{"id":27097,"date":"2021-01-20T03:29:51","date_gmt":"2021-01-19T23:29:51","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=27097"},"modified":"2021-01-20T03:29:54","modified_gmt":"2021-01-19T23:29:54","slug":"zaur-ustacin-usaq-dunyasi-v%c9%99-gullunun-seirl%c9%99ri-soz-c%c9%99l%c9%99ngi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=27097","title":{"rendered":"ZAUR USTACIN U\u015eAQ D\u00dcNYASI V\u018f \u201cG\u00dcLL\u00dcN\u00dcN \u015eE\u0130RL\u018fR\u0130\u201d S\u00d6Z \u00c7\u018fL\u018fNG\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>O q\u0259l\u0259m sahibi xo\u015fb\u0259xtdir ki, onun \u0259d\u0259biyyata g\u0259tirdikl\u0259ri qeyri q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 q\u0259bul oluna, ya\u015fad\u0131la. Nec\u0259 ki, biz Z.X\u0259lil yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 ruhunu, folklorun il\u0131q n\u0259f\u0259sini, Abdulla \u015eaiq \u00fcslubunu a\u015fkar g\u00f6r\u00fcr\u00fck, u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131na eynil\u0259 Z.X\u0259lil t\u0259rzind\u0259 yana\u015fma Zaur Ustac\u0131n da yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda (u\u015faq \u015feirl\u0259rind\u0259) m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Ay\u0259txan_Ziyad-682x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27099\" width=\"800\" height=\"1201\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Hans\u0131 t\u0259rzd\u0259?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259qdim olunan m\u0259qal\u0259d\u0259 bu m\u0259qamlar zaman-zaman m\u00fchakim\u0259nizd\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259si v\u0259 bu m\u00fcst\u0259vid\u0259 Z.Ustac\u0131n m\u00f6vqeyi haqq\u0131nda<\/p>\n\n\n\n<p><strong>U\u015faq \u0259s\u0259ri, yoxsa u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131lan \u0259s\u0259r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00f6vzu ill\u0259rl\u0259 q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar v\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Zahid X\u0259lil, F\u00fczuli \u018fsg\u0259rli v\u0259 Bilal H\u0259s\u0259nli bu q\u0259na\u0259td\u0259dirl\u0259r ki, \u201cu\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d dedikd\u0259 3-17,18 ya\u015fad\u0259k oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131lan \u0259d\u0259biyyat n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. H\u0259m d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 hans\u0131 ya\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dey\u0259k ki, m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r ya\u015fda u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn (3-6 ya\u015f); ki\u00e7ik m\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fc (6-10 ya\u015f); yeniyetm\u0259lik<\/p>\n\n\n\n<p>d\u00f6vr\u00fc (10-14 ya\u015f); yoxsa ilkin g\u0259nclik ya\u015f h\u0259ddi \u00fc\u00e7\u00fcnm\u00fc (14-17 ya\u015f) yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259lic\u0259d\u0259n n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r [3. s.13; 2. s.3]. \u201cBalaca oxucu \u00e7ox t\u0259l\u0259bkard\u0131r, onun z\u0259if \u0259s\u0259r\u0259 maraq g\u00f6st\u0259rm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyildir. U\u015faq \u0259s\u0259ri yaratmaq \u00fc\u015f\u00fcn s\u0259n\u0259tkarda istedad, \u0259m\u0259ksev\u0259rlikl\u0259 yana\u015f\u0131 d\u00fcnyaya u\u015faq g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 baxmaq, u\u015faq d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inc\u0259likl\u0259rind\u0259n ba\u015f \u00e7\u0131xarmaq bacar\u0131\u011f\u0131 laz\u0131md\u0131r. Y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259si olan, u\u015faqlar\u0131n b\u0259y\u0259ndiyi \u0259s\u0259ri yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259n\u0259tkarda b\u0259dii s\u00f6zd\u0259n istifad\u0259 m\u0259har\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, u\u015faq q\u0259lbinin, hiss v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131n t\u0259biiliyi, sad\u0259liyi, t\u0259vaz\u00f6\u011fkarl\u0131\u011f\u0131, safl\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d [2. s.7].<\/p>\n\n\n\n<p>Z.Ustaca g\u00f6r\u0259, o \u0259s\u0259r ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilir ki, h\u0259r k\u0259s oxudu\u011fu \u201ch\u0259r k\u0259lm\u0259d\u0259 \u00f6z hiss v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bilir. Bir b\u0259nd \u015feiri min \u0259hvall\u0131 oxucu oxuyur, ham\u0131s\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, m\u0259hz bu s\u00f6zl\u0259r onun \u00fc\u00e7\u00fcn deyilib. S\u00f6z s\u0259n\u0259tind\u0259 ustal\u0131q, \u0259d\u0259biyyatda t\u0259qdimetm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131 \u2013 obrazl\u0131l\u0131q \u2013 m\u0259hz budur, obrazli des\u0259k, obrazin \u00f6z\u00fcd\u00fcr &#8230;\u201d [8. s.123.\u201dObraz\u0131n \u00f6z\u00fc\u201d m\u0259qal\u0259si].<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cU\u015faq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 nec\u0259 v\u0259 kiml\u0259r ola bil\u0259r?\u201d sual\u0131n\u0131 V.Q.Belinski bel\u0259 cavabland\u0131r\u0131b: \u201cU\u015faq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u00e7ox \u015f\u0259rt\u0131\u0259r vard\u0131r: n\u0259cib, sev\u0259n, diqq\u0259tli, sakit, k\u00f6rp\u0259c\u0259 sad\u0259dil bir q\u0259lb, y\u00fcks\u0259k m\u0259lumatl\u0131 bir idrak, predmetl\u0259r\u0259 ayd\u0131n bir bax\u0131\u015f, yaln\u0131z canl\u0131 bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr deyil, h\u0259m d\u0259 \u015fairan\u0259 bir x\u0259yal, h\u0259r \u015feyi canl\u0131, z\u0259ngin sur\u0259tl\u0259r hal\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259y\u0259 qabil bir x\u0259yal laz\u0131md\u0131r\u201d [1. s.12].<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 H\u0259diyy\u0259 \u015e\u0259faq\u0259t haql\u0131 olaraq yaz\u0131r ki, \u201c&#8230; biz u\u015fa\u011f\u0131 n\u0259 vaxt g\u00f6r\u0259 biliriks\u0259, u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 o zaman yaran\u0131r. U\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc ola. Y\u0259ni \u0259yani material\u201d [5.].<\/p>\n\n\n\n<p>Fikrimizc\u0259, m\u00fclahiz\u0259nin daha d\u0259qiq ifad\u0259 t\u0259rzi d\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Biz d\u0259 bu m\u00fclahiz\u0259ni t\u0259qdir\u0259layiq hesab edirik ki, hans\u0131 q\u0259l\u0259m n\u00fcmun\u0259sinin i\u00e7ind\u0259 u\u015faq d\u00fcnyas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrs\u0259, h\u0259min \u0259s\u0259ri u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259si q\u0259bul etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259bii ki, q\u0259l\u0259m sahibi \u0259d\u0259bi q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259, hans\u0131 t\u0259rzd\u0259 q\u0259bul edirs\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini o y\u00f6nd\u0259 d\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259diyy\u0259 \u015e\u0259faq\u0259t \u201cProblem\u201d rubrikal\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manlar\u0131 haqq\u0131nda m\u00fclahiz\u0259l\u0259rinin ard\u0131n\u0131 bel\u0259 ifad\u0259 edir: \u201cu\u015faq \u00e7a\u015fmal\u0131d\u0131r, aya\u011f\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259lidir, \u201c2\u201d almal\u0131d\u0131r, yem\u0259yini da\u011f\u0131tmal\u0131d\u0131r, s\u00fcd i\u00e7\u0259nd\u0259 a\u011fz\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fcr-ba\u015f\u0131 bulanmal\u0131d\u0131r. U\u015faqd\u0131r ax\u0131\u201d &#8230; \u201cBel\u0259c\u0259 u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 yarada bil\u0259rik\u201d [5.].