{"id":31275,"date":"2021-03-05T13:55:04","date_gmt":"2021-03-05T09:55:04","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=31275"},"modified":"2021-03-05T14:06:59","modified_gmt":"2021-03-05T10:06:59","slug":"sovet-filmind%c9%99ki-q%c9%99rib%c9%99-s%c9%99hn%c9%99nin-sirri-yaxud-erm%c9%99ni-gores%c9%99nliyinin-gizli-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=31275","title":{"rendered":"Sovet filmind\u0259ki q\u0259rib\u0259 s\u0259hn\u0259nin sirri, yaxud, erm\u0259ni gore\u015f\u0259nliyinin gizli s\u0259b\u0259bl\u0259ri &#8212; V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>&#8212; Bizd\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat var ki, burada diversantlar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlar q\u0259birl\u0259ri qaz\u0131b, v\u0259badan \u00f6l\u0259nl\u0259rin meyidl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131r, \u00fcr\u0259k v\u0259 ciy\u0259rl\u0259rini k\u0259sib g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcr v\u0259 x\u0259st\u0259liyi yay\u0131rlar&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259r \u201cA\u00e7\u0131q kitab\u201d (1977) adl\u0131 m\u0259\u015fhur sovet filmind\u0259ndir. Yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan g\u0259nc mikrobioloqun h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n filmin 6-c\u0131 hiss\u0259sind\u0259 s\u00f6hb\u0259t Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rd\u0259n gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir g\u00fcn orada \u00e7al\u0131\u015fan infeksionist h\u0259kiml\u0259rin yan\u0131na \u201cNKVD\u201d \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 g\u0259l\u0259r\u0259k, ald\u0131qlar\u0131 m\u0259lumat\u0131 deyir v\u0259 q\u0259birl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. H\u0259kiml\u0259r etiraz edirl\u0259r: V\u0259ban\u0131 yayan mikrobu laboratoriyada asanl\u0131qla \u00e7oxaltmaq m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu halda, diversantlar \u00f6l\u00fcl\u0259rin daxili orqanlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarmaq kimi \u00e7\u0259tin yolla niy\u0259 getsinl\u0259r ki? Amma \u0259mr\u0259 tabe olur v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259lirl\u0259r: M\u0259lum olur ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, q\u0259birl\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259ki erm\u0259ni meyidl\u0259rinin ba\u015f\u0131, \u00fcr\u0259yi, ciy\u0259ri k\u0259sil\u0259r\u0259k, g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcbm\u00fc\u015f&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>(Filmd\u0259n Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 h\u0259min hiss\u0259l\u0259ri t\u0259qdim edirik)<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Sovet filmind\u0259 erm\u0259ni kabbalizmin\u0259 i\u015far\u0259\" width=\"715\" height=\"536\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/T_0p-oznEZ0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7oxumuz bu epizoda el\u0259 d\u0259 fikir vermirdik. Amma indi son hadis\u0259l\u0259rin t\u0259siril\u0259 ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z ba\u015fqa c\u00fcr yana\u015fmaq laz\u0131m g\u0259lir: Erm\u0259nil\u0259r niy\u0259 q\u0259birl\u0259ri a\u00e7\u0131b, meyidl\u0259rin daxili orqanlar\u0131n\u0131 k\u0259ssinl\u0259r? V\u0259 bu, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcl\u0259rin q\u0259bird\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, A\u011fdamda q\u0259birl\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 il\u0259 hans\u0131sa formada \u0259laq\u0259li ola bil\u0259rmi?<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259 onlar\u0131n tarixi abid\u0259l\u0259rimizl\u0259 yana\u015f\u0131 q\u0259biristanl\u0131qlarda da x\u00fcsusi v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259l\u0259ri biz\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259n m\u0259lum idi. Amma azad olunan torpaqlarda yerl\u0259-yeksan edilmi\u015f q\u0259biristanl\u0131qlarla rastla\u015fd\u0131qca, ba\u015fqa bir d\u0259h\u015f\u0259tli m\u0259nz\u0259r\u0259ni g\u00f6rm\u00fc\u015f olduq. S\u0259n dem\u0259, v\u0259h\u015fi qon\u015fular\u0131m\u0131z q\u0259biristanl\u0131qlarda yaln\u0131z m\u0259zar da\u015flar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tmay\u0131b, q\u0259birl\u0259ri qazaraq oradan s\u00fcm\u00fckl\u0259ri d\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131blar. Niy\u0259? Bu, hans\u0131sa q\u0259dim, yaramaz ad\u0259tin davam\u0131 deyil ki?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu bir faktd\u0131r ki, erm\u0259nil\u0259r zaman-zaman meyit, q\u0259bir, d\u0259fn m\u0259rasiml\u0259ri m\u00f6vzusunda iyr\u0259nc \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259l atmalar\u0131 il\u0259 se\u00e7ilibl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7il\u0259ri \u00f6lm\u00fc\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc yolda\u015flar\u0131n\u0131n q\u0259birl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi v\u0259h\u015filikl\u0259rl\u0259 yadda qalan rituallar h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131 e\u015fm\u0259l\u0259rini sad\u0259l\u00f6vc\u0259sin\u0259 bel\u0259 izah edirdik ki, onlar burada q\u0131z\u0131l di\u015f axtar\u0131rlar&#8230; Amma zaman ke\u00e7dikc\u0259 s\u00fcbut olundu ki, bu xalq\u0131n gore\u015f\u0259nliyi daha ciddi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r. Bel\u0259 v\u0259rdi\u015f Qafqaza yad olan bu xalq\u0131n genetik kodunda yatm\u0131\u015f ba\u015fqa bir v\u0259h\u015fi unikal ad\u0259tl\u0259rd\u0259n v\u0259 ist\u0259kl\u0259rind\u0259n d\u0259 qaynaqlan\u0131r. Bu ist\u0259yin ad\u0131 hannibalizmdir. B\u0259li, erm\u0259ni hannibalizmi!