{"id":28158,"date":"2021-01-30T03:07:50","date_gmt":"2021-01-29T23:07:50","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=28158"},"modified":"2021-01-30T17:05:14","modified_gmt":"2021-01-30T13:05:14","slug":"q%c9%99dim-oguzeli-svilizasiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=28158","title":{"rendered":"Q\u018fD\u0130M O\u011eUZEL\u0130 SV\u0130L\u0130ZAS\u0130YASI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Sasani sivilizasiyas\u0131n\u0131n Asiya sahilind\u0259 (Selezya) idar\u0259 ed\u0259n Azize Zeyn\u0259b (Leila Zenobia), 14 Fevral 270d\u0259n Romada, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l ev h\u0259bsind\u0259 tutuldu\u011fu saray\u0131n eyvan\u0131nda, yuxar\u0131dak\u0131 kimi z\u0259ncir\u0259 vurulmu\u015f olaraq r\u0259sm edildi. \u00d6l\u00fcm g\u00fcn\u00fc Valentin adl\u0131 bir g\u0259nc ke\u015fik\u00e7inin ota\u011f\u0131nda ona yazd\u0131\u011f\u0131 bir par\u00e7a ka\u011f\u0131z tap\u0131ld\u0131. Ka\u011f\u0131zda &#171;S\u0259ni sevir\u0259m, Zeyn\u0259b&#187; &#8212; yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pnLRYr.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-28159\" width=\"1028\" height=\"1238\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pnLRYr.png 640w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pnLRYr-249x300.png 249w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/pnLRYr-125x150.png 125w\" sizes=\"auto, (max-width: 1028px) 100vw, 1028px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>R\u0259ssam Herbert \u015emals, c\u0259dv\u0259lin sa\u011f alt k\u00fcnc\u00fcnd\u0259, g\u00f6z\u0259t\u00e7i Valentini krali\u00e7a Zeyn\u0259b\u0259 heyran baxark\u0259n t\u0259svir etm\u0259sin\u0259 etiraz etm\u0259di. Kral Klaudio Valentini qada\u011fan\u0131 pozub sevdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tl\u0259 ed\u0259r\u0259k onu m\u00fcq\u0259dd\u0259s elan etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 idi. \u00d6ld\u00fcr\u00fcb m\u00fcq\u0259dd\u0259s elan etm\u0259k, talan\u00e7\u0131 q\u0259rbin ad\u0259tidir!<br>Sultan Zeyn\u0259b, h\u0259yat yolda\u015f\u0131ndan sonra 12 il Klaudionun quldurlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 etdi, Misir\u0259 geri ald\u0131, pul k\u0259sdirdi, Romaya vergi verm\u0259di. O daim Roma talan\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. \u00c7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan bir d\u00f6vrd\u0259, k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ata qohumlar\u0131n\u0131n yan\u0131na getdiyi zaman paytaxt Palimirada (Dersim) \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Palmira adl\u0131 paytaxt\u0131n\u0131 yand\u0131rmayacaqlar\u0131 \u015f\u0259rtiyl\u0259 o\u011flu il\u0259 birg\u0259 t\u0259slim oldu. O, Romaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra \u0130stanbul bo\u011faz\u0131ndan ke\u00e7\u0259rk\u0259n o\u011flu Laliusu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc v\u0259 onu d\u0259niz\u0259 atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>O\u011flunun \u0259sl ad\u0131 Sani-Toros, Atheno Darius, Dara s\u00fclal\u0259sind\u0259n olan Cno idi!