumaqla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015fdir. Y\u0259ni semantik bax\u0131m\u0131ndan h\u0259r iki halda dini ayin\u0259 d\u0259v\u0259t olunma \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131 vard\u0131r. Bunlara r\u0259\u011fm\u0259n \u0259minlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, v\u0259ng termini dilimizd\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n d\u0259 \u0259vv\u0259l yer alm\u0131\u015fd\u0131r. Bilindiyi kimi xristianl\u0131\u011f\u0131n ilk III-IV \u0259srl\u0259rind\u0259 kils\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259l\u0259 z\u0259ng m\u00f6vcud deyildi. Bu \u0259n\u0259n\u0259 xristianl\u0131\u011fa \u00f6nc\u0259ki dinl\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, z\u0259ng ta\u011flar\u0131, v\u0259 ki\u00e7ik \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc z\u0259ngl\u0259r induizm, buddizm ayinl\u0259rind\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Y\u0259ni z\u0259ng \u00e7alma \u0259n\u0259n\u0259si bir \u00e7ox q\u0259dim dini ayinl\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud idi. Qeyd ed\u0259k ki, sikhizm\u0259 aid olan Suraxan\u0131 m\u0259b\u0259dinin d\u00f6rdk\u00fcnc ta\u011f\u0131\u0131n alt\u0131nda, yanan odun \u00fcz\u0259rind\u0259 bir zamanlar z\u0259ng olmu\u015fdur. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259rhum tarix\u00e7imiz Sara A\u015furb\u0259yli tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259sasanaraq yazm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan \u0259razisnd\u0259 q\u0259diml\u0259rd\u0259n d\u00f6rdk\u00fcnc ta\u011fl\u0131 od m\u0259b\u0259dl\u0259ri yer alm\u0131\u015flar. Arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar da buna d\u0259lal\u0259t edir. Amma bu m\u0259b\u0259dl\u0259ri s\u0259hv\u0259n Z\u0259rd\u00fc\u015fti dini il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Halbuki Z\u0259rd\u00fc\u015fti dini m\u0259b\u0259dl\u0259rin (daxmalar\u0131n) memarl\u0131q \u00fcslublar\u0131 f\u0259rqli idi. Bu d\u00f6rdk\u00fcnc ta\u011fl\u0131 od m\u0259b\u0259dl\u0259ri eram\u0131zdan \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. V\u0259 \u0259minlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, bu ta\u011fl\u0131 od m\u0259b\u0259dl\u0259rind\u0259 z\u0259ngl\u0259r d\u0259 yer alm\u0131\u015f, v\u0259 bu tikilil\u0259r\u0259 xalq aras\u0131ndsa v\u0259ng ad\u0131 verilmi\u015fdir. Xalq aras\u0131nda h\u0259m d\u0259 ocaq deyil\u0259n bu m\u0259b\u0259dl\u0259rin \u0259traf\u0131nda h\u0259r zaman z\u0259vvarlar, ayin ke\u00e7ir\u0259n qamlar (kahinl\u0259r, \u015famanlar) \u00fc\u00e7\u00fcn zaviy\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 yataq yerl\u0259ri olmu\u015fdur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn\u0259 kimi Az\u0259rbaycanda b\u0259zi ocaq yerl\u0259rind\u0259 ziyar\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yataq yerl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Bu da q\u0259dim bir \u0259n\u0259n\u0259dir. Bilindiyi kimi Qafqaz Albaniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 xristianl\u0131q q\u0259bul edildikd\u0259n sonra \u0259ski dini t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qat\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu barad\u0259 Kalankatl\u0131 Musan\u0131n \u201cAlbanlar Tarixi\u201d kitab\u0131nda qeydl\u0259r vard\u0131r. V\u0259 \u0259ski din\u0259 aid ocaqlar\u0131n yerind\u0259 xristianl\u0131\u011fa aid atributlar yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 zamanla da bu yerl\u0259r kilis\u0259, xristian rahib monast\u0131rlar\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir. Amma z\u0259ngi olan ta\u011flar, q\u00fcll\u0259l\u0259r v\u0259ng olaraq adland\u0131r\u0131lma\u011fa davam edilmi\u015fdir. Zamanla xristianl\u0131q ayinl\u0259rind\u0259n uzaqla\u015fan Az\u0259rbaycan \u0259halisi aras\u0131nda bu s\u00f6z arxaikl\u0259\u015fs\u0259 d\u0259 b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259dilmi\u015f v\u0259 s\u0131z\u0131lt\u0131, inilti anlam\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259ni dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 is\u0259, bu s\u00f6z\u00fcn ilkin anlam\u0131n\u0131 bilm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu termini yaln\u0131z monast\u0131rlar \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259tmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lv\u0259ngli A\u015f\u0131q Al\u0131 (1801-1911)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>A\u011e DAMAR-DAMAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6rt \u00e7ahar f\u0259slind\u0259 ovum ovlad\u0131m,<br>Tor g\u0259ldi g\u00f6z\u00fcm\u0259 a\u011f damar-damar.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n a\u015fiq\u0259m ya\u011f damar,<br>Pilt\u0259 yanar, ya\u011f damar,<br>\u00dcr\u0259yim\u0259 od d\u00fc\u015f\u0259r,<br>Sin\u0259m ba\u015f\u0131 s\u0131z\u0131ldar.<\/p>\n\n\n\n<p>Dedim k\u00f6n\u00fcl m\u00fcx\u0259nn\u0259td\u0259n k\u0259nar g\u0259z,<br>Qatar x\u00f6r\u0259yin\u0259 a\u011f damar-damar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7e\u015fmin c\u0259llad, qa\u015f\u0131n almaz olubdu,<br>Heyva t\u0259ki saral\u0131bd\u0131, solubdu.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n a\u015fiq\u0259m solubdu,<br>Saral\u0131bd\u0131, solubdu<br>Yar\u0131 yardan ay\u0131rmaq,<br>M\u00fcx\u0259nn\u0259td\u0259n olubdu.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n \u00e7\u0259kdiyim c\u0259h\u0259nn\u0259min odudu,<br>Yanar \u00fcr\u0259yimd\u0259 ya\u011f damar-damar.<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u0131yam, sin\u0259mi \u00e7arpaz da\u011flaram,<br>Lo\u011fman olub yaralar\u0131n ba\u011flaram.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n a\u015fiq\u0259m yara m\u0259n,<br>Yetirm\u0259dim yara m\u0259n<br>D\u0259rd\u0259 d\u0259rman olmad\u0131,<br>Eyl\u0259m\u0259dim \u00e7ara m\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p>Bahar buluduyam co\u015fub a\u011flaram,<br>Ba\u011fban da b\u0259sl\u0259yir ba\u011f damar-damar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El\u015fad \u018flili Qafqaz tarixi m\u0259rk\u0259zi Tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 bir \u00e7ox v\u0259ngl\u0259r v\u0259 onlarla \u0259laq\u0259dar co\u011frafi adlar vard\u0131r. Misal olaraq Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 V\u0259ng, V\u0259ngli, Xuda-v\u0259ng,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26466,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-26464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26467,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26464\/revisions\/26467"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}