{"id":33188,"date":"2021-03-25T01:44:41","date_gmt":"2021-03-24T21:44:41","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=33188"},"modified":"2021-03-25T01:44:43","modified_gmt":"2021-03-24T21:44:43","slug":"yusif-v%c9%99zir-c%c9%99m%c9%99nz%c9%99minlinin-qizlar-bulagiromaninda-sumer-motivl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=33188","title":{"rendered":"YUS\u0130F V\u018fZ\u0130R \u00c7\u018fM\u018fNZ\u018fM\u0130NL\u0130N\u0130N \u201cQIZLAR BULA\u011eI\u201dROMANINDA \u015eUMER MOT\u0130VL\u018fR\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130slam SADIQ<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Filologiya \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru, Folklor \u0130nstitutu<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli \u00e7ox ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, haqq\u0131nda \u00e7ox yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdand\u0131r. Onun haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f sanball\u0131 monoqrafiyalar v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r bu fikri s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Lakin Yusif V\u0259zir n\u0259 q\u0259d\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lsa da, onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu da h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 yenid\u0259n qay\u0131tma\u011f\u0131, onlar\u0131 bu g\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hlil m\u00fcst\u0259visin\u0259 g\u0259tirib daha ayd\u0131n t\u0259f\u0259kk\u00fcr i\u015f\u0131\u011f\u0131na tutma\u011f\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Bel\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d roman\u0131d\u0131r. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 toxunulmam\u0131\u015f el\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var ki, onlar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 ehtiyac duyulur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Roman\u0131n proloqunda 19 kitab\u0131n ad\u0131 verilmi\u015fdir ki, bunlar \u0259s\u0259ri yenid\u0259n i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n istifad\u0259 etdiyi m\u0259nb\u0259l\u0259rdir. Bu qaynaqlar\u0131n aras\u0131nda Herodotun \u201cTarix\u201d kitab\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u015eumer v\u0259 Babil tarixin\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131na, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 dair kitablar\u0131n adlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si d\u0259 \u0259s\u0259rin yenid\u0259n t\u0259hlili bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furur. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n Herodotun \u201cTarix\u201d kitab\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259si P\u0259nah X\u0259lilovun bir yaz\u0131s\u0131nda h\u0259rt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r [1]. \u015eumer v\u0259 Babil tarixi, \u0259d\u0259biyyat\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 qaynaqlardan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalarda toxunulmam\u0131\u015f, onlar diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/yusif_vezir.png\" alt=\"\" data-id=\"33189\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=33189\" class=\"wp-image-33189\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-4-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"33190\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-4-1.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=33190\" class=\"wp-image-33190\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>\u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d tarixi romand\u0131r. Onu tarixl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259 m\u0259hz proloqunda verilmi\u015f qaynaqlardan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259rdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6z\u00fc \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201dn\u0131 tarixi roman adland\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 burada yax\u0131n \u015e\u0259rqin eramizdan iki min il \u0259vv\u0259lki