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Sani Torosun \u00f6ld\u00fcrd\u00fckl\u0259ri v\u0259 krali\u00e7an\u0131 Roma k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259ncirli olaraq dola\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 e\u015fidilinc\u0259, ilkin Albaniya xalq\u0131 \u00fcsyan etdi. Onu xalq\u0131 \u00fcsyan etm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq etdiyini s\u0259b\u0259b g\u0259tirib bir otaqda \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r. \u00d6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn x\u0259b\u0259rini e\u015fid\u0259n b\u00fct\u00fcn Anadolu \u00fcsyan etdi, xalq Romal\u0131 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n banklar\u0131na v\u0259 i\u015f yerl\u0259rin\u0259 h\u00fccum etdi. Roma h\u00f6kmdar\u0131 Klaudio, b\u00fct\u00fcn Roma ki\u015fil\u0259rin\u0259 2 il nikah qada\u011fas\u0131n\u0131 t\u0259tbiq etdi v\u0259 Anadolunu m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Krala Zalim deyilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Leyla Zeyn\u0259b bir Sasani krali\u00e7as\u0131d\u0131r. Sasanil\u0259r (224-651), y\u0131rt\u0131c\u0131 \u0130sk\u0259nd\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan ed\u0259r\u0259k Suriyada t\u0259sis edil\u0259n Selevki O\u011fuzlu d\u00f6vl\u0259tinin davam\u0131d\u0131r. \u0130slamiyy\u0259t Sasanil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259n olan M\u00fcdrik Adamlar\u0131n idar\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n K\u00f6lemen (Kolaman) d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u0130slam\u0131n yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 Anadolunun xa\u00e7l\u0131 -s\u0259lib\u00e7i Roma h\u00fccumlar\u0131ndan qorunmas\u0131 zaman\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin davam\u0131nda da \u015eaman O\u011fullar\u0131, B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuqlular v\u0259 Q\u0259zn\u0259li (O\u011fuzanal\u0131) kimi T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130talyan r\u0259ssam t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan r\u0259mzl\u0259r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Arxas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n divar <strong>&#171;Hitit simvolu&#187; <\/strong>olaraq da bilin\u0259n <strong>&#171;G\u00fcn\u0259\u015f tanr\u0131s\u0131 Hit&#187;<\/strong>,<strong> Lat-Lat \/ LAT \/ LAZ<\/strong> vard\u0131r; Laz\u0131n q\u0131z\u0131d\u0131r. Azize Zeyn\u0259b \u015eamani, Azize, \u0130sisdir, Xattidir. Ulu Anas\u0131d\u0131r; Anadoluda Ulu Ana yeri; Anati-uli (Anatoliya) analardand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>2. Artemis kimi d\u0259nizd\u0259 v\u0259 quruda d\u00f6rd at\u0131n \u00e7\u0259kdiyi g\u0259mid\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n bir Amazon &#171;s\u00fcvarisi&#187;dir. Tarixd\u0259 T\u00fcrkl\u0259r \/ O\u011fuz, Dor atlar\u0131 (Dor-t, Tur-si, D\u00fcr at-T\u00fcrk) d\u0259nizd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc q\u0259bil\u0259si olaraq bilinir.<\/p>\n\n\n\n<p>Zeyn\u0259bin ba\u015f\u0131nda Ka\u015f\u011fari ba\u015f ba\u011f\u0131 var; \u015eiraz, \u00c7aml\u0131hem\u015fin v\u0259 Ad\u0131yamanda oldu\u011fu kimi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Belind\u0259, slahlar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f q\u0131nlar olan bir k\u0259m\u0259ri var. Sava\u015f\u00e7\u0131 \u018fr-xatundur, y\u0259ni Amazonkad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>K\u0259m\u0259rind\u0259 S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li \u015e\u0259ms motivi vard\u0131r; Karusi, Xorasani, O\u011fuzlu, \u015eamani, Turani v\u0259 