{"id":28941,"date":"2021-02-08T02:04:16","date_gmt":"2021-02-07T22:04:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=28941"},"modified":"2021-02-08T02:04:19","modified_gmt":"2021-02-07T22:04:19","slug":"erm%c9%99nil%c9%99rin-%c9%99sl-v%c9%99t%c9%99ni-hindistan-yoxsa-efiopiya-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=28941","title":{"rendered":"ERM\u018fN\u0130L\u018fR\u0130N \u018fSL V\u018fT\u018fN\u0130 \u2013 H\u0130ND\u0130STAN, YOXSA EF\u0130OP\u0130YA?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>III YAZI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ara\u015fd\u0131rmam\u0131z\u0131n birinci hiss\u0259si hay \u2013 Efiopiya (bax:<a href=\" https:\/\/fedai.az\/?p=26043\"> https:\/\/fedai.az\/?p=26043<\/a>), ikinci hiss\u0259si hay \u2013 Hindistan (bax: <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=27548\">https:\/\/fedai.az\/?p=27548<\/a>) paralell\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir. T\u0259qdim etdiyimiz III hiss\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u00fcrk v\u0259 fin-uqor co\u011frafiyas\u0131, Avropa, Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 paralell\u0259ri bar\u0259sind\u0259dir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28942\" width=\"1035\" height=\"637\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-2.jpg 286w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-2-150x92.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1035px) 100vw, 1035px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, n\u0259z\u0259rimiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f toponiml\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri bir deyil, bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259krarlan\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Abaran toponiminin paralell\u0259ri h\u0259m Hindistanda, h\u0259m Avropada, h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk ell\u0259rind\u0259 vard\u0131r. Barana toponimin\u0259 biz Hindistanda, \u0130randa, Tatar\u0131standa, Pol\u015fada v\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 rast g\u0259lirik. Efiopiyada v\u0259 Hindistanda Agin adl\u0131 toponiml\u0259r m\u00f6vcuddur. Bel\u0259 misallar kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. Yer adlar\u0131n\u0131n bir-birind\u0259n \u00e7ox uzaqda yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, qit\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259krarlanmas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri ola bil\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; diqq\u0259timizi c\u0259lb etmi\u015f b\u0259nz\u0259rlikl\u0259r t\u0259sad\u00fcfl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259n toponiml\u0259rin \u0259sl formalar\u0131 ingilis dilli m\u0259x\u0259zl\u0259rd\u0259 t\u0259hrif\u0259 u\u011fram\u0131\u015fd\u0131r;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; t\u0259krar miqrasiyalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 yer adlar\u0131 bir \u00f6lk\u0259d\u0259n dig\u0259rl\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 qeyd ed\u0259k: m\u00fcqayis\u0259, \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan (Hayastan) Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259 bug\u00fcn m\u00f6vcud olan, erm\u0259nil\u0259\u015fdirilmi\u015f toponiml\u0259r \u00fczr\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, onlardan b\u0259zil\u0259rinin, m\u0259s\u0259l\u0259n, Abaran, Ararat, \u0130r\u0259van, Qapan, Mehri, Tavu\u015f, G\u00fcmr\u00fc kimi yer adlar\u0131n\u0131n hay dilin\u0259 v\u0259 haylara he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur. Daha maraql\u0131s\u0131 odur ki, s\u0131ravi az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n az qala haylarla, Erm\u0259nistanla eynil\u0259\u015fdirdiyi Ararat toponimi, \u0259slind\u0259, t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259lidir. Bel\u0259 ki, bug\u00fcn d\u0259 q\u0259dim t\u00fcrk yurdu olan Xakasiyada Ararat adl\u0131 da\u011f zirv\u0259si vard\u0131r. Ararat s\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u00fcrk dill\u0259rinin vasit\u0259sil\u0259 \u00e7ox ayd\u0131n bir \u015f\u0259kild\u0259 izah etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Da\u015f\u0131nma toponim olan Sevan\u0131n birinci hiss\u0259si \u2013 \u201cse\u201d \u2013 b\u00f6y\u00fck ehtimalla, \u0130ran m\u0259n\u015f\u0259lidir. Onun \u201cvan\u201d hiss\u0259si Az\u0259rbaycanda, Orta Asiyada v\u0259 Hindistanda t\u0259krarlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r bir maraql\u0131 c\u0259h\u0259t budur ki, indiki Erm\u0259nistan toponiml\u0259rind\u0259n b\u0259zil\u0259rinin paralell\u0259ri fin-uqor xalqlar\u0131n\u0131n vaxt\u0131 il\u0259 v\u0259 ya haz\u0131rda ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6vcuddur. Amma bu, t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc g\u00f6r\u00fcnm\u0259m\u0259lidir. Bel\u0259 ki, uqor xalqlar\u0131 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 oqur t\u00fcrkl\u0259ri (bulqarlar) il\u0259 eyni d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015flar. Ehtimala g\u00f6r\u0259, uqorlar\u0131n zad\u0259gan n\u0259sill\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bulqar m\u0259n\u015f\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, uqor (\u0259slind\u0259, bu etnonim oqur s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ba\u015fqa bir formas\u0131d\u0131r) xalqlar\u0131ndan biri olan macarlar inan\u0131rd\u0131lar ki, onlar\u0131n krallar\u0131 \u2013 Arpadlar s\u00fclal\u0259si bulqarlar\u0131n Dulo soyundan, Xaqan Atillan\u0131n n\u0259slind\u0259ndir. Erm\u0259nistan\u0131n t\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131 il\u0259 paralell\u0259rinin d\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259hz oqur t\u00fcrkl\u0259rinin ha\u00e7ansa ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rl\u0259, yaxud \u00c7uva\u015f\u0131stanla \u0259laq\u0259lidir. M\u0259lumdur ki, oqur t\u00fcrk dilinin bug\u00fcn