<\/p>\n\n\n\n<p>Biz XXI \u0259srin u\u015fa\u011f\u0131na bunlar\u0131m\u0131 t\u0259lqin etm\u0259liyik? Pinti, XIX, yaxud XX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda qalm\u0131\u015f u\u015faq obraz\u0131n\u0131m\u0131? Azya\u015fl\u0131ya bu t\u0259bi\u0259tli \u0259d\u0259bi q\u0259hr\u0259man\u0131 t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 onu bu simadam\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirik?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259s azya\u015fl\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc nec\u0259? Bununla bar\u0131\u015facaqm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 olan halda g\u0259lin g\u00f6r\u0259k bu g\u00fcn\u00fcn u\u015fa\u011f\u0131 kimdir?<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n XX \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259siy\u0259m, bu ya\u015f\u0131mda da m\u0259n\u0259 qaranl\u0131q h\u0259r hans\u0131 i\u015f\u0259 \u0259limi bula\u015fd\u0131rm\u0131ram. O\u011flum XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin \u0259vv\u0259lind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. Bir \u0259linin barma\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131ndan iki \u0259linin barmaqlar\u0131n\u0131 c\u00fctl\u0259\u015fdirib televizorun pultunun d\u00fcym\u0259sini bas\u0131b u\u015faq filml\u0259rin\u0259 bax\u0131rd\u0131. Onun o\u011flu XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 do\u011fulub. H\u0259l\u0259 \u0259m\u0259lli dan\u0131\u015fma\u011f\u0131, qaydas\u0131nca yerim\u0259yi bacarmad\u0131\u011f\u0131 vaxtlard\u0131, diski g\u00f6t\u00fcr\u00fcb m\u0259n\u0259 uzad\u0131rd\u0131 ki, \u201cbaba, qoy\u201d. Deyirdim ki, \u201cm\u0259n bacarm\u0131ram, ata g\u0259lib diski qoyar, s\u0259n d\u0259 baxarsan\u201d. Sizc\u0259 m\u0259n\u0259 cavab\u0131 n\u0259 olsa yax\u015f\u0131d\u0131r? \u201cM\u0259ni quca\u011f\u0131na g\u00f6t\u00fcr, boyum \u00e7ats\u0131n, \u00f6z\u00fcm qoyum\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fclahiz\u0259mi s\u00fcd qarda\u015f\u0131m Arifl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 g\u00fcl\u00fcms\u0259di: s\u0259n XX \u0259srn 20-ci ill\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f ki\u015finin, B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin a\u011fr\u0131-ac\u0131lar\u0131n\u0131, sars\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f t\u0259f\u0259kk\u00fcr sahibinin o\u011flusan, o\u011flun XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin \u0259vv\u0259lind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f n\u0259slin \u00f6vlad\u0131d\u0131r, n\u0259v\u0259n is\u0259 o\u011flunun o\u011fludur, XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si. T\u0259xmin\u0259n 80 illik zaman h\u00fcdudunda do\u011fulan \u00fc\u00e7 n\u0259slin n\u00fcmay\u0259d\u0259sinin t\u0259f\u0259kk\u00fcr t\u0259rzin\u0259, hans\u0131 inki\u015faf yolu ke\u00e7diyin\u0259 diqq\u0259t yetirdinizmi? XXI \u0259srin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si budur: qam\u0131\u015fdan, qar\u011f\u0131dan \u201cat\u201d d\u00fcz\u0259ldib \u00e7apan yox, s\u0259h\u0259rd\u0259n ax\u015fama q\u0259d\u0259r plan\u015fetl\u0259, mobil telefonla, komp\u00fcterl\u0259 \u0259ll\u0259\u015f\u0259n!<\/p>\n\n\n\n<p>Dem\u0259li, bu g\u00fcn\u00fcn u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 da kiml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 il\u0259 hesabla\u015fmal\u0131d\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u201cs\u00fcd i\u00e7\u0259nd\u0259 a\u011fz\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fcr-ba\u015f\u0131n\u0131 bula\u015fd\u0131ran\u201d u\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, plan\u015fetl\u0259 oyuncaq kimi davranan u\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ruh\u0259n q\u0259bul etm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, bunu da t\u0259bii q\u0259bul etm\u0259liyik ki, u\u015faq \u2013 \u00f6z u\u015faq \u00f6mr\u00fcn\u00fc ya\u015famal\u0131d\u0131r. Amma unutmamal\u0131y\u0131q ki, bu g\u00fcn\u00fcn d\u0259rsd\u0259n \u201c2\u201d alan u\u015fa\u011f\u0131 kimd\u0259ns\u0259 k\u00f6m\u0259k uman deyil, d\u0259rsl\u0259rin\u0259 \u00f6z\u00fc haz\u0131rla\u015f\u0131b \u201c2\u201d-sini \u201c5\u201d-l\u0259 \u00f6z\u00fc \u0259v\u0259z etm\u0259yi bacaran u\u015faqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya, Avropa, Amerika filml\u0259rind\u0259 u\u015faq obrazlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlayaq: u\u015faq b\u00f6y\u00fck bac\u0131-qarda\u015f\u0131 kimi dan\u0131\u015f\u0131r, iri adam d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 m\u00fchakim\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u00fcr, \u00fczl\u0259\u015fdiyi v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu \u00f6z\u00fc aray\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz \u201chans\u0131 q\u0259l\u0259m n\u00fcmun\u0259sinin i\u00e7ind\u0259 u\u015faq d\u00fcnyas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrs\u0259, h\u0259min \u0259s\u0259ri u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259si olaraq q\u0259bul etm\u0259k olar\u201d dey\u0259nd\u0259, bu t\u0259bi\u0259tli u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, XXI \u0259srin u\u015fa\u011f\u0131 XX \u0259sr v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n tan\u0131y\u0131b-bildiyi u\u015faq deyil, tamamil\u0259 \u00f6zg\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 malik u\u015faqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz bunu q\u0259bul etm\u0259y\u0259, zaman\u0131n bu dikt\u0259si il\u0259 bar\u0131\u015fma\u011fa m\u0259hkumuq. \u018fd\u0259biiyyat\u015f\u00fcnas Z.X\u0259lil \u201cU\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259l\u0259ri\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: \u201c90-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (XX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 A.\u0130.) u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ya\u015fl\u0131 s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u00fcmidin\u0259 qald\u0131. Sonralar yava\u015f-yava\u015f yeni q\u00fcvv\u0259l\u0259r yarand\u0131\u201d [4. s.10].