<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 21-ci \u0259srd\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259birl\u0259ri e\u015f\u0259n bir toplum kimi g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259slind\u0259 geriy\u0259, d\u0259d\u0259-babalar\u0131ndan qalan hannibalizm x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 do\u011fru meyll\u0259ndikl\u0259rini g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. Buna he\u00e7 x\u0259st\u0259lik d\u0259 dem\u0259k olmaz. \u00c7\u00fcnki erm\u0259ni hannibalizmi s\u0131rf psixoloji probleml\u0259rd\u0259n deyil, daha \u00e7ox f\u0259rqli ist\u0259kl\u0259rd\u0259n yaranm\u0131\u015f v\u0259rdi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Misal olaraq tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, bir ne\u00e7\u0259 fakt\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Bu m\u00f6vzuda h\u0259tta erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 yaz\u0131lara rast g\u0259lm\u0259k olar:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cErm\u0259nil\u0259r t\u0259qrib\u0259n 326-408 qram a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda adam \u0259tini 100 d\u0435kana sat\u0131rd\u0131lar. H\u0259tta adam \u0259tini konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f halda da sat\u0131rd\u0131lar\u201d. (\u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u0438\u043a\u0438 \u043e \u043c\u043e\u043d\u0433).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259r yetirdikd\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli faktlar\u0131n \u015fahidi oluruq. M\u0259\u015fhur sovet bioloqu&nbsp;<a href=\"https:\/\/azvision.az\/redirect.php?url=http:\/\/panov-a-w.ru\/ruda.html?fbclid=IwAR3XCrP2l6zOkWYm7WcMERPPOK_RbGQRlFGUEF79Iaaf8aJBOXGMvsDoFJ0\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lev Zilberin&nbsp;<\/a>1930-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011fda taunla m\u00fcbariz\u0259 aparmas\u0131na dair xatir\u0259l\u0259ri bu m\u0259nada diqq\u0259t \u00e7\u0259kir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Az\u0259rbaycan\u0131n Xalq S\u0259hiyy\u0259 Komissarl\u0131\u011f\u0131 t\u0259cili \u015f\u0259kild\u0259 Lev Zilberi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Art\u0131q gec\u0259 saat 04:00-da professor laz\u0131mi avadanl\u0131q v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 qatarla Qaraba\u011fa yola d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. M\u0259qs\u0259d taunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq idi. Daxili \u0130\u015fl\u0259r Xalq Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Qaraba\u011fdak\u0131 yerli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri bildirirdil\u0259r ki, xarici \u00f6lk\u0259nin b\u00f6lg\u0259y\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f diversantlar\u0131 &#8212; k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131 q\u0259birl\u0259ri a\u00e7\u0131r, c\u0259s\u0259dl\u0259rin \u00fcr\u0259yini, qaraciy\u0259rini k\u0259s\u0259r\u0259k, infeksiyan\u0131 yay\u0131rlar. Lakin Zilber bu versiyan\u0131 c\u0259f\u0259ngiyat adland\u0131rd\u0131. \u201cBir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 laboratoriyada taun virusunu haz\u0131rlamaq v\u0259 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k olar. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn diversantlar c\u0259s\u0259dl\u0259rin orqanlar\u0131n\u0131 k\u0259sirl\u0259r? Ax\u0131 onlar\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 buna yoluxa bil\u0259rl\u0259r\u201d, \u2013 dey\u0259 o bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Zilberi erm\u0259ni q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131na apar\u0131rlar. O, m\u0259\u015f\u0259ll\u0259rin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda 10-a q\u0259d\u0259r t\u0259z\u0259 q\u0259biri a\u00e7\u0131r.<br>Alim d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 c\u0259s\u0259din ba\u015f\u0131 yox idi, b\u0259zil\u0259rinin dala\u011f\u0131, qaraciy\u0259ri, yaxud \u00fcr\u0259yi \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cA\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc q\u0259bir qad\u0131na m\u0259xsus idi. Paltarlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xaranda g\u00f6rd\u00fck ki, ay aman, bu n\u0259dir bel\u0259. Qad\u0131n\u0131n b\u0259d\u0259nini yar\u0131b \u00fcr\u0259yini, ciy\u0259rini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131lar\u201d,&nbsp;<\/strong>&#8212; dey\u0259 Zilber yaz\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Zilber \u00fcmumi karantin elan edir, lakin o, diversant x\u0259b\u0259rin\u0259 inanm\u0131r. K\u00f6hn\u0259 tibb jurnallar\u0131ndan tap\u0131r ki, b\u00f6lg\u0259d\u0259 vaxtil\u0259 taun olub v\u0259 indi h\u0259min x\u0259st\u0259lik yenid\u0259n oyan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir az rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 bacaran yerli m\u00fc\u0259llim Zilber\u0259 sirri a\u00e7\u0131r. Bildirir ki, Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisi aras\u0131nda bir inanc m\u00f6vcuddur:&nbsp;<strong>\u201c\u018fg\u0259r ail\u0259d\u0259 ard-arda \u00f6l\u00fcml\u0259r ba\u015f verirs\u0259, ilk \u00f6l\u0259nin canl\u0131 olmas\u0131na inan\u0131rlar. \u018fg\u0259r \u00f6l\u00fc q\u0259bird\u0259 canl\u0131d\u0131rsa, dem\u0259li, dig\u0259r do\u011fmalar\u0131 da \u201caparma\u011fa g\u0259l\u0259c\u0259k\u201d. \u00d6l\u00fcn\u00fcn canl\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rib\u0259 \u00fcsuldan istifad\u0259 olunur. At\u0131 q\u0259birin \u00fcst\u00fcn\u0259 apar\u0131r v\u0259 ona yulaf verirl\u0259r. \u018fg\u0259r at q\u0259brin \u00fcst\u00fcnd\u0259 yulaf\u0131 yem\u0259s\u0259, dem\u0259li, h\u0259min \u00f6l\u00fc canl\u0131d\u0131r v\u0259 q\u0259biri qaz\u0131b, h\u0259min \u00f6l\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k, yaxud \u00fcr\u0259yini v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarmaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u0131xar\u0131lan