{"id":30709,"date":"2021-02-28T02:08:31","date_gmt":"2021-02-27T22:08:31","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=30709"},"modified":"2021-02-28T02:08:34","modified_gmt":"2021-02-27T22:08:34","slug":"kral-artur-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=30709","title":{"rendered":"Kral Artur Kimdir?"},"content":{"rendered":"\n

Kral Arthur bir efsane midir yoksa bir ger\u00e7ek mi? Bu soru bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n halen \u00fczerine kafa yordu\u011fu bir soru. Kimine g\u00f6re sadece bir efsane ya da uydurma, kimine g\u00f6reyse ger\u00e7ek. Arthur efsanesi hakk\u0131nda ansiklopedik bir \u00e7ok bilgi her yerde bulunabilir. Kan\u0131mca bilinen tarih okuma y\u00f6ntemlerinin hi\u00e7 birisi, \u00fczeri y\u0131llar i\u00e7erisinde bu kadar a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan bir konuyu tam anlam\u0131yla berrakla\u015ft\u0131rmaya yetmeyecektir. Kendisi hakk\u0131nda bilgi al\u0131nan metinlerin bir \u00e7o\u011fu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 farz edilen d\u00f6nem olan 5. y\u00fczy\u0131l\u0131n en erken birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l sonras\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ve i\u00e7erdikleri ba\u015fka konularda bariz hatalar\u0131 olan metinlerdir. Bu konuda yaz\u0131labilecek ansiklopedik bilgileri bu nedenle ba\u015fka yaz\u0131lara b\u0131rakmay\u0131 daha uygun g\u00f6r\u00fcyorum. Bunun yerine biraz eksik yapboz par\u00e7alar\u0131yla resmin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fmak, bu konuya spek\u00fclatif yakla\u015fmak, konuya giri\u015f a\u015famas\u0131nda daha uygun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ngiltere tarihi bir bak\u0131ma istilalar tarihi olmu\u015ftur. Bildi\u011fimiz kadar\u0131yla \u00f6nce milat dolaylar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Roma istilas\u0131, daha sonrada M.S. 11. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen Norman istilas\u0131, Ada\u2019n\u0131n sadece y\u00f6netiminde de\u011fil, neredeyse t\u00fcm sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131nda da de\u011fi\u015fikliklere sebep olmu\u015ftur. Ancak bu k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim silsilesinden \u00f6nce de \u0130ngiltere\u2019de bir \u00e7ok farkl\u0131 kavim ya\u015famaktayd\u0131. Bu manada \u0130ngiltere hep kavimler ve k\u00fclt\u00fcrler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u0131\u015f\u0131k bir yer olmu\u015ftu. Tarihsel olarak incelendi\u011finde de \u00f6nce Keltler ve onlar\u0131n \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bask\u0131nl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131. Roma istilas\u0131 bu yap\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi, \u00e7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde de Romal\u0131lar \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir inan\u00e7 sistemine sahiplerdi. Daha sonra ise Hristiyanla\u015fan bir \u0130ngiltere ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Norman istilas\u0131 \u0130ngiltere i\u00e7in eskiye dair bir \u00e7ok bilgiyi karartan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Eskiden kalan s\u00f6ylenceler ve adetler yok olmad\u0131; yeni k\u00fclt\u00fcrel kodlarla tekrar yo\u011fruldu, bu yeni kodlara g\u00f6re uyarland\u0131. Efsane ve tarih birbirine kar\u0131\u015ft\u0131. Belki de Kral Arthur Efsanesi, bu birle\u015fimin halen en etkili sonucu olarak var olmaya devam etmekte.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
N.C. Wyeth\u2019in f\u0131r\u00e7as\u0131ndan Kral Arthur<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Arthur hakk\u0131nda bilginin oldu\u011fu ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de halen referans silsilesinin ba\u015f\u0131nda yer alan eser Geoffrey\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 Britanya Krallar\u0131n\u0131n Tarihi (Historia Regum Britanniae<\/em>) eseridir. Bu eser hep referanslarda olmas\u0131na ra\u011fmen, ilgin\u00e7 olan eserin g\u00fcvenilirli\u011fi ile ilgili hep bir tart\u0131\u015fman\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Geoffrey \u00f6ncesi kay\u0131tlarda da Bede ve Gildas isimli ke\u015fi\u015flerin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli