{"id":26928,"date":"2021-01-18T03:46:28","date_gmt":"2021-01-17T23:46:28","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=26928"},"modified":"2021-01-18T10:08:42","modified_gmt":"2021-01-18T06:08:42","slug":"t%c9%99klif-m%c9%99d%c9%99ni-irsimiz-olan-v%c9%99-bos-qalan-erm%c9%99ni-kils%c9%99l%c9%99rini-soyqirim-muzeyl%c9%99rin%c9%99-cevir%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=26928","title":{"rendered":"T\u018fKL\u0130F: M\u0259d\u0259ni irsimiz olan Albaniya v\u0259 bo\u015f qalan erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rini Soyq\u0131r\u0131m muzeyl\u0259rin\u0259 \u00e7evir\u0259k"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/h-26.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-26929\" width=\"171\" height=\"137\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/h-26.jpg 201w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/h-26-150x120.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 171px) 100vw, 171px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan 128 alban m\u0259b\u0259di erm\u0259ni qriqoryan kils\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu bar\u0259d\u0259 Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si s\u0259drinin m\u00fcavini G\u00fcnd\u00fcz \u0130smay\u0131lov deyib: \u201cErm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi-dini, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 konkret bir siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irib\u201d. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu siyas\u0259tin mahiyy\u0259ti ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bizim izl\u0259rimizi oradan silm\u0259kdir: \u201cBunun \u00fc\u00e7\u00fcn onlar \u00fc\u00e7 istiqam\u0259td\u0259 i\u015f apar\u0131blar. Birincisi, \u0130slam m\u0259b\u0259dl\u0259rini, m\u0259scidl\u0259ri, ziyar\u0259tgahlar\u0131 da\u011f\u0131d\u0131blar. \u0130kincisi, \u0130slam m\u0259b\u0259dl\u0259rini ba\u015fqa xalq\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin n\u00fcmun\u0259si kimi t\u0259qdim edib, y\u0259ni \u00f6zg\u0259ninkil\u0259\u015fdiribl\u0259r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc istiqam\u0259t is\u0259, alban m\u0259b\u0259dl\u0259rin\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259t idi ki, burada onlar\u0131n siyas\u0259tinin mahiyy\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259k xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259dr m\u00fcavini bildirib ki, i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan 128 alban m\u0259b\u0259dinin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Xudav\u0259ng m\u0259b\u0259di, La\u00e7\u0131ndak\u0131 A\u011fao\u011flan m\u0259b\u0259di, A\u011fd\u0259r\u0259d\u0259ki G\u0259nc\u0259s\u0259r m\u0259b\u0259di v\u0259 Xocav\u0259nd rayonundak\u0131 Amaras alban kils\u0259si erm\u0259ni qriqoryan kils\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 Xudav\u0259ng, \u0259slind\u0259 is\u0259 Arzu Xatun m\u0259b\u0259din\u0259 h\u0259yas\u0131zcas\u0131na sahib \u00e7\u0131xmalar\u0131na Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n eyni \u00fcslubda susqunluq g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 ad tapa bilmir\u0259m. M\u0259b\u0259dl\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi bilgil\u0259r \u00fczd\u0259 olsa da bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u0259b\u0259d \u0259traf\u0131nda yaranm\u0131\u015f erm\u0259ni h\u0259yas\u0131zl\u0131\u011f\u0131na s\u0259rt cavab verilm\u0259m\u0259sinin \u0259sas g\u00fcnahkar\u0131 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n indiki r\u0259hb\u0259rliyidir. Toydan sonra 4 a\u00e7\u0131qlama m\u0259ktubu yazan akademik bu tale y\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259 bar\u0259d\u0259 maraql\u0131 sur\u0259td\u0259 susmaqdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"533\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Klasterni_komplex_Dadivank_-_panoramio.