orqanlar do\u011franaraq ail\u0259nin dig\u0259r \u00fczvl\u0259rin\u0259 verilir, onlar yeyir v\u0259 bel\u0259likl\u0259 \u00f6l\u00fcmd\u0259n xilas olurlar\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz bu sirrd\u0259n sonra Zilber m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, vaxtil\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 olmu\u015f infeksiya bu yolla yay\u0131l\u0131r. O, infeksiyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131 bacar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hadrutda ba\u015f ver\u0259n bu hadis\u0259 erm\u0259ni hannibalizminin XX \u0259srd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan \u0259sas n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>1977-ci ild\u0259 \u201cLenfilm\u201d kinostudiyas\u0131n\u0131n Hadrut taunu m\u00f6vzusunda \u00e7\u0259kdiyi filmd\u0259 erm\u0259ni hannibalizmind\u0259n b\u0259hs olunur. H\u0259tta kinoda ayr\u0131-ayr\u0131 kadrlarda x\u0259st\u0259lik da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan tayfan\u0131n erm\u0259ni dilind\u0259 dan\u0131\u015fmas\u0131 da diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Erm\u0259nil\u0259rin hannibalizm\u0259 yoluxmas\u0131n\u0131n tarixi haqq\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n versiyalar var. \u018fsas versiyaya g\u00f6r\u0259, onlar vaxtil\u0259 Hindistanda m\u00f6vcud olan v\u0259 h\u0259l\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 insan \u0259ti il\u0259 qidalanan tayfalar\u0131n aras\u0131nda ya\u015fay\u0131blar. Sonradan q\u0259rb\u0259 k\u00f6\u00e7 ed\u0259rk\u0259n, hannibalizm \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini Qaraba\u011fa q\u0259d\u0259r g\u0259tiribl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Umberto Eko \u201cQ\u0131z\u0131lg\u00fcl\u00fcn ad\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, orta \u0259srl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni kils\u0259sind\u0259 hannibalizm \u201cyeres\u201d (yanl\u0131\u015f etiqad) s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olub.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kim bilir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlanmayan qapal\u0131 Vatikan arxivl\u0259rind\u0259 axtarsan erm\u0259ni hannibalizmin\u0259 dair onlarla fakta rast g\u0259lm\u0259k olar. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 tarixin qaranl\u0131q s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 gizl\u0259dil\u0259n erm\u0259ni hannibalizmi, v\u0259h\u015fi ad\u0259tl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 onlar\u0131n beyinl\u0259rind\u0259 qal\u0131b, h\u0259min ad\u0259t v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259r g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formada \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u0259qam\u0131 da qeyd ed\u0259k ki, elm\u0259 \u0259saslansaq, hannibalizmin yaln\u0131z insanlar aras\u0131nda deyil, heyvanlarda da ba\u015f verdiyini g\u00f6r\u0259rik. Heyvanda bu davran\u0131\u015f \u0259sas\u0259n qidan\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 qida tapmaq instinkti il\u0259 ba\u015f verir. Amma b\u0259z\u0259n psixoloji probleml\u0259ri olan insanlar normal \u015f\u0259raitd\u0259 bel\u0259 hannibalizm\u0259 xas davran\u0131\u015flar g\u00f6st\u0259r\u0259 bilirl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rd\u0259 hannibalizm\u0259 dair bir x\u00fcsusi tarixin, v\u0259rdi\u015fl\u0259rin, genetik koddan qaynaqlanan q\u0259bir, meyitl\u0259r\u0259 olan sevginin, heyvan\u0131n bel\u0259 etm\u0259diyi v\u0259h\u015filikl\u0259ri etm\u0259l\u0259ri is\u0259 onlar\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 hanniballara m\u0259xsus psixoloji probleml\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259l\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bir xat\u0131rlatman\u0131 ed\u0259k ki, bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd etdiyi Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 da erm\u0259nil\u0259r h\u0259min hannibal meyll\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif formalarda b\u00fcruz\u0259 vermi\u015fdil\u0259r. Psixoloqlar s\u00fcbut edibl\u0259r ki, \u0259ks\u0259r hanniballar, hannibalizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n psixi x\u0259st\u0259l\u0259r \u00f6z qurbanlar\u0131n\u0131 rahat \u015f\u0259kild\u0259 deyil, x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Bunun konkret elmi izah\u0131 olmasa da, s\u00fcbut olunmu\u015f faktd\u0131r ki, insan meyiti il\u0259 qidalananlar dig\u0259rl\u0259rini x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 meylli olurlar. B\u0259z\u0259n \u015fikar\u0131n\u0131 yaxalayan v\u0259h\u015fi heyvan bel\u0259 ona qarn\u0131nda balas\u0131n\u0131n olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n toxunmur. Amma \u201cgore\u015f\u0259nlik sindromunun\u201d banil\u0259ri olmu\u015f bu xalq Xocal\u0131da b\u00fct\u00fcn heyvani hissl\u0259ri d\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259dil\u0259r. Bu h\u0259min hannibal erm\u0259nil\u0259r idil\u0259r ki, hamil\u0259 qad\u0131n\u0131n qarn\u0131n\u0131 yar\u0131b k\u00f6rp\u0259ni onun g\u00f6zl\u0259ri \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Divara mismarlanm\u0131\u015f ba\u015fqa bir k\u00f6rp\u0259nin a\u011fz\u0131na is\u0259 anas\u0131n\u0131n k\u0259silmi\u015f d\u00f6\u015f\u00fcn\u00fc salmaqla bo\u011fub susdurmu\u015fdular. Hannibal babalar\u0131n\u0131n davam\u00e7\u0131lar\u0131 daha hans\u0131 t\u00fck\u00fcrp\u0259d\u0259n v\u0259h\u015fi \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n h\u0259zz almad\u0131lar ki? Onlar b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 &#171;q\u0259hr\u0259man&#187; yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n kitablar\u0131nda bel\u0259 tarixil\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ermen-1614764818.