kay\u0131tlar olsa da bunlarda Arthur ad\u0131 ge\u00e7memekteydi. Galler Y\u0131ll\u0131klar\u0131 (Annales Cambriae<\/em>) adl\u0131 5. y\u00fczy\u0131l ile 9. y\u00fczy\u0131l aras\u0131ndaki d\u00f6nemi kapsayan tahmini olarak da 10. y\u00fczy\u0131l civar\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f kay\u0131tlarda ise Arthur ismi ge\u00e7mektedir. Son olarak bu kay\u0131tlara bir de Nennius taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f\u00a0Historia Brittonum\u00a0<\/em>eseri eklenebilir. Bu belgelerin ortak \u00f6zelli\u011fi i\u00e7lerinde ittifakla do\u011fru kabul edilen bilgiler gibi, Arthur \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi bir \u00e7ok farkl\u0131 sonuca g\u00f6t\u00fcren, \u015f\u00fcpheli bilgilerin de olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Elimizdeki bilgilerden ve belgelerden yola \u00e7\u0131karak, Arthur\u2019un ger\u00e7ekten 5. ya da 6. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f bir kral oldu\u011funu kabul edebiliriz, ya da Kral Arthur\u2019un ve efsanesinin sadece kurgusal olarak geli\u015ftirilmi\u015f bir hikaye oldu\u011funu varsayabiliriz. Bu iki se\u00e7enekte de ayn\u0131 problemle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz ve iki se\u00e7enekte de a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 sorular kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor: \u201cPeki neden b\u00f6yle bir efsane Arthur \u00fczerinden olu\u015ftu?\u201d ve  \u201cBahsedilen kay\u0131tlarda bir \u00e7ok isim var. Arthur\u2019u \u00f6zel yapan neydi?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir se\u00e7ene\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorluyor bizi. Bu se\u00e7enek de Arthur\u2019un daha uzak ge\u00e7mi\u015fe ait bir karakterin yans\u0131mas\u0131 olup, bir \u00e7ok nedenle anlat\u0131lagelen ve zaman i\u00e7erisinde Hristiyanla\u015ft\u0131r\u0131lan bir hikaye olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin bu hikayeye 12. y\u00fczy\u0131lda eklenmi\u015f Kutsal Kase ve Meryem Ana imgeleri, hikayenin manip\u00fcle edildi\u011fine dair \u00e7ok kuvvetli kan\u0131tlar olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Daha sonra hikayeye eklenmi\u015f olan romantik unsurlar da pek \u00e7ok. Bu nedenle \u00fczerindeki bulutu kald\u0131rmak \u00e7ok da kolay de\u011fil. Anla\u015f\u0131lan o ki Arthur efsanesi \u00fczerine bir \u00e7ok kez boya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir duvar gibi as\u0131l rengini herkesin unuttu\u011fu bir hikaye. Ancak yine de elimizde baz\u0131 farkl\u0131 veriler var ve bu veriler bizi Orta Asya\u2019dan \u0130ngiltere\u2019ye kadar olan co\u011frafyada savurup duruyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle Arthur ad\u0131n\u0131n etimolojisi fazlas\u0131yla ilgin\u00e7. Arthur ismi \u0130ngilizce k\u00f6kene sahip bir isim de\u011fil. Burada iki temel yakla\u015f\u0131mdan ilki bu ismin Etr\u00fcsk k\u00f6kenli olma ihtimali. Etr\u00fcskler Roma \u00f6ncesi d\u00f6nemde \u0130talya\u2019da olan ve Roma\u2019n\u0131n kurulu\u015funda pay\u0131 olan bir kavim. T\u00fcrkler ve Etr\u00fcskler aras\u0131nda da ba\u011flant\u0131 kurabilme ihtimali olabilir, bu konuda bir \u00e7ok teori de mevcut. Etr\u00fcskler\u2019in k\u00f6keni hakk\u0131nda bir \u00e7ok farkl\u0131 iddia olmas\u0131 ve buradan olu\u015fturulacak farkl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 \u015fimdilik bir kenara koyarak Arthur ismi ile ilgili di\u011fer yakla\u015f\u0131ma ge\u00e7ersek, Arthur isminin Galce\u2019de \u201cAy\u0131 Adam\u201d anlam\u0131na geldi\u011fi iddia edilmekte oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Buna yap\u0131lan bir di\u011fer ek iddia ise, Arcturus k\u00f6keninden t\u00fcremi\u015f bir isim olmas\u0131 ve bunun da Bo\u00f6tes ya da T\u00fcrk\u00e7e ismi ile \u00c7oban tak\u0131m y\u0131ld\u0131z\u0131 ile ili\u015fkilendirilerek, \u201cAy\u0131\u2019n\u0131n Koruyucusu\u201d anlam\u0131na geldi\u011fi iddias\u0131. Bu iddialardan net bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak zor, ancak \u0130ngiltere\u2019ye yabanc\u0131 bir isim oldu\u011fu daha y\u00fcksek bir olas\u0131l\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kral Arthur, Merlin ve G\u00f6l\u00fcn