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-26930\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Klasterni_komplex_Dadivank_-_panoramio.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Klasterni_komplex_Dadivank_-_panoramio-300x200.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Klasterni_komplex_Dadivank_-_panoramio-150x100.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Klasterni_komplex_Dadivank_-_panoramio-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcnbildirim ki, m\u0259b\u0259din memarl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda \u0259n dol\u011fun bilgil\u0259r\u0259 G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259 M\u0259mm\u0259dovan\u0131n (\u0417\u043e\u0434\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0410\u043b\u0431\u0430\u043d\u0438\u0438, Bak\u0131: \u00c7a\u015f\u0131o\u011flu, 2004) \u0259s\u0259rind\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olar. Bu m\u0259b\u0259d bar\u0259d\u0259 \u00fczd\u0259 olan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, kompleksin ba\u015fkils\u0259si olan Arzu xatun kils\u0259si 1214-c\u00fc ild\u0259 knyaginya Arzu xatunun sifari\u015fi il\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdir. Arzu xatun knyaz Kurdun q\u0131z\u0131 olmu\u015fdur. Knyaz Kurd is\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qazax v\u0259 Tovuz rayonlar\u0131n\u0131n, h\u0259m\u00e7inin indi Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 adlanan \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n tarixi Kaen \u0259yal\u0259tinin hakimi olmu\u015fdur. Kirakos Qandzaketsinin (G\u0259nc\u0259li) m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Xudav\u0259ngd\u0259 kils\u0259nin in\u015fa edilm\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l, Arzu xat\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 olan Xa\u00e7\u0131n knyaz\u0131 Vaxtanqla birlikd\u0259 Qo\u015fav\u0259ngd\u0259ki M\u00fcq\u0259dd\u0259s Tanr\u0131 Anas\u0131 kils\u0259sinin in\u015fas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G. M\u0259mm\u0259dova qeyd edir ki, &#171;he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Arzu xatun h\u0259m d\u0259 Qazaxdak\u0131 \u018fskipara monast\u0131r\u0131n\u0131n memarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015f v\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, Xudav\u0259ngd\u0259ki kils\u0259nin memarl\u0131q \u00fcslubunun se\u00e7ilm\u0259sind\u0259 bu tan\u0131\u015fl\u0131q da rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.&#187; Bununla yana\u015f\u0131 Xa\u00e7\u0131n\u0131n \u0259n z\u0259ngin ail\u0259l\u0259rind\u0259n birinin sifari\u015fi il\u0259 \u00f6lk\u0259nin intibah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 in\u015fa edil\u0259n kils\u0259, h\u0259m d\u0259 \u00f6z s\u0259l\u0259fl\u0259rini gerid\u0259 qoymal\u0131 idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bunca \u00fczd\u0259 olan bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259y\u0259n o bina, yaxud da onun i\u00e7ind\u0259kil\u0259r kim\u0259 laz\u0131md\u0131r? Bu torpaqlarda 200 il ya\u015f\u0131 olan bir m\u0259zar\u0131 olmayan bir toplum qar\u015f\u0131s\u0131nda sus-pus qalan bir qurum vaxt ke\u00e7m\u0259d\u0259n l\u0259\u011fv etm\u0259k daha xeyirlidir. \u018fn az\u0131 rus arxivl\u0259rind\u0259 olan m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l uzatmayan bu aliml\u0259rin billahi m\u0259qs\u0259dl\u0259ri elml\u0259 \u0259kslik t\u0259\u015fkil edir. Ruslar\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, 1828-ci il Rus-Qacariyy\u0259 (\u0130ran) m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Zaqafqaziya erm\u0259nil\u0259rinin kils\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri olan \u00f6nc\u0259 alban m\u0259b\u0259di olmu\u015f Ecmi\u0259dzin v\u0259 katolikoslar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 Rusiyan\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131na girdi. Sonra \u00c7ar I Nikolay (1825-1855) erm\u0259ni kils\u0259sin\u0259 aid &#171;Polojenya&#187; adl\u0131 bir qanun imzalad\u0131. Rusiya bu qanun il\u0259 kils\u0259nin daxili i\u015fl\u0259rini idar\u0259 etm\u0259k h\u00fcququnu \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. E\u00e7mi\u0259dzind\u0259 oturacaq, Sinodun b\u00fct\u00fcn dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Katolikoslu\u011fa r\u0259hb\u0259rlik v\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir rus v\u0259kil t\u0259yin edildi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Dadivank.