{"id":28619,"date":"2021-02-03T03:03:57","date_gmt":"2021-02-02T23:03:57","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=28619"},"modified":"2021-02-03T03:05:38","modified_gmt":"2021-02-02T23:05:38","slug":"arzu-edim%c9%99z-s%c9%99xsl%c9%99r%c9%99-cevril%c9%99n-q%c9%99hr%c9%99manlar-muharib%c9%99-veteranlarinin-talel%c9%99ri-il%c9%99-bagli-gizli-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=28619","title":{"rendered":"Arzu edim\u0259z \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u00e7evril\u0259n q\u0259hr\u0259manlar: M\u00dcHAR\u0130B\u018f VETERANLARININ TALEL\u018fR\u0130 \u0130L\u018f BA\u011eLI gizli faktlar"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Sovet \u0259lil d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rinin m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 h\u0259yat\u0131na dair az d\u0259lil var v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 foto\u015f\u0259kill\u0259ri is\u0259 yoxdur. Bu, NKVD q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n informasiya sah\u0259sinin tamamil\u0259 t\u0259mizl\u0259nm\u0259sinin bir n\u0259tic\u0259sidir: Sovet rejimini if\u015fa ed\u0259n \u015f\u0259kill\u0259r v\u0259 m\u0259tnl\u0259r h\u0259r yerd\u0259 \u015f\u0259xsi yaz\u0131\u015fmalara q\u0259d\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> Buna baxmayaraq \u015fik\u0259st veteranlar\u0131n h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Tarix\u00e7il\u0259r Vladimir Koval\u00e7uk v\u0259 Valeriy Oqorodnik 1940-c\u0131 ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131nda onlar\u0131n nec\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131, Sovet d\u00f6vl\u0259tinin \u00f6z sa\u011flaml\u0131qlar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fik\u0259st qalm\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259 nec\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyini ilk d\u0259f\u0259 x\u00fcsusi olaraq d\u0259rc olunan arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u015f\u0259rh etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/68_01.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28623\" width=\"1040\" height=\"662\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/68_01.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/68_01-300x191.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/68_01-150x95.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/68_01-768x489.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/68_01-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 1040px) 100vw, 1040px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>QEYD: <\/strong><em><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Rus r\u0259ssam\u0131 Gennadi Dobrov (1937\u20132011) M\u00fcharib\u0259 \u0130mzalar\u0131 seriyas\u0131n\u0131 yaratd\u0131. &#171;Yolda istirah\u0259t&#187; \u015f\u0259klind\u0259 &#8212; \u0259sg\u0259r Aleksey Kurqanov, Omsk vilay\u0259tinin Sibird\u0259ki Takm\u0131k k\u0259ndind\u0259ki pansionatda ya\u015fay\u0131rd\u0131. Moskvadan Macar\u0131stanad\u0259k m\u00fcharib\u0259 yolu ke\u00e7mi\u015fdi v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi. \u015e\u0259kil: gennady-dobrov.ru<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Onlar stansiyan\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 meydanda topla\u015fard\u0131lar. B\u0259zil\u0259rinin \u0259li v\u0259 ya aya\u011f\u0131 yox idi, b\u0259zil\u0259rinin (ke\u00e7mi\u015f pilotlar\u0131n) \u00fczl\u0259rind\u0259 yan\u0131q izl\u0259ri var idi. Skamyada oturub s\u0259rni\u015finl\u0259rd\u0259n \u00e7\u00f6r\u0259k v\u0259 s. s\u0259d\u0259q\u0259 ist\u0259y\u0259rdil\u0259r. Hava qaralanda \u0259lill\u0259r aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli m\u00fcbahis\u0259l\u0259r ba\u015flanard\u0131. \u018fn &#171;radikal&#187; olanlar polis t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259zar\u0259t\u0259 al\u0131nard\u0131, sonra da s\u0259rb\u0259st burax\u0131lard\u0131. H\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 \u0259lill\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 