yegan\u0259 varisi \u00e7uva\u015f dilidir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, haylar\u0131n xristianl\u0131\u011fa q\u0259d\u0259rki dini inanclar\u0131nda onlar\u0131n n\u0259h\u0259ng m\u0259hsuldarl\u0131q tanr\u0131s\u0131n\u0131n ad\u0131 Turk olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ara\u015fd\u0131rmam\u0131z g\u00f6st\u0259rir ki, bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan toponiml\u0259rinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti hay m\u0259n\u015f\u0259li deyildir. Bu is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 bir daha onu s\u00fcbut edir ki, b\u0259dnam qon\u015fular\u0131m\u0131z n\u0259inki \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na, h\u0259tta Anadoluya da sonradan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r. \u00d6z\u00fcn\u00fc hay adland\u0131ran bu toplum Az\u0259rbaycana v\u0259 Anadoluya haradan g\u0259lmi\u015fdir sual\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn cavab\u0131 il\u0259 oxucu yaz\u0131m\u0131z\u0131n IV hiss\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f ola bil\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00dcRK ELL\u018fR\u0130 \u0130L\u018f \u018fLAQ\u018fL\u0130 TOPON\u0130ML\u018fR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Abaran, Aparan (Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb torpaqlar\u0131nda qondar\u0131lm\u0131\u015f Hayastanda \u2013 indiki Erm\u0259nistanda \u0259z\u0259li sakinl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar olmu\u015f k\u0259nd, \u015f\u0259h\u0259r, yaylaq yeri, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00e7\u00f6l v\u0259 \u00e7ay) \u2013 Avar, abar, obr (VI\u2013IX \u0259srl\u0259rd\u0259 M\u0259rk\u0259zi Avropada ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 Avar xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qurmu\u015f t\u00fcrk xalq\u0131, n\u00fcfuzlu rus linqvisti Oleq Mudrak s\u00fcbuta yetirmi\u015fdir ki, avar dili t\u00fcrk dill\u0259rinin oqur-bulqar qrupuna aiddir);<\/p>\n\n\n\n<p>2. Axtala (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 A\u011ftala (Xa\u00e7maz rayonunda k\u0259nd) \u2013 Ak-talaa (Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa rayon) \u2013 Ak-tal (T\u0131vada yer ad\u0131 v\u0259 k\u0259nd) \u2013 Aktal (Altayda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>3. Ararat (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Ararat (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 5165 metr olan da\u011f\u0131n m\u0259\u015fhur adlar\u0131ndan biri) \u2013 Ararat (Xakasiyan\u0131n Sayan-Altay vilay\u0259tind\u0259 1546 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259 da\u011f, bu paralel xakas t\u00fcrkl\u0259rinin \u00f6z \u0259cdadlar\u0131n\u0131 par\u0131s adland\u0131rmalar\u0131 kontekstind\u0259 maraq do\u011furur) \u2013 Qeyd: bir ehtimala g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Ararat da\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131 bu da\u011f\u0131n \u0259r\u0259b dilind\u0259ki C\u0259b\u0259l \u0259l-Har\u0259t (\u201cc\u0259b\u0259l\u201d \u2013 \u201cda\u011f\u201d, \u201char\u0259t\u201d \u2013 \u201c\u0259kin\u00e7i\u201d) ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Maraql\u0131d\u0131r ki, t\u00fcrk v\u0259 monqol dill\u0259rind\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015f\u0259 \u201carat\u201d deyilir. Ararat ad\u0131n\u0131n hay dilin\u0259 he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur, haylar bu da\u011f\u0131 Masis adland\u0131r\u0131rlar;<\/p>\n\n\n\n<p>4. Artik (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Art\u0131k (T\u00fcrkm\u0259nistanda yer ad\u0131) \u2013 Art\u0131k (XII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f q\u0131p\u00e7aq xan\u0131) \u2013 Art\u0131k (Rusiyan\u0131n Saxa Respublikas\u0131n\u0131n \u00d6ym\u00f6k\u00f6\u00f6n ulusunda q\u0259s\u0259b\u0259) \u2013 Artek (Kr\u0131mda \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>5. A\u015ftarak (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 H\u0259\u015ft\u0259r\u0259k (\u0130ran\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>6. A\u015fxadaryan (g\u0259lm\u0259 haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 A\u015fkadar (Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u0131n Sterlitamak rayonunda \u00e7ay v\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>7. Avan (Erm\u0259nistanda \u0259halisi yezidi k\u00fcrdl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t k\u0259nd) \u2013 Avan (\u0130ran\u0131n \u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycan v\u0259 Q\u0259zvin ostanlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 avan (\u00e7uva\u015f dilind\u0259 \u201cyax\u015f\u0131\u201d, \u201cg\u00f6z\u0259l\u201d) \u2013 avand (Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201cyax\u015f\u0131\u201d, \u201cu\u011furlu\u201d) \u2013 Avan (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Xabarovsk diyar\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>8. Ayrum (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 ayrum (yar\u0131k\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u00fc\u015f q\u0259dim t\u00fcrk tayfas\u0131) \u2013 urum (\u0259vv\u0259ll\u0259r Kr\u0131mda, Osmanl\u0131 imperiyas\u0131nda v\u0259 Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f, haz\u0131rda is\u0259 Yunan\u0131standa, Ukraynada v\u0259 Rusiyada ya\u015fayan, \u201ct\u00fcrkdilli yunanlar\u201ddan hesab edil\u0259n xristian t\u00fcrk tayfas\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>9. Ba\u011fanis (Erm\u0259nistan\u0131n Barana rayonunda k\u0259nd) \u2013 Ba\u011fanis Ayr\u0131m (Qazax rayonunda k\u0259nd) \u2013 Ba\u011fana (t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 \u201ck\u00f6hn\u0259\u201d, \u201cke\u00e7mi\u015f\u201d, \u201csad\u0259l\u00f6vh\u201d) \u2013 Baqan (t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 \u201cs\u00fctun\u201d) \u2013 Baqan (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Novosibirsk