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-26931\" width=\"1033\" height=\"775\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Dadivank.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Dadivank-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Dadivank-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Dadivank-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1033px) 100vw, 1033px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Katolikoslar\u0131n g\u00fcc\u00fc getdikc\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Kils\u0259 il\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259t aras\u0131ndak\u0131 davaml\u0131 qar\u015f\u0131durma k\u00fcsk\u00fcnl\u00fcy\u00fc v\u0259 inams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131rd\u0131.\u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin erm\u0259nil\u0259ri buraya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u0259qs\u0259di vard\u0131. \u018fvv\u0259lc\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki, erm\u0259nil\u0259r aras\u0131nda rus dilini populyarla\u015fd\u0131r\u0131b, dill\u0259rini slavyanla\u015fd\u0131racaq v\u0259 onlar\u0131 Pravoslav c\u0259miyy\u0259tin\u0259 \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259kt\u0259b a\u00e7maq izni verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>O vaxt rus dilinin t\u0259dris olunmas\u0131 \u015f\u0259rt kimi qoyulmu\u015fdu. Rus dilini bilm\u0259k erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck saxlamal\u0131yd\u0131, ancaq yetmi\u015f be\u015f ild\u0259n sonra ruslar anlad\u0131lar ki, erm\u0259nil\u0259rin yaln\u0131z \u00fc\u00e7 faiz v\u0259 ya d\u00f6rd faizinin rus dilind\u0259 oxuyub dan\u0131\u015fmaq qabiliyy\u0259ti var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259lumat\u0131 ona g\u00f6r\u0259 verdim ki, erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilmi\u015f E\u00e7mi\u0259dzin kils\u0259si ruslar\u0131n xeyir-duas\u0131yla 1828-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. Rusiya tarix\u00e7i-etnoqraf\u0131 V. Veli\u00e7konun bu bar\u0259d\u0259 maraql\u0131 qeydl\u0259ri m\u00f6vcuddur: <strong>\u201cXVIII \u0259srin sonunda \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259dzin katalikosunun \u00fcmumxalq se\u00e7kisinin prinsipin\u0259 zidd olaraq bu v\u0259zif\u0259y\u0259 \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259zzin ruhanil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yenic\u0259 se\u00e7ilmi\u015f arxiyepiskop Qukas (Luka) t\u0259yin olunmu\u015fdu<\/strong>. Konstantinopol patriarx\u0131 Zaxariya buna etiraz etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Qukas ona s\u0259mimi m\u0259ktublar yazm\u0131\u015f, h\u0259min vaxt is\u0259 Konstantinopol erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259ti Zaxariyan\u0131n v\u0259zif\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131lr\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u00fcrk h\u00f6kum\u0259tind\u0259n xahi\u015f etmi\u015fdi. C\u0259nab Yezovun t\u0259rifini g\u00f6y\u0259 qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Qukas\u0131n t\u0259l\u0259sm\u0259si A\u011fvan \u2013 Qanzasar kils\u0259si (indiki A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun \u0259razisind\u0259dir \u2013 m\u00fc\u0259l.) patriarx\u0131 \u0130sraelin \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259dzin taxt\u0131-tac\u0131na