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31276\" width=\"1038\" height=\"633\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ermen-1614764818.jpg 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ermen-1614764818-300x183.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ermen-1614764818-150x92.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1038px) 100vw, 1038px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin ideoloqlar\u0131ndan biri, yaz\u0131\u00e7\u0131-\u015fair Zori Balayan \u201cRuhumuzun dir\u00e7\u0259li\u015fi\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBiz Xa\u00e7aturla Xocal\u0131da \u0259l\u0259 ke\u00e7irdiyimiz ev\u0259 gir\u0259rk\u0259n \u0259sg\u0259rl\u0259rimiz 13 ya\u015fl\u0131 bir t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131n\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259y\u0259 mismarlam\u0131\u015fd\u0131lar. T\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ox s\u0259s-k\u00fcy salmas\u0131n dey\u0259, Xa\u00e7atur u\u015fa\u011f\u0131n anas\u0131n\u0131n k\u0259silmi\u015f d\u00f6\u015f\u00fcn\u00fc onun a\u011fz\u0131na soxdu. Daha sonra 13 ya\u015f\u0131ndak\u0131 t\u00fcrk\u00fcn ba\u015f\u0131ndan, sin\u0259sind\u0259n v\u0259 qarn\u0131ndan d\u0259risini soydum. Saata baxd\u0131m, t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131 7 d\u0259qiq\u0259 sonra qan itir\u0259r\u0259k d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Ruhum sevincd\u0259n q\u00fcrurland\u0131. Xa\u00e7atur daha sonra \u00f6lm\u00fc\u015f t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n c\u0259s\u0259dini hiss\u0259-hiss\u0259 do\u011frad\u0131 v\u0259 bu t\u00fcrkl\u0259 eyni k\u00f6kd\u0259n olan itl\u0259r\u0259 atd\u0131. Ax\u015fam eyni \u015feyi daha 3 t\u00fcrk u\u015fa\u011f\u0131na etdik\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O, h\u0259m\u00e7inin bu \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 dair qeyd edir: \u201cM\u0259n bir erm\u0259ni kimi \u00f6z v\u0259zif\u0259mi yerin\u0259 yetirdim. Bilirdim ki, h\u0259r bir erm\u0259ni h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rimizl\u0259 f\u0259xr duyacaq\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131dan girov apar\u0131lm\u0131\u015f Mehriban adl\u0131 m\u00fclki sakinin erm\u0259ni hannibalizmi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ac\u0131 xatir\u0259si insan\u0131 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#171;Meyitl\u0259rin ba\u015f\u0131n\u0131, qolunu k\u0259sib, g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131lar. K\u0259silmi\u015f ba\u015flar\u0131 bi\u015firib \u018fsg\u0259randa \u0259sir saxlanan \u0259sirl\u0259r\u0259 yedirir v\u0259 bundan h\u0259zz al\u0131rd\u0131lar\u202613 ya\u015fl\u0131 bir q\u0131z\u0131n d\u0259risini soyan Serj Sarksyan deyirdi ki, m\u0259n insan d\u0259risi soymaqdan h\u0259zz al\u0131ram.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa bir misal. K\u0259lb\u0259c\u0259rli Mikay\u0131l adl\u0131 \u0259sir g\u00f6rd\u00fcy\u00fc d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n deyib:&nbsp;<strong>&#171;Daha sonra qani\u00e7\u0259nl\u0259r ba\u015f\u0131 k\u0259silmi\u015f cavan bir o\u011flan\u0131n \u0259tini \u015fi\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kib kabab bi\u015firdil\u0259r. H\u0259r bir \u0259sirin ba\u015f\u0131na silah dayayaraq yem\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdil\u0259r\u201d. (&#171;\u00d6l\u00fcm d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259n qa\u00e7\u0131\u015f\u201d)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu olub ke\u00e7\u0259nl\u0259rd\u0259n sonra indi K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 q\u0259birl\u0259rin e\u015film\u0259si, erm\u0259nil\u0259rin \u00f6z do\u011fmalar\u0131na m\u0259xsus c\u0259s\u0259dl\u0259ri da\u015f\u0131malar\u0131, onlar\u0131n t\u0259kc\u0259 bu \u0259razil\u0259r\u0259 qay\u0131tmayacaqlar\u0131n\u0131 bildikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, tarixi hannibal \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n, genetik kodlar\u0131ndak\u0131 \u015f\u00fcuralt\u0131 ist\u0259kl\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etdiyimiz kimi, erm\u0259ni hannibalizmi \u00f6zl\u0259rinin tarixi qaynaqlar\u0131nda da s\u00fcbut olunub, dig\u0259r sadalanan m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 bu anormal mill\u0259td\u0259&nbsp;<strong>insan \u0259tinin yeyilm\u0259sin\u0259, \u201cgore\u015f\u0259nliy\u201d\u0259 meylliliyin olmas\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z t\u0259sdiqini tap\u0131b. Qafqaz xalqlar\u0131 aras\u0131nda rast g\u0259linm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu unikal hannibalizm meyll\u0259ri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, h\u0259l\u0259 d\u0259 onlar\u0131n gizli ad\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda qal\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tural Ta\u011f\u0131yev<\/strong><br><a href=\"https:\/\/azvision.az\/\"><strong>Azvision.az<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">P.S.<\/span><\/strong> Bu bar\u0259d\u0259 ilkin ara\u015fd\u0131rma aparan <strong>H\u0259mid Heris\u00e7i<\/strong>nin yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan zaman-zaman t\u0259kc\u0259 el\u0259 yadelli i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n h\u00fccumuna m\u0259ruz qalmay\u0131b. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 c\u00fczam, v\u0259ba v\u0259 n\u0259hay\u0259t, taun kimi \u0259lacs\u0131z, \u00e7ar\u0259siz x\u0259st\u0259likl\u0259rin, azarlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi h\u00fccumuna da m\u0259ruz qal\u0131b. Sa\u011falmaz x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yoluxmu\u015f \u015eabran, Beyl\u0259qan, G\u00fcstasipi kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r t\u0259rk edilib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhalisi da\u011fa-da\u015fa s\u0131\u011f\u0131n\u0131b. H\u0259min a\u011f\u0131r zamanlar h\u0259kiml\u0259rimiz, lo\u011fmanlar\u0131m\u0131z xalq\u0131n d\u0259rdin\u0259 \u015f\u0259rik \u00e7\u0131xaraq m\u00f6c\u00fcz\u0259li m\u0259lh\u0259ml\u0259r, tutiy\u0259l\u0259r, d\u0259rmanlar ixtira edibl\u0259r. Q\u0131sas\u0131, Az\u0259rbaycanda iki d\u0259f\u0259 taun \u0259leyhin\u0259 d\u0259rman, z\u0259rdab k\u0259\u015ff edil\u0259r\u0259k u\u011furla s\u0131naqdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Taunun iki f\u0259rqli m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu olub bizd\u0259. Birinci \u00fcsul \u00e7ox qorxulu, vahim\u0259li, d\u0259h\u015f\u0259tli idi. Birinci \u00fcsulda \u015feytan vard\u0131, ikincisind\u0259 inc\u0259 m\u0259l\u0259kl\u0259r. Bug\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczd\u0259 biz sizi h\u0259r iki f\u0259rqli m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu il\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259k fikrind\u0259yik.<br>***<\/p>\n\n\n\n<p>Tibb elmind\u0259 pozulmaz qanun m\u00f6vcuddur &#8212; tauna yoluxmu\u015f \u0259razil\u0259r ad\u0259t\u0259n \u00e7\u0259mb\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Gir\u0259c\u0259yind\u0259, \u00fcst\u00fc k\u0259ll\u0259-s\u00fcm\u00fckl\u00fc qara bayraq dal\u011faland\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130lk d\u0259f\u0259 bel\u0259 qara bayraqlar 14-c\u00fc \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131 &#171;b\u0259z\u0259yir&#187;. Venetsiya tacirl\u0259ri il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 \u00e7\u0131xan \u00c7ingiz xan varisl\u0259ri, Qafa qalas\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alark\u0259n q\u0259fil \u00f6z aralar\u0131nda taun x\u0259st\u0259l\u0259rini a\u015fkarlay\u0131rlar. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, qaladak\u0131 venetsiyal\u0131lar da \u00c7ingiz xan x\u0259l\u0259fl\u0259rin\u0259 t\u0259slim olmaq ist\u0259mirl\u0259r. V\u0259ziyy\u0259t d\u00f6z\u00fclm\u0259z hala \u00e7atanda Can\u0131 b\u0259y adl\u0131 ordu ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, bel\u0259 dey\u0259k, tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 baktereoloji silaha \u0259l at\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yar\u0131mcan x\u0259st\u0259l\u0259ri d\u00f6y\u00fc\u015f mancanaqlar\u0131na qoyaraq, m\u00fchasir\u0259d\u0259ki Qafa qalas\u0131na at\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>***<br>Taun virusunu da\u015f\u0131yanlar adi bit-bir\u0259l\u0259rdir. Onlar \u0259vv\u0259lc\u0259 si\u00e7anlara dara\u015f\u0131r&#8230; Sonra insanlara. \u00c7ox ke\u00e7mir bu si\u00e7anlar, bu virus da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar venetsiyal\u0131lar\u0131n g\u0259mil\u0259rind\u0259 Avropa sahill\u0259rin\u0259 \u00e7at\u0131b taun mikrobunu b\u00fct\u00fcn qit\u0259y\u0259 yay\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 qara taun bayraqlar\u0131 b\u00fct\u00fcn Avropan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u00fcr. \u018fhalinin d\u00f6rd\u0259 biri tauna yoluxub m\u0259hv olur. Can\u0131 b\u0259yin bioloji silah\u0131, bel\u0259 dey\u0259k, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur.<\/p>\n\n\n\n<p>***<br>Sonuncu d\u0259f\u0259 qara taun bayraqlar\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 1930-cu ild\u0259 as\u0131l\u0131b. Hadis\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda, Hadrut b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ba\u015f verib. B\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 bu epizod bel\u0259 t\u0259svir edilir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;D\u00fcz 3 g\u00fcnd\u0259n sonra Hadrutun gir\u0259c\u0259yind\u0259 qara bir bayraq as\u0131ld\u0131, Hadrut ba\u011fland\u0131, gedi\u015f-g\u0259li\u015f k\u0259sildi, Hadrutun k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri bombo\u015f bo\u015fald\u0131, evl\u0259rin p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259ri, qap\u0131lar\u0131 kip qapand\u0131. Uzaqdan g\u00f6r\u00fcn\u0259n da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131 is\u0259, qardan a\u011fappaq idi. Amma qara bayraqla a\u011f zirv\u0259li da\u011flar\u0131n t\u0259zad\u0131ndan yaranm\u0131\u015f bu \u015fairan\u0259 m\u0259nz\u0259r\u0259nin tama\u015fa\u00e7\u0131s\u0131 dem\u0259k olar ki, g\u00f6z\u0259 d\u0259ymirdi. \u018fhali ya t\u0259l\u0259f olmu\u015fdu, yaxud hardasa gizl\u0259nib qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015fdi&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 El\u00e7in \u018ff\u0259ndiyevin &#171;\u00d6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc&#187; roman\u0131nda Hadrutda ba\u015f vermi\u015f taun epidemiyas\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin qapal\u0131 zona elan olunmas\u0131n\u0131 yuxar\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131r. H\u0259min epidemiya 1929-cu ilin son ay\u0131nda ba\u015flay\u0131r v\u0259 m\u0259\u015fhur mikrobioloq Lev Zilberin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi h\u0259kim ekspedisiyas\u0131n\u0131n ciddi, \u00e7\u0259tin m\u00fcbariz\u0259si say\u0259sind\u0259 l\u0259\u011fv edilir. X\u0259st\u0259liyin \u00f6z\u00fc il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 canlar\u0131n say\u0131, epidemiyan\u0131n d\u0259qiq statistikas\u0131 bar\u0259d\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 geni\u015f bilgi yoxdur. O hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 \u0259sas bilgi rolunu is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 yaln\u0131z professor Zilberin yazd\u0131\u011f\u0131 xatir\u0259l\u0259r oynamaqda davam edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131da ald\u0131\u011f\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131qlardan birind\u0259 Zilber\u0259 yaz\u0131\u015fma v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 q\u0259tiyy\u0259n &#171;taun&#187; k\u0259lm\u0259sini i\u015fl\u0259tm\u0259m\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131r. Bunun \u0259v\u0259zind\u0259 o, &#171;filiz&#187; (rusca &#8212; &#171;ruda&#187;) s\u00f6z\u00fc yazmal\u0131 idi. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 alim xatir\u0259l\u0259rini &#171;Filiz \u0259m\u0259liyyat\u0131&#187; adland\u0131r\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/37678325_2152738611639225_6068253928380694528_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31282\" width=\"1041\" height=\"815\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/37678325_2152738611639225_6068253928380694528_n.jpg 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/37678325_2152738611639225_6068253928380694528_n-300x235.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/37678325_2152738611639225_6068253928380694528_n-150x118.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1041px) 100vw, 1041px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>O zamanlar SSR\u0130, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131rd\u0131 dey\u0259, t\u0259klif edilmi\u015f ssenari, k\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yaratm\u0131r. M\u0259tbuatda Lev Zilberin ad\u0131 geoloq kimi halland\u0131r\u0131l\u0131r. Xalq aras\u0131nda \u015fayi\u0259 burax\u0131l\u0131r ki, b\u0259s Qaraba\u011fda aliml\u0259r d\u0259mir filizi axtar\u0131rlar. B\u00f6y\u00fck hey\u0259tl\u0259, y\u00fckl\u0259 Hadruta g\u0259lib yeti\u015f\u0259n Moskva virusoloqlar\u0131 geoloq ad\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. D\u0259st\u0259nin m\u0259rk\u0259zi \u015ftab\u0131 Hadrut yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 alban monastr\u0131 se\u00e7ilir.<br>***<br>Dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131ndan b\u0259lli olur ki, taundan \u00f6l\u0259n ilk x\u0259st\u0259 &#8212; yeniyetm\u0259, hans\u0131sa g\u0259miricini ovlay\u0131b, x\u0259z d\u0259risini soyub, el\u0259 x\u0259st\u0259 g\u0259miricid\u0259n d\u0259 tauna yoluxub. Patoloqanatom, professor \u015eirokoqorovun apard\u0131\u011f\u0131 bakterioloji m\u00fcayin\u0259l\u0259r taun diaqnozunu t\u0259sdiql\u0259yir. X\u0259st\u0259liyin n\u00f6vb\u0259ti qurbanlar\u0131ndan biri is\u0259 h\u0259rbi h\u0259kim Oleq Marlin olur. Lev Zilber xatir\u0259l\u0259rin\u0259 davam edir: &#171;\u0130\u015f el\u0259 g\u0259tirdi ki, c\u0259s\u0259dl\u0259rin yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 x\u0259nd\u0259kd\u0259 \u0259n \u00fcst\u0259 h\u0259kim Marlinin c\u0259s\u0259di d\u00fc\u015fd\u00fc. Odunlar yan\u0131b, t\u00fcst\u00fc v\u0259 od x\u0259nd\u0259kd\u0259n bay\u0131ra yay\u0131landa, Marqolinin bir qolu q\u0259fild\u0259n yuxar\u0131 qalxd\u0131 v\u0259 tez d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc. Bu t\u00fcst\u00fc v\u0259 hisd\u0259n qaralm\u0131\u015f qol a\u011f qarl\u0131 da\u011flar\u0131n fonunda k\u0259skin se\u00e7ilirdi&#8230; Yerli \u0259halinin aras\u0131ndan toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sanitarlar bu s\u0259hn\u0259ni g\u00f6rd\u00fckd\u0259 lap diksindil\u0259r. C\u0259s\u0259dl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259n q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 boyun qa\u00e7\u0131rd\u0131lar&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>***<br>Tezlikl\u0259 hadis\u0259l\u0259rin dramatik c\u0259r\u0259yan\u0131na NKVD i\u015f\u00e7il\u0259ri d\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edir. B\u0259lli olur ki, yerli erm\u0259ni \u0259halisi, taundan sa\u011falmaq namin\u0259, tamam ba\u015fqa, \u0259caib, v\u0259h\u015fi ayinl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r. M\u0259nz\u0259r\u0259, qorxulu Hollivud filml\u0259rini xat\u0131rlatma\u011fa ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 \u00e7ekistl\u0259r Zilber\u0259 bildirir ki, ciddi s\u00f6hb\u0259t var &#8212; taun qurbanlar\u0131n\u0131n m\u0259zarlar\u0131 nam\u0259lum \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131r, \u00fcr\u0259k v\u0259 qaraciy\u0259rl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131lar v\u0259 bu yolla sinfi d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r x\u0259st\u0259liyi \u0259trafa yay\u0131rlar. S\u00fcbut \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ekistl\u0259r, Zilberi yeni q\u0259birl\u0259ri qaz\u0131b meyitl\u0259ri yoxlama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"HADRUTDA \u0130NSAN \u018fT\u0130 YEY\u018fN ERM\u018fN\u0130L\u018fR! Yaln\u0131z Bilin\u0259n G\u00f6r\u00fcnm\u0259zl\u0259r kanal\u0131nda\" width=\"715\" height=\"402\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/nKqm5WnClik?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>H\u0259kiml\u0259r \u00e7ekistl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r Ay i\u015f\u0131\u011f\u0131nda erm\u0259ni m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131na yollan\u0131rlar. A\u00e7\u0131lan 10 q\u0259bird\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnd\u0259, do\u011frudan da, c\u0259s\u0259dl\u0259rin ba\u015f\u0131 b\u0259d\u0259nind\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f, sin\u0259l\u0259ri v\u0259 qar\u0131nlar\u0131 b\u0131\u00e7aqla yar\u0131laraq \u00fcr\u0259k v\u0259 qaraciy\u0259rl\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. \u00c7ekistin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, diversantlar\u0131n i\u015fi idi. Zilberl\u0259 \u00e7ekistl\u0259r bir an \u00fczb\u0259sur\u0259t dayan\u0131b s\u00fckuta dal\u0131rlar. Sonralar o, bu m\u0259nz\u0259r\u0259ni \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 t\u0259svir edir: &#171;T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin&#8230; gec\u0259 