qalmaqallara bir daha qar\u0131\u015fmama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fard\u0131lar&#187; &#8212; dey\u0259 bunlar\u0131 hadis\u0259l\u0259rin \u015fahidi Andrey Arter\u00e7uk, 60-70 il \u0259vv\u0259l \u015eepetivka d\u0259mir yolu stansiyas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f vermi\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Andrey Moiseevi\u00e7in xat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 insanlar kateqoriyas\u0131n\u0131n zahiri g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259ri bar\u0259d\u0259 \u00e7ox az t\u0259s\u0259vv\u00fcl\u0259rimiz var. Ax\u0131 m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015fik\u0259st olan insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri olan foto\u015f\u0259kill\u0259r raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmayan bir qada\u011fa alt\u0131nda idi. Onlar\u0131 n\u0259 m\u0259tbuatda, n\u0259 d\u0259 kitablarda reklam edirdil\u0259r. SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xalq Komissar\u0131n\u0131n m\u00fcavini Boqdan Kobulovun g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 1945-ci il yanvar ay\u0131n\u0131n sonundan etibar\u0259n NKVD-nin &#171;B&#187; \u015f\u00f6b\u0259sinin senzorlar\u0131 c\u0259bh\u0259\u00e7il\u0259rin \u0259ll\u0259ri k\u0259silmi\u015f, kor, eyb\u0259c\u0259r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan foto\u015f\u0259kill\u0259rini ortadan qald\u0131rd\u0131lar, h\u0259tta adi Sovet v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n kor fotolar\u0131n\u0131 da m\u0259ktublardan bel\u0259 yox etdil\u0259r. V\u0259 sonra bu &#171;q\u0259nim\u0259tl\u0259r&#187; o q\u0259d\u0259r &#171;etibarl\u0131&#187; \u015f\u0259kild\u0259 gizl\u0259dildi ki, bu g\u00fcn d\u0259 onlar\u0131 m\u00fcasir x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n arxivind\u0259 bel\u0259 tapmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil &#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>1 fevral 1946-c\u0131 il tarixin\u0259 q\u0259d\u0259r Ukraynada yar\u0131m milyona q\u0259d\u0259r Sovet-Alman m\u00fcharib\u0259si \u0259lili ya\u015fay\u0131rd\u0131. Bunlardan 7941 n\u0259f\u0259r birinci qrup \u0259lilliy\u0259, ikinci 189 560, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc qrup is\u0259 264 954 n\u0259f\u0259r idi. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r onuncu \u0259lil c\u0259bh\u0259\u00e7i (39 880 n\u0259f\u0259r) zabit r\u00fctb\u0259sin\u0259 sahib idi. Sonuncular aras\u0131nda 21503 ikinci qrup \u0259lil var idi. Bunu sayca \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc (16 539 n\u0259f\u0259r) v\u0259 birinci (1038) \u0259lillik qrupunun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri izl\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/67.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28621\" width=\"1034\" height=\"658\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/67.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/67-300x191.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/67-150x95.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/67-768x489.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/67-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 1034px) 100vw, 1034px\" \/><figcaption><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">&#171;M\u00fcharib\u0259yl\u0259 yananlar&#187;. \u00d6n x\u0259tt radio operatoru Yulia Stepanovna Yemanova. Volqoqrad. 