h\u0259yat\u0131n\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. Bu tarix gedib \u015eumer d\u00f6vr\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259ki bir \u00e7ox s\u00fcjet, obraz v\u0259 motivl\u0259r \u015eumer tarixi, \u0259d\u0259biyyat\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 q\u0131r\u0131lmaz tell\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bel\u0259 motivl\u0259rd\u0259n biri g\u0259ncl\u0259rin evl\u0259nm\u0259sin\u0259 qoyulmu\u015f qada\u011falar, onlar\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 Yel ulusunun yaranmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Yaz\u0131\u00e7\u0131 romanda Qo\u00e7, Xoruz, Quz\u011fun, Meymun q\u0259bil\u0259l\u0259rind\u0259ki evl\u0259nm\u0259 ad\u0259tl\u0259rinin geni\u015f t\u0259svirini vermi\u015fdir. T\u0259svirl\u0259rd\u0259n ayd\u0131ng\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, burada yaln\u0131z q\u0259bil \u0259l\u0259raras\u0131 evliliy\u0259 icaz\u0259 verilir, q\u0259bil\u0259daxili evliliy\u0259 q\u0259ti qada\u011fa qoyulm\u015fdur, onu pozmaq olmaz, pozanlar is\u0259 a\u011f\u0131r c\u0259zalarla, h\u0259tta \u00f6l\u00fcml\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Bu, o dem\u0259kdir ki, he\u00e7 bir o\u011flan \u00f6z q\u0259bil\u0259sind\u0259n olan q\u0131zla evl\u0259n\u0259 bilm\u0259z. M\u0259s\u0259l\u0259n, Xoruz q\u0259bil\u0259sinin o\u011flanlar\u0131 evl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Qo\u00e7 q\u0259bil\u0259sin\u0259 gedib orda q\u0131z se\u00e7m\u0259lidirl\u0259r. Quz\u011fun q\u0259bil\u0259sinin o\u011flanlar\u0131 is\u0259 evl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Xoruz q\u0259bil\u0259sin\u0259 g\u0259lirl\u0259r. \u00d6z q\u0259bil\u0259sind\u0259n ayr\u0131lan o\u011flanlar birdaha ora qay\u0131tm\u0131r, h\u0259mi\u015f\u0259lik q\u0131z ald\u0131qlar\u0131 q\u0259bil\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. Bu ad\u0259t b\u00fct\u00fcn q\u0259bil\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn pozulmaz bir qanun hal\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu qada\u011falar\u0131 pozub \u00f6z q\u0259bil\u0259sind\u0259n olan q\u0131zlarlaevl\u0259nm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259ri xalq da\u015f-qalaq el\u0259yir, h\u0259tta onlar\u0131 par\u00e7a-par\u00e7a el\u0259m\u0259kd\u0259n bel\u0259 \u00e7\u0259kinmirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bir g\u00fcn Qo\u00e7 q\u0259bil\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f hadis\u0259 ba\u015f verir. H\u0259min q\u0259bil\u0259nin \u0259r\u0259 ged\u0259c\u0259k q\u0131zlar\u0131 evl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Xoruz q\u0259bil\u0259sind\u0259n bura g\u0259lmi\u015f o\u011flanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Q\u0131zlar bula\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na topla\u015f\u0131rlar. Nahura adl\u0131 q\u0131z bula\u011fa g\u0259lmir, \u00e7\u00fcnki Q\u0131zlar bula\u011f\u0131na g\u0259l\u0259n q\u0131zlar Xoruz q\u0259bil\u0259sinin o\u011flanlar\u0131na \u0259r\u0259 getm\u0259lidirl\u0259r. Nahura is\u0259 \u00f6z q\u0259bil\u0259sind\u0259n olan Murdad adl\u0131 o\u011flan\u0131 sevir v\u0259 onunla evl\u0259nm\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu m\u0259s\u0259l\u0259 Qo\u00e7 q\u0259bil\u0259sinin adamlar\u0131m \u00e7ox ilgil\u0259ndirir, onlar \u00fcmumi \u015furam toplay\u0131b i\u015fi m\u00fczakir\u0259 edirl\u0259r. Sonda bel\u0259 t\u0259klif olunur ki, Nahurayla Murdad\u0131 da dinl\u0259sinl\u0259r. H\u0259r iki g\u0259nc bir-birl\u0259rini sevdikl\u0259rini a\u00e7\u0131q s\u00f6yl\u0259yir, sevginin h\u0259r \u015feyd\u0259n g\u00f6z\u0259l oldu\u011funu v\u0259 \u00f6l\u00fcmd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 k\u0259sin bu hissi onlar\u0131n canlar\u0131ndan \u00e7\u0131xarma\u011fa g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7atmayaca\u011fma inand\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r. Bu q\u0259bil\u0259l\u0259rin adamlarma sevgi duy\u011fusu yad oldu\u011fundan \u015eurada h\u0259min g\u0259ncl\u0259ric\u0259zaland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u00fcrb\u0259c\u00fcr fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259nir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Par\u00e7alans\u0131n!