<\/p>\n\n\n\n<p>Z.X\u0259lilin \u00fcnvan g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n \u00fcmumi qeyd etdiyi q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rind\u0259n biri d\u0259, m\u0259nim q\u0259na\u0259tim\u0259 g\u00f6r\u0259, imzas\u0131 1988-ci ild\u0259n m\u0259tbuatda \u00f6z\u00fcn\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fkarlar qazanan Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc, \u201cQ\u0131z\u0131l q\u0259l\u0259m\u201d m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, 2019-cu ild\u0259n Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc, \u201cYazarlar\u201d jurnal\u0131n\u0131n t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 ba\u015f redaktoru Zaur Ustacd\u0131r. Bu \u00e7a\u011facan 26 kitab\u0131 n\u0259\u015fr edilib. Onlardan yaln\u0131z biri u\u015faq kitab\u0131d\u0131r: \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d. V\u0259 \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d \u201cu\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d istilah\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verdiyind\u0259n oxucu m\u00fchakim\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n \u015feirl\u0259ri il\u0259 rastla\u015fd\u0131m. Bu \u015feirl\u0259r \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d kitab\u0131ndan imi\u015f. V\u0259 h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259r, i\u00e7ind\u0259 u\u015faq d\u00fcnyas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259si oldu\u011fundan diqq\u0259timi c\u0259lb etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczd\u0259 i\u015fl\u0259tdiyi c\u00fcml\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t ba\u011flama\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v \u201ca\u00e7ar\u201d oldu: \u201cVur-tut bir u\u015faq kitab\u0131m var: \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d. O \u015feirl\u0259rin ilk n\u00fcmun\u0259l\u0259rini 2004-c\u00fc il dekabr\u0131n 12-d\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n q\u0131z\u0131m G\u00fcl\u00fcz\u0259 6-7 ya\u015fda olanda yazm\u0131\u015fam. M\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r haz\u0131rl\u0131q qruplar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn metodik v\u0259sait kimi d\u0259 t\u0259sdiq olunub&#8230; Bir d\u0259 \u00f6z\u00fcm u\u015faq ya\u015f\u0131mda yazd\u0131\u011f\u0131m bir-iki u\u015faq \u015feirim var, v\u0259ssalam. G\u00fcman ki, bir d\u0259 y\u0259qin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259v\u0259m \u00fc\u00e7\u00fcn yazm\u0131\u015f olaram\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Z.Ustac bundan sonra h\u0259qiq\u0259t\u0259n u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yazmayacaqsa, t\u0259\u0259ss\u00fcf! Niy\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf? Bu sor\u011fumuza cavab \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimiz bit\u0259n yer\u0259c\u0259n zaman-zaman m\u00fchakim\u0259nizd\u0259.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Diqq\u0259t yetirdinizmi, h\u0259r \u00fc\u00e7 zaman k\u0259siyi u\u015faq ya\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: 1. \u00d6z\u00fc u\u015faq ya\u015f\u0131nda olanda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r; 2. Be\u015f-alt\u0131 ya\u015fl\u0131 q\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r; 3. N\u0259v\u0259si k\u00f6rp\u0259 ya\u015f\u0131nda olaca\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn yazaca\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, q\u0259tiyy\u0259tli olaraq q\u0259bul etm\u0259yimiz g\u0259r\u0259kir ki, u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 &#8212; u\u015faqlar haqq\u0131nda yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259r deyil, i\u00e7ind\u0259 u\u015faq d\u00fcnyas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u2013 u\u015fa\u011f\u0131 d\u0259rk etdiyimiz andan, u\u015faq d\u00fcnyas\u0131n\u0131 i\u00e7imiz\u0259 hopdurub onu t\u0259z\u0259d\u0259n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z andan q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nan \u0259s\u0259rl\u0259rdir. K\u00f6rp\u0259sin\u0259 \u0259luifban\u0131 nec\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259k, b\u00fct\u00fcn elml\u0259rin a\u00e7ar\u0131 olan riyazi bilikl\u0259r\u0259 \u00f6vlad\u0131n\u0131 nec\u0259 isini\u015fdirm\u0259k ist\u0259yi ataya G\u00fcl\u00fcz\u0259nin<\/p>\n\n\n\n<p>u\u015faq d\u00fcnyas\u0131n\u0131 t\u0259z\u0259d\u0259n ya\u015fad\u0131b. Ata alt\u0131 ya\u015fl\u0131 k\u00f6rp\u0259sinin h\u0259yata bax\u0131\u015f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n s\u00f6z d\u00fcnyas\u0131na ba\u015f vurub, riyazi bilikl\u0259rin c\u0259ng\u0259llikl\u0259rinin h\u0259l\u0259 b\u0259sit m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 o sirli d\u00fcnyaya sahib durma\u011f\u0131n m\u0259tl\u0259bl\u0259rini anlatma\u011fa s\u0259y g\u00f6st\u0259rib \u00f6vlad\u0131na.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d bu z\u0259rur\u0259td\u0259n yaran\u0131b. M\u00fc\u0259llif kitab\u0131n 2011-ci ild\u0259ki n\u0259\u015frinin \u201c\u00d6n s\u00f6z\u201d\u00fcnd\u0259 bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131b: \u201cG\u00fcl\u00fc xan\u0131m t\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 birinci sinf\u0259 gedirdi. M\u0259n d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259ki kimi i\u015fd\u0259 idim. Evd\u0259n z\u0259ng g\u0259ldi, cavab ver\u0259nd\u0259 G\u00fcl\u00fc m\u0259n\u0259 sevin\u0259-sevin\u0259 dedi ki, ata, \u201c A\u201d h\u0259rfini ke\u00e7dik, m\u00fc\u0259llim ev\u0259 \u201cA\u201d-ya aid \u015feir tap\u015f\u0131r\u0131b, g\u0259l\u0259nd\u0259 h\u0259rfl\u0259r\u0259 aid \u015feir kitab\u0131 al g\u0259tir. Dedim ki, oldu. M\u0259hdud vaxt i\u00e7\u0259risind\u0259 ora-bura baxd\u0131m. Bel\u0259 bir kitab tapa bilm\u0259dim. \u00c7ox maraql\u0131d\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn k\u00f6\u015fkl\u0259rd\u0259 ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259 bel\u0259 maraql\u0131, \u0259yl\u0259nc\u0259li u\u015faq \u015feir kitablar\u0131 olsa da, bizim dilimizd\u0259 yox idi\u201d [8. s.126].<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra m\u00fc\u0259llif yaz\u0131r: \u201c\u2026birinci, ikinci sinif \u015fagirdl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259rfl\u0259ri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda tan\u0131salar da, ilkin vaxtda hecadan s\u00f6z\u0259 ke\u00e7\u0259nd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Say\u0131 \u00e7ox, sanbal\u0131 yox d\u0259rslikl\u0259r v\u0259 i\u015f d\u0259ft\u0259rl\u0259ri u\u015faqlar\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fckl\u0259s\u0259 d\u0259 bu t\u0259l\u0259bat\u0131 qar\u015f\u0131lam\u0131r. \u00dcst\u0259g\u0259l, ilk g\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq h\u0259r g\u00fcn ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259tli proqramla ir\u0259lil\u0259y\u0259n t\u0259dris y\u00fck\u00fc u\u015faqlar\u0131 s\u0131x\u0131r, yorur. Bunun k\u00f6k\u00fcnd\u0259 is\u0259 onun s\u0259tb\u0259st oxuya bilm\u0259m\u0259si dayan\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n ciddi problem tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n \u00f6zl\u0259rinin deyil, \u015f\u0259rtl\u0259rinin olduqca \u00e7\u0259tin anla\u015f\u0131lan v\u0259 alternativd\u0259 asan bir-iki hecal\u0131 s\u00f6z olsa da, \u00e7\u0259tin, \u00fc\u00e7-d\u00f6rd hecal\u0131 s\u00f6zl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131d\u0131r. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, bel\u0259 olduqda ist\u0259r oxu olsun, ist\u0259r hesab &#8212; u\u015faqlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir [8. s.127].<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d b\u00fct\u00fcn bu t\u0259l\u0259bl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b. Kitabda m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 se\u00e7im edilm\u0259s\u0259 d\u0259, m\u0259kt\u0259b\u0259 haz\u0131rl\u0131q ya\u015f\u0131nda olan u\u015fa\u011f\u0131n \u201cqolundan tuta bil\u0259c\u0259k\u201d, onlara bilgi ver\u0259 bil\u0259c\u0259k \u015feirl\u0259r toplan\u0131b: \u0259lifbaya aid \u015feirl\u0259r, r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259, aylara, ilin f\u0259sill\u0259rin\u0259, u\u015faqlara, t\u0259bi\u0259t\u0259 aid v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik m\u00f6vzusunda \u015feirl\u0259r. Hans\u0131 ki, valideyn himay\u0259si olmadan da u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc bu \u015feirl\u0259ri oxuyub d\u0259rk etm\u0259k, onlarla \u201cdil tapmaq\u201d imkan\u0131nda ola bilir. 2016-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f kitab\u0131n titul s\u0259hif\u0259sind\u0259 oxuyuruq: \u201c&#8230;kitab bilavasit\u0259 k\u00f6rp\u0259, fidan balalara \u015feir \u00f6yr\u0259d\u0259nl\u0259r\u0259 k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Kitabda \u0259lifbam\u0131z\u0131n h\u0259r bir h\u0259rfin\u0259 aid \u0259yl\u0259nc\u0259li, m\u0259z\u0259li, u\u015faqlar\u0131n asan \u0259zb\u0259rl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259yi olduqca ax\u0131c\u0131, y\u00fcng\u00fcl hecal\u0131 \u015feirl\u0259r v\u0259 1-d\u0259n 10-d\u0259k r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n tapmacalar toplanm\u0131\u015fd\u0131r. Kitab m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r u\u015faq m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259rbiy\u0259\u00e7i-m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zedilm\u0259z v\u0259sait olmaqla yana\u015f\u0131, ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259rin birinci sinifl\u0259rind\u0259 \u0259lifban\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259rk\u0259n h\u0259r yeni h\u0259rf v\u0259 r\u0259q\u0259m ke\u00e7ildikc\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u201ch\u0259rf\u0259 aid \u015feir \u0259zb\u0259rl\u0259yin\u201d tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n da qar\u015f\u0131lamaq iqtidar\u0131ndad\u0131r\u201d [7. s.4].<\/p>\n\n\n\n<p>Z.X\u0259lil \u015feiriyy\u0259tinin ruhu<\/p>\n\n\n\n<p>Z.Ustac\u0131n u\u015faq \u015feirl\u0259rind\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>Z.X\u0259lilin m\u00fck\u0259dd\u0259r u\u015faq poeziyas\u0131 m\u00fcst\u0259visind\u0259 Z.Ustac\u0131n \u015feirl\u0259rini do\u011fmala\u015fd\u0131ran, paralel t\u0259dqiqat m\u00fcst\u0259visin\u0259 \u00e7\u0131xaran hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rdir?<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r haldan \u00f6nc\u0259 \u015feirl\u0259rind\u0259ki sad\u0259lik, t\u0259biilik, s\u0259mimiyy\u0259t, do\u011fmal\u0131q!<\/p>\n\n\n\n<p>Oxuyursan, bax\u0131rsan ki ilk bax\u0131\u015fdan ham\u0131s\u0131 s\u0259n\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131r, amma bu zamanacan oxumad\u0131qlar\u0131n, e\u015fitm\u0259dikl\u0259rin, g\u00f6rm\u0259dikl\u0259rin t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. H\u0259r k\u0259lm\u0259sind\u0259 s\u0259n\u0259 do\u011fma oldu\u011funu xat\u0131rlatmaqla hans\u0131 t\u0259rzd\u0259s\u0259 t\u0259z\u0259 n\u0259 is\u0259 deyir, ba\u015fa sal\u0131r, \u00f6yr\u0259dir. O s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 ki, s\u0259n\u0259 \u201c\u00f6yr\u0259dil\u0259n\u201d bu \u201ct\u0259z\u0259 n\u0259 is\u0259\u201dnin h\u0259qiq\u0259t\u0259n yeni oldu\u011funu q\u0259bul edirs\u0259n. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201c1\u201d r\u0259q\u0259mi. Bax\u0131rsan ki, \u201c1\u201d r\u0259q\u0259mi s\u0259n\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131r. Amma yad\u0131nda qalacaqm\u0131 ki, hans\u0131 hallarda \u201c1\u201d il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259rs\u0259n? Bax, Z.Ustac m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fan u\u015fa\u011fa bunu \u00f6yr\u0259dir. daha h\u0259r hans\u0131 bir \u0259d\u0259d \u0259\u015fyan\u0131 g\u00f6st\u0259rib demir ki, \u201c1\u201d bu g\u00f6rk\u0259md\u0259 olur. \u201c1\u201d-i azya\u015fl\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259yin daha \u00fcst\u00fcn vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259l at\u0131r v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn toplama yox, yadda\u015f\u0131 daha \u00e7evik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 s\u00f6vq ed\u0259n \u201c\u00e7\u0131xma\u201d \u0259m\u0259lind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00fc\u00e7d\u0259n iki \u00e7\u0131xanda ne\u00e7\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131n yolunu u\u015fa\u011fa bel\u0259 \u00f6yr\u0259dir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Asan bir sual verim,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nan yoxdur bel\u0259si.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dc\u00e7d\u0259n iki \u00e7\u0131xanda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u00f6yl\u0259, qal\u0131r ne\u00e7\u0259si?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eeiri oxuyan azya\u015fl\u0131 da h\u0259min sual\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 verir: \u201c\u00dc\u00e7d\u0259n iki \u00e7\u0131xanda ne\u00e7\u0259 qalar?\u201d Cavab\u0131 tapmaqda valideyn k\u00f6rp\u0259sin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 ola bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259r hans\u0131 \u0259\u015fyadan \u00fc\u00e7 \u0259d\u0259d stolun \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdir\u0259r, sonra onlardan ikisini k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131b \u00f6vlad\u0131ndan soru\u015far: \u201c Stolun \u00fcz\u0259rind\u0259 ne\u00e7\u0259si qald\u0131?