S\u00fcmerlidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u0131rt\u0131ndak\u0131 ba\u015fl\u0131q: h\u0259l\u0259 d\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Zeyn\u0259bin torpaqlar\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Antik Palmira \u0259yal\u0259tl\u0259ri:<\/strong> Bu g\u00fcnki Suriya, Misir, Harran, F\u0259l\u0259stin, \u0130ordaniya, Soli, Antakya, Ankara, Silifke, Tarsus v\u0259 Ere\u011fli. Ere\u011flid\u0259ki Zanapa qalas\u0131n\u0131n ad\u0131 onun ad\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131r. &#171;Tarsusun krali\u00e7as\u0131 Zeina d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n h\u00f6kmdarlar\u0131 (Hlik-ia) v\u0259 h\u00f6kmdarlar\u0131 Ze aras\u0131nda he\u00e7 bir sinif f\u0259rqi yox idi. Mersin Mezitlid\u0259ki dikilmi\u015f da\u015flar, insanl\u0131\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan K\u00f6l\u0259-Men (Man-Goli) b\u00f6y\u00fck elm adamlar\u0131n\u0131n, Ulu-Mez-idl\u0259rin, Solid\u0259 bir araya g\u0259ldikl\u0259rini anlad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Palmirada ya\u015fayan Ferhat U\u015faqlar\u0131, Paller, Ko\u00e7giri \/ Ka\u00e7rat U\u015faqlar\u0131, Papaqlar, Tuncelinin q\u0259dim insanlar\u0131, Luvi (Alevi) m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n g\u0259lirl\u0259r. Bu insanlar, I Artemis il\u0259 atas\u0131 I Karus (K\u00fcro\u015f) Xorasani (Karus Anal\u0131) kimi soy atal\u0131lar kimi tan\u0131n\u0131r. I Karusun q\u0131z\u0131 v\u0259 o\u011flu (I Artemis il\u0259 qarda\u015f\u0131 Serhat) Afinaya q\u0259d\u0259r gedib (M. \u00d6. 550), Anadolunun elm evl\u0259rind\u0259n \u0259sir al\u0131naraq Afinaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n, orada z\u0259ngin oliqarxlara k\u00f6l\u0259 m\u00fc\u0259llim olaraq sat\u0131lan elm adamlar\u0131n\u0131 qurtard\u0131. Aral\u0131q d\u0259nizinin y\u0259hudi piratlar\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 k\u00f6l\u0259 ticar\u0259tind\u0259n (primitiv auksiyon) \u00e7ox pul qazanm\u0131\u015fd\u0131lar; Aliml\u0259r \u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 sat\u0131lan k\u00f6l\u0259l\u0259r hesab olunurdular. Alevi m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 insanlara h\u00f6rm\u0259t v\u0259 azadl\u0131q kimi keyfiyy\u0259tl\u0259r bel\u0259 bir tarix\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Zeyn\u0259bin ordular\u0131 Romal\u0131larla Anadoludan, Ankaradan Kad\u0131k\u00f6y\u0259, Suriyaya, F\u0259l\u0259stin\u0259 v\u0259 Livana geni\u015f bir \u0259razid\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarix v\u0259 yadda\u015f silm\u0259 c\u0259zas\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Roma parlamenti m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 bel\u0259 c\u0259zalar t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259kdi. Zeyn\u0259bin \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri d\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131ld\u0131. Palmiran\u0131n da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 bu g\u00fcn Suriyadak\u0131 \u0259n \u00e7ox turistl\u0259ri c\u0259lb ed\u0259n bir yerdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Daha \u0259vv\u0259l c\u0259zaland\u0131r\u0131lan b\u0259zi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r: Ba\u015fo\u011fuzlu \u015f\u0259h\u0259ri Potomya (Rize, M\u00d6.63), T\u00fcrkmeneli \u015f\u0259h\u0259ri 300 min n\u0259f\u0259rlik Tigran Aqarta (Silvan, MS.69) Gerger, Suru\u00e7, Samsat, Antakya, Kastabala, Mezitli-Soli, Ankara &#8230;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Romada Milat deyil\u0259n \u015fey, Milet sivilizasiyas\u0131 (qayna\u015fm\u0131\u015f mill\u0259t olmu\u015f O\u011fuz boylar\u0131n\u0131) yox edib tarixi s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaq hadis\u0259sidir. Bu c\u0259za S\u00fcmer sivilizasiyas\u0131n\u0131n tarixd\u0259n silinm\u0259sidir. B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r S\u00fcmerleri, Galata, Venedik, Cenevizli Y\u0259hudi pirat quldurlar\u0131n\u0131n \u0259liyl\u0259 ortadan qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<br>1950-ci ild\u0259n sonra NATO q\u0259rar\u0131, tarixd\u0259 Romaya m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f olan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimiz\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259ssizc\u0259 sulara basd\u0131rma c\u0259zas\u0131 verildi, buralarda su anbarlar\u0131 tikintisi ba\u015flad\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Krali\u00e7a Zeyn\u0259b haqq\u0131nda b\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f \u00fc\u00e7 opera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>1- Anfosi; Palmira \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Zenobia, 1789<br>2 &#8212; Rossini; 18 Aureliano in Palmira, 1813<\/strong><br><strong>3- Mansur Rahbani; Queen Zenobia, 1990<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Onun ad\u0131n\u0131 ya\u015fadan yerl\u0259r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>1- GAZZA STRIP; Azize Is-tar Aba. Q\u0259zza zola\u011f\u0131.<br>2- Toros Ere\u011fli Q\u0259dim Zanapa qalas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>F\u0259l\u0259stind\u0259 KA\u00c7KAR \u00e7alg\u0131lar\u0131ndan &#171;tulum&#187; vard\u0131r, ad\u0131 &#171;nanay&#187; olub, \u015eirazda v\u0259 Artvin Yusufelid\u0259 d\u0259 ad\u0131 Nanayd\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Roman\u0131n ba\u011f\u0131\u015flamad\u0131\u011f\u0131 Ka\u015f\u011faril\u0259r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Ka\u015fqari \/ Ka\u015fqai q\u0259dim \u0130randa Darius \/ Toros s\u00fclal\u0259sinin cinsidir. Bu s\u00fclal\u0259 1918-ci ild\u0259 amerikal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilmi\u015f, lakin P\u0259hl\u0259vi ail\u0259si il\u0259 \u0259v\u0259z edilmi\u015fdir. Bu m\u0259cburi d\u0259yi\u015fiklik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 50 min \u015eirazl\u0131 v\u0259 Xuzistan Ka\u015f\u011fari Alevi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>1980-ci ild\u0259 Fransan\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259diyi h\u00f6kum\u0259t\u0259 g\u0259tiril\u0259n mollalara qar\u015f\u0131 \u00fcsyan ed\u0259n \u015eirazl\u0131 Ka\u015f\u011farisl\u0259r (Qa\u015fqay) v\u0259 luvil\u0259r Hal\u0259b\u00e7\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ki\u015fil\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259 qurdular. \u0130ran v\u0259 \u0130raq aras\u0131ndak\u0131 s\u0259kkiz illik m\u00fcharib\u0259d\u0259 2,5 milyon n\u0259f\u0259r h\u0259lak oldu. 1988-ci ild\u0259 Talabani \u0259sg\u0259rl\u0259ri v\u0259 Xomeyni \u0259sg\u0259rl\u0259ri Halb\u00e7\u0259y\u0259 h\u00fccum etdi v\u0259 be\u015f g\u00fcn sonra Hal\u0259b\u00e7\u0259y\u0259 bir kimy\u0259vi bomba at\u0131ld\u0131. 