<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; S\u00fcr\u00fcls\u00fcn!<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Ba\u011f\u0131\u015flans\u0131n! [2, s. 389]<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u015eura ikinci fikrin \u00fcst\u00fcnd\u0259 dayamr v\u0259 onlar\u0131 Yel ulusuna s\u00fcrg\u00fcn el\u0259yirl\u0259r. Xalq onlar\u0131n dal\u0131nca qara da\u015f v\u0259 odlu k\u00f6s\u00f6v at\u0131r [2,s.390].<\/p>\n\n\n\n<p><br>Yel ulusuna yaln\u0131z evl\u0259n\u0259rk\u0259n q\u0259bil\u0259nin qoydu\u011fu qada\u011falar\u0131 pozanlar s\u00fcrg\u00fcn olunmurdular. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, q\u0259bil\u0259sinin qaydalar\u0131 v\u0259 ad\u0259tl\u0259ri il\u0259 bar\u0131\u015fmayanlar da ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z q\u0259bil\u0259sind\u0259n qa\u00e7\u0131b Yel ulusuna g\u0259lirdil\u0259r. Yel ulusundak\u0131 h\u0259yat q\u0259bil\u0259l\u0259rd\u0259ki h\u0259yatdan \u00e7ox f\u0259rql\u0259nirdi. Onlardak\u0131 qada\u011falar burada yox idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259s\u0259l\u0259n, Qo\u00e7 q\u0259bil\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcl\u0259ri basd\u0131rm\u0131r, apar\u0131b bir d\u00fcz\u0259 qoyurlarm\u0131\u015f. Qurd-qu\u015f yem\u0259sin dey\u0259 g\u0259ncl\u0259r do ona qarovul \u00e7\u0259kirl\u0259rmi\u015f. Bir g\u00fcn q\u0259bil\u0259d\u0259 qoca qar\u0131 \u00f6l\u00fcr. Onu apar\u0131b bird\u00fcz\u0259 qoyurlar. G\u0259ncl\u0259r topla\u015f\u0131b bir araya g\u0259l\u0259r\u0259k bu ad\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rlar v\u0259 q\u0259bil\u0259nin qarag\u00fcruhundan, da\u015f-qala\u011f\u0131ndan qorxub Yel ulusuna qa\u00e7ma\u011f\u0131 q\u0259rara al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Burada Yel ulusunun ad\u0131yla ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 suallar ortaya \u00e7\u0131x\u0131r:G\u00f6r\u0259s\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 bu ulusu niy\u0259 Yel adland\u0131r\u0131b? Onun \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa bir ad tapa bilm\u0259zdimi?<br>M\u0259s\u0259l\u0259n, q\u0259bil\u0259l\u0259r Qo\u00e7, Xoruz, Quz\u011fun v\u0259 Meymun adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131sa, bu ulusun ad\u0131m da onlara uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq olmazd\u0131m\u0131? Be\u015finci heyvan\u0131n ad\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n a\u011fl\u0131na g\u0259lm\u0259yibmi?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Tutaq ki, Xoruz v\u0259 Qo\u00e7un yan\u0131nda ona Bu\u011fa ulusu des\u0259ydi, daha g\u00f6z\u0259l s\u0259sl\u0259nm\u0259zdimi? Bu halda Bu\u011fa ad\u0131 h\u0259min ulusa g\u0259l\u0259nl\u0259rin xarakterl\u0259rind\u0259ki bar\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, \u0259yilm\u0259zliyi daha yax\u015f\u0131 ifad\u0259 ed\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259hay\u0259t, Yel ad\u0131n\u0131n se\u00e7ilm\u0259yi bir t\u0259sad\u00fcfd\u00fcrm\u00fc, yoxsa onun h\u0259r hansi tarixi k\u00f6kl\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 varm\u0131? \u0130ndiki halda bu suallara d\u00fczg\u00fcn cavab verm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Ulusun niy\u0259 Yel adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fcz\u00fcn\u00fc yaln\u0131z Yusif V\u0259zir \u00f6z\u00fc bilirdi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o da bu ad\u0131 niy\u0259 se\u00e7diyi haqq\u0131nda n\u0259 romanda, n\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131q bir s\u00f6z dem\u0259mi\u015fdir. B\u0259lk\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndan he\u00e7 biri bu suallar\u0131n cavablar\u0131n\u0131 axtarmam\u0131\u015fd\u0131r.