vilay\u0259tind\u0259 rayon, q\u0259s\u0259b\u0259, k\u0259nd v\u0259 \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>10. Balak (Erm\u0259nistan\u0131n S\u00fcnik vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Belek (T\u00fcrkiy\u0259nin Antalya ilind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Belek (T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Balkan vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>11. Barana (Erm\u0259nistan\u0131n Noyemberyan \u015f\u0259h\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f ad\u0131) \u2013 Barani (Qaraqoyunlular\u0131n hakim tayfas\u0131) \u2013 baran, b\u0259r\u0259n, par\u0259n (tatar, ba\u015fq\u0131rd dill\u0259rind\u0259 \u201cquzu, to\u011flu\u201d&#8230; bu s\u00f6z\u00fcn t\u00fcrk dill\u0259rin\u0259 rus dilind\u0259n ke\u00e7m\u0259si bar\u0259d\u0259 iddia, y\u0259ni q\u0259dimd\u0259n qoyun\u00e7uluqla m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f t\u00fcrkl\u0259rin baran s\u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259min sah\u0259d\u0259n \u00e7ox uzaq olan slavyanlardan g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri inand\u0131r\u0131c\u0131 deyildir) \u2013 Krasn\u0131y Baran, Arbuzov Baran, Nov\u0131y Baran (Tatar\u0131standa \u00fc\u00e7 k\u0259nd) \u2013 Baran D\u00fcz (\u0130ran\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan ostan\u0131nda \u00fc\u00e7 k\u0259nd) \u2013 Barancar (Volqa Bulqar\u0131stan\u0131nda tayfa) \u2013 Barangar (q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 sa\u011f qol) \u2013 Paran (\u0130ran\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan ostan\u0131nda k\u0259nd) \u2013 Parni (\u018frsakil\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015f m\u0259\u015fhur Parfiya tayfas\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>12. Boxayetsi (g\u0259lm\u0259 haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Bohay (698\u2013926-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Mancuriyada d\u00f6vl\u0259t) \u2013 Bohai (Sakit okeanda d\u0259niz) \u2013 Boxay quyusu (Qazax\u0131standa yer ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>13. Bujuni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Bujon (\u015eimali Koreyan\u0131n Hamgyong vilay\u0259tind\u0259 g\u00f6l) \u2013 Bujin (\u0130ran\u0131n H\u0259m\u0259dan ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>14. \u00c7ambarak (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 \u00c7\u0259mb\u0259r\u0259k\u0259nd (Bak\u0131da m\u0259h\u0259ll\u0259, La\u00e7\u0131n rayonunda k\u0259nd) \u2013 \u00c7embar (Rusiyan\u0131n Penza vilay\u0259tind\u0259 \u00e7ay v\u0259 \u0259halisinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti tatarlardan v\u0259 mordval\u0131lardan ibar\u0259t olmu\u015f Belinsk \u015f\u0259h\u0259rinin 1946-c\u0131 il\u0259 kimi ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>15. Erm\u0259ni (haylar\u0131n ekzonimi \u2013 ba\u015fqa xalqlar\u0131n onlara qoyduqlar\u0131 ad) \u2013 Ariman, \u0259rm\u0259n, airyaman, airyanam (ari adam\u0131 \u2013 ehtimala g\u00f6r\u0259, Altay \u0259sillli q\u0259dim k\u00f6\u00e7\u0259ri xalq) \u2013\u018frm\u0259n\u0259t (O\u011fuz rayonunda m\u0259\u015fhur o\u011fuzlar q\u0259brinin yerl\u0259\u015fdiyi k\u0259nd) \u2013 Armankas\u0131 (\u00c7uva\u015f\u0131standa k\u0259nd) \u2013 Arman (Qazax\u0131standa k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>16. \u0130r\u0259van (Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131) \u2013 Aravenyan (g\u0259lm\u0259 haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Aravan (Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n O\u015f vilay\u0259tind\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 rayon) \u2013 Qeyd: g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi Sevan, \u0130r\u0259van, Aravan \u015eirvan, Nax\u00e7\u0131van, Arvan, Avan, \u0130cevan, Sarvan v\u0259 s. toponiml\u0259rin ikinsi hiss\u0259si \u201cvan\u201d s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu s\u00f6z\u00fcn d\u0259 hay dilin\u0259 he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur;<\/p>\n\n\n\n<p>17. Gerikyan (haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Gerik (\u0130ran\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>18. G\u00fcmr\u00fc (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Gimri (Da\u011f\u0131standa avar k\u0259ndi, bu k\u0259nd\u0259 avarlar Qenub, qumuqlar Qamri deyirl\u0259r) \u2013 kimmer (Az\u0259rbaycana e.\u0259. VIII \u0259srd\u0259 g\u0259lmi\u015f k\u00f6\u00e7\u0259ri xalq) \u2013 K\u0259m\u0259rli (Qazax rayonunda k\u0259nd) \u2013 \u00c7\u00f6r\u00fck-Q\u0259m\u0259rli (Bor\u00e7al\u0131da ke\u00e7mi\u015f \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Q\u0259m\u0259rli (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda k\u0259nd) \u2013 Yuxar\u0131 K\u0259mar, A\u015fa\u011f\u0131 K\u0259mar (\u0130ran\u0131n \u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycan ostan\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 Kemer (T\u00fcrkiy\u0259nin Ayd\u0131n \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259, Kayseri ilind\u0259 \u0259f\u015far m\u0259h\u0259ll\u0259si, \u00c7anaqqala ilind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Seydikemer (T\u00fcrkiy\u0259nin Mu\u011fla ilind\u0259 il\u00e7\u0259) \u2013 Kemerovo (Rusiya Federasiyas\u0131nda vilay\u0259t v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Kemer, Karakemer, Akkemer, Jarkemer (Qazax\u0131stan\u0131n Aqt\u00f6be vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Kemer (Qazax\u0131stan\u0131n Qostanay vilay\u0259tind\u0259 v\u0259 C\u0259nubi Qazax\u0131stan vilay\u0259tinin Ordabas rayonunda iki k\u0259nd) \u2013 Karakemer (Qazax\u0131stan\u0131n Almat\u0131 v\u0259 Jamb\u0131l vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00fc\u00e7 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>19. Qacaran (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Qacar (q\u0259dim t\u00fcrk tayfas\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>20. Qapan (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Qapanl\u0131 (T\u0259rt\u0259r v\u0259 \u015e\u0259mkir rayonlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 Kapan xana (Makedoniyada Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalm\u0131\u015f ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zi) \u2013 Kapan kan (Meksikada \u0130nk d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalm\u0131\u015f da\u011f yolu) \u2013 Manko Kapan (C\u0259nubi Amerikada ink xalq\u0131n\u0131n ilk h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n ad\u0131) \u2013 Kapana (Bulqar\u0131stan\u0131n Plovdiv \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259);<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"296\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/d27ed1420f4c7af1515779407.