{"id":27164,"date":"2021-01-20T14:50:15","date_gmt":"2021-01-20T10:50:15","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=27164"},"modified":"2021-01-20T14:50:17","modified_gmt":"2021-01-20T10:50:17","slug":"qorbacov-bakiya-niy%c9%99-hucum-etdi-vasinqtondan-gond%c9%99ril%c9%99n-m%c9%99ktubun-sirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=27164","title":{"rendered":"Qorba\u00e7ov Bak\u0131ya niy\u0259 h\u00fccum etdi? &#8212; Va\u015finqtondan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259ktubun S\u0130RR\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>31 il \u00f6nc\u0259, 1990-c\u0131 il 19 yanvar. Qorba\u00e7ovun sovet ordusunu Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259rm\u0259yin\u0259 bir g\u00fcn qal\u0131b. H\u0259r\u00e7\u0259nd buna q\u0259d\u0259r Bak\u0131da \u201cq\u0259tliam ssenarisi\u201d haz\u0131r idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Publika.az x\u0259b\u0259r verir ki, h\u0259min tarixd\u0259n 3 g\u00fcn \u00f6nc\u0259, yanvar\u0131n 17-d\u0259 \u015fimaldan h\u0259rbi e\u015felonun daxil olmaq c\u0259hdi d\u0259 bunu t\u0259sdiql\u0259yir. O vaxt \u015fimal b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerli \u0259hali h\u0259rbi qatar\u0131n Bak\u0131ya do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259di. Lakin eyni ssenari f\u0259rqli istiqam\u0259td\u0259n daxil edil\u0259n qo\u015funla ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Zirehli texnika il\u0259 Bak\u0131ya daxil olan sovet ordusu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 \u0259sl divan tutdu. 20 Yanvar Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fczn g\u00fcn\u00fc olmaqla yana\u015f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fdu\u011fu tarix olaraq da yadda qald\u0131. \u018fli yal\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar sovet tanklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xmaqla SSR\u0130 imperiyas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fcrd\u00fc, \u201cxalqlar h\u0259bsxanas\u0131nda\u201d olan 15 respublikan\u0131 da azadl\u0131\u011fa qovu\u015fdurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti da\u015f\u0131yanlar h\u0259l\u0259 d\u0259 c\u0259zas\u0131n\u0131 almay\u0131b. G\u00fcnahkar kim idi?. Bu sual qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 n\u0259z\u0259rl\u0259r Moskvaya, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-y\u0259 v\u0259 bu g\u00fcn Q\u0259rbin quca\u011f\u0131nda oturub ah\u0131l ya\u015f\u0131n\u0131 ya\u015fayan \u201cl\u0259k\u0259li ba\u015fa\u201d \u2013 Qorba\u00e7ova y\u00f6n\u0259lir. Bu do\u011frudur, onlar Az\u0259rbaycan xalq\u0131na divan tutmu\u015fdu. Lakin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qan\u0131na \u0259lini bat\u0131ran t\u0259kc\u0259 Qarba\u00e7ov v\u0259 Kreml idimi?<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vr\u00fcn geosiyasi m\u0259nz\u0259r\u0259si fonunda bu sual\u0131n cavab\u0131 maraql\u0131d\u0131r: 1989-cu ild\u0259 AB\u015e Panamaya m\u00fcdaxil\u0259 etdi. Ard\u0131nca SSR\u0130 t\u0259rkibind\u0259 olan \u015e\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Moskvaya qar\u015f\u0131 etirazlar ba\u015flad\u0131. Va\u015finqtondan SSR\u0130 xarici i\u015fl\u0259r naziri Eduard \u015eevardnadzey\u0259 m\u00fcraci\u0259t daxil oldu ki, Moskva ba\u015f ver\u0259n etirazlara m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259rs\u0259, AB\u015e bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 neytral qalacaq. Kreml Va\u015finqtonun bu m\u00fcraci\u0259tini \u00f6z\u00fcn\u00fcn Panama m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 haqq qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn etdiyini anlay\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 etirazlara qar\u015f\u0131 silah i\u015fl\u0259dilm\u0259di. Lakin bu, Kremlin Bak\u0131 m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratd\u0131. 