<br>He\u00e7 c\u00fcr inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr ki, Qo\u00e7, Xoruz, Quz\u011fun v\u0259 Meymun q\u0259bil\u0259 adlar\u0131n\u0131n g\u00fczg\u00fc kimi ayd\u0131n oldu\u011funu bil\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lardan Mehdi H\u00fcseyn, Kamran M\u0259mm\u0259dov, P\u0259nah X\u0259lilov, Tofiq H\u00fcseyno\u011flu, M\u0259sud \u018flio\u011flu, Qulu X\u0259lilov, M\u0259ry\u0259m Axundova, B\u0259hlul Abdullayev v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131 [1; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9; 10; 11; 12]Yel ulusunun ad\u0131ndak\u0131 bu sirr d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259sin v\u0259 onlar ham\u0131n\u0131 maraqland\u0131ran bu qaranl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 i\u015f\u0131q salmaq ist\u0259m\u0259sinl\u0259r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar bu suallar \u0259traf\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, lakina\u011f\u0131labatan bir ipucu tapmad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, ondan yan ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Halbuki h\u0259min ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar romandak\u0131 bundan daha \u00e7\u0259tin m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri t\u0259dqiq ed\u0259r\u0259k maraql\u0131 v\u0259 d\u0259y\u0259rli fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259mi\u015fl\u0259r.Yel ulusunun ad\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na ke\u00e7m\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunmaq laz\u0131md\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 roman\u0131n ikinci hiss\u0259sini ba\u015flayan kimiTotem da\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir. Buna s\u00f6yk\u0259nib dem\u0259k olar ki, q\u0259bil\u0259l\u0259rin adl\u00e4ri toteml\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bunu Xoruz q\u0259bil\u0259sind\u0259n Qo\u00e7 q\u0259bil\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259rin qar\u015f\u0131land\u0131qlar\u0131 s\u0259hn\u0259d\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck: &#171;Xalq bizi toteml\u0259ri olan qo\u00e7un \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 &#171;m\u0259-\u0259\u0259&#187; &#8212; m\u0259l\u0259\u015f\u0259r\u0259k qar\u015f\u0131lad\u0131 v\u0259 ayaqlar\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131na \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r atd\u0131. Biz d\u0259 q\u0259bil\u0259mizin totemi xoruzun banlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 and\u0131ran bir s\u0259sl\u0259 onlara cavab verdik&#187; [2, s.376].<\/p>\n\n\n\n<p><br>Burada h\u0259r \u015fey ayd\u0131nd\u0131r, \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rh\u0259 d\u0259 ehtiyac yoxdur. Yaz\u0131\u00e7\u0131 h\u0259r bir q\u0259bil\u0259y\u0259 onun \u00f6z toteminin ad\u0131m qoyub. Yel ulusu is\u0259 q\u0259bil\u0259 deyil. Burada ayr\u0131-ayr\u0131 q\u0259bil\u0259l\u0259rd\u0259n qovulmu\u015f v\u0259 ya \u00f6zl\u0259ri qa\u00e7\u0131b g\u0259lmi\u015f adamlar ya\u015fay\u0131rlar. Yel ulusunda totem anlay\u0131\u015f\u0131 yoxdur. Y\u0259qin ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 bu ulusa Bu\u011fa ad\u0131 qoyub, q\u0259bil\u0259 adlar\u0131na ox\u015fatmam\u0131\u015fd\u0131r. Dem\u0259li, ad\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc ba\u015fqa yerd\u0259 axtarmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Yaz\u0131\u00e7\u0131 romanda bu ad\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn balaca bir i\u015f\u0131q ucu vermi\u015fdir. Lakin bu i\u015f\u0131q ucunu g\u00f6rm\u0259k v\u0259 ondan tutub ad\u0131 a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q \u015eumer m\u0259tnl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q t\u0259l\u0259b olunur. Romanda \u015eumer tanr\u0131lar\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259sinin, o s\u0131radan b\u00f6y\u00fck tam\u0131 Enlilin ad\u0131 \u00e7\u0259kilir. Enlil bir tam\u0131 kimi yeri, g\u00f6y\u00fc idar\u0259 edir, yerl\u0259 g\u00f6y\u00fcn aras\u0131n\u0131n, yelin, havan\u0131n a\u011fas\u0131d\u0131r. Ad\u0131 da \u0259slind\u0259 Enyel olub, En-a\u011fa yiy\u0259, yel-yel, hava dem\u0259kdir [13, s. 138]. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Yel ulusununad\u0131 il\u0259 Enlilin ad\u0131 aras\u0131nda bir uy\u011funluq var. Bu ox\u015farl\u0131q t\u0259sad\u00fcfi ola da bil\u0259r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 Yel ulusunun ad\u0131n\u0131 Enlilin ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u0259 d\u0259 bil\u0259rdi,g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 d\u0259. Bu ehtimallarda t\u0259r\u0259zinin h\u0259r iki g\u00f6z\u00fc eynidir. Bu da o dem\u0259kdir ki, Yel ulusunun ad\u0131n\u0131n Enlilin ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu ox\u015farl\u0131q yet\u0259rli deyil, burada \u0259lav\u0259, daha tutarl\u0131 v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 faktlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na ehtiyac var.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Enlil \u015eumer tanr\u0131s\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, \u0259lav\u0259 arqumentl\u0259ri d\u0259 \u015eumer m\u0259tnl\u0259rind\u0259 axtarmaq daha do\u011fru olar. \u00dcst\u0259lik, tap\u0131lacaq yeni arqumentl\u0259rin E\u0131\u0131lill\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 fikrin do\u011frulu\u011funu daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259r, ulusun ad\u0131n\u0131n tanr\u0131 ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yeri qalmazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Maraql\u0131d\u0131r ki, m\u0259hz Enlilin h\u0259yat\u0131nda romandak\u0131na ox\u015fayan \u00e7ox maraql\u0131 bir motiv var. Bu motiv d\u0259 Enlilin evl\u0259nm\u0259si v\u0259 bu zamanpanteonun qada\u011falar\u0131n\u0131 pozmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015eumer m\u0259tnl\u0259rind\u0259 deyilir ki, \u018fr\u0259\u015f \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Nunbar\u015fequn adl\u0131 bir qad\u0131n ya\u015fay\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Onun Ninlil adl\u0131 bir q\u0131z\u0131 varm\u0131\u015f. Ninlil b\u00f6y\u00fcy\u00fcb h\u0259ddi-bulu\u011fa \u00e7at\u0131r, \u0259rg\u0259n q\u0131z olur. \u00d6z\u00fc d\u0259 o q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259l olur ki, anas\u0131 onun gedib \u00e7ayda \u00e7imm\u0259yini bel\u0259 qada\u011fan el\u0259yir. Anas\u0131 q\u0131zma deyir:- S\u0259n gedib \u00e7ayda \u00e7imm\u0259. Tanr\u0131 Enlil s\u0259ni g\u00f6r\u0259c\u0259k, sev\u0259c\u0259k v\u0259 s\u0259ninl\u0259 evl\u0259n\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Q\u0131z da anas\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 qulaq asm\u0131r, b\u0259lk\u0259 d\u0259 onun qada\u011fas\u0131n\u0131 pozmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ayda \u00e7imm\u0259y\u0259 gedir. Bu zaman Enlil onu g\u00f6r\u00fcr, q\u0131z\u0131n g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 vurulur, sevir, qay\u0131\u011fa mindirib uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 onunla evl\u0259nir. Buradak\u0131 qada\u011fa Ninlilin anas\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259 qulaq asmay\u0131b, \u00e7aya \u00e7imm\u0259y\u0259 getm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Enlilin Ninlill\u0259 evl\u0259nm\u0259sind\u0259 bir zorak\u0131l\u0131q motivi var. Do\u011frudur, Ninlil Enlill\u0259 evl\u0259nm\u0259y\u0259 \u00f6z\u00fc raz\u0131 olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu onlar\u0131n sonrak\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri d\u0259 ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rir. Lakin \u015eumerd\u0259 evl\u0259nm\u0259yin \u00f6z qaydalar\u0131 var. Burada sevgi, m\u0259h\u0259bb\u0259t o q\u0259d\u0259r m\u00fcq\u0259dd\u0259s, o q\u0259d\u0259r \u00fclvidir ki, q\u0131zlar\u0131 zorla \u0259r\u0259 verm\u0259k q\u0259tiqada\u011fand\u0131r v\u0259 he\u00e7 bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 d\u0259 rast g\u0259linmir. Enlil bu qada\u011fan\u0131 pozmu\u015fdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 tanr\u0131lar y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b onu \u00f6l\u00fcml\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131rlar v\u0259 yeralt\u0131 d\u00fcnyaya qovurlar [14, s. 143].