yar\u0131s\u0131, Ay i\u015f\u0131\u011f\u0131nda be\u015f-on n\u0259f\u0259r q\u0259biristanl\u0131\u011fa girib, m\u0259zarlar\u0131 bir-bir a\u00e7\u0131r. S\u0259madak\u0131 Ay gah buludlar arxas\u0131na ke\u00e7ir, gah yenid\u0259n do\u011fur. Bu zaman biz \u00f6z-\u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n qorxma\u011fa ba\u015flay\u0131rd\u0131q. A\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc q\u0259bir qad\u0131na m\u0259xsusdu. Paltarlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xaranda g\u00f6rd\u00fck ki, ay aman, bu n\u0259dir bel\u0259&#8230;<br>Qad\u0131n\u0131n b\u0259d\u0259nini yar\u0131b \u00fcr\u0259yini, ciy\u0259rini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131lar&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Sonrak\u0131 dramatik hadis\u0259l\u0259r, sa\u011flam t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259n k\u0259nardad\u0131r el\u0259 bil. Sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 indi d\u0259 inanmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni m\u0259zarl\u0131qlar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n qorxulu hadis\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fc bir g\u00fcn q\u0259fil \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r. Bulatan k\u0259ndind\u0259 olark\u0259n, yerli m\u00fc\u0259llim ona burada ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisi aras\u0131ndak\u0131 q\u0259rib\u0259 ad\u0259t, inam v\u0259 \u0259fsan\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r. Lev Zilberin xatir\u0259l\u0259rini burda h\u0259y\u0259cans\u0131z v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil: &#171;M\u0259n ona taunun epidemiologiyas\u0131n\u0131n b\u0259zi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n b\u0259hs etdim v\u0259 s\u00f6zaras\u0131 qeyd el\u0259dim ki, taunun a\u011fciy\u0259r formas\u0131ndan \u00e7ox vaxt ail\u0259l\u0259r b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 t\u0259l\u0259f olurlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Bilirsinizmi, bu c\u00fcr ail\u0259l\u0259r haqq\u0131nda buralarda hans\u0131 inamlar yay\u0131l\u0131b? &#8212; m\u00fc\u0259llim m\u0259nd\u0259n soru\u015fdu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259, bilmirdim.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u018fg\u0259r bir ail\u0259nin \u00fczvl\u0259ri ard-arda v\u0259fat edirs\u0259, bu o dem\u0259kdir ki, birinci \u00f6l\u0259n sa\u011fd\u0131r v\u0259 dig\u0259rl\u0259rini \u00f6z yan\u0131na, m\u0259zara \u00e7\u0259kir. Onun sa\u011f oldu\u011funu nec\u0259 bilm\u0259li? Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259zar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 at g\u0259tirirl\u0259r v\u0259 ona yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yulaf verirl\u0259r. At yey\u0259rs\u0259, dem\u0259li, m\u0259zardak\u0131 diridir v\u0259 onu \u00f6ld\u00fcrm\u0259k laz\u0131md\u0131. Y\u0259ni ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k, \u00fcr\u0259yini, qaraciy\u0259rini \u00e7\u0131xarmaq. Sonra g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u00fczvl\u0259ri x\u0131rda-x\u0131rda do\u011fray\u0131r v\u0259 ail\u0259nin salamat \u00fczvl\u0259rin\u0259 yedirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Filiz&#187; \u0259m\u0259liyyat\u0131 bu vahim\u0259li epizoddan sonra tamam ba\u015fqa m\u0259zmun qazan\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Yerli NKVD r\u0259hb\u0259rliyi Hadrutda hannibalizm, y\u0259ni insan \u0259ti yem\u0259k hallar\u0131n\u0131 bir-bir qeyd\u0259 alma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Tezlikl\u0259 hadis\u0259l\u0259rin baiskar\u0131, s\u0259b\u0259bkar\u0131 &#8212; yerli xalq h\u0259kimi d\u0259 tap\u0131l\u0131r. Karantind\u0259ki x\u0259st\u0259l\u0259r aras\u0131nda olma\u011f\u0131 onu lab\u00fcd c\u0259zadan qurtarsa da, taun x\u0259st\u0259liyind\u0259n qurtarm\u0131r. Ax\u015fam\u00e7a\u011f\u0131 onun c\u0259s\u0259dini x\u0259nd\u0259y\u0259 at\u0131b a\u011f da\u011f zirv\u0259l\u0259ri f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 at\u0259\u015f\u0259 yax\u0131rlar. Q\u0259rib\u0259dir, onun ax\u0131r\u0131ndan sonra Hadrutda taun x\u0259st\u0259liyi h\u0259qiq\u0259t\u0259n itib gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Geoloq&#187; Lev Zilberin xatir\u0259l\u0259rin\u0259 daxil olmayan b\u0259zi epizodlar\u0131 biz burda i\u015f\u0131qland\u0131rmaq ist\u0259rdik. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, taun x\u0259st\u0259l\u0259rinin yeyilm\u0259si fakt\u0131 t\u0259kc\u0259 el\u0259 Hadrutda qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 bu c\u00fcr ox\u015far hadis\u0259l\u0259ri &#171;taun zaman\u0131 ziyaf\u0259t&#187; adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, taunun z\u0259rdab\u0131n\u0131 q\u0259dim insanlar bax bu c\u00fcr axtar\u0131b tapm\u0131\u015fd\u0131lar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Lev Ziber d\u0259, ax\u0131rda sanki bu z\u0259rdabdan istifad\u0259 edir. &#171;Filiz&#187; \u0259m\u0259liyyat\u0131 u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Q\u0259dim z\u0259rdab, d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ancaq t\u0259rkibi kims\u0259y\u0259 elan edilmir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>***<br>1977-ci ild\u0259 &#171;Lenfilm&#187; kinostudiyas\u0131 Hadrut taunu m\u00f6vzusuna &#171;a\u00e7\u0131q kitab&#187; \u00e7oxseriyal\u0131 filminin 8-ci seriyas\u0131nda qay\u0131d\u0131r. Filmin \u0259n maraql\u0131 epizodlar\u0131 yerli m\u0259zarl\u0131qda lent\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu epizodlarda yerli erm\u0259ni \u0259halisinin hannibalizm, y\u0259ni adam \u0259ti yem\u0259k faktlar\u0131 x\u00fcsusi ustal\u0131qla \u00e7\u0259kilib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259tnl\u0259r filmd\u0259 