\u201d U\u015faq stolun \u00fcz\u0259rind\u0259 bir \u0259d\u0259d \u0259\u015fya qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb sual\u0131 cavabland\u0131rar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eeiri oxuyanda ilk olaraq m\u00fc\u0259llifin \u201cg\u00fcman, bir d\u0259 y\u0259qin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259v\u0259m \u00fc\u00e7\u00fcn yazm\u0131\u015f olaram\u201d k\u0259lm\u0259l\u0259ri xatirim\u0259 g\u0259ldi. Dem\u0259li, Zaur balaca G\u00fcl\u00fcz\u0259sini m\u0259kt\u0259b\u0259 haz\u0131rla\u015fd\u0131rark\u0259n q\u0131z\u0131na n\u0259l\u0259ri v\u0259 nec\u0259 \u00f6yr\u0259tdikl\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. Ki, bu kitab\u0131 oxuyan g\u0259nc ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, yaxud m\u0259kt\u0259b\u0259haz\u0131rl\u0131q qruplar\u0131nda, ya da birinci sinifl\u0259rd\u0259 d\u0259rs dey\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u015fair atan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259sinl\u0259r, ata Zaurun G\u00fcl\u00fcz\u0259sini m\u0259kt\u0259b\u0259 haz\u0131rla\u015fd\u0131rark\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259ndiyi c\u0259hdl\u0259rd\u0259n \u00f6rn\u0259k olaraq istifad\u0259 etsinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 haql\u0131 olaraq h\u0259mi\u015f\u0259 irad tutmu\u015fam ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, riyazi hesablama zaman\u0131 u\u015fa\u011fa apar\u0131lan \u0259m\u0259lin n\u0259tic\u0259sini, ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, 2+2-nin haz\u0131r cavab\u0131n\u0131n 4 oldu\u011funu dem\u0259k d\u00fczg\u00fcn m\u00f6vqe deyil. M\u0259kt\u0259bli hesablaman\u0131 bu y\u00f6nd\u0259 \u201c\u00f6yr\u0259ndiyi\u201d halda dig\u0259r m\u0259qamlarda yen\u0259 k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kim\u0259 is\u0259 m\u00f6htac olacaq, ona \u0259m\u0259liyyat\u0131n n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u00f6yr\u0259dildikd\u0259 is\u0259&#8230; N\u0259z\u0259riyy\u0259 elmdir, qanundur \u2013 \u00f6m\u00fcrl\u00fck yadda\u015fa yaz\u0131larsa, \u00f6m\u00fcrl\u00fck \u0259lind\u0259n tutmu\u015f olacaq. \u0130st\u0259yirs\u0259n y\u00fcz ya\u015fa, ist\u0259yirs\u0259n milyonlar \u00fcz\u0259rind\u0259 hesablama apar, f\u0259rq etm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0259t\u0259n m\u0259kt\u0259bliy\u0259 hesablama plyusdan (\u00fcst\u0259g\u0259l \u0259m\u0259lind\u0259n) istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u00f6yr\u0259dilir. Ham\u0131n\u0131n bildiyi v\u0259 m\u00fc\u0259llimin d\u0259 t\u0259dris prosesi zaman\u0131 ilk olaraq istifad\u0259 etdiyi bu variantd\u0131r. Z.Ustac is\u0259 f\u0259rqli m\u00f6vqed\u0259dir. O, azya\u015fl\u0131ya azdan \u00e7oxa yox, \u00e7oxdan aza hesablama\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259y\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Biliy\u0259 bu sayaq yiy\u0259l\u0259nm\u0259 is\u0259 insan\u0131 daha \u00e7evik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k qabiliyy\u0259tin\u0259, daha g\u00fccl\u00fc m\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 sahib olma\u011fa s\u00f6vq edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u0259krar biliyin anas\u0131d\u0131r\u201d. \u201c1\u201d r\u0259q\u0259min\u0259 h\u0259sr etdiyi ikinci \u015feird\u0259 d\u0259 \u015fair h\u0259min vasit\u0259d\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259n oxucunun diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r ki, ilk \u201c1\u201d, \u201c2\u201d v\u0259 \u201c3\u201d r\u0259q\u0259ml\u0259rind\u0259n savay\u0131 nisb\u0259t\u0259n \u00e7\u0259tin t\u0259l\u0259ff\u00fcz edil\u0259n \u201c5\u201d v\u0259 \u201c6\u201d r\u0259q\u0259ml\u0259ri d\u0259 var. V\u0259 \u201c6\u201d-n\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r azaltmaq laz\u0131md\u0131r ki, \u201c5\u201d al\u0131ns\u0131n?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ndi bir az da<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7\u0259tinl\u0259\u015fdi i\u015f.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ne\u00e7\u0259 azalsa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cAlt\u0131\u201d,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>qalar \u201cbe\u015f\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cavab yen\u0259 d\u0259 \u201c1\u201d-dir (6-5=1).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8230;U\u015faq yadda\u015f\u0131 a\u011f ka\u011f\u0131z kimidir, ora n\u0259yi yazd\u0131n, nec\u0259 yazd\u0131n, o c\u00fcr d\u0259 q\u0259bul ed\u0259c\u0259k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Z.Ustaca g\u00f6r\u0259, r\u0259q\u0259ml\u0259ri, h\u0259rfl\u0259ri, dila\u00e7ma \u0259r\u0259f\u0259sinin ilk k\u0259lm\u0259l\u0259rini m\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131na \u00e7atan u\u015fa\u011f\u0131n yadda\u015f\u0131na \u201cyazmaq\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn rahat vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015feirdir. Ax\u0131 \u015feir dilinin i\u00e7ind\u0259 gizli p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 il\u0259 \u201coxunan\u201d n\u0259\u011fm\u0259 var, bu n\u0259\u011fm\u0259nin adam\u0131n v\u00fccudunda c\u00f6vlan ed\u0259n ritmi var, bu ritmi \u201ch\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n\u201d musiqi var. Musiqi il\u0259 \u00f6yr\u0259dil\u0259n s\u00f6z is\u0259 yadda\u015fa tez h\u0259kk olur, asanl\u0131qla v\u0259 \u0259b\u0259dilik hopur. Z.Ustac el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 k\u00f6rp\u0259sin\u0259 \u0259lifban\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259ri \u00f6yr\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn poeziyaya \u00fcz tutub.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.Ustaca g\u00f6r\u0259, \u201cA\u201d h\u0259rfi \u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s h\u0259rfdir. H\u0259r haldan \u00f6nc\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n zirv\u0259sind\u0259 q\u0259rar tutan \u201cana\u201d v\u0259 \u201cAz\u0259rbycan\u201d k\u0259lm\u0259l\u0259ri \u201ca\u201d h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flay\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>A\u201d il\u0259 \u201cAna\u201d dey\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Al\u0259m\u0259 s\u0259s sal\u0131r\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d s\u00f6z\u00fcn\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cA\u201d il\u0259 ba\u015flay\u0131r\u0131q. [6. s. 6].<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259 bu azm\u0131\u015f kimi, Z.Ustac Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n \u201cA\u201d h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flay\u0131b \u201cZ\u201d il\u0259 sonland\u0131\u011f\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u201cana\u201d, \u201cata\u201d k\u0259lm\u0259l\u0259rind\u0259 iki \u201ca\u201d h\u0259rfi oldu\u011fu v\u0259 \u201ca\u201d h\u0259rfl\u0259rinin \u201cn\u201d v\u0259 \u201ct\u201d h\u0259rfl\u0259rini \u0259hat\u0259y\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda da azya\u015fl\u0131 oxucusuya informasiya \u00f6t\u00fcr\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p>Bax\u0131n \u201cana\u201d s\u00f6z\u00fcn\u0259,<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259rfl\u0259ri kim sayar?<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u201d ortada t\u0259k durub,<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 bir \u201cA\u201d var.