{"id":27875,"date":"2021-01-27T02:29:24","date_gmt":"2021-01-26T22:29:24","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=27875"},"modified":"2021-01-27T02:29:26","modified_gmt":"2021-01-26T22:29:26","slug":"cingiz-xan-yasasi-%c9%99li-b%c9%99y-%c9%99bu-talibin-ovladlarini-vergid%c9%99n-azad-etmisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=27875","title":{"rendered":"\u00c7ingiz xan Yasas\u0131 \u018fli b\u0259y \u018fbu Talibin \u00f6vladlar\u0131n\u0131 vergid\u0259n azad etmi\u015fdi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259tinin Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 v\u0259 onun n\u0259slind\u0259n olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinin \u0259sas x\u0259ttini d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. X\u00fcsusi il\u0259 Az\u0259rbaycanda, \u0130randa, Orta Asiyada, Qazax\u0131standa v\u0259 indiki Pakistan torpaqlar\u0131nda bel\u0259 davran\u0131\u015f \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259mi\u015f\u0259 daha bariz \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bug\u00fcn d\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 seyid\u0259 \u0259l qald\u0131rmaq, onu t\u0259hqir etm\u0259k bir yana, h\u0259tta x\u0259trin\u0259 d\u0259ym\u0259k bel\u0259 el aras\u0131nda \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcnahlardan hesab olunur. Qazax\u0131stan c\u0259miyy\u0259tinin \u0259n n\u00fcfuzlu iki t\u0259b\u0259q\u0259sind\u0259n biri seyidl\u0259rdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkl\u0259r v\u0259 orta \u0259sr monqollar\u0131 seyidl\u0259r\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 x\u00fcsusi h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fm\u0131\u015flar. \u00c7ingiz xan \u201cYasa\u201ds\u0131n\u0131n birinci madd\u0259si Yeri v\u0259 G\u00f6y\u00fc yaratm\u0131\u015f Tanr\u0131n\u0131n t\u0259kliyini, ikinci (v\u0259 ya onuncu) madd\u0259si is\u0259 \u018fli b\u0259y \u018fbu Talibin \u00f6vladlar\u0131ndan he\u00e7 bir vergi v\u0259 x\u0259rac\u0131n al\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edir.1<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/768168.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27877\" width=\"1014\" height=\"761\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/768168.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/768168-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/768168-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/768168-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1014px) 100vw, 1014px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck fateh \u018fmir Teymur is\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin sirrini Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin n\u0259slin\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259 bilirdi.2. \u201cHans\u0131 vilay\u0259tin camaat\u0131n\u0131n etiqad\u0131 Pey\u011f\u0259mb\u0259r xan\u0259dan\u0131n\u0131n \u0259qid\u0259sind\u0259n f\u0259rql\u0259n\u0259rs\u0259, \u0259sl pad\u015fah\u0131n h\u0259min vilay\u0259ti bas\u0131b almas\u0131 v\u0259 oran\u0131n \u0259halisini poz\u011fun \u0259qid\u0259sind\u0259n d\u00f6nd\u0259rm\u0259si vacibdir. Buna misal \u2013 \u015eam\u0131 tutdum v\u0259 oradak\u0131 poz\u011fun etiqadl\u0131 adamlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rd\u0131m\u201d.3 \u201cMuh\u0259mm\u0259d \u00f6vladlar\u0131n\u0131n m\u0259rt\u0259b\u0259sini ba\u015fqalar\u0131ndan yuxar\u0131 qald\u0131r\u0131b, onlara \u00e7atacaq h\u00f6rm\u0259t-izz\u0259ti yerin\u0259 yetir. Onlara n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox m\u0259h\u0259bb\u0259t b\u0259sl\u0259mi\u015f olsan, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 ki, israf\u00e7\u0131l\u0131q edirs\u0259n, \u00e7\u00fcnki Allah yolunda g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fd\u0259 israf yoxdur\u201d.4 \u201cBir m\u0259s\u0259l\u0259ni anlad\u0131m ki, seyidl\u0259rin xahi\u015fl\u0259rini s\u00f6zs\u00fcz yerin\u0259 yetirm\u0259k v\u0259 onlara ehtiram g\u00f6st\u0259rm\u0259k vacibdir\u201d.5<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ruslar\u0131n <strong>\u201c\u0441\u0432\u044f\u0442\u043e\u0439\u201d<\/strong>, \u0259r\u0259bl\u0259rin <strong>\u201cseyid\u201d<\/strong>, ingilisl\u0259rin<strong> \u201csaint\u201d<\/strong>, t\u00fcrkl\u0259rin v\u0259 monqollar\u0131n<strong> \u201csay\u0131n\u201d,<\/strong> t\u00fcrkl\u0259rin v\u0259 yaponlar\u0131n <strong>\u201csan\u201d<\/strong>, bretonlar\u0131n v\u0259 katalanlar\u0131n <strong>\u201csant\u201d<\/strong> s\u00f6zl\u0259rinin bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259diyini g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015f\u0259kar linqvist olma\u011fa ehtiyac yoxdur. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, e.\u0259. III \u0259sr\u0259 aid \u201cProtogenin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Olviya dekreti\u201dn\u0259 \u0259sas\u0259n, \u201c\u00e7ar skifl\u0259ri \u00f6zl\u0259rin\u0259 <strong>\u201csayi\u201d<\/strong> deyir, dig\u0259r skifl\u0259r is\u0259 onlara m\u00fcxt\u0259lif h\u0259diyy\u0259l\u0259r verirdil\u0259r\u201d.6<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/unnamed-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27876\" width=\"1018\" height=\"525\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/unnamed-4.jpg 512w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/unnamed-4-300x155.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/unnamed-4-150x77.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1018px) 100vw, 1018px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>E.