<\/p>\n\n\n\n<p><br>Enlil v\u0259 Ninlil \u00f6z a\u011f\u0131llar\u0131n\u0131n, m\u00fcdriklikl\u0259rinin v\u0259 Ninlilin Enlil\u0259 sonsuz s\u0259daq\u0259tinin, onu yeralt\u0131 d\u00fcnyada da yalq\u0131z buraxmama\u011fm\u0131nhesab\u0131na ordan i\u015f\u0131ql\u0131 d\u00fcnyaya qay\u0131da bilirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dem\u0259li, Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli Yel ulusunun ad\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n \u015eumer tanr\u0131s\u0131 Enlilin ad\u0131ndak\u0131 yel s\u00f6z\u00fcn\u00fc, Enlilin evl\u0259n\u0259rk\u0259n panteonun qada\u011falar\u0131n\u0131 pozdu\u011funu v\u0259 yeralt\u0131 d\u00fcnyaya qovuldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259tirmi\u015f, bu motivl\u0259rin onun fikirl\u0259ri il\u0259 yax\u0131ndan s\u0259sl\u0259\u015fdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu fikri t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yuxar\u0131da sadalanan arqumentl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydada s\u0131ralay\u0131b yan-yana d\u00fczm\u0259k kifay\u0259tdir:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Enlilin ad\u0131n\u0131n ikinci hecasmdak\u0131 yel s\u00f6z\u00fcn\u00fcn yel, hava anlam\u0131 bildirib, romandak\u0131 Yel ulusunun ad\u0131yla yax\u0131ndan s\u0259sl\u0259\u015fm\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>2. Enlilin Ninlill\u0259 evl\u0259n\u0259rk\u0259n panteonun qada\u011falar\u0131n\u0131 pozmas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>3. Yel ulusuna topla\u015fan g\u0259ncl\u0259rin \u00f6z q\u0259bil\u0259l\u0259rinin ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 bar\u0131\u015fmay\u0131b, q\u0259bil\u0259daxili evl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 qoyduqlar\u0131 qada\u011falar\u0131 pozmalar\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>4. Enlilin panteonun qaydalar\u0131n\u0131 pozdu\u011funa g\u00f6r\u0259, yeralt\u0131 d\u00fcnyaya qovulmas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>5. \u00d6z q\u0259bil\u0259l\u0259rinin qada\u011falar\u0131n\u0131 pozan g\u0259ncl\u0259rin Yel ulusuna s\u00fcrg\u00fcn olunmalar\u0131 v\u0259 ya qa\u00e7\u0131b bura g\u0259lm\u0259l\u0259ri;<\/p>\n\n\n\n<p>6. Romanda Enlilin ad\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>7. Romanda bunlardan \u0259lav\u0259, bir \u00e7ox \u015eumer obraz v\u0259 motivl\u0259rin\u0259 rast g\u0259linm\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bunlar \u00e7ox tutarl\u0131 v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 arqumentl\u0259r olub, Yel ulusunun ad\u0131n\u0131n \u015eumer tanr\u0131s\u0131 Enlilin ad\u0131ndak\u0131 yel anlam\u0131 bildir\u0259n eyni s\u00f6zd\u0259ng\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rlidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lakin \u0259g\u0259r romanda Enlilin ad\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259s\u0259ydi, Yel ulusunun onun ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc bu c\u00fcr q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259k olmazd\u0131.Romanda Enlill\u0259 ba\u011fl\u0131 ba\u015fqa bir motiv d\u0259 var. \u018fs\u0259rd\u0259ki \u015eumer m\u0259tnl\u0259rind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011funa inam\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan bu motivin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 da maraq do\u011furur. Romanda oxuyuruq:<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Bir az ke\u00e7mi\u015f Xanburabi aya\u011fa qalxd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><br>-\u00d6vladlar\u0131m, &#8212; dedi. &#8212; \u0130nsan yaln\u0131z be\u015f hiss\u0259 malik v\u0259 m\u0259hdud a\u011f\u0131ll\u0131 bir m\u0259xluqdur. Bunun \u00e7al\u0131\u015fmaq iqtidar\u0131n\u0131n da m\u00fc\u0259yy\u0259n dair\u0259si var. Yorular &#8212; d\u0131\u015far\u0131sma bel\u0259 \u00e7\u0131xa bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>Ehtiyac a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan xilas olub, d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k imkan\u0131 bularsa, d\u00fcnyaya g\u0259ldiyinin bel\u0259 m\u0259qs\u0259dini bil\u0259 bilm\u0259z. T\u0259bi\u0259t yaratd\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n z\u0259ifini bilir (zat\u0259n onu z\u0259if v\u0259 idraks\u0131z x\u0259lq etm\u0259s\u0259ydi xaliqin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan ed\u0259rdi [2,S.347].