1989-cu ild\u0259n c\u0259mi bir il sonra Bak\u0131da Qanl\u0131 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri t\u00f6r\u0259dildi v\u0259 Va\u015finqton susdu. Bu fakt 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, AB\u015e-\u0131n da m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 fikrin\u0259 haqq qazand\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin h\u0259r \u015fey bundan ibar\u0259t deyilmi\u015f v\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan bir s\u0131ra s\u0259n\u0259dl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sind\u0259, buna paralel olaraq, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259tind\u0259 A\u011f Evin indi demokratiya ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259r k\u0259sin g\u00f6z\u00fcn\u0259 soxdu\u011fu barma\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 il, 20 Yanvar q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan bir g\u00fcn \u00f6nc\u0259. Yanvar\u0131n 19-da Moskvada AB\u015e Senat\u0131n\u0131n xarici m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 alt komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Kleyborn Pell il\u0259 SSR\u0130 xarici i\u015fl\u0259r naziri \u015eevardnadze aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilir. Pell bildirir ki, Sovet r\u0259hb\u0259rliyi \u201cAz\u0259rbaycana Qaraba\u011f \u00fcz\u0259rind\u0259\u201d n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kd\u0259 davam etm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verm\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 SSR\u0130-d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 zor t\u0259tbiq edilm\u0259sind\u0259n d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m. Sovet r\u0259hb\u0259rliyi erm\u0259ni \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259lidir. Sovet r\u0259hb\u0259rliyi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xartmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycana bundan sonra da Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa n\u0259zar\u0259t etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259k v\u0259ziyy\u0259ti pisl\u0259\u015fdirm\u0259k dem\u0259kdir\u201d, \u2013 Pell AB\u015e-dak\u0131 erm\u0259ni diasporunun verdiyi pulla ald\u0131\u011f\u0131 bahal\u0131 kostyumunu d\u00fcz\u0259ld\u0259-d\u00fcz\u0259ld\u0259 29 il \u00f6nc\u0259 \u015eevardnadzey\u0259 bel\u0259 deyirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n bir g\u00fcn sonra SSR\u0130-nin \u201cl\u0259k\u0259li ba\u015f\u0131\u201d \u201caz\u0259rbaycanl\u0131lar erm\u0259nil\u0259r\u0259 divan tutur\u201d iddias\u0131 il\u0259 Bak\u0131ya ordu yeridir. O h\u0259qiq\u0259t idi ki, Qorba\u00e7ov SSR\u0130-nin ba\u015f\u0131na g\u0259tirilmi\u015f AB\u015e-\u0131n adam\u0131 idi v\u0259 Va\u015finqtonun \u201cerm\u0259ni sevgisi\u201d onun timsal\u0131nda t\u0259zah\u00fcr\u00fcn\u00fc tap\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 m\u00fcdafi\u0259 naziri olmu\u015f, Bak\u0131dak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n birba\u015fa icra\u00e7\u0131s\u0131 Dmitri Yazov h\u0259min d\u00f6vr\u00fc bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r: \u201cM\u0259n erm\u0259ni m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259rinin iclas\u0131nda i\u015ftirak edirdim. Yaz\u0131\u00e7\u0131 Silva Kaputikyan Qaraba\u011f haqq\u0131nda dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flayanda Qorba\u00e7ov x\u00fcsusi t\u0259rzd\u0259 soru\u015fdu: \u201cSiz Artsax haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z?\u201d Erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011f\u0131 \u201cArtsax\u201d adland\u0131r\u0131r. Bu, onlar\u0131n xo\u015funa g\u0259ldi. Onlar g\u00fcl\u00fcms\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 Qorba\u00e7ova dedil\u0259r: \u201cSiz tarixi bilirsiniz\u201d. \u018fslind\u0259, Qorba\u00e7ov tarixi bilmirdi. Ona, sad\u0259c\u0259, kims\u0259 bu haqda demi\u015fdi v\u0259 o, erm\u0259nil\u0259rin xo\u015funa g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 etdi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 ciddi suallara toxunulmu\u015fdu. Erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan ay\u0131rma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edirdil\u0259r. \u0130clasda MK Siyasi B\u00fcronun \u00fczvl\u0259ri Nikolay R\u0131jkov v\u0259 Slyunkov da i\u015ftirak edirdi. Biz bir-birimizin \u00fcz\u00fcn\u0259 baxd\u0131q. Anlad\u0131q ki, Qorba\u00e7ov dan\u0131\u015f\u0131q aparm\u0131r, odun \u00fcz\u0259rin\u0259 ya\u011f