1975 R\u0259ssam Gennadi Dobrov. \u015e\u0259kil: gennady-dobrov.ru<\/span><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>O ill\u0259rd\u0259 Ukraynada m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 da\u011f\u0131nt\u0131lar h\u00f6km s\u00fcrs\u0259 d\u0259, s\u0259lahiyy\u0259tlil\u0259r praktik olaraq \u0259lill\u0259rin h\u0259yat\u0131 v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn narahat deyildil\u0259r. Onlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r al\u0131n\u0131rd\u0131, lakin bu &#8212; simvolik, k\u00f6n\u00fcls\u00fcz, t\u0259sirsiz h\u0259yata ke\u00e7irilirdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 sabit bir ya\u015fay\u0131\u015f yeri say\u0131lmayan m\u0259nzil t\u0259min etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar. Bununla bel\u0259, b\u0259zi \u0259lill\u0259rin orada &#171;e\u015fitm\u0259dikl\u0259ri&#187; \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat \u015f\u0259rtl\u0259rini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tlil\u0259r\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 &#171;cavabs\u0131z&#187; m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259ri hallar olub. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcharib\u0259 \u0259lili, \u00dcmumittifaq Bol\u015fevikl\u0259r Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, sin\u0259si iki c\u0259rg\u0259 ordenl\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f Pavel Lebedev bo\u015f &#171;ya\u015fay\u0131\u015f yeri&#187; axtar\u0131rd\u0131. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn (1945-ci ilin oktyabr\u0131nda t\u0259rxis olunduqdan sonra) \u00c7ernovtsi \u015e\u0259h\u0259r \u015euras\u0131n\u0131 v\u0259 Regional \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sini ziyar\u0259t ed\u0259r\u0259k m\u0259murlardan ail\u0259sind\u0259n &#8212; alt\u0131 n\u0259f\u0259rd\u0259n k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259sini xahi\u015f edir v\u0259 m\u0259nzil axtar\u0131rd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 Lebedev &#171;\u015fansl\u0131&#187; oldu &#8212; 15 dekabrda k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rin donub qar ya\u011fd\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda m\u0259nzil ald\u0131. \u015e\u0259h\u0259r r\u0259hb\u0259rliyinin ona verdiyi sad\u0259 &#171;m\u0259nzill\u0259rd\u0259&#187; n\u0259 istilik, n\u0259 su, n\u0259 i\u015f\u0131q, n\u0259 mebel, n\u0259 d\u0259 yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qab-qacaqlar vard\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Lenin v\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Bayraq ordenli c\u0259ngav\u0259r yerd\u0259 yatmal\u0131 v\u0259 konserv qutular\u0131nda yem\u0259k bi\u015firm\u0259li idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flil c\u0259bh\u0259\u00e7i \u0259sg\u0259r Merkotenko ia\u0259 bel\u0259 primitiv bir m\u0259nzil d\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259di. Demobilizasiyadan sonra Odessa d\u0259mir yolunun Znamenka stansiyas\u0131nda, y\u0259ni nasistl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ata-anas\u0131n\u0131n evinin yerind\u0259 tikilmi\u015f ibtidai bir kulubda ac\u0131nacaql\u0131 bir h\u0259yat\u0131 ya\u015fad\u0131. Bu &#171;h\u0259yat&#187; onu tez bir zamanda dar\u0131xd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Ukrayna KP (b) M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin katibi Nikita Xru\u015f\u015fev\u0259 \u015fikay\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur el\u0259di:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/2_15_03.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28622\" width=\"1007\" height=\"1440\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/2_15_03.jpg 500w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/2_15_03-210x300.jpg 210w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/2_15_03-105x150.jpg 105w\" sizes=\"auto, (max-width: 1007px) 100vw, 1007px\" \/><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Sovet senzuras\u0131n\u0131n 1944-c\u00fc ild\u0259ki praktik i\u015fin\u0259 dair bir n\u00fcmun\u0259. S\u0259n\u0259d ilk d\u0259f\u0259 yay\u0131mlan\u0131r<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>&#171;Yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259d\u0259n, siz\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259ni ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n. H\u0259qiq\u0259t budur ki, onlar, he\u00e7 bir t\u0259l\u0259b, he\u00e7 bir ist\u0259k q\u0259bul etmirl\u0259r v\u0259 h\u0259tta dem\u0259k olar ki, yalvar\u0131\u015flar\u0131 bel\u0259 e\u015fitmirl\u0259r &#8230; M\u0259n h\u0259l\u0259 on doqquz ya\u015f\u0131nda da deyil\u0259m, amma \u00e7ox \u015fey g\u00f6rm\u0259li oldum: Silahlar\u0131n gurultusu, acl\u0131q v\u0259 soyuq, \u00f6l\u00fcml\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 dayanmaq. 