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28943\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/d27ed1420f4c7af1515779407.jpg 640w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/d27ed1420f4c7af1515779407-300x139.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/d27ed1420f4c7af1515779407-150x69.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>21. Manas, Manes (Erm\u0259nistan\u0131n Alaverdi \u015f\u0259h\u0259rinin q\u0259dim ad\u0131) \u2013 Manas (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Altay vilay\u0259tind\u0259 g\u00f6l) \u2013 Manas (Da\u011f\u0131stan\u0131n Qarabudaq rayonunda k\u0259nd) \u2013 Manas (Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n \u00c7uy v\u0259 Talas vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 iki k\u0259nd) \u2013 \u201cManas\u201d (q\u0131r\u011f\u0131z dastan\u0131) \u2013 Manas (\u00c7inin Sincan-Uy\u011fur MR-da \u00e7ay, g\u00f6l v\u0259 q\u0259za) \u2013 Manas (\u00c7in, Hindistan v\u0259 Butan \u0259razil\u0259rind\u0259n axan \u00e7ay) \u2013 Manas (Perunun Cajatambo vilay\u0259tind\u0259 dair\u0259) \u2013 Manasarovar (Tibetd\u0259 g\u00f6l);<\/p>\n\n\n\n<p>22. Mehri, Me\u011fri, M\u0131\u011fr\u0131 (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r, toponim q\u0259dim t\u00fcrk dilind\u0259 \u201cdalan kimi d\u0259r\u0259\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n \u201cmukur\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r 1, 2) \u2013 Mehrili (Qubadl\u0131 rayonunda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>23. Mamikonyan (Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, haylar\u0131n \u00c7in \u0259silli feodal n\u0259sli) \u2013 Mamukxan (XV \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Sibir xan\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>24. \u015eirak (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 kimi burada \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fam\u0131\u015flar) \u2013 Sirak (q\u0259dim Turan v\u0259 Az\u0259rbaycan tayfalar\u0131ndan biri) \u2013 \u015eirakavan (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Shirak, Sirak (\u0130ran\u0131n Q\u0259zvin v\u0259 \u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycan ostanlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 \u00c7iraq, \u00c7iraql\u0131 (A\u011fdam, Da\u015fk\u0259s\u0259n, K\u0259lb\u0259c\u0259r, La\u00e7\u0131n v\u0259 \u015eamax\u0131 rayonlar\u0131nda be\u015f k\u0259nd) \u2013 \u00c7\u0131raxl\u0131, \u00c7\u0131raql\u0131 (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda be\u015f k\u0259nd) \u2013 \u00c7iraq (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Da\u011f\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n Aqul rayonunda dargin k\u0259ndi) \u2013 \u00c7irak-Kol (Qara\u00e7ay-\u00c7\u0259rk\u0259z Respublikas\u0131nda \u00e7ay) \u2013 \u00c7\u0131rak (Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n \u0130ss\u0131k-Kul vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>25. Slkuni (haylar\u0131n Manna \u0259silli feodal n\u0259sli, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n sala adl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Slak olmu\u015fdur3) \u2013 Sala (Kr\u0131mda \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>26. Truni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli, hay tarix\u00e7isi Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Tur adl\u0131 \u015f\u0259xs olmu\u015fdur) \u2013 Tura (\u201cAvesta\u201dya g\u00f6r\u0259, turanl\u0131lar\u0131n ulu babas\u0131) \u2013 Tura (\u00e7uva\u015f t\u00fcrkl\u0259rinin dilind\u0259 Tanr\u0131n\u0131n ad\u0131) \u2013 tura (tatar dilind\u0259 \u201c\u015f\u0259h\u0259r\u201d) \u2013 tur (ba\u015fq\u0131rd t\u00fcrkl\u0259rinin \u011e\u0259yn\u0259 tayfas\u0131n\u0131n bir qolunun ad\u0131) \u2013 Tura (Rusiyan\u0131n Zabaykalsk diyar\u0131nda \u00e7ay) \u2013 Tura (Krasnoyarsk diyar\u0131n\u0131n Evenk rayonunda q\u0259s\u0259b\u0259) \u2013 Nijnyaya Tura, Verxnyaya Tura (Sverdlovsk vilay\u0259tind\u0259 iki \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Tura (Q\u0259rbi Sibird\u0259 \u00e7ay) \u2013 tur (\u0259r\u0259b dilind\u0259 \u201cda\u011f\u201d) \u2013 tuu (Altay t\u00fcrkl\u0259rinin dilind\u0259 \u201cda\u011f\u201d) \u2013 tau (\u015eimali Qafqaz t\u00fcrkl\u0259rinin dilind\u0259 \u201cda\u011f\u201d) \u2013 tav (m\u00fcxt\u0259lif t\u00fcrk l\u0259hc\u0259l\u0259rind\u0259 \u201cda\u011f\u201d) \u2013 da\u011f (Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201cy\u00fcks\u0259klik, zirv\u0259\u201d);<\/p>\n\n\n\n<p>27. Tavu\u015f (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t) \u2013 Tovuz (Az\u0259rbaycanda rayon) \u2013 Tau\u015f v\u0259 ya T\u0131u\u0131\u015f (Ba\u015fq\u0131rd\u0131stan\u0131n \u0130qlinsk v\u0259 Ufa rayonlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 Tau\u015f (Ba\u015fq\u0131rd\u0131standa \u00e7ay) \u2013 Tau\u015f (T\u00fcmen vilay\u0259tind\u0259 \u00e7ay) \u2013 Tau\u015fkas\u0131 (\u00c7uva\u015f\u0131stan\u0131n \u00c7ivil v\u0259 \u00c7eboksar rayonlar\u0131nda iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>28. Turk (haylar\u0131n xristianl\u0131\u011fa q\u0259d\u0259rki inanclar\u0131nda n\u0259h\u0259ng m\u0259hsuldarl\u0131q tanr\u0131s\u0131) \u2013 T\u00fcrk (etnos) \u2013 Turka (Buryatiya Respublikas\u0131nda k\u0259nd) \u2013 Turka (Sibird\u0259 \u00fc\u00e7 \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>29. Vaqar\u015fapat (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r, bu toponimin d\u0259 haylara he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur, g\u0259lm\u0259 haylar eram\u0131z\u0131n 140-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Parfiya \u015fahzad\u0259si Vaqar\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Vaqar\u015fabad adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131 1992-ci ild\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 vermi\u015fl\u0259r, E\u00e7mi\u0259dzin \u015f\u0259h\u0259rinin 1945-ci il\u0259d\u0259k ad\u0131 is\u0259 \u00dc\u00e7kils\u0259 olmu\u015fdur) \u2013 vakar (\u00e7uva\u015f dilind\u0259 \u201c\u00f6k\u00fcz\u201d) \u2013 \u00fcxer (monqol dilind\u0259 \u201c\u00f6k\u00fcz\u201d) \u2013 \u00f6k\u00f6r (macar dilind\u0259 \u201c\u00f6k\u00fcz\u201d) \u2013 oqur (t\u00fcrk xalq\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>30. Vanandasi (haylar\u0131n feodal n\u0259sli, hay tarix\u00e7isi Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Vahandur V\u0259nd adl\u0131 bulqar t\u00fcrk\u00fcd\u00fcr) \u2013 Vanand (Erm\u0259nistanda iki k\u0259nd) \u2013 V\u0259n\u0259nd (Ordubad rayonunda k\u0259nd).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>F\u0130N-UQOR ELL\u018fR\u0130 \u0130L\u018f \u018fLAQ\u018fL\u0130 TOPON\u0130ML\u018fR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Ara (mifik hay \u00e7ar\u0131, dig\u0259r mifik hay \u00e7ar\u0131 Aram\u0131n o\u011flu) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda k\u0259nd, \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Bazarc\u0131q olmu\u015f, 1828-ci ild\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f haylar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Qarn\u0131yar\u0131q olmu\u015f da\u011f) \u2013 Ara (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Kola yar\u0131madas\u0131nda \u0259razi);<\/p>\n\n\n\n<p>2. Artik (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Art\u0131k (Udmurtiyada k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>3. Avatsatsi (g\u0259lm\u0259 haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Vatsa (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Arxangelsk vilay\u0259tind\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259, sakinl\u0259ri finl\u0259r olmu\u015flar) \u2013 Vatsa (Estoniyada k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>4. Barana (Erm\u0259nistan\u0131n Noyemberyan \u015f\u0259h\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f ad\u0131) \u2013 Baran (Rusiyan\u0131n Kostroma vilay\u0259tind\u0259 \u00e7ay v\u0259 k\u0259nd) \u2013 Baran (Pol\u015fada iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>5. \u00c7ambarak (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 \u00c7embar (Rusiyan\u0131n Penza vilay\u0259tind\u0259 \u00e7ay v\u0259 \u0259halisinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti tatarlardan v\u0259 mordval\u0131lardan ibar\u0259t olmu\u015f Belinsk \u015f\u0259h\u0259rinin 1946-c\u0131 il\u0259 kimi ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>6. Dvin (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Divin (Slovakiyan\u0131n Banska Bystrica b\u00f6lg\u0259sinin Lucenec dair\u0259sind\u0259 macar k\u0259ndi);<\/p>\n\n\n\n<p>7. Muratsyan (haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Muratsi (Estoniyan\u0131n Saaremaa q\u0259zas\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>8. \u015eirak (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 kimi burada \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fam\u0131\u015flar) \u2013 Sirak (Macar\u0131standa \u015f\u0259h\u0259r);<\/p>\n\n\n\n<p>9. Slkuni (haylar\u0131n Manna \u0259silli feodal n\u0259sli, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n sala adl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Slak olmu\u015fdur4) \u2013 Sala (RF-nin Leninqrad vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd, Arxangelsk vilay\u0259tind\u0259 \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>10. Talin (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Tallin (Estoniyan\u0131n paytaxt\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>11. Tavu\u015f (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t) \u2013 Tau\u015f, Tau\u015fka (Rusiyan\u0131n Perm diyar\u0131nda k\u0259nd v\u0259 \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>12. Truni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli, hay tarix\u00e7isi Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Tur adl\u0131 \u015f\u0259xs olmu\u015fdur) \u2013 Tura (Macar\u0131standa \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Tura (Udmurtiyan\u0131n Krasnoqorsk rayonunda k\u0259nd) \u2013 Tura (Slovakiyan\u0131n Nitra diyar\u0131nda macar k\u0259ndi) \u2013 Stara Tura (Slovakiyan\u0131n Tren\u00e7in diyar\u0131nda macar \u015f\u0259h\u0259ri) \u2013 Tur (Rum\u0131niyan\u0131n Transilvaniya b\u00f6lg\u0259sind\u0259 macar k\u0259ndi) \u2013 Tur (Macar\u0131standa \u00e7ay) \u2013 Tura (Rusiyan\u0131n Arxangelsk v\u0259 Tomsk vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 iki \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>13. Turk (haylar\u0131n xristianl\u0131\u011fa q\u0259d\u0259rki inanclar\u0131nda n\u0259h\u0259ng m\u0259hsuldarl\u0131q tanr\u0131s\u0131) \u2013 Turku (Finlandiyada \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Turka (Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n Perm diyar\u0131nda \u00e7ay v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259, Kursk vilay\u0259tind\u0259 iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>14. Vaqar\u015fapat (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r, bu toponimin haylara he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur, g\u0259lm\u0259 haylar eram\u0131z\u0131n 140-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Parfiya \u015fahzad\u0259si Vaqar\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Vaqar\u015fabad adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131 1992-ci ild\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 vermi\u015fl\u0259r, E\u00e7mi\u0259dzin \u015f\u0259h\u0259rinin 1945-ci il\u0259d\u0259k ad\u0131 is\u0259 \u00dc\u00e7kils\u0259 olmu\u015fdur) \u2013 Vakari (Estoniyada q\u0259s\u0259b\u0259);<\/p>\n\n\n\n<p>15. Vanadzor (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Vana-Vigala, Vana-Kaiu (Estoniyan\u0131n Raplamaa vilay\u0259tind\u0259 iki k\u0259nd).