t\u00f6k\u00fcr. M\u00fcdafi\u0259 naziri kimi 172 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovuldu\u011fu art\u0131q m\u0259n\u0259 m\u0259lum idi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z kolleqas\u0131 bu s\u00f6zl\u0259rl\u0259 Qorba\u00e7ovun kimliyini a\u00e7\u0131qlay\u0131r. 20 Yanvar q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan \u00fc\u00e7 ay sonra \u2013 mart\u0131n 18-d\u0259 AB\u015e Konqresinin bir qrup deputat\u0131 Qorba\u00e7ova m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Konqresmenl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 6 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Bak\u0131da q\u0259tll\u0259r v\u0259 zorak\u0131l\u0131qlar h\u0259yata ke\u00e7irdiyini, erm\u0259nil\u0259rin \u0259mlak\u0131n\u0131 m\u0259hv etdiyini iddia edir v\u0259 bundan narahat olduqlar\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ktubda bildirilir ki, Az\u0259rbaycana g\u00f6nd\u0259ril\u0259n sovet zabitl\u0259ri ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiribl\u0259r: \u201cSizd\u0259n xahi\u015f edirik ki, erm\u0259ni azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 regionda dig\u0259r zorak\u0131l\u0131qlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbir g\u00f6r\u0259siniz. \u00dcmid edirik ki, sovet r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259t\u0259nda\u015f s\u00fclh\u00fc il\u0259 yana\u015f\u0131, v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 d\u00f6nm\u0259k ist\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Ona da \u00fcmid edirik ki, Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n iqtisadi m\u00fchasir\u0259sini yaracaqs\u0131n\u0131z. Orada z\u0259lz\u0259l\u0259 zonas\u0131nda \u00e7oxlu sayda amerikal\u0131 v\u0259 dig\u0259r xaricil\u0259r i\u015fl\u0259yir. Az\u0259rbaycanda d\u0259h\u015f\u0259tli zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015f verm\u0259si Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n 160 minlik erm\u0259ni \u0259halisinin Erm\u0259nistanla birl\u0259\u015fm\u0259sinin vacibliyini bir daha t\u0259sdiq edir. Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti 70 il \u0259rzind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259halisinin 60 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rin iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozub. Sizd\u0259n t\u0259kidl\u0259 xahi\u015f edirik ki, Qaraba\u011f xalq\u0131na \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259nsubiyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k h\u00fcququnu verm\u0259k yolu il\u0259 Sovet d\u00f6vl\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259n faci\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alas\u0131n\u0131z\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00fcraci\u0259t AB\u015e-\u0131n 20 Yanvar faci\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259sind\u0259 hans\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Maraql\u0131d\u0131r ki, Qorba\u00e7ova \u00fcnvanlanan m\u00fcraci\u0259t\u0259 imza atanlar aras\u0131nda Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259sini \u015eevarnadzed\u0259n t\u0259l\u0259b ed\u0259n Kleyborn Pell da var. H\u0259m\u00e7inin, senatorlar Pit Uilson, Pol Seymak, Lerri Brekslerd\u0259 m\u00fcraci\u0259t\u0259 imza at\u0131blar. M\u00fcraci\u0259tin alt\u0131ndak\u0131 imzalar aras\u0131nda AB\u015e-\u0131n ke\u00e7mi\u015f d\u00f6vl\u0259t katibi Con Kerrinin d\u0259 ad\u0131 var idi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Asif N\u0259rimanl\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>31 il \u00f6nc\u0259, 1990-c\u0131 il 19 yanvar. Qorba\u00e7ovun sovet ordusunu Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259rm\u0259yin\u0259 bir g\u00fcn qal\u0131b. H\u0259r\u00e7\u0259nd buna q\u0259d\u0259r Bak\u0131da \u201cq\u0259tliam ssenarisi\u201d haz\u0131r idi. Publika.az<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":27165,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-27164","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27164"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27166,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27164\/revisions\/27166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}