5 min n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fc. S\u0259kkiz illik m\u00fcharib\u0259 bel\u0259 sona \u00e7atd\u0131. Bu hadis\u0259, tarix\u0259 Hal\u0259b\u00e7\u0259 q\u0259tliam\u0131 kimi (1988) d\u00fc\u015fd\u00fc. D\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131 bunu k\u00fcrdl\u0259rin q\u0259tl\u0259 yetirildiyi kimi yayd\u0131. Daha sonra, s\u0259kkiz il boyunca h\u0259r iki t\u0259r\u0259f\u0259 silah satan\u0131n bir AB\u015e \u015firk\u0259ti oldu\u011fu r\u0259smi olaraq a\u00e7\u0131qland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu tarixi p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Trabzon Kad\u0131r\u011fa yaylas\u0131nda v\u0259 Mardind\u0259 qurulan Amerikan Raket sisteminin h\u0259d\u0259f sah\u0259si i\u00e7\u0259risind\u0259 kiml\u0259rin oldu\u011funu k\u0259sdirm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil. Tarix boyunca Anadolunun Daxili Asiya il\u0259 ba\u011f\u0131n\u0131 qopara bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015e\u0259rq b\u00f6lg\u0259mizd\u0259 bir tampon d\u00f6vl\u0259t qurmaq, yerli xalq\u0131 buradan qa\u00e7\u0131rtmaq, q\u0259rbli m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7il\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Zeyn\u0259bin, ata t\u0259r\u0259find\u0259n O\u011fuzlu (Anati Okhus, y\u0259ni Anas\u0131 O\u011fuz) xan\u0259dan\u0131na uzanan Pars \/ Parth \/ Ferhat (F\u0259rat) boylu oldu\u011fu \u00fcz\u0259rin\u0259 m\u0259lumatlar vard\u0131r. Atat\u00fcrk\u00fcn dostu Diyap A\u011fa Palimiral\u0131 v\u0259 Ferhad U\u015fa\u011f\u0131 idi. 1938-ci ild\u0259 xarici qaynaql\u0131 \u00e7\u0131xard\u0131lan bir \u00fcsyanda Diyap A\u011fan\u0131n on be\u015f o\u011flu \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc m\u00fc\u0259mmal\u0131d\u0131r. Respublikan\u0131n qurucular\u0131ndan olan bu tayfan\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Ankara h\u00f6kum\u0259ti b\u00f6lg\u0259y\u0259 \u0259sg\u0259r g\u00f6nd\u0259rdi, ac\u0131 hadis\u0259l\u0259r ya\u015fand\u0131. Bu hadis\u0259 Dersim hadis\u0259l\u0259ri adlan\u0131r. Eyni zamanda, Frans\u0131zlar Xatay\u0131 itirdil\u0259r v\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 Frans\u0131zlar Dersimd\u0259 \u00fcsyan etm\u0259k ist\u0259di.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Tarix boyunca, imperialist q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bu b\u00f6lg\u0259ni he\u00e7 vaxt t\u0259rk etm\u0259mi\u015fl\u0259r. Osmanl\u0131 \u0130mperatorlu\u011funun son ill\u0259rind\u0259, h\u0259tta Dersimd\u0259 s\u0259kkiz ingilis, frans\u0131z v\u0259 amerikal\u0131 missioner kollecl\u0259ri var idi, Atat\u00fcrk bu m\u0259kt\u0259bl\u0259ri ilk i\u015f olaraq ba\u011flatd\u0131, bunu is\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k ba\u011f\u0131\u015flaya bilmirl\u0259r.<br>Biz, Krali\u00e7a Zeyn\u0259bin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u0259nb\u0259yi olan O\u011fuz m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, K\u00f6leman (Kolaman) atalar\u0131m\u0131zda da g\u00f6r\u00fcr\u00fck: insan \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259k, insanl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn elm \u0259ld\u0259 etm\u0259k kimi \u0130slam\u0131n rasyonal bir anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Bu m\u0259d\u0259niyy\u0259ti bu g\u00fcn Maturidi etiqad\u0131 v\u0259 ya Alevilik olaraq g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u0130lk