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>AVROPA \u00d6LK\u018fL\u018fR\u0130 \u0130L\u018f \u018fLAQ\u018fL\u0130 TOPON\u0130ML\u018fR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Abaran, Aparan (Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb torpaqlar\u0131nda qondar\u0131lm\u0131\u015f Hayastanda \u2013 indiki Erm\u0259nistanda \u0259z\u0259li sakinl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar olmu\u015f k\u0259nd, \u015f\u0259h\u0259r, yaylaq yeri, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00e7\u00f6l v\u0259 \u00e7ay) \u2013 Abaran (\u0130spaniyan\u0131n Mursiya vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd \u2013 ehtimal edilir ki, bulqarlar\u0131n bir qolu olan avarlar \u201cxalqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck k\u00f6\u00e7\u00fc\u201d zaman\u0131 \u0130spaniyaya da gedib \u00e7\u0131xm\u0131\u015flar);<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ara (mifik hay \u00e7ar\u0131, dig\u0259r mifik hay \u00e7ar\u0131 Aram\u0131n o\u011flu) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda k\u0259nd, \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Bazarc\u0131q olmu\u015f, 1828-ci ild\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f haylar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Qarn\u0131yar\u0131q olmu\u015f da\u011f) \u2013 Ara (Norve\u00e7d\u0259 g\u00f6l) \u2013 Ara (\u0130rlandiyada \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>3. Avan (Erm\u0259nistanda \u0259halisi yezidi k\u00fcrdl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t k\u0259nd) \u2013 avan (frans\u0131z dilind\u0259 \u201c\u00f6nd\u0259\u201d, \u201cqabaqda\u201d) \u2013 Awan (Bel\u00e7ikan\u0131n Lej vilay\u0259tind\u0259 kommuna);<\/p>\n\n\n\n<p>4. Ayrum (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 arum, arum\u0131n, arumani, armani (yar\u0131k\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcr\u0259n rum\u0131n tayfas\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>5. Balak (Erm\u0259nistan\u0131n S\u00fcnik vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Belek (Pol\u015fada k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>6. Barana (Erm\u0259nistan\u0131n Noyemberyan \u015f\u0259h\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f ad\u0131) \u2013 Baran (Belarusda \u00e7ay v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Baran (Pol\u015fada iki k\u0259nd) ;<\/p>\n\n\n\n<p>7. Dvin (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Divin (Bosniyada k\u0259nd) \u2013 Divin (Belarusun Brest vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>8. Erm\u0259ni (haylar\u0131n ekzonimi \u2013 ba\u015fqa xalqlar\u0131n onlara qoyduqlar\u0131 ad) \u2013 Arman, Armin (Avropada ki\u015fi ad\u0131) \u2013 Arminius (I \u0259srd\u0259 romal\u0131lara qar\u015f\u0131 \u00fcsyana ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015f german q\u0259bil\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>9. Ke\u015fk\u0259nd (Erm\u0259nistan\u0131n Ye\u011feqnadzor \u015f\u0259h\u0259rinin 1935-ci il\u0259 q\u0259d\u0259rki ad\u0131, bu toponim \u201cKe\u015fi\u015fk\u0259nd deyil, Ke\u015fk\u0259nd formas\u0131nda idi\u201d5) \u2013 Kesh (\u015eimali \u0130rlandiyada k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>10. Manas, Manes (Erm\u0259nistan\u0131n Alaverdi \u015f\u0259h\u0259rinin q\u0259dim ad\u0131) \u2013 Manas, Manas-Bastanous (Fransan\u0131n Drome v\u0259 Gers departamentl\u0259rind\u0259 iki kommuna);<\/p>\n\n\n\n<p>11. Muratsyan (haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Muras (\u0130spaniyan\u0131n Lugo vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>12. \u015eirak (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 kimi burada \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fam\u0131\u015flar) \u2013 Sirak (Fransan\u0131n Auch v\u0259 ya Ash dair\u0259sind\u0259 kommuna);<\/p>\n\n\n\n<p>13. Slkuni (haylar\u0131n Manna \u0259silli feodal n\u0259sli, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n sala adl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Slak olmu\u015fdur) \u2013 Sala (\u0130sve\u00e7d\u0259 ada v\u0259 kommuna) \u2013 Sala Bolognese (\u0130taliyada kommuna) \u2013 Sala Consilina (\u0130taliyada \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Sala (Latviyan\u0131n Salas diyar\u0131n\u0131n inzibati m\u0259rk\u0259zi) \u2013 Sala (Fransada \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>14. Truni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli, hay tarix\u00e7isi Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Tur adl\u0131 \u015f\u0259xs olmu\u015fdur) \u2013 Tur (q\u0259dim skandinaviyal\u0131larda Tanr\u0131) \u2013 Tura (Fransada \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Tur (Fransada \u015f\u0259h\u0259r, dair\u0259) \u2013 Tur (Pol\u015fan\u0131n Lodzin v\u0259 Kuyav-Pomor voyevadal\u0131qlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 Tur (Ukraynan\u0131n Vol\u0131n vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Tur (\u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 \u00e7ay) \u2013 Tur (X \u0259srd\u0259 Belarus d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f \u015f\u0259xsin ad\u0131) \u2013 Tur (Belarusda \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>15. Tavu\u015f (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t) \u2013 Tauscha (Almaniyan\u0131n Saksoniya federal torpa\u011f\u0131nda kommuna) \u2013 Tausch (Almaniyada n\u0259sil v\u0259 ya soyad);<\/p>\n\n\n\n<p>16. Turk (haylar\u0131n xristianl\u0131\u011fa q\u0259d\u0259rki inanclar\u0131nda n\u0259h\u0259ng m\u0259hsuldarl\u0131q tanr\u0131s\u0131) \u2013 T\u00fcrk (etnos) \u2013 Turka (Ukraynan\u0131n Lvov vilay\u0259tind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayon, \u0130vano-Frankovsk vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Turka (Ukraynada, Moldovada, Rum\u0131niyada \u00e7ay) \u2013 Turka (Pol\u015fan\u0131n Lublin voyevodal\u0131\u011f\u0131n\u0131n Lublin v\u0259 Chelm dair\u0259l\u0259rind\u0259 iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>17. Vaqar\u015fapat (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r, bu toponimin haylara he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur, haylar eram\u0131z\u0131n 140-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Parfiya \u015fahzad\u0259si Vaqar\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>Vaqar\u015fabad adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131 1992-ci ild\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 vermi\u015fl\u0259r, E\u00e7mi\u0259dzin \u015f\u0259h\u0259rinin 1945-ci il\u0259d\u0259k ad\u0131 \u00dc\u00e7kils\u0259 olmu\u015fdur) \u2013 Vagar (Danimarkan\u0131n Farer adalar\u0131na daxil olan ada).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>YAXIN \u015e\u018fRQ \u00d6LK\u018fL\u018fR\u0130 \u0130L\u018f \u018fLAQ\u018fL\u0130 TOPON\u0130ML\u018fR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Abelyan (g\u0259lm\u0259 haylar\u0131n feodal n\u0259sli, Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Abel adl\u0131 \u015f\u0259xsdir) \u2013 Habil (\u0259r\u0259b \u015f\u0259xs ad\u0131) \u2013 Hebel (y\u0259hudi \u015f\u0259xs ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>2. Ara (mifik hay \u00e7ar\u0131, dig\u0259r mifik hay \u00e7ar\u0131 Aram\u0131n o\u011flu) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda k\u0259nd, \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Bazarc\u0131q olmu\u015f, 1828-ci ild\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f haylar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Qarn\u0131yar\u0131q olmu\u015f da\u011f) \u2013 Ara (\u0130sraild\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>3. Aram (haylar\u0131n mifik \u0259cdad\u0131 Hayk\u0131n n\u0259tic\u0259si) \u2013 Aram (\u201cT\u00f6vrat\u201da g\u00f6r\u0259, Nuh Pey\u011f\u0259mb\u0259rin n\u0259v\u0259si) \u2013 Aram (Suriyan\u0131n q\u0259dim y\u0259hudi dilind\u0259 ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>4. A\u015ftarak (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Ashtar, Astar (\u0130ordaniyan\u0131n q\u0259rbind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f q\u0259dim Moab \u00f6lk\u0259sind\u0259 v\u0259 Efiopiya il\u0259 Eritreyan\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Aksum krall\u0131\u011f\u0131nda \u0259n \u00e7ox p\u0259r\u0259sti\u015f edilmi\u015f tanr\u0131lardan biri);<\/p>\n\n\n\n<p>5. Avan (Erm\u0259nistanda \u0259halisi yezidi k\u00fcrdl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t k\u0259nd) \u2013 Avan (\u201cT\u00f6vrat\u201da g\u00f6r\u0259, Ad\u0259m v\u0259 H\u0259vvan\u0131n q\u0131z\u0131) \u2013 Avana (Suriya \u0259razisind\u0259n axan B\u0259r\u0259d\u0259 \u00e7ay\u0131n\u0131n \u201cT\u00f6vrat\u201ddak\u0131 ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>6. Barana (Erm\u0259nistan\u0131n Noyemberyan \u015f\u0259h\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f ad\u0131) \u2013 Paran (Ptolemey\u0259 g\u00f6r\u0259, Misirin Sinay yar\u0131madas\u0131ndak\u0131 Feiran vadisinin ke\u00e7mi\u015f ad\u0131) \u2013 Paran (\u0130sraild\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>7. Cermuk (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 mineral bulaq) \u2013 Yarmuk (Suriyada v\u0259 \u0130ordaniyada \u00e7ay);<\/p>\n\n\n\n<p>8. Elar, Ell\u0259r (Erm\u0259nistandak\u0131 Abovyan \u015f\u0259h\u0259rinin q\u0259dim ad\u0131 \u2013 XIII \u0259srd\u0259n) \u2013 Ellar (F\u0259l\u0259stind\u0259 k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>9. G\u00fcmr\u00fc (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Deir El Kamar (Livanda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>10. Truni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli, hay tarix\u00e7isi Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Tur adl\u0131 \u015f\u0259xs olmu\u015fdur) \u2013 Tura \u0259l-Gharbiya (F\u0259l\u0259stind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130RAN, TAC\u0130K\u0130STAN, \u018fFQANISTAN V\u018f PAK\u0130STAN \u0130L\u018f \u018fLAQ\u018fL\u0130 TOPON\u0130ML\u018fR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Ara (mifik hay \u00e7ar\u0131, dig\u0259r mifik hay \u00e7ar\u0131 Aram\u0131n o\u011flu) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda k\u0259nd, \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Bazarc\u0131q olmu\u015f, 1828-ci ild\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f haylar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir) \u2013 Ara (Erm\u0259nistanda \u0259vv\u0259lki ad\u0131 Qarn\u0131yar\u0131q olmu\u015f da\u011f) \u2013 Ara (\u0130ran\u0131n Mazandaran ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>2. Aram (g\u0259lm\u0259 haylar\u0131n mifik \u0259cdad\u0131 Hayk\u0131n n\u0259tic\u0259si) \u2013 Aram, Tul Aram, Pole Aram (\u0130ran\u0131n Xuzistan ostan\u0131nda bir, G\u00fcl\u00fcstan ostan\u0131nda iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>3. Avan (Erm\u0259nistanda \u0259halisi yezidi k\u00fcrdl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t k\u0259nd) \u2013 Avan (\u0130ran\u0131n Kerman ostan\u0131nda k\u0259nd) \u2013 Awan (\u0130randa q\u0259dim Elam \u015f\u0259h\u0259ri) \u2013 Awan (q\u0259dim Elam \u00f6lk\u0259sind\u0259 \u015fah s\u00fclal\u0259si) \u2013 Awan (Pakistan\u0131n P\u0259ncab \u015ftat\u0131nda etnik qrup);<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-4-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-28944\" width=\"1045\" height=\"611\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-4-1.jpg 294w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-4-1-150x88.