<\/p>\n\n\n\n<p><br>Burada bizi maraqland\u0131ran \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 insan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda m\u0259qs\u0259din v\u0259 tanr\u0131ya qar\u015f\u0131 \u00fcsyan motivinin a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u0259s\u0259n, yaz\u0131\u00e7\u0131 bu fikirl\u0259rl\u0259 n\u0259 dem\u0259k ist\u0259mi\u015fdir? Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n burada n\u0259 dem\u0259k ist\u0259diyini d\u0259 \u015eumer m\u0259tnl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olmadan a\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcndeyil. \u015eumer m\u0259tnl\u0259rind\u0259 insan\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox maraql\u0131 v\u0259 d\u0259y\u0259rli bilgil\u0259r saxlanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min m\u0259tnl\u0259rind\u0259n birind\u0259n b\u0259lli olur ki, tanr\u0131lar m\u0259l\u0259kl\u0259ri g\u00f6yd\u0259n g\u0259tirib yerd\u0259ki q\u0131z\u0131l m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131r i\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259dirl\u0259r. S\u00f6hb\u0259t h\u0259l\u0259 insan\u0131n yaranmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259l\u0259kl\u0259r \u00e7ox inc\u0259 v\u0259 z\u0259rif olduqlar\u0131ndan onlara tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f a\u011f\u0131r i\u015fl\u0259r\u0259 d\u00f6zm\u00fcr v\u0259 bir g\u00fcn bell\u0259rini tonqala at\u0131b tanr\u0131 Enlil\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyanaqalx\u0131rlar. Enlil q\u0259z\u0259bl\u0259nib m\u0259l\u0259kl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yir. M\u0259l\u0259kl\u0259r Enlil\u0259 ata deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u0259lk\u0259 d\u0259 bunu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b k\u00f6m\u0259k\u00e7isi Enlil\u0259 xat\u0131rlad\u0131r ki, m\u0259l\u0259kl\u0259r s\u0259nin \u00f6z \u00f6vladlar\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Qoy onlar\u0131 e\u015fid\u0259k, g\u00f6r\u0259k n\u0259 ist\u0259yirl\u0259r. H\u0259r iki fikir m\u0259l\u0259kl\u0259rin taun \u00f6vlad\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. Onlar da atalar\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu q\u0259d\u0259ra\u011f\u0131r i\u015fl\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 dil\u0259 g\u0259tirir, Enlili \u0259dal\u0259tsiz adland\u0131r\u0131r v\u0259 \u00fcsyana qalx\u0131rlar. Tanr\u0131lar y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b m\u0259l\u0259kl\u0259rin haql\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yirl\u0259r. \u0130nsan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 da ilk d\u0259f\u0259 burada ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Tann Enki Ninqursaqla birlikd\u0259 insan\u0131 yarad\u0131r. Tannlar h\u0259min a\u011f\u0131r i\u015fl\u0259ri insanlara tap\u015fmrlar. \u0130nsan\u0131n tanr\u0131 \u00f6vlad\u0131 oldu\u011funu da bil\u0259-bil\u0259 gizl\u0259dirl\u0259r ki, bir g\u00fcn bu a\u011f\u0131r i\u015fl\u0259rd\u0259n cana doyanda insanlar da m\u0259l\u0259kl\u0259r kimi tanr\u0131ya qar\u015f\u0131 \u00fcsyan qald\u0131rmas\u0131nlar [14, s. 13]. Dem\u0259li, tanr\u0131ya qar\u015f\u0131 \u00fcsyan motivi d\u0259 \u015eumer m\u0259tnl\u0259rind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Romanda Yel haqq\u0131nda maraql\u0131 bir bilgi d\u0259 var. Orada oxuyuruq: \u201cYel ruhlar\u0131n xarab havas\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yir. Burada b\u00fct\u00fcn ruhlar b\u00fcllurkimi t\u0259mizdir\u201d [2, s. 396]. Buradan bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xa bil\u0259r ki, Yel ulusunun ad\u0131 birba\u015fa