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata, Ana t\u0259k s\u00f6zl\u0259r<\/p>\n\n\n\n<p>A-n\u0131n n\u0259fis ilm\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p>A-dan Z-ya h\u0259rfl\u0259r<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flifban\u0131n t\u00f6hf\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cN\u201d h\u0259rfin\u0259 aid s\u00f6zd\u0259 is\u0259 t\u0259dris prosesi zaman\u0131 \u0259lifba s\u0131ras\u0131n\u0131n pozulmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u201d iyirminci h\u0259rfdir,<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcb qaba\u011fa amma.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnki onu bilm\u0259s\u0259k<\/p>\n\n\n\n<p>Yaza bilm\u0259rik \u201cana\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u201d h\u0259rfin\u0259 aid ba\u015fqa bir b\u0259ndlik \u015feird\u0259 is\u0259 u\u015faq ona do\u011fma olan daha \u00fc\u00e7 s\u00f6zl\u0259 (\u201cninni\u201d, \u201cnehr\u0259\u201d v\u0259 \u201cn\u0259v\u0259\u201d s\u00f6zl\u0259ri il\u0259) \u00f6z\u00fcn\u00fcn l\u00fc\u011f\u0259t fondunu z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f olur:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u201d n\u0259n\u0259min ninnisi,<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u201d n\u0259n\u0259min nehr\u0259si,<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u201d n\u0259n\u0259min \u015fip\u015firin<\/p>\n\n\n\n<p>No\u011ful kimi n\u0259v\u0259si. Z.X\u0259lil yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 sayaq Z.Ustac\u0131n da r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 aid tapmaca xisl\u0259tli \u015feirl\u0259ri var. M\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r ya\u015fda olan, h\u0259l\u0259 \u0259lifban\u0131 bilm\u0259y\u0259n, r\u0259q\u0259ml\u0259r haqq\u0131nda b\u0259sit t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u0259 malik u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn diqq\u0259t yetir\u0259k: Z.X\u0259lilin tapmaca-\u015feirl\u0259rind\u0259 cavab ya \u015feirin s\u0259rl\u00f6vh\u0259sind\u0259, ya da \u015feirin i\u00e7ind\u0259 axtar\u0131l\u0131r, Z.Ustacda is\u0259 sual oxucuya m\u00fc\u0259llifin \u00f6z\u00fc t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcnvanlan\u0131r. H\u0259m d\u0259 olduqca asan, h\u0259l\u0259 hesablama \u0259m\u0259lind\u0259n z\u0259rr\u0259c\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131 olmayan azya\u015fl\u0131n\u0131n sual\u0131 d\u0259rk ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi t\u0259rzd\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>Hans\u0131 qo\u00e7aq tez dey\u0259r,<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6yl\u0259yin, ay u\u015faqlar?<\/p>\n\n\n\n<p>Xor-xor yatan pi\u015fiyin,<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u00e7\u0259 xumar g\u00f6z\u00fc var?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130t v\u0259 pi\u015fik u\u015fa\u011f\u0131n \u0259n \u00e7ox sevgi, m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 \u0259hat\u0259 etdiyi ev heyvanlar\u0131ndand\u0131r. \u201cPi\u015fiyin ne\u00e7\u0259 g\u00f6z\u00fc ola bil\u0259r?\u201d sual\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259llifd\u0259n q\u0259bul ed\u0259n azya\u015fl\u0131 \u00f6nc\u0259 h\u0259r g\u00fcn evd\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc pi\u015fiyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259tirir. \u0130nsanda da, pi\u015fikd\u0259 d\u0259 iki g\u00f6z oldu\u011funu y\u0259qin edir v\u0259 bel\u0259likl\u0259, cavab tap\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u0131ralanma 10 r\u0259q\u0259min\u0259 q\u0259d\u0259r davam edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fitdim, \u00f6yr\u0259nmis\u0259n<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi daha sayma\u011f\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>Adam\u0131n bir \u0259lind\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u00e7\u0259 olur barma\u011f\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Art\u0131q istiqam\u0259t verilib. U\u015faq bir \u0259lind\u0259ki barmaqlar\u0131n\u0131 say\u0131r v\u0259 m\u0259lum olur ki, insan\u0131n bir \u0259lind\u0259 5 \u0259d\u0259d barmaq var.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yaxud, \u201c6\u201cya aid \u015feir-tapmaca:<\/p>\n\n\n\n<p>Cavab\u0131n\u0131 kim ver\u0259r,<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 asan sual\u0131n;<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6rd aya\u011f\u0131, qula\u011f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u00e7\u0259 ed\u0259r ula\u011f\u0131n?<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eeird\u0259 ula\u011f\u0131n ayaqlar\u0131n\u0131n say\u0131 m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n art\u0131q qeyd olunub (4), qal\u0131r ulaqda ne\u00e7\u0259 qulaq oldu\u011funu xat\u0131rlamaq. Ula\u011f\u0131 daha yax\u0131ndan tan\u0131maq imkan\u0131 olan k\u0259nd u\u015faqlar\u0131 ulaqda ne\u00e7\u0259 qulaq oldu\u011funu yax\u015f\u0131 bilir, \u015f\u0259h\u0259rli u\u015faqlar da bunu, g\u00fcman, cizgi filml\u0259rind\u0259n g\u00f6rm\u0259mi\u015f olmazlar. Bel\u0259likl\u0259, u\u015faq 4-\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u0259 2 r\u0259q\u0259mini g\u0259lir v\u0259 cavab m\u0259lum olur: 4+2= 6.<\/p>\n\n\n\n<p>At yan\u0131nda balas\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259zirdi otlaqlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kisinin bir yerd\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u00e7\u0259dir ayaqlar\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c8\u201c-\u0259 aid \u015feir-tapmacan\u0131 cavabland\u0131rmaq o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tinlik t\u00f6r\u0259tmir. \u00c7\u00fcnki 4-\u0259 aid \u015feird\u0259 d\u0259v\u0259nin aya\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6rd oldu\u011funu y\u0259qin etmi\u015fdik. At da eynil\u0259 d\u0259v\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259r b\u0259d\u0259n qurulu\u015funda oldu\u011fundan, u\u015faq at\u0131n da aya\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6rd oldu\u011funu t\u0259xmin edir. El\u0259 is\u0259 at\u0131n ayaqlar\u0131n\u0131n say\u0131 il\u0259 balas\u0131n\u0131n ayaqlar\u0131n\u0131n say\u0131 birlikd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ed\u0259r? 4+4=8.