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/images-4-1-184x109.jpg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 1045px) 100vw, 1045px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>4. Balak (Erm\u0259nistan\u0131n S\u00fcnik vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Balak (\u0130ran\u0131n Kerman v\u0259 K\u00fcrd\u00fcstan ostanlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 balak (k\u00fcrd tayfas\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>5. Barana (Erm\u0259nistan\u0131n Noyemberyan \u015f\u0259h\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f ad\u0131) \u2013 Baran (Pakistan\u0131n B\u0259lucistan vilay\u0259tind\u0259 k\u0259nd) \u2013 Baran, Borje Baran (\u0130ran\u0131n Xuzistan v\u0259 M\u0259rk\u0259zi ostanlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 Paran (Mazandaran ostan\u0131nda iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>6. \u00c7ambarak (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Chambara (\u018ffqan\u0131stan\u0131n Q\u0259zn\u0259 vilay\u0259tind\u0259 yer ad\u0131);<\/p>\n\n\n\n<p>7. Cermuk (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r, mineral bulaq) \u2013 Charmuk (\u0130ran\u0131n Bu\u015fehr ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>8. Dilican (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Dilican (\u0130ran\u0131n M\u0259rk\u0259zi ostan\u0131nda \u015f\u0259h\u0259r, \u015eimali Xorasan v\u0259 Gilan ostanlar\u0131nda d\u00f6rd k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>9. Erm\u0259ni (haylar\u0131n ekzonimi \u2013 ba\u015fqa xalqlar\u0131n onlara qoyduqlar\u0131 ad) \u2013 Erm\u0259n (orta pars dilind\u0259 \u201cicma, tayfa \u00fczv\u00fc\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n s\u00f6z, faktiki olaraq, q\u0259dim parslar\u0131n \u00f6zl\u0259rini adland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdikl\u0259ri etnoniml\u0259rd\u0259n biri);<\/p>\n\n\n\n<p>10. G\u00fcmr\u00fc (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Kemari (Pakistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Kamar (\u018ffqan\u0131standa k\u0259nd) \u2013 Kamar (Tacikistanda \u015f\u0259h\u0259r);<\/p>\n\n\n\n<p>11. Xorxoruni (haylar\u0131n hurri \u0259silli feodal n\u0259sli, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131n\u0131n ad\u0131 Xor olmu\u015fdur) \u2013 Korkhor-e Sofla (\u0130ran\u0131n Kerman\u015fah ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>12. Qavar (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Gavar (\u0130ran\u0131n M\u0259rk\u0259zi ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>13. Qukan (haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Gukan (\u0130ran\u0131n \u0130sfahan ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>14. Mehri, Me\u011fri, M\u0131\u011fr\u0131 (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r, \u201cmehr\u201d s\u00f6z\u00fc \u0130ran dill\u0259rind\u0259 \u201cg\u00fcn\u0259\u015f\u201d, \u201csevgi\u201d m\u0259nalar\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir);<\/p>\n\n\n\n<p>15. Nor-A\u00e7in (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Achin (\u018ffqan\u0131stan\u0131n Nanqarhar vilay\u0259tind\u0259 rayon);<\/p>\n\n\n\n<p>16. Saaruni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli) \u2013 Saruni-ye Sofla (\u0130ran\u0131n Kerman ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>17. \u015eirak (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 kimi burada \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fam\u0131\u015flar) \u2013 Deh Shirak, Shirag (\u0130ran\u0131n Kerman v\u0259 C\u0259nubi Xorasan ostanlar\u0131nda \u00fc\u00e7 k\u0259nd) \u2013 Sirak (\u0130ran\u0131n Luristan v\u0259 Fars ostanlar\u0131nda iki k\u0259nd, \u00c7aharmahal v\u0259 B\u0259xtiyar ostan\u0131nda bir k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>18. Slkuni (haylar\u0131n Manna \u0259silli feodal n\u0259sli, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n sala adl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Slak olmu\u015fdur6) \u2013 Sala (\u0130ran\u0131n K\u00fcrd\u00fcstan ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>19. Ta\u015fir (Erm\u0259nistanda \u015f\u0259h\u0259r) \u2013 Tashar (\u0130ran\u0131n Kerman v\u0259 Kerman\u015fah ostanlar\u0131nda iki k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>20. Truni (haylar\u0131n feodal n\u0259sli, hay tarix\u00e7isi Movses Xorenatsiy\u0259 g\u00f6r\u0259, bu n\u0259slin \u0259cdad\u0131 Tur adl\u0131 \u015f\u0259xs olmu\u015fdur) \u2013 Tura (\u0130ran\u0131n Xuzistan ostan\u0131nda k\u0259nd) \u2013 Tur (\u0130ran\u0131n C\u0259nubi Xorasan ostan\u0131nda k\u0259nd);<\/p>\n\n\n\n<p>21. Tavu\u015f (Erm\u0259nistanda vilay\u0259t) \u2013 Tawus Khel, Sang-e Tawus, Tawus Malang (\u018ffqan\u0131standa yer adlar\u0131).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Araz \u015e\u018fHR\u0130L\u0130<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>III YAZI Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n Ara\u015fd\u0131rmam\u0131z\u0131n birinci hiss\u0259si hay \u2013 Efiopiya (bax: https:\/\/fedai.az\/?p=26043), ikinci hiss\u0259si hay \u2013 Hindistan (bax: https:\/\/fedai.az\/?p=27548)<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28946,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-28941","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28941"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28947,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28941\/revisions\/28947"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}