Han\u0131m\u0131 \u2013 N.C. Wyeth<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kral Arthur dendi\u011finde akla gelen iki temel unsurdan farkl\u0131 yerlere gidilmesi de m\u00fcmk\u00fcn. Bu unsurlardan ilki Kral Arthur\u2019un k\u0131l\u0131c\u0131 olan Excalibur. Asl\u0131nda efsanede bir k\u0131l\u0131\u00e7 m\u0131 var, iki k\u0131l\u0131\u00e7 m\u0131 var ondan da \u00e7ok emin de\u011filiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Arthur hikayesinde asl\u0131nda iki k\u0131l\u0131\u00e7 edinme hikayesi var. Birincisi, ta\u015fa sapl\u0131 k\u0131l\u0131c\u0131n Arthur taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131larak krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011fi hikaye, ikincisi ise Avalon\u2019da, G\u00f6l\u2019\u00fcn Han\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan k\u0131l\u0131c\u0131n Arthur\u2019a verildi\u011fi hikaye. Ta\u015fa sapl\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7 hikayesi bizi farkl\u0131 \u015fekillerde, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde anlat\u0131lan di\u011fer hikayelere de g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Bunlardan en \u00f6nemlisi Kuzey Mitolojisi\u2019nde Odin\u2019in saplad\u0131\u011f\u0131 k\u0131l\u0131c\u0131n, \u00fcnl\u00fc Sigurd\u2019un babas\u0131 Sigmund taraf\u0131ndan bir a\u011fa\u00e7tan \u00e7\u0131kar\u0131lma hikayesidir. Tabi k\u0131l\u0131\u00e7 ve ta\u015f unsurlar\u0131 bir araya geldi\u011finde, bir meteordan yap\u0131lan bir k\u0131l\u0131\u00e7 gibi bir spek\u00fclasyon da yap\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Bunun yan\u0131nda k\u0131l\u0131c\u0131 ile \u00fcnl\u00fc bir di\u011fer tarihi \u015fahsiyet ise Hun h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Atilla\u2019d\u0131r. Atilla\u2019n\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131n ad\u0131 bat\u0131 hikayelerinde \u201cMars\u2019\u0131n K\u0131l\u0131c\u0131\u201d ya da \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n K\u0131l\u0131c\u0131\u201d \u015feklinde ge\u00e7er ve bu k\u0131l\u0131c\u0131 ta\u015f\u0131yan ki\u015finin yenilmeyece\u011fine inan\u0131l\u0131r. \u0130lgin\u00e7 bir bi\u00e7imde Excalibur\u2019un olmasa da, Exclibur\u2019un k\u0131n\u0131n\u0131n benzer bir etkisi vard\u0131r ve Arthur bu k\u0131n sayesinde sava\u015flarda hi\u00e7 yara almaz ya da ba\u015fka bir anlat\u0131mla yaralar\u0131 hemen iyile\u015fir. Hun h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Atilla\u2019y\u0131 sahiplenen Macarlar\u0131n, Atilla ve Arthur\u2019un ayn\u0131 ki\u015fi olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda da farkl\u0131 spek\u00fclasyonlar\u0131 vard\u0131r. Bu k\u0131l\u0131\u00e7 hikayelerine benzer, y\u00fcksek g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan verilmi\u015f k\u0131l\u0131\u00e7lara Japonya\u2019dan Fransa\u2019ya kadar her yerde rastlamaktay\u0131z. Bu hikayelerin benzerliklerinin sadece k\u0131l\u0131\u00e7lar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmenin \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

Arthur konusunda akla gelen bir di\u011fer unsur ise, bazen b\u00fcy\u00fcc\u00fc bazen de bir rahip gibi anlat\u0131lan Merlin karakteridir. Merlin karakteri asl\u0131nda eski ile yeni aras\u0131nda bir ba\u011f kurma i\u015flevindedir. Kral Arthur bir yandan Kutsal Kase gibi Hristiyanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz eden bir aray\u0131\u015ftad\u0131r. Ancak di\u011fer yandan da Merlin gibi eski Kelt adetlerine ait olan bir druid taraf\u0131ndan desteklenmektedir. Merlin isminin k\u00f6keni Galcede \u201cdeniz kalesi\u201d anlam\u0131na gelen Myrddin kelimesi ile ili\u015fkilendirilmektedir. Di\u011fer bir k\u00f6k ise eski bir Galler efsanesinde ge\u00e7en Myriddin Wilt\u2019e dayand\u0131r\u0131l\u0131r. Bu karakter ise ormanda ya\u015fayan bir meczup olarak resmedilir ve ona ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli kehanetler de atfedilir. Geoffrey, Merlin ile Arthur\u2019u bulu\u015fturan ki\u015fidir. Asl\u0131nda tarihi belgelere bak\u0131l\u0131rsa bu ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan tarihler aras\u0131nda bir y\u00fczy\u0131l vard\u0131r. Ancak bu ikili h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k bizim de kendi tarihimizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00e7e\u015fitli birlikteliklere benzemektedir (Fatih ve Ak\u015femseddin gibi). Merlin, Arthur\u2019u k\u0131l\u0131c\u0131 \u00e7\u0131karmak \u00fczere ta\u015fa g\u00f6t\u00fcren ki\u015fidir, yani Arthur\u2019un kaderinden de haberdard\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Merlin\u2019in hem insan olarak hem de hayvan olarak farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri de hikayelerde anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ileride anlataca\u011f\u0131m\u0131z, yuvarlak masa ve di\u011fer \u015f\u00f6valyelerin hikayeleri de bize farkl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlar sa\u011flayacak unsurlard\u0131r. Ancak bu noktada biraz spek\u00fclasyon yapman\u0131n zarar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, hem de b\u00f6ylece anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z da\u011f\u0131n\u0131k bilgileri de bir nebze olsun toparlamak m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Yeni do\u011fmu\u015f Arthur\u2019un kaderine do\u011fru yolculu\u011funu ba\u015flatan Merlin \u2013 N.C. Wyeth<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u0130ngiltere \u015fu andaki yap\u0131n\u0131n temellerini kurmadan \u00f6nce, s\u00fcrekli d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6\u00e7 alan bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fu i\u00e7in farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin farkl\u0131 hikayelerini ve efsanelerini birle\u015ftiren bir k\u00fclt\u00fcrel kod olu\u015fturmu\u015ftur. Arthur gibi bir hikayenin hi\u00e7 yoktan \u00e7\u0131k\u0131p bu denli benimsenmesi ve hi\u00e7 durmadan yeniden \u00fcretilmesi pek de m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Tarihi kay\u0131tlara sanki sonradan eklenmi\u015f gibi duran, ancak neredeyse her co\u011frafyan\u0131n efsanelerinden bir yank\u0131 ta\u015f\u0131yan ya da benzeri hikayelerin neredeyse her co\u011frafyada anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu hikayenin hen\u00fcz ba\u011f\u0131n\u0131 tam kuramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir k\u00f6k\u00fc mutlaka olmal\u0131 ve bu ba\u011flant\u0131n\u0131n kurulamamas\u0131n\u0131n (ya da ba\u011f\u0131n kopart\u0131lmas\u0131n\u0131n) da bir nedeni olmal\u0131. Arthur Efsanesinin kodlar\u0131nda \u0130skandinav Mitolojisi ve \u00f6zellikle \u00f6\u011frenmeye yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadim T\u00fcrk Tarihi unsurlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra belki Truva\u2019n\u0131n ve Roma\u2019n\u0131n k\u00f6klerine uzanan bir yolculuk gizlenmi\u015f olabilir. \u0130leriki yaz\u0131larda bu ba\u011flant\u0131lar\u0131 da elden geldi\u011fi kadar\u0131yla ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Menfi etkilerini bug\u00fcn de pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ya\u015fatan M\u0131s\u0131r, S\u00fcmer ve Babil gibi medeniyetlerin hem mitolojilerinin hem de ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n M.\u00d6. 4000\u2019li y\u0131llara kadar derinlemesine incelenebilmesi m\u00fcmk\u00fcnken, yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en kavimlerin milat sonras\u0131 d\u00f6nemdeki kay\u0131tlar\u0131nda bile bu denli karma\u015fa ve sis bulunmas\u0131n\u0131n sebebinin sadece yaz\u0131n\u0131n icad\u0131na ba\u011flanmas\u0131n\u0131 tatminkar bir a\u00e7\u0131klama olarak g\u00f6remiyorum. T\u00fcm bu karma\u015fa ve sis bulutunun farkl\u0131 bir sebebi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu sebep ve m\u00fcsebbip ise ancak ger\u00e7ek tarih konusunda bilgi sahibi oldu\u011fumuzda ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kral Arthur bir efsane midir yoksa bir ger\u00e7ek mi? Bu soru bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n halen \u00fczerine kafa yordu\u011fu bir soru. Kimine g\u00f6re sadece bir<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30713,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-30709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkish"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30714,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30709\/revisions\/30714"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}