se\u00e7ilm\u0259sind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259sinin vacibliyi il\u0259 izah olunur. S\u00f6hb\u0259t ayr\u0131lm\u0131\u015f A\u011fvan (Alban- t\u00fcrk) patriarx\u0131na z\u0259rb\u0259 vurmaq v\u0259 teokratik m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t qurmaqdan gedirdi. V\u0259zif\u0259d\u0259 olan qulluq adamlar\u0131n\u0131n m\u0259lumats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yaxud satq\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259m t\u00fcrk, h\u0259m d\u0259 rus h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259nafel\u0259ri d\u00fcz g\u0259lm\u0259s\u0259 d\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla v\u0259 yekdillikl\u0259 onu (Qukas\u0131 \u2013 m\u00fc\u0259l.) m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r. Bizim Konstantinopola (\u0130stanbula) g\u00f6nd\u0259rdiyimiz el\u00e7i Tomara 1801-ci ild\u0259 h\u00f6kum\u0259t\u0259 h\u00fcsn-r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 ki, Qukas \u201cRusiyan\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u00f6z mill\u0259tini dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fcn\u0259bi katolikosun k\u00f6nl\u00fc xo\u015f olsun dey\u0259 Alban katolikosu h\u0259dd\u0259n art\u0131q s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, sonra is\u0259 Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 G\u0259nc\u0259nin Rusiyaya birl\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 l\u0259\u011fv olunmu\u015f v\u0259 bu, he\u00e7 k\u0259s\u0259 bildirilm\u0259mi\u015fdi. M\u0259lum olmu\u015fdu ki, bizim siyas\u0259t\u00e7il\u0259r, h\u0259tta \u00f6z \u0259razil\u0259rind\u0259 Siss v\u0259 Aktamar patriarxlar\u0131n\u0131n \u201cb\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin katalikosu\u201dndan azad olunmas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 el\u0259m\u0259yi ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n d\u0259 az uzaqg\u00f6r\u0259ndirl\u0259r\u201d (V.L. Veli\u00e7ko \u201cQafqaz\u201d Bak\u0131 1995 s. 59-60).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0131sacas\u0131, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn olan v\u0259 h\u0259tta Q\u00fcdsd\u0259 d\u0259 kils\u0259l\u0259ri olan Albaniya d\u00f6vr\u00fc xristianl\u0131q m\u0259b\u0259dl\u0259rin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259t ki, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 d\u0259 din d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. \u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn olan b\u00fct\u00fcn m\u0259b\u0259dl\u0259r katoloqla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 h\u0259r bir m\u0259b\u0259din tarix\u00e7\u0259si konkret olaraq yarad\u0131lm\u0131\u015f elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. T\u0259mir edilmi\u015f bu m\u0259b\u0259dl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u018fr\u0259b i\u015f\u011fallar\u0131ndan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k uzan\u0131b g\u0259l\u0259n soyqr\u0131mlar muzeyi yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanda erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus Bak\u0131da v\u0259 \u015eu\u015fadak\u0131 kils\u0259l\u0259rd\u0259n (XX \u0259sr) q\u0259dim erm\u0259ni kils\u0259si var. Qalan he\u00e7 bir m\u0259b\u0259din onlara d\u0259xli yoxdur. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 V\u0259ng adlanan m\u0259b\u0259dl\u0259r t\u00fcrkl\u0259r\u0259 aiddir. Bunu t\u00fcrk dilin\u0259 m\u0259nsublu\u011fu \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmayan -ng &#171;sa\u011f\u0131r nun&#187; h\u0259rfi d\u0259 s\u00fcbut edir. Daha \u00f6nc\u0259l\u0259r d\u0259 qeyd etdiyim kimi m\u0259b\u0259d, kils\u0259 (Gel-\u0130sa-\u0130sa m\u0259qam\u0131) sonradan dilimiz\u0259 ke\u00e7\u0259n bir s\u00f6zd\u00fcr. Erm\u0259nic\u0259 is\u0259 kils\u0259 \u2014 <strong>\u0565\u056f\u0565\u0572\u0565\u0581\u056b\u0576 (yekeghets\u2019in<\/strong>)-adlan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Dadivank_fresco.