1943-c\u00fc ild\u0259 on yeddi ya\u015f\u0131m\u0131 bel\u0259 ke\u00e7m\u0259d\u0259n Q\u0131z\u0131l Ordunun \u0259sg\u0259ri oldum.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi b\u0259d\u0259nim q\u00fcrur duydu\u011fum alt\u0131 yara il\u0259 &#171;b\u0259z\u0259nib&#187; &#8230; 1944-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda x\u0259st\u0259xanadan ev\u0259 \u0259lill kimi qay\u0131td\u0131qdan sonra, ehtiyaclar\u0131m \u00e7oxald\u0131, tikib ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z daxma u\u00e7ma\u011fa &#171;meyllidir&#187;. X\u0259st\u0259xanadan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131m k\u00f6hn\u0259 paltarda g\u0259zir\u0259m. Aylard\u0131r ki, h\u0259r zaman eyni \u015feyi e\u015fidir\u0259m: \u201cyoxdur\u201d v\u0259 ya \u201colanda, ver\u0259c\u0259yik.\u201d K\u00f6m\u0259k almad\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn 300 qram \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259 ya\u015fay\u0131ram. KP (b) U \u015f\u0259h\u0259r komit\u0259sin\u0259 getdim v\u0259 orada birinci katib yolda\u015f Brazikevi\u00e7 dedi: &#171;Onsuz da he\u00e7 bir \u015feyimiz yoxdur, g\u0259lm\u0259y\u0259 d\u0259 bil\u0259rs\u0259n &#8230;&#187;Buna b\u0259nz\u0259r ki\u00e7ik qeydl\u0259r, 24 yanvar 1946-c\u0131 il tarixli bir m\u0259ktubda Vinnitsadan AB\u015e-\u0131n Ohio, Clevelanddaki atas\u0131na \u00f6n x\u0259tt \u0259sg\u0259ri Zelman Kva\u015f yaz\u0131b: &#171;&#8230; Evim yand\u0131, h\u0259r \u015fey da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131 v\u0259 y\u0131x\u0131ld\u0131. \u0130ki d\u0259f\u0259 yaraland\u0131m, \u0259ll\u0259rimin birind\u0259 barmaqlar\u0131m yoxdur. \u0130\u015fl\u0259y\u0259 bilmir\u0259m, yaln\u0131z h\u0259yat yolda\u015f\u0131m pul qazand\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131ram. Biz \u00e7\u0131lpaq v\u0259 ayaqyal\u0131n\u0131q. \u018fziz ata, xahi\u015f edir\u0259m, he\u00e7 olmasa bir \u015feyl\u0259rd\u0259 biz\u0259 k\u00f6m\u0259k et.<\/p>\n\n\n\n<p> &#171;M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 ilk ill\u0259rd\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259 eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcharib\u0259 veteranlar\u0131na &#171;\u0259lil&#187; t\u0259qa\u00fcd\u00fc vermirdil\u0259r. N\u0259d\u0259ns\u0259, &#171;renta&#187; adlanan v\u0259 yaln\u0131z birinci, ikinci qrup \u0259lill\u0259r\u0259 aid olan \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 \u015famil edil\u0259 bil\u0259n be\u015f-\u00fc\u00e7 q\u0259piklik m\u00fcavin\u0259t n\u00f6v\u00fc vard\u0131. Birinci kateqoriyan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayda 80-150 rubl al\u0131rd\u0131lar, ikincisi bu m\u0259bl\u0259\u011fin yar\u0131s\u0131na sahib olurdular (1945-1948-ci ill\u0259rd\u0259 renta haqq\u0131n\u0131n h\u0259cmi daim d\u0259yi\u015filirdi). Bu v\u0259saitl\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r az oldu\u011fu, onlar\u0131 \u0259rzaq v\u0259 geyim qiym\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etdikd\u0259 ayd\u0131n olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1947-ci ilin yay\u0131nda bazarda bir litr s\u00fcd \u00fc\u00e7\u00fcn 10 rubl, bir kilo donuz \u0259ti 120, bir kilo \u00e7ovdar &#8212; 850 rubl idi. &#171;\u015etatdank\u0259nar&#187; \u00fcmumi k\u0259nd ma\u011fazas\u0131nda adi bir ki\u015fi kostyumu 700-800 rubla sat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/66.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28624\" width=\"1037\" height=\"601\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/66.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/66-300x174.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/66-150x87.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/66-768x445.