\u0259. 250-ci ild\u0259n eram\u0131z\u0131n 224-c\u00fc ilin\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131, \u0130ran\u0131 v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini idar\u0259 etmi\u015f \u018frsakil\u0259r\u0259 d\u0259 \u0259hali y\u00fcks\u0259k ehtiram hissi il\u0259 yana\u015f\u0131rd\u0131. Ammian Marsellin yaz\u0131r:<strong> \u201c\u0130randa \u018frsakil\u0259r b\u00fct\u00fcn n\u0259sill\u0259rd\u0259n \u00fcst\u00fcn say\u0131l\u0131r. H\u0259r bir iranl\u0131 h\u0259tta daxili qar\u015f\u0131durmalar zaman\u0131 bel\u0259, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc v\u0259 ya sad\u0259 insan olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, bu n\u0259slin ist\u0259nil\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259sin\u0259 \u0259l qald\u0131rma\u011f\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcnah hesab edir\u201d.7<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B.N.Qrakovun fikrinc\u0259, skifl\u0259rin \u201csayi\u201d s\u00f6z\u00fc q\u0259dim \u201ch\u015faya\u201d (\u015fah) titulundan t\u00f6r\u0259mi\u015fdir. Z\u0259nnimizc\u0259, \u0259r\u0259b \u201cseyid\u201dinin d\u0259 m\u0259n\u015f\u0259yi h\u0259min \u201csayi\u201d v\u0259 \u201ch\u015faya\u201d titullar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. B\u00f6y\u00fck ehtimalla, \u201c\u015fah\u201d s\u00f6z\u00fc d\u0259 \u201ch\u015faya\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. H\u0259m m\u0259na, h\u0259m d\u0259 leksik forma bax\u0131m\u0131ndan q\u0259dim \u201c\u015fah\u201d titulu il\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin \u201c\u015feyx\u201d titulu aras\u0131nda yax\u0131nl\u0131q ayd\u0131n sezilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Orta Asiyan\u0131n t\u00fcrk xalqlar\u0131 Qurey\u015f \u0259silli \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259, m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259r\u0259 v\u0259 aliml\u0259r\u0259 <strong>xoca, xoja v\u0259 ya hoca,<\/strong> Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin n\u0259slind\u0259n olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 is\u0259 <strong>seyid xoca <\/strong>deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hindistan\u0131n Bihar, Madhya-Prade\u015f, Racastan v\u0259 Uttar-Prade\u015f \u015ftatlar\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 Nepalda brahman, kahin kastas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini <strong>ojha <\/strong>adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ehtimal ki, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 pir, ziyar\u0259tgah, m\u00fcq\u0259dd\u0259s yer, m\u00fcq\u0259dd\u0259s insan m\u0259nalar\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n <strong>ocaq<\/strong> s\u00f6z\u00fc v\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131 Orta Asiya xalqlar\u0131n\u0131n <strong>hoca<\/strong>, hindistanl\u0131lar\u0131n v\u0259 nepall\u0131lar\u0131n <strong>ojha <\/strong>s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 anlay\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 eyni m\u0259n\u015f\u0259y\u0259 malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Araz \u015e\u018fHR\u0130L\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>_________________________________________________________________________<\/p>\n\n\n\n<p>1 \u042d\u0440\u0435\u043d\u0436\u0435\u043d \u0425\u0430\u0440\u0430-\u0414\u0430\u0432\u0430\u043d. \u00ab\u0427\u0438\u043d\u0433\u0438\u0441\u0445\u0430\u043d \u0432\u0435\u043b\u0438\u043a\u0438\u0439 \u0437\u0430\u0432\u043e\u0435\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u00bb, \u0441. 256. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430-2008. <\/p>\n\n\n\n<p>2 \u00ab\u0422\u0430\u043c\u0435\u0440\u043b\u0430\u043d\u00bb, \u0441. 53, 78. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430 \u2013 \u00ab\u0413\u0443\u0440\u0430\u0448\u00bb \u2013 1992. <\/p>\n\n\n\n<p>3 \u201c\u018fmir Teymurun t\u00fcz\u00fckl\u0259ri\u201d, s. 89-90. Bak\u0131\u2013\u201cAz\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131\u201d\u20131991. <\/p>\n\n\n\n<p>4 \u201c\u018fmir Teymurun t\u00fcz\u00fckl\u0259ri\u201d, s. 57-58.<\/p>\n\n\n\n<p> 5 \u00ab\u0422\u0430\u043c\u0435\u0440\u043b\u0430\u043d\u00bb, \u0441. 61. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430 \u2013 \u00ab\u0413\u0443\u0440\u0430\u0448\u00bb \u2013 1992. <\/p>\n\n\n\n<p>6 \u0421\u0442\u0443\u0434\u043e\u043f\u0435\u0434\u0438\u044f \u2013 \u0414\u0435\u043a\u0440\u0435\u0442 \u0432 \u0447\u0435\u0441\u0442\u044c \u041f\u0440\u043e\u0442\u043e\u0433\u0435\u043d\u0430. https:\/\/studopedia.info\/4-55916.html.<\/p>\n\n\n\n<p>7 \u0410\u043c\u043c\u0438\u0430\u043d \u041c\u0430\u0440\u0446\u0435\u043b\u043b\u0438\u043d. \u00ab\u0414\u0435\u044f\u043d\u0438\u044f\u00bb, \u043a\u043d\u0438\u0433\u0430 XXIII, 6 (2).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n B\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259tinin Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 v\u0259 onun n\u0259slind\u0259n olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinin \u0259sas x\u0259ttini d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t v\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":27878,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-27875","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27875"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27879,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27875\/revisions\/27879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}