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir c\u0259h\u0259t\u0259 d\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259yi unatmayaq. Z.X\u0259lilin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda u\u015faq poeziyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bini \u00f6d\u0259y\u0259n b\u00fct\u00fcn \u015feir n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z halda, Z.Ustac\u0131n \u015feirl\u0259ri \u0259sas\u0259n bir b\u0259ndd\u0259n (d\u00f6rd misradan), yaxud iki, ya \u00fc\u00e7 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t olur. \u00d6z\u00fcn\u00fcn ifad\u0259 t\u0259rzi il\u0259 des\u0259k, u\u015fa\u011f\u0131n \u015feiri daha rahat v\u0259 tez qavramas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Yarad\u0131c\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131na h\u0259sr etmi\u015f Z.X\u0259lilin d\u0259 h\u0259rfl\u0259r v\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259r haqq\u0131nda \u0259s\u0259rl\u0259ri var: \u201cH\u0259rfl\u0259r\u201d, \u201c\u0130ki yumurta\u201d, \u201cHesab\u201d, \u201cHesab d\u0259ft\u0259ri\u201d, \u201c2\u201d \u0259hvalat\u0131\u201d \u015feirl\u0259ri v\u0259 \u201cS\u0131f\u0131r\u0131n na\u011f\u0131l\u0131\u201d m\u0259nzum na\u011f\u0131l\u0131. Bu \u015feirl\u0259rd\u0259 h\u0259rfl\u0259rd\u0259n v\u0259 riyazi \u0259m\u0259liyyatlardan, onlar\u0131n \u00fcmumi g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n, b\u0259nz\u0259r, yaxud f\u0259rqli \u0259lam\u0259tl\u0259rind\u0259n b\u0259hs olunur. Yaz\u0131\u00e7\u0131 u\u015fa\u011fa sad\u0259c\u0259 bilgi verm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, eyni zamanda m\u0259kt\u0259blini m\u0259ntiqi c\u0259h\u0259td\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 d\u0259 s\u00f6vq edir. M\u0259qam\u0131 ik\u0259n qeyd ed\u0259k ki, Z.X\u0259lilin bu kimi \u015feirl\u0259ri zaman\u0131nda Az\u0259rbaycan u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda yaranm\u0131\u015f bo\u015flu\u011fu dolduran azsayl\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259n olub v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 \u0259vv\u0259lki t\u0259rav\u0259tini, oxucu m\u0259h\u0259bb\u0259tini qoruyub saxlamaqdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.X\u0259lil \u015feirl\u0259rini \u0259sas\u0259n XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b, Z.Ustac is\u0259 ondan ill\u0259r sonra. \u0130lk d\u0259f\u0259 2011-cu ild\u0259 n\u0259\u015fr olunan \u201cG\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d ba\u011f\u00e7a v\u0259 ibtidai sinif m\u00fc\u0259lliml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rs v\u0259saiti qismind\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015f, 2019-cu ild\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259kt\u0259b\u0259haz\u0131rl\u0131q qruplar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f 3 hiss\u0259li d\u0259rsliyin \u201cM\u0259kt\u0259b\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r\u0131q\u201d adl\u0131 h\u0259min d\u0259rslikl\u0259r \u00fczr\u0259 2 hiss\u0259li metodik v\u0259saitinin I v\u0259 II hiss\u0259l\u0259rin\u0259 daxil edilmi\u015fdir. 2016-ci il\u0259 q\u0259d\u0259rki<\/p>\n\n\n\n<p>n\u0259\u015frl\u0259r \u201cG\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d, 2019-cu v\u0259 2020-ci ill\u0259rd\u0259ki t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f n\u0259\u015frl\u0259r is\u0259 \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p>Pedaqogika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Taleh X\u0259lilov kitaba yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00d6n s\u00f6z\u201dd\u0259 m\u00fc\u0259llifi haql\u0131 olaraq \u201cnovator \u015fair\u201d adland\u0131rm\u0131\u015f, kitaba daxil edilmi\u015f \u015feirl\u0259rin \u201cb\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r\u0259 malik m\u00fctali\u0259 material\u0131\u201d, \u201cm\u00fcasir \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 qiym\u0259tli\u201d oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir. T.X\u0259lilova g\u00f6r\u0259, \u201cv\u0259saitd\u0259 f\u0259nl\u0259raras\u0131 inteqrasiya da d\u00fczg\u00fcn qurulmu\u015fdur\u201d. M\u0259qal\u0259 m\u00fc\u0259llifi d\u0259rs v\u0259saitin\u0259 h\u0259rfl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259rin d\u0259 daxil edilm\u0259sini \u201cAz\u0259rbaycan dili f\u0259nni il\u0259 riyaziyyat f\u0259nni aras\u0131ndak\u0131 inteqrasiyan\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259si\u201d qismind\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir: \u201cV\u0259saitd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n h\u0259r bir h\u0259rfi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259k-t\u0259k \u0259yl\u0259nc\u0259li, u\u015faqlar\u0131n asan \u0259zb\u0259rl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259yi dili asan, olduqca ax\u0131c\u0131 v\u0259 y\u00fcng\u00fcl hecal\u0131 \u015feirl\u0259r verilmi\u015fdir\u201d [6. X\u0259lilov Taleh. \u201c\u00d6n s\u00f6z\u201d m\u0259qal\u0259si. s.3, 4 v\u0259 5].<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259nqid\u00e7i-\u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, doktor-professor Qurban Bayramov Z.Ustac \u015feiriyy\u0259tinin \u201csirl\u0259rini\u201d inc\u0259l\u0259yib onlar\u0131 \u201c\u0259d\u0259bi \u015ftamplardan uzaq\u201d adland\u0131r\u0131b: \u201cZaur Ustac\u0131n \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259ti \u00e7a\u011fda\u015f\u00e7\u0131l\u0131qla b\u0259rab\u0259r \u0259n \u00e7ox g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259, perspektiv\u0259 y\u00f6n\u0259likdir. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u0259m d\u0259 yax\u015f\u0131 olacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fcd\u00fcr\u201d, yaz\u0131r, &#8212; \u201cbezdirici deyil, maraq do\u011furur\u201d, \u201cimpultiv deyildir, ard\u0131c\u0131ll\u0131q, m\u00fct\u0259madilik, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fcl\u00fck, prinsipiallaq \u00fcslubunu, yaz\u0131-m\u00f6vzu y\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc-y\u00f6n\u0259mini\u201d \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. M\u00fc\u0259llif, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201ch\u0259r \u015feyi \u00f6z ad\u0131 il\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq\u201d, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259kc\u0259 qanla, soyla deyil, h\u0259m d\u0259 \u015f\u00fcurla ba\u011flamaq missiyas\u0131n\u0131, \u0259n\u0259n\u0259vi yolda qeyri-adiliyi tapmaq v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u0259d\u0259bi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rd\u0259 (dey\u0259k ki, janrlarda)\u201d \u015f\u0259rh etm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.Ustac\u0131n \u00fcmum\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda deyil\u0259n bu q\u0259na\u0259tl\u0259r \u015fairin u\u015faq \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259 ayd\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. H\u0259yat\u0131n \u00e7ox g\u0259rdi\u015fl\u0259rind\u0259n bix\u0259b\u0259r b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar sad\u0259l\u00f6vh olduqlar\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li; \u015f\u0131ltaq v\u0259 d\u0259c\u0259l olduqlar\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259mkinli, qay\u011f\u0131ke\u015f, bir-birini ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n, q\u0259bul ed\u0259ndirl\u0259r. Yay\u0131 sevirl\u0259r \u2013 he\u00e7 vaxt g\u00f6rm\u0259dikl\u0259ri yerl\u0259r\u0259 s\u0259yah\u0259t ed\u0259c\u0259kl\u0259r