minilliyin ilk yar\u0131s\u0131nda Anadoludan xa\u00e7l\u0131 h\u00fccumlar\u0131ndan qa\u00e7maq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalan aliml\u0259r, m\u0259lumat v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259ri il\u0259 Ba\u011fdad v\u0259 K\u0259b\u0259y\u0259 getdil\u0259r. Buradak\u0131 meteoritl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259n elm evl\u0259rinin izl\u0259ri var. M\u0259h\u0259mm\u0259din K\u0259b\u0259d\u0259, qorudu\u011fu &#171;Hac\u0259r-\u00fcl \u018fsvat&#187;, s\u0259kkiz \u0259d\u0259d g\u00f6y da\u015f\u0131 meteoridi, i\u015f\u0131qdan ur oldu\u011fumuzu s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Maturidi (Meteor-inc\u0259l\u0259y\u0259n atalar) m\u0259rasiminin aliml\u0259ri, filosoflar\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259rin\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda biz elmi, elm \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck. Maturidi inanc\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00e7\u00fcs\u00fcl\u0259ri Atat\u00fcrk\u00fcn d\u0259 bu inancdan oldu\u011funa inanarlar. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n narahat olan b\u0259zi xristian v\u0259 y\u0259hudi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u015f\u0259ri\u0259ti d\u0259st\u0259kl\u0259dikd\u0259, Maturidinin inanc\u0131n\u0131 Mustafa Kamal\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si kimi verib \u0130slam \u0259leyhin\u0259 olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Maturi ad\u0131yla ilk a\u011fla g\u0259l\u0259n, Bedri, Mitri, VI.Mitri Date (Lo\u011fman H\u0259kim), Medrese, Metr\u0259 kimi s\u00f6zl\u0259rdir. \u018fslind\u0259 biz \u00e7ox \u015fairl\u0259r, filosoflar v\u0259 aliml\u0259rd\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259rik. Buxaral\u0131 Ibni Sinadan Marl\u0131 \u018fhm\u0259d\u0259, Miskeveyh\u0259 q\u0259d\u0259r 900-cu ill\u0259 1100-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f bir \u00e7ox filosof, \u015fair v\u0259 alimi misal g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Ail\u0259si haqq\u0131nda \u0130ngilis m\u0259nb\u0259yind\u0259n qeydl\u0259r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Sasanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu, \u018frd\u0259\u015fir (Ar\u0111ax\u0161\u0113r), dig\u0259r ad\u0131 Arda\u015fir-i Papaqan adlar\u0131, &#171;\u018frd\u0259\u015fir, P\u0259pa\u011f o\u011flu&#187;. Ad\u0131n lat\u0131n yaz\u0131m\u0131; Artaxera v\u0259 Artaxerxes. Arda\u015firin atas\u0131 Papaqd\u0131, atas\u0131 Sasan idi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Baba Dervi\u015fi, Babay q\u0259bil\u0259sind\u0259n olan Bab\u0259k \/ Papa\u011fan \/ Baba\u011fyanlar, B\u0259kta\u015fi kolu olaraq g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lmi\u015fdir. Q\u0259rbi Trakyada, Babail\u0259rin Albaniyada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 da\u011flar\u0131n q\u0259dim ad\u0131 Amazon da\u011flar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>269-cu ild\u0259, Palmira Krali\u00e7as\u0131, Zenobia, Romal\u0131lar\u0131 Misird\u0259n qovduqdann sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc Augusta elan etdi. Augusta olmaq, \u015eaman lideri, X\u0259lif\u0259 (\u0130lyapa, Alp) olmaqd\u0131. Bir n\u00f6v\u00fc O\u011fuzlar\u0131n \/ \u015eamanil\u0259rin qad\u0131n opas\u0131 olmas\u0131 dem\u0259k idi. Misir h\u00f6kmdar\u0131 Asiyan\u0131n