h\u0259m erm\u0259nic\u0259, h\u0259m d\u0259 erm\u0259ni l\u0259hc\u0259sind\u0259 rusca verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259ri qani\u00e7\u0259n, adam \u0259ti yey\u0259n kimi t\u0259svir etm\u0259si fakt\u0131 ham\u0131m\u0131za b\u0259llidir. Ancaq bunun arxas\u0131nda he\u00e7 bir h\u0259qiqi, insand\u0131r\u0131c\u0131 s\u0259n\u0259d, fakt yoxdur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Lev Zilberin xatir\u0259l\u0259ri, n\u0259hay\u0259t &#171;A\u00e7\u0131q kitab&#187; filminin 8-ci seriyas\u0131 b\u00fct\u00fcn bu c\u0259f\u0259ngiyat\u0131 alt-\u00fcst edir, bil\u0259siz. B\u0259lli olur ki&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259lli olur ki, hannibalizm faktlar\u0131na Qaraba\u011fda rastlan\u0131b. Ancaq t\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda deyil, yerli erm\u0259ni \u0259halisi aras\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi bizim \u0259limiz\u0259, bax, bu t\u0259bli\u011fat silah\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. G\u0259lin ondan d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131nda m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Robert Ko\u00e7aryan, Zori Balayan kimil\u0259rin n\u0259slind\u0259 m\u0259nc\u0259 bel\u0259 hannibalizm s\u00f6zs\u00fcz ki, m\u00f6vcud olub.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00f6vcud olmasayd\u0131, h\u0259min k\u0259sl\u0259r insan \u0259tin\u0259, qan\u0131na bu q\u0259d\u0259r susamazd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>***<br>O ki, qald\u0131 Az\u0259rbaycanda taun \u0259leyhin\u0259 icad edilmi\u015f dig\u0259r z\u0259rdaba&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min bu z\u0259rdab, 14-c\u00fc \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u015eeyx S\u0259finin i\u015ftirak\u0131 il\u0259, Neft\u00e7alan\u0131n &#171;Pir\u0259taun&#187; oca\u011f\u0131nda a\u015fkarlan\u0131b. Sonralar Avropaya pay g\u00f6nd\u0259rilib ki, ordak\u0131 taunun k\u00f6k\u00fcn\u00fc bird\u0259f\u0259lik k\u0259ssin.<\/p>\n\n\n\n<p>***<br>Bel\u0259likl\u0259, 14-c\u00fc \u0259srin ilk r\u00fcb\u00fcnd\u0259, taun \u0259leyhin\u0259 z\u0259rdab axtaran \u015eeyx S\u0259fi m\u0259kt\u0259bi, avropal\u0131lardan xeyli \u0259vv\u0259l bu m\u00f6c\u00fcz\u0259nin sirrini tapma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015fdu. \u015eeyx S\u0259fi, deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6z\u00fc bu madd\u0259ni a\u015fkarlay\u0131b onu taun \u0259leyhin\u0259 istifad\u0259 edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda, sonra b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada taun x\u0259st\u0259liyi geriy\u0259 add\u0131m at\u0131r. Milyonlarla zavall\u0131 insan\u0131n h\u0259yat\u0131 \u00f6l\u00fcmd\u0259n qurtar\u0131r. H\u0259min hadis\u0259l\u0259rin is\u0259 q\u0259rib\u0259 m\u00fcq\u0259ddim\u0259si vard\u0131. Taun x\u0259st\u0259liyinin Avropada yay\u0131lma\u011f\u0131nda b\u0259zil\u0259ri Roma papas\u0131 6 c\u0131 Klementi g\u00fcnahkar bilirdil\u0259r. 1345-ci ilin 16 iyun tarixind\u0259 h\u0259min Papan\u0131n verdiyi x\u00fcsusi \u0259mrd\u0259 taunun s\u0259b\u0259bkarlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ovsun\u00e7ular, sehrbazlar, \u0259cinn\u0259l\u0259r, bird\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259yin, pi\u015fikl\u0259r g\u00f6st\u0259rilirdi. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n h\u0259r pi\u015fiy\u0259 g\u00f6r\u0259 qatil\u0259 5 lir\u0259 pul \u00f6d\u0259nilirdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 Avropa qit\u0259sind\u0259 pi\u015fikl\u0259r k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0131r\u0131l\u0131r, bu da si\u00e7anlar\u0131n artmas\u0131na, son n\u0259tic\u0259 olaraq taun x\u0259st\u0259liyinin yeni dal\u011fas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Az\u0259rbaycan h\u0259min vaxtlar Avropan\u0131n bu d\u0259rdin\u0259 bigan\u0259 qalm\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r s\u00fclal\u0259si h\u00f6kmdar\u0131 \u018fmir \u018fl \u00dcmara \u00c7oban\u0131n o\u011flu Nu\u015fir\u0259van, saray h\u0259kimi v\u0259 filosofu \u015e\u0259hab\u0259tdin Y\u0259hya S\u00fchr\u0259v\u0259rdini i\u015f\u0259 qat\u0131r. O da x\u00fcsusi bir m\u0259ktub yazaraq Roma Papas\u0131na g\u00f6nd\u0259rib qeyd edir ki, x\u0259st\u0259liyin s\u0259b\u0259bkar\u0131 pi\u015fikl\u0259r, \u0259cinn\u0259l\u0259r, sehrbazlar deyil.<br>M\u0259l\u0259k t\u00fck\u00fcnd\u0259n haz\u0131rlanan bu gizli d\u0259rman\u0131n q\u0259dim reseptini is\u0259, indi m\u0259n a\u00e7maq ist\u0259mir\u0259m. \u0130n\u015fallah, vaxt\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 bunu ed\u0259r\u0259m.<br>***<br>G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, Az\u0259rbaycanda taun x\u0259st\u0259liyinin iki f\u0259rqli m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu olub. \u0130lk xilaskar\u0131m\u0131z \u015eeyx S\u0259fidir, sonuncusu Lev Zilber.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Allah onlar\u0131n ikisin\u0259 d\u0259 r\u0259hm\u0259t etsin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8212; Bizd\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat var ki, burada diversantlar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlar q\u0259birl\u0259ri qaz\u0131b, v\u0259badan \u00f6l\u0259nl\u0259rin meyidl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131r, \u00fcr\u0259k v\u0259 ciy\u0259rl\u0259rini k\u0259sib g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcr<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31277,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-31275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31275"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31283,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31275\/revisions\/31283"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}