{"id":31361,"date":"2021-03-06T02:21:26","date_gmt":"2021-03-05T22:21:26","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=31361"},"modified":"2021-03-06T02:21:56","modified_gmt":"2021-03-05T22:21:56","slug":"8-mart-haqqinda-bilm%c9%99dikl%c9%99riniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=31361","title":{"rendered":"8 Mart haqq\u0131nda bilm\u0259dikl\u0259riniz&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlu olmaq u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin t\u0259msili ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olaraq, 8 mart 1857-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 geyim sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan y\u00fczl\u0259rl\u0259 qad\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 maa\u015fa, uzun \u00e7al\u0131\u015fma saatlar\u0131na, eyni zamanda pis i\u015f \u015f\u0259raitin\u0259 etiraz olaraq t\u0259til etm\u0259si q\u0259bul edilir. Lakin polis aksiyan\u0131n uzun s\u00fcrm\u0259sin\u0259 izin verm\u0259y\u0259r\u0259k n\u00fcmayi\u015fi da\u011f\u0131td\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/0_13752a_5afe9320_orig.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31363\" width=\"1043\" height=\"909\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/0_13752a_5afe9320_orig.jpg 700w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/0_13752a_5afe9320_orig-300x261.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/0_13752a_5afe9320_orig-150x131.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1043px) 100vw, 1043px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br><br>VKnews x\u0259b\u0259r verir ki, 8 mart 1908-ci ild\u0259 Nyu York Sosial-Demokrat Qad\u0131n T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fil\u0259 15 min qad\u0131n, daha q\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma saat\u0131, ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259k haqq\u0131 v\u0259 s\u0259sverm\u0259 h\u00fcququ \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irdi. N\u00fcmayi\u015fd\u0259 ayr\u0131ca ilk d\u0259f\u0259 olaraq dekret icaz\u0259si ist\u0259y\u0259n qad\u0131nlar\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 &#171;\u00c7\u00f6r\u0259k v\u0259 G\u00fcl&#187; idi. \u00c7\u00f6r\u0259k h\u0259yat e\u015fqini, qar\u0131n toxlu\u011funu, g\u00fcl is\u0259 daha rifah h\u0259yat t\u0259rzini ifad\u0259 edirdi.<br><br>\u0130lk Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc m\u0259rasimi 1909-cu ilin 28 fevral\u0131nda Nyu Yorkda ba\u015f tutmu\u015fdur; bu Amerika Sosialist partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Beyn\u0259lxalq Qad\u0131n Tiki\u015f \u0130\u015f\u00e7il\u0259ri Birliyinin 1908-ci ilki t\u0259tilinin yada sal\u0131nmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu.<br><br>1909-cu ild\u0259 is\u0259 Avropadaki qad\u0131nlar, fevral ay\u0131n\u0131n son bazar g\u00fcn\u00fcn\u00fc, fevral\u0131n 28-ni ilk qad\u0131n g\u00fcn\u00fc olaraq ke\u00e7irdi.<br><br>1910-cu ild\u0259 1857-ci il hadis\u0259l\u0259rd\u0259n 52 il sonra Danimarkan\u0131n Kopenhagen \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Qad\u0131n Sosialist \u0130nternasyonal\u0131n\u0131n qurultay\u0131nda 1857-ci ilin 8 mart\u0131nda Nyu-Yorkda ba\u015flayan m\u00fcbariz\u0259nin, qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qad\u0131n h\u0259mr\u0259yliyinin simvolu olaraq Klara Setkin adl\u0131 bir alman sosialist qad\u0131n\u0131, Amerikada 8 martda yand\u0131r\u0131laraq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n 129 qad\u0131n i\u015f\u00e7inin xatir\u0259sin\u0259 h\u0259r il 8 mart g\u00fcn\u00fcn\u00fc D\u00fcnya Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc olmas\u0131n\u0131 t\u0259klif etdi v\u0259 bu t\u0259klifi q\u0259bul edildi.<br><br>B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, 8 mart\u0131n t\u0259qvim\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rini bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1910-cu ild\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fcn bayram kimi qeyd olunmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f Klara Setkinin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259, x\u00fcsus\u0259n onun milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq laz\u0131md\u0131r. Y\u0259hudi Klara Setkinin t\u0259klif etdiyi 8 Mart g\u00fcn\u00fc 1910-cu ild\u0259 y\u0259hudil\u0259rin Purim bayram\u0131 il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc (y\u0259hudi t\u0259qvimind\u0259 Purim bayram\u0131n\u0131n yeri d\u0259yi\u015fir).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Purim_008.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31362\" width=\"1031\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Purim_008.jpg 750w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Purim_008-300x149.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Purim_008-150x74.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1031px) 100vw, 1031px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong> Purim bayram\u0131 is\u0259 y\u0259hudil\u0259rd\u0259 qad\u0131n a\u011fl\u0131, eyni zamanda bu mill\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 haqlar\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0<strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">T\u0259klif: 21 \u0130yul Qad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilsin!<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1918-ci il dekabr\u0131n 8-d\u0259<\/strong>&nbsp;i\u015f\u0259 ba\u015flayan Az\u0259rbaycan parlamentin\u0259 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar i\u015ftirak etmi\u015fdir. Lakin, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, parlamentd\u0259 qad\u0131nlar t\u0259msil olunmam\u0131\u015fd\u0131, \u00e7\u00fcnki onlar r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6z&nbsp; namiz\u0259dl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259kd\u0259n imtina etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7ki h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan n\u00f6vb\u0259ti add\u0131m bu h\u00fcquqlar\u0131n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda\u00a0 \u018fsasnam\u0259d\u0259\u00a0 t\u0259sbiti\u00a0 oldu. AXC-nin M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r \u00e7ox vaxt v\u0259 ciddi haz\u0131rl\u0131q t\u0259l\u0259b edirdi, m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi v\u0259ziyy\u0259t is\u0259 h\u0259r g\u00fcn yeni m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Buna baxmayaraq, parlament bir s\u0131ra h\u00fcquqi aktlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cM\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda\u201d Qanun q\u0259bul etdi.\u00a0<strong>1919-cu il iyulun 21-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n qanunda d\u00f6vl\u0259tin hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcquqlar\u0131 bir daha \u00f6z t\u0259sdiqini tapd\u0131. \u018fsasnam\u0259nin 1-ci\u00a0 f\u0259slind\u0259 deyilirdi:<\/strong>\u00a0\u201cM\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq v\u0259 b\u0259rab\u0259r se\u00e7ki h\u00fcququ \u0259sas\u0131nda, birba\u015fa v\u0259 gizli s\u0259sverm\u0259 vasit\u0259sil\u0259, m\u00fct\u0259nasib n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik \u0259saslar\u0131 t\u0259min edil\u0259r\u0259k se\u00e7il\u0259n \u00fczvl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir\u201d. 2-ci f\u0259sild\u0259 qeyd olunurdu ki, M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 \u201cs\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k 20 ya\u015f\u0131 tamam olmu\u015f h\u0259r iki cinsd\u0259n olan respublika v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 i\u015ftirak h\u00fcququna malikdirl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Sizl\u0259r n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fedai.az<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlu olmaq u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin t\u0259msili ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olaraq, 8 mart 1857-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 geyim sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan y\u00fczl\u0259rl\u0259 qad\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31364,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-31361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31361"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31365,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31361\/revisions\/31365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}