{"id":30995,"date":"2021-03-03T02:04:02","date_gmt":"2021-03-02T22:04:02","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=30995"},"modified":"2021-03-03T23:02:44","modified_gmt":"2021-03-03T19:02:44","slug":"8-martin-banisi-v%c9%99hsi-klara-t%c9%99klif-21-iyul-qadinlar-gunu-kimi-qeyd-edilsin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=30995","title":{"rendered":"8 Mart\u0131n banisi &#8212; V\u0259h\u015fi Klara. T\u0259klif: 21 \u0130yul Qad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilsin!"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc ideyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi olan Klara Eysner s\u0259rt xasiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 &#171;V\u0259h\u015fi Klara&#187; l\u0259q\u0259biyl\u0259 d\u0259 tan\u0131n\u0131b. Onun arzusu t\u0259kc\u0259 Sosializmin q\u0259l\u0259b\u0259si deyildi. Azad sevgi, qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 bu xan\u0131m\u0131n ideyalar\u0131ndan olub.<br><br>Leypsiqd\u0259 \u00f6z\u0259l pedaqoji m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyan Klara Eysner m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra valideyinl\u0259rinin naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na baxmayaraq Sosial Demokrat Partiyas\u0131na qo\u015fulur v\u0259 aktiv siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flay\u0131r.<br><br>H\u0259min vaxt o, Odessadan olan m\u00fchacir, b\u0259rab\u0259rlik v\u0259 qarda\u015fl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n Osip Setkinin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.(B4M41)<br><br>H\u0259r ikisi inqilabi m\u00fcbariz\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 gizli toplant\u0131lar v\u0259 mitinql\u0259r t\u0259\u015fkil edir. \u018fvv\u0259lc\u0259 dost olsalarda sonradan Osip ona sevgisini etiraf\u0131 edir. 1880-ci ild\u0259 Osipi Almaniyadan s\u00fcrg\u00fcn edirl\u0259r v\u0259 23 ya\u015fl\u0131 Klarada onunla gedir. Onlar Avstriya v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 partiya tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 icra edir v\u0259 iki ild\u0259n sonra Paris\u0259 gedirl\u0259r. Onlar he\u00e7 vaxt r\u0259smi nikahda olmay\u0131blar, amma Klara Osipin soyad\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 ondan iki ovlad\u0131 olub.<br><br>Maddi durumlar\u0131 z\u0259if oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Klara \u00fc\u00e7 i\u015fd\u0259 i\u015fl\u0259yib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Sonra Klara qad\u0131n i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259\u015fkilat yarad\u0131r v\u0259 b\u0259yan edir: &#171;Bu vaxta q\u0259d\u0259r qad\u0131n ail\u0259d\u0259 tabe\u00e7ilikd\u0259 idi. Halbuki, ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n bir-birini qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 sur\u0259td\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlara malik olmal\u0131d\u0131rlar. \u018fr d\u0259, arvad da u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 eyni cavabdehlik da\u015f\u0131y\u0131rlar&#187;. Bel\u0259likl\u0259, 1910-cu il mart\u0131n 8-i Klara Setkin Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fcn\u00fc t\u0259sis etm\u0259yi t\u0259klif edir.<br><br>Klaran\u0131n 32 ya\u015f\u0131 olanda Osip v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u00fcr . Bundan sonra Klara u\u015faqlarla birlikd\u0259 Almaniyaya qay\u0131tmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. V\u0259t\u0259nind\u0259 o, cinsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259rliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirir v\u0259 qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan sosial demokrat q\u0259zetinin redaktoru olur.<br><br>Klara 36 ya\u015f\u0131nda olark\u0259n 18 ya\u015fl\u0131 r\u0259ssam Georq Sundell\u0259 rastla\u015f\u0131r v\u0259 evl\u0259nirl\u0259r. 20 il\u0259 yax\u0131n b\u0259rab\u0259r ya\u015fasalarda Sonradan Georq qon\u015fu cavan q\u0131za vurularaq Klaran\u0131 t\u0259rk edir.<br><br>1907-ci ild\u0259 Klaran\u0131n 22 ya\u015fl\u0131 o\u011flu anas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 Roza L\u00fcksemburq il\u0259 evl\u0259nm\u0259k ist\u0259diyini bildirir. Roza Klaran\u0131n o\u011flundan 15 ya\u015f b\u00f6y\u00fck idi. Bu t\u0259klifd\u0259n Klara \u00e7ox naraz\u0131 olsa da, \u00f6z\u00fc qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bbuskar\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn etiraz etm\u0259d\u0259n susmal\u0131 olur.<br><br>Almaniyada kommunist partiyas\u0131 v\u0259 onun ideyalar\u0131 qada\u011fan olunandan sonra Klara Setkin SSR\u0130-y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr v\u0259 1933-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r orda ya\u015fay\u0131r. \u00d6ld\u00fckd\u0259n sonra Klaran\u0131 yand\u0131r\u0131b k\u00fcl\u00fcn\u00fc Q\u0131z\u0131l Meydanda Kreml divar\u0131nda bir qutuda saxlay\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br><strong>M\u00fc\u0259llif: Qafqaz Qabil<\/strong><br>#GizliFAYL<br><br>P.S. H\u0259r halda b\u00fct\u00fcn xan\u0131mlar\u0131n bayram\u0131 m\u00fcbar\u0259k olsun!Amma bir g\u00fcn tapmal\u0131y\u0131q. O g\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 v\u0259 bir \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n \u00f6nc\u0259 qad\u0131na se\u00e7ki h\u00fcququnun verilm\u0259si g\u00fcn\u00fc ola bil\u0259r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci il qurultay\u0131nda M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n\u0131n\u0131n azad edilm\u0259sini m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n milli-azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdi. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 deyirdi:&nbsp;<em>\u201c<strong>B\u00fct\u00fcn dig\u0259r xalqlar\u0131n qad\u0131nlar\u0131 ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r ictimai-siyasi h\u0259r\u0259katda i\u015ftirak etdiyi v\u0259 bununla da \u00f6z mill\u0259tinin u\u011furlar\u0131na k\u00f6m\u0259k etdiyi bir vaxtda m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n dustaql\u0131qda qala bilm\u0259z v\u0259 qalmamal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/em>. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30996\" width=\"996\" height=\"565\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3.jpg 298w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3-150x85.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 996px) 100vw, 996px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu fikirl\u0259r 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin q\u0259bul etdiyi \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sinin IV b\u0259ndind\u0259 b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqluluq prinsipinin, se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququnun t\u0259sbit edilm\u0259si il\u0259 \u00f6z qanuni t\u0259sdiqini tapd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan \u015e\u0259rqd\u0259 qad\u0131nlara se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ ver\u0259n ilk \u00f6lk\u0259 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq&nbsp; ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r, qad\u0131nlara se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u2013 se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si tarixi nailiyy\u0259t hesab olunurdu. Bununla da, n\u0259inki \u015e\u0259rqd\u0259, h\u0259tta demokratiyan\u0131n be\u015fiyi say\u0131lan bir s\u0131ra Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 AB\u015e-dan \u0259vv\u0259l qad\u0131na c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131nda siyasi prosesl\u0259r\u0259 qo\u015fulmaq h\u00fcququ Az\u0259rbaycanda verilmi\u015f oldu. Bu Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t yaratmaq \u0259zmind\u0259 oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/unnamed-8.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30997\" width=\"1041\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/unnamed-8.jpg 512w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/unnamed-8-300x207.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/unnamed-8-150x104.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1041px) 100vw, 1041px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, <strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">1918-ci il dekabr\u0131n 8-d\u0259<\/span><\/strong> i\u015f\u0259 ba\u015flayan Az\u0259rbaycan parlamentin\u0259 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar i\u015ftirak etmi\u015fdir. Lakin, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, parlamentd\u0259 qad\u0131nlar t\u0259msil olunmam\u0131\u015fd\u0131, \u00e7\u00fcnki onlar r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6z&nbsp; namiz\u0259dl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259kd\u0259n imtina etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7ki h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan n\u00f6vb\u0259ti add\u0131m bu h\u00fcquqlar\u0131n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda&nbsp; \u018fsasnam\u0259d\u0259&nbsp; t\u0259sbiti&nbsp; oldu. AXC-nin M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r \u00e7ox vaxt v\u0259 ciddi haz\u0131rl\u0131q t\u0259l\u0259b edirdi, m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi v\u0259ziyy\u0259t is\u0259 h\u0259r g\u00fcn yeni m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Buna baxmayaraq, parlament bir s\u0131ra h\u00fcquqi aktlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cM\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda\u201d Qanun q\u0259bul etdi. <strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">1919-cu il iyulun 21<\/span>-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n qanunda d\u00f6vl\u0259tin hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcquqlar\u0131 bir daha \u00f6z t\u0259sdiqini tapd\u0131. \u018fsasnam\u0259nin 1-ci&nbsp; f\u0259slind\u0259 deyilirdi:<\/strong> \u201cM\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq v\u0259 b\u0259rab\u0259r se\u00e7ki h\u00fcququ \u0259sas\u0131nda, birba\u015fa v\u0259 gizli s\u0259sverm\u0259 vasit\u0259sil\u0259, m\u00fct\u0259nasib n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik \u0259saslar\u0131 t\u0259min edil\u0259r\u0259k se\u00e7il\u0259n \u00fczvl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir\u201d. 2-ci f\u0259sild\u0259 qeyd olunurdu ki, M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 \u201cs\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k 20 ya\u015f\u0131 tamam olmu\u015f h\u0259r iki cinsd\u0259n olan respublika v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 i\u015ftirak h\u00fcququna malikdirl\u0259r\u201d. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30998\" width=\"1012\" height=\"688\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1-1.jpg 272w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1-1-150x102.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1012px) 100vw, 1012px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti qad\u0131nlara aktiv se\u00e7ki h\u00fcququ verm\u0259k niyy\u0259tini bir daha t\u0259sdiql\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><br><br><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc ideyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi olan Klara Eysner s\u0259rt xasiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 &#171;V\u0259h\u015fi Klara&#187; l\u0259q\u0259biyl\u0259 d\u0259 tan\u0131n\u0131b. Onun arzusu t\u0259kc\u0259 Sosializmin q\u0259l\u0259b\u0259si deyildi. Azad sevgi,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30999,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-30995","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosial"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30995"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31078,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30995\/revisions\/31078"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}