ax\u0131. Q\u0131\u015f\u0131 da sevirl\u0259r &#8212; qartopu oynayacaqlar\u0131na, qardan \u015faxta baba, qar q\u0131z d\u00fcz\u0259ld\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259, \u015faxtal\u0131 havada buz \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u00fcr\u00fc\u015f\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259. Bu sevgil\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 onlar\u0131 daha \u00e7ox qay\u011f\u0131land\u0131ran V\u0259t\u0259n\u0259, Ana torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259tdir. Yanvar\u0131n, fevral\u0131n, mart\u0131n \u00f6z \u00f6z\u0259lliyi oldu\u011fu kimi, pay\u0131z aylar\u0131n\u0131n da \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusluqlr\u0131 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259lbedicidir. Onlar m\u0259kt\u0259bi, kitab\u0131 daha \u00e7ox sevirl\u0259r. Ax\u0131 yax\u015f\u0131 oxumasalar h\u0259yatda m\u00fck\u0259mm\u0259l insan ola bilm\u0259zl\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 kim\u0259 minn\u0259tdar olmaq laz\u0131md\u0131r? M\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259, kitablara, h\u0259r k\u0259sd\u0259n \u00f6nc\u0259 is\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc \u00f6vladlar\u0131na f\u0259da ed\u0259n valideynl\u0259rin\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Z.Ustac\u0131n u\u015faq \u015feirl\u0259rind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan balalara bunlar t\u0259lqin olunur. V\u0259 art\u0131q qeyd etdiyimiz kimi, u\u015fa\u011f\u0131n \u00e7ox rahatl\u0131qla d\u0259rk ed\u0259c\u0259yi, q\u0259bul ed\u0259c\u0259yi anlaml\u0131 deyim t\u0259rzind\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;Q.Bayramov Z.Ustac\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir c\u0259h\u0259t\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m yetirir. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201cbax\u0131ms\u0131z qalm\u0131\u015f, g\u00f6zd\u0259n-k\u00f6n\u00fcld\u0259n iraq sal\u0131nm\u0131\u015f, unudulmu\u015f yox, unutdurulan m\u00f6vzulara da \u00fcr\u0259kl\u0259, c\u0259sar\u0259tl\u0259 g\u00f6z yetirm\u0259sin\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, k\u00f6lg\u0259d\u0259 saxlan\u0131lan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri g\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131b yadda\u015flar\u0131 dirild\u0259n kitaba\u201d \u00e7evirm\u0259sin\u0259. Z.Ustac\u0131n bel\u0259 yadigarlar\u0131ndan biri unudulmaqda olan \u201cUSTAC\u201d istilah\u0131na t\u0259z\u0259d\u0259n h\u0259yat verm\u0259sidir. Az\u0259rbaycan ki\u015fi adlar\u0131n\u0131n izahl\u0131 l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259 \u201cs\u0259n\u0259tkar,<\/p>\n\n\n\n<p>\u00f6z pe\u015f\u0259sinin bilicisi\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r, Z.Ustac\u0131n \u00f6z q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259, \u201cq\u0259l\u0259mdar olmaq missiyas\u0131\u201dn\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259ld\u0259 Z.X\u0259lilin \u201cU\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259l\u0259ri\u201d m\u0259qal\u0259sin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k XX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ya\u015fl\u0131 s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u00fcmidin\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonralar yava\u015f-yava\u015f yeni q\u00fcvv\u0259l\u0259r yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 bu yeni q\u00fcvv\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda Z.Ustac\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri oldu\u011fun qeyd etmi\u015fdik&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Z.X\u0259lil yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259nd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 demi\u015f\u0259m ki, o, xo\u015fb\u0259xt taleli yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdand\u0131r. H\u0259r haldan \u00f6nc\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, Abdulla \u015eaiq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, folklora, \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131q onu bu g\u00fcnk\u00fc u\u00e7al\u0131\u011f\u0131nda q\u0259rarla\u015fd\u0131r\u0131b. H\u0259m\u00e7inin bir d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, Z.X\u0259lilin u\u011furla inki\u015faf etdirdiyi u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z bu g\u00fcn Z.Ustac kimi q\u0259l\u0259mdarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus y\u00f6n\u00fcmd\u0259 davam etdirilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fd\u0259biyat siyah\u0131s\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Belinski V.Q. Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri. Bak\u0131-1948.;<\/p>\n\n\n\n<p>2. H\u0259s\u0259nli Bilal Az\u0259rbaycan u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131. Bak\u0131-\u201cM\u00fc\u0259llim\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131-2015, 522 s\u0259h.;<\/p>\n\n\n\n<p>3. X\u0259lil Zahid, \u018fsg\u0259rli F\u00fczuli. U\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131. Bak\u0131-2007, 490 s\u0259h.;<\/p>\n\n\n\n<p>4. X\u0259lil Zahid. Az\u0259rbaycan u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131. Bak\u0131-2019, 306 s\u0259h.;<\/p>\n\n\n\n<p>5. \u015e\u0259faq\u0259t H\u0259diyy\u0259. U\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda obrazlar v\u0259 d\u0259rslikl\u0259r. Problem. 2 iyul 2012-ci il [https:\/\/modern.az\/az\/news\/25987;<\/p>\n\n\n\n<p>6. Ustac Zaur. \u201cG\u00fcll\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d. Bak\u0131-\u201cM\u00fccr\u00fc\u201d-2020, 40 s\u0259h.;<\/p>\n\n\n\n<p>7. Ustac Zaur. \u201cG\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u015feirl\u0259ri\u201d. Bak\u0131-2016, 30 s\u0259h.;<\/p>\n\n\n\n<p>8. Ustac Zaur. Q\u0259l\u0259mdar. Bak\u0131-2020, 300 s\u0259h.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Zaur-Ustac-B-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27098\" width=\"300\" height=\"347\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Ay\u0259txan Ziyad (\u0130sg\u0259nd\u0259rov),<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar v\u0259 Jurnlistl\u0259r birlikl\u0259rinin \u00fczv\u00fc, yaz\u0131\u00e7\u0131-jurnalist, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O q\u0259l\u0259m sahibi xo\u015fb\u0259xtdir ki, onun \u0259d\u0259biyyata g\u0259tirdikl\u0259ri qeyri q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 q\u0259bul oluna, ya\u015fad\u0131la. Nec\u0259 ki, biz Z.X\u0259lil yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 ruhunu,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-27097","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-thsil"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27097"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27101,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27097\/revisions\/27101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}