yell\u0259, k\u00fcl\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u018fslind\u0259 yuxar\u0131da deyil\u0259nl\u0259rl\u0259 sonuncu fikir bir-birini inkar etmir, \u0259ksin\u0259 t\u0259sdiql\u0259yir. B\u00fct\u00fcn hallarda Yel ulusunun ad\u0131 yell\u0259, havayla, k\u00fcl\u0259kl\u0259 ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hava, k\u00fcl\u0259k, yel d\u0259 yiy\u0259siz deyil. Enlil havan\u0131n, yelin a\u011fas\u0131d\u0131r. Onun t\u0259mizliyini qorumaq da Enlilin v\u0259zif\u0259sidir. Bel\u0259likl\u0259, yuxar\u0131da deyil\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdirib bel\u0259 dem\u0259k olar ki, \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d romanmdak\u0131 Yel ulusunun ad\u0131 \u015eumer tanr\u0131s\u0131 Enlilin ad\u0131ndak\u0131 yel s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259hlil etdiyimiz b\u00fct\u00fcn faktlar da bu fikri s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u018fD\u018fB\u0130YYAT<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>1. X\u0259lilov P. Herodot \u201cTarixi\u201d v\u0259 \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d. Bak\u0131, \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zeti, 1988,22 iyul.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u00c7\u0259m\u0259z\u0259minli Y.V. \u018fs\u0259rl\u0259ri. III cildd\u0259, 2-ci cild. Bak\u0131, 1968.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Mehdi H. Az\u0259rbaycan \u015fura n\u0259srinin v\u0259zif\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, \u201c\u0130nqilab v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u201d jurnal\u0131 (indiki \u201cAz\u0259rbaycan\u201d -\u0130.S), 1934, say\u0131 8.<\/p>\n\n\n\n<p>4. M\u0259mm\u0259dov K. Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli. Bak\u0131, Az\u0259m\u0259\u015fr, 1987.<\/p>\n\n\n\n<p>5. X\u0259lilov P. N\u0259srimizin \u00fcf\u00fcql\u0259ri. Bak\u0131, \u201cYaz\u0131\u00e7\u0131\u201d, 1982.<\/p>\n\n\n\n<p>6. H\u00fcseyno\u011flu T. \u018fd\u0259biyyatla ya\u015fay\u0131ram. Bak\u0131, Az\u0259m\u0259\u015fr, 1993.<\/p>\n\n\n\n<p>7. H\u00fcseynov T. \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d haqq\u0131nda b\u0259zi qeydl\u0259r. Bak\u0131, ADU-nun Elmi \u0259s\u0259rl\u0259ri (\u201cDil v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201dseriyas\u0131), 1972, say\u0131 1.<\/p>\n\n\n\n<p>8. \u018flio\u011flu M. \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d haqqmda qeydl\u0259r. Bak\u0131, \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zeti, 1967, 11 noyabr.<\/p>\n\n\n\n<p>9. \u018flio\u011flu M. 30-cu ill\u0259rd\u0259 n\u0259sr. Az\u0259rbaycan sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi. II cildd\u0259, 1-ci cild. Bak\u0131, AMEA n\u0259\u015friyyat\u0131,1967.<\/p>\n\n\n\n<p>10. X\u0259lilov Q. Az\u0259rbaycan romanm inki\u015faf tarixind\u0259n. Bak\u0131, \u201cElm\u201d, 1973.11. Axundova M. Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli. Bak\u0131, \u201cYaz\u0131\u00e7\u0131\u201d, 1981.<\/p>\n\n\n\n<p>12. Abdullayev B. Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli v\u0259 folklor. Bak\u0131, \u201cElm\u201d, 1981.<\/p>\n\n\n\n<p>13. Sad\u0131q \u0130. \u015eumerd\u0259 izim var. Bak\u0131, Az\u0259m\u0259\u015fr, 2008.<\/p>\n\n\n\n<p>14. Sad\u0131q \u0130. \u015eumer v\u0259 t\u00fcrk dastanlar\u0131. Bak\u0131, Az\u0259m\u0259\u015fr, 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130slam SADIQ Filologiya \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru, Folklor \u0130nstitutu Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli \u00e7ox ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, haqq\u0131nda \u00e7ox yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdand\u0131r. Onun haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f sanball\u0131 monoqrafiyalar v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r bu<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-33188","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33192,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33188\/revisions\/33192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}