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-26932\" width=\"1040\" height=\"753\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Dadivank_fresco.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Dadivank_fresco-300x217.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Dadivank_fresco-150x109.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/800px-Dadivank_fresco-768x556.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1040px) 100vw, 1040px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimiz bu alban m\u0259b\u0259dl\u0259rin\u0259 <strong>&#171;Qrakakan&#187; (&#171;Od evi&#187;, &#171;G\u00fcn\u0259\u015f evi&#187;<\/strong>) dem\u0259l\u0259rini d\u0259 qeyd etmi\u015f\u0259m v\u0259 bir daha t\u0259krarlamaqda fayda var. Bu m\u0259b\u0259dl\u0259rin tarixi xristianl\u0131qdan \u00f6nc\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir, x\u00fcsus\u0259n &#8212; Ak (A\u011f) s\u00f6z \u00f6n\u00fc il\u0259 ba\u015flayan toponomika el\u0259 bununla ba\u011fl\u0131d\u0131r: <strong>A\u011fdam, A\u011fcab\u0259di, A\u011fd\u0259r\u0259, A\u011fstafa, A\u011fda\u015f, A\u011fsu, A\u011fkils\u0259 v\u0259 h\u0259tta Aktamar bel\u0259 bununla ba\u011fl\u0131d\u0131r. A\u011f (Ak) i\u015f\u0131q, nur anlam\u0131ndad\u0131r. Albaniya ad\u0131 da yanl\u0131\u015fd\u0131r. El\u0259, m\u0259hz bu m\u0259b\u0259dl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259nin ad\u0131 A\u011fvang (Akvang) olub. Aktamar bar\u0259d\u0259 is\u0259,&#187;T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckd\u0259 S\u0259lcuqlu x\u0259st\u0259liyi&#187; adl\u0131 kitab\u0131mda yazm\u0131\u015fam: &#171;Kils\u0259nin divar\u0131nda 12 h\u0259varinin r\u0259smi c\u0131z\u0131l\u0131b. D\u00fc\u015f\u0259n g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131 h\u0259r saatdan bir bir h\u0259varini i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131r. Ad\u0131na g\u0259linc\u0259 \u201cAk\u201d \u2013 q\u0259dim t\u00fcrkc\u0259 \u201ci\u015f\u0131q, nur\u201d, \u201ctamar\u201d is\u0259 \u201cdammaq, d\u00fc\u015fm\u0259k\u201d anlam\u0131ndad\u0131r. Y\u0259ni burada n\u0259 hayl\u0131q, n\u0259 d\u0259 Tamaral\u0131q he\u00e7 n\u0259 yoxdur. Tamara axtaranlar, yaxud hay xa\u00e7\u0131 qoymaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r m\u0259b\u0259di F\u0259rat\u0131n orta h\u00f6vz\u0259sind\u0259 axtars\u0131nlar&#187;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u018fKL\u0130F: Sayt\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcxbiri \u018fli Yunusov (\u018fli N\u0259sib Z\u0259rdabi) t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259n\u0259 edil\u0259n bu t\u0259klifi ictmai m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131ram. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 olan b\u00fct\u00fcn sahibsiz burax\u0131b d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 yem etdiyimiz A\u011fvang m\u0259b\u0259dl\u0259rini b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k SOYQIRIM muzeyl\u0259rin\u0259 \u00e7evirm\u0259y\u0259 nec\u0259 bax\u0131rs\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fn ba\u015fl\u0131cas\u0131 son 200 il \u0259rzind\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n plan\u0131 erm\u0259ni ke\u015fi\u015fl\u0259rinin terror v\u0259 pislik yuvas\u0131na \u00e7evirdiyi bu kils\u0259l\u0259rd\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri \u0130\u015f\u011fal alt\u0131nda olan 128 alban m\u0259b\u0259di erm\u0259ni qriqoryan kils\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Bu bar\u0259d\u0259 Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26933,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-26928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26928"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26940,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26928\/revisions\/26940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}