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1037px) 100vw, 1037px\" \/><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">&#171;Nam\u0259lum \u0259sg\u0259r&#187;. Bu insan\u0131n h\u0259yat\u0131 bar\u0259d\u0259 he\u00e7 kim he\u00e7 n\u0259 bilmir. A\u011f\u0131r yaralanma n\u0259tic\u0259sind\u0259 qollar\u0131n\u0131 v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131 itirdi, dan\u0131\u015fma v\u0259 e\u015fitm\u0259 qabiliyy\u0259tini itirdi. M\u00fcharib\u0259 ona yaln\u0131z g\u00f6rm\u0259k f\u00fcrs\u0259tini buraxd\u0131. Valaam adas\u0131ndak\u0131 bir pansionat\u0131n psixiatriya \u015f\u00f6b\u0259si, 1974. R\u0259ssam Gennadi Dobrov. \u015e\u0259kil: gennady-dobrov.ru<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&#171;Sabit&#187; m\u0259bl\u0259\u011f\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, m\u00fcharib\u0259d\u0259 \u015fik\u0259st olan veteranlara &#171;pay&#187; da verilirdi. OUN T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n NKVD il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda \u015f\u00fcbh\u0259li bilin\u0259r\u0259k saxlan\u0131lan \u0259lil Pavel Kotelkovun, ayl\u0131q rasionu 9 kq un, 400 q suxar\u0131, \u015f\u0259k\u0259r, k\u0259r\u0259 v\u0259 bitki ya\u011f\u0131, bir litr kerosin, 4 kq duz v\u0259 b\u0259zi Amerika paltarlar\u0131 olurdu. Ancaq bu rasionun h\u0259cmi q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 azalma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1946-c\u0131 ilin yay\u0131nda, ikinci \u0259lillik qrupuna sahib olan Stalin vilay\u0259tinin Volnovaxa b\u00f6lg\u0259sind\u0259n olan Dmitri Lev\u00e7enkonun ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6r\u0259k pay\u0131n\u0131n h\u0259cmi \u0259vv\u0259lkind\u0259n 50% az olmu\u015fdu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t \u0259lill\u0259r\u0259 bir s\u0131ra imtiyazlar verdi, m\u0259s\u0259l\u0259n, onlara \u0259ll\u0259rin, ayaqlar\u0131n, di\u015fl\u0259rin prioritetl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn, ortopedik ayaqqab\u0131lar, korsetl\u0259r verm\u0259li idi. \u018flill\u0259r q\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yanacaq almaq h\u00fcququna da sahib idil\u0259r. Lakin, tez-tez yuxar\u0131dak\u0131lar\u0131n \u00e7oxu yaln\u0131z ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 elan edilirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1945-ci ild\u0259 Ukraynan\u0131n r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 fabrikd\u0259 v\u0259 iyirmi alt\u0131 protez emalatxanas\u0131nda 23504 ayaq protezi, 8359 \u0259l protezi, 13.649 c\u00fct ortopedik ayaqqab\u0131 v\u0259 794 korset istehsal olunsa da, bu m\u0259hsullar\u0131n istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n m\u0259ktublar\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259rl\u0259 doludur. \u00c7oxlar\u0131 yaln\u0131z yax\u015f\u0131 protez arzulay\u0131rd\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q ucbat\u0131ndan &#171;ala&#187; bilmirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>(Ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259rc\u00fcm\u0259 Fedai.az-a m\u0259xsusdur<\/strong> (GORDONUA.COM)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sovet \u0259lil d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rinin m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 h\u0259yat\u0131na dair az d\u0259lil var v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 foto\u015f\u0259kill\u0259ri is\u0259 yoxdur. Bu, NKVD q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n informasiya sah\u0259sinin tamamil\u0259 t\u0259mizl\u0259nm\u0259sinin bir<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28625,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-28619","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-veteran"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28619"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28627,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28619\/revisions\/28627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}