Asiya \u015eamani (Koleman) olmas\u0131 sirri bundad\u0131r. \u015eaman o\u011fullar\u0131 r\u0259mzl\u0259ri \u015f\u0259klind\u0259 olan sar\u0131 hilal, bu\u011fda v\u0259 tovuz qu\u015fu vacib ip uclar\u0131d\u0131r. Bu simvollar\u0131 \u015eumer \u015f\u0259h\u0259ri S\u0259m\u0259rq\u0259nd v\u0259 Buxaradan Bitlis\u0259, Ahlata q\u0259d\u0259r g\u00f6rm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>F\u0259l\u0259stin bayra\u011f\u0131ndaki qara r\u0259ng, Sultan Zeyn\u0259bin yas m\u0259rasimin\u0259 aiddir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Allat: Ulu Lad, Ulu Laz. Y\u00fcks\u0259k \u0130\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u0259diyy\u0259si Zeyn\u0259b.<br>K\u00f6lemen: Pano\u011flu. Men O\u011flu. Atadan o\u011fula ke\u00e7m\u0259y\u0259n, Aqill\u0259rin y\u00f6n\u0259ltdiyi, \u015eaman, O\u011fuzlu v\u0259 S\u0259lcuqlu r\u0259hb\u0259rliyi sistemi, c\u00fcmhuriyy\u0259t idar\u0259etm\u0259si bu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r.<br>Laz: S\u00fcmer m\u00fcq\u0259dd\u0259si G\u00fcn\u0259\u015f, Soli, Ulu-os.<br>Lailus: Sultan u\u015fa\u011f\u0131, Sultano\u011flu.<br>Leyla: Leyla, Hilal. Bu, Sultan dem\u0259kdir. Leyi; Luvi; Ulu-ay; Aya iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r.<br>Palmira: Poli Mero; Mer soylular\u0131n Beli. S\u00fc-mer \u015f\u0259h\u0259ri.<br>Sani: Caney, Cani. Ad\u0131yamanda h\u0259l\u0259 d\u0259 ki\u015fi ad\u0131. Sasanil\u0259r s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yi. Kuman Gene Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131nda rastlan\u0131r; \u015eaman Canlar\u0131, q\u0131sacas\u0131 \u015eaman.<br>Sasani: Susa t\u0259hlili. Susa I Artemisin ilk ad\u0131d\u0131r. \u015eaman: \u015eam; Kom-an. \u0130\u015f\u0131q v\u0259 s\u0259mavi elm. T\u00fcrkl\u0259rin at m\u0259d\u0259niyy\u0259ti. Saman Yolu, \u015eaman\u0131n Hikm\u0259ti; G\u00f6y birlikd\u0259 elm, tibb, musiqi, s\u0259n\u0259t v\u0259 dig\u0259r elml\u0259ri birl\u0259\u015fdirir. 331-ci ild\u0259 \u015e\u0259rqi Roma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 xristianl\u0131q d\u00f6vl\u0259t dini olaraq q\u0259bul edildikd\u0259, \u015eaman elm evl\u0259ri dini qeyri-dini elan edildi&#187;. Anadoluda Bursa Ulucami, K\u0131r\u015fehir \u00c7akabey, Divri\u011fi Ulucami, Ankara Sultan Aleddin Camisi v\u0259 \u018frzurum Ulucami kimi \u00e7ox sayda m\u0259scidin mimb\u0259rind\u0259 millimetrik \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc Saman Yolu qabartmalar\u0131, ah\u015fap fiqurlar var. Bu da bu yerl\u0259rin daha \u00f6nc\u0259 \u015eaman bilim evi odu\u011funa i\u015far\u0259t ed\u0259r&#8230;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong> Mahiy\u0259 MORG\u00dcL<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sasani sivilizasiyas\u0131n\u0131n Asiya sahilind\u0259 (Selezya) idar\u0259 ed\u0259n Azize Zeyn\u0259b (Leila Zenobia), 14 Fevral 270d\u0259n Romada, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l ev h\u0259bsind\u0259 tutuldu\u011fu saray\u0131n eyvan\u0131nda, yuxar\u0131dak